Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

इति भैमेर्वचः श्रुत्वा प्रस्खलंती निशाचरी । प्रासादशिखरस्थां तां मौर्वीमेवं वचोवदत्

Transliteration

iti bhaimervacaḥ śrutvā praskhalaṃtī niśācarī | prāsādaśikharasthāṃ tāṃ maurvīmevaṃ vacovadat

Translation

ભીમપુત્રના આ વચન સાંભળી, ઉતાવળમાં લથડતી નિશાચરી દાસી મહેલના શિખર પર ઊભેલી મૌર્વીને આ રીતે બોલી।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उक्त्यर्थक (quotative particle)

• भैमेः: of Bhaima (Bhīma’s)
• भैमेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भैम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• वचः: speech/words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having heard

• प्रस्खलन्ती: stumbling
• प्रस्खलन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + स्खल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present participle, शतृ); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• निशाचरी: the night-wanderer (female demoness)
• निशाचरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशाचरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्रासादशिखरस्थाम्: standing on the palace-rooftop
• प्रासादशिखरस्थाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रासाद + शिखर + स्थ (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (प्रासादस्य शिखरे स्थिता)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मौर्वी: Maurvī (name)
• मौर्वी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मौर्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this manner)

• वचः: words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (वदत् इत्यस्य कर्म)

• वदत्: said/spoke
• वदत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद; (पाठे ‘वचोवदत्’ = वचः + अवदत्)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvarakhaṇḍa framing)

Visual Art Cues

Scene: A night-roaming maidservant, stumbling in haste, rushes to address Maurvī standing on the palace rooftop; the scene is lit by moonlight and lamps, with height and urgency emphasized.

Characters & Entities

• Bhīma
• Ghaṭotkaca
• niśācarī
• Maurvī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It sets narrative causality: speech prompts swift action, showing how desire-driven messages propel events.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.