HomeRamayanaBala KandaSarga 49Shloka 20
Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

अहल्याशापमोक्षः

The Release of Ahalya and Indra’s Restoration

साधु साध्विति देवास्तामहल्यां समपूजयन्।तपोबलविशुद्धाङ्गी गौतमस्य वशानुगाम्।।।।

sādhu sādhv iti devās tām ahalyāṃ samapūjayan |

tapo-bala-viśuddhāṅgī gautamasya vaśānugām ||

દેવોએ ‘સાધુ, સાધુ’ કહી અહલ્યાનું પૂજન કર્યું—તપોબળથી શુદ્ધ થયેલ અંગવાળી, અને હવે ગૌતમના અધિકાર તથા આજ્ઞાને અનુસરનારી.

sādhuexcellent!
sādhu:
Discourse/exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootsādhu (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormNipāta-like indeclinable exclamation (उद्गार) ‘well done!’
sādhuexcellent!
sādhu:
Discourse/exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootsādhu (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormRepetition for emphasis (पुनरुक्ति)
itithus
iti:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-प्रयोग)
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (प्रथमा/1st), Bahuvacana (बहुवचन)
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Strīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (द्वितीया/2nd), Ekavacana (एकवचन)
ahalyāmAhalyā
ahalyām:
Karma (कर्म) (apposition to ‘tām’)
TypeNoun
Rootahalyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (द्वितीया/2nd), Ekavacana (एकवचन)
samapūjayanhonoured/worshipped
samapūjayan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-pūj (धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्) past/imperfect, Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष/3rd), Bahuvacana (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
tapo-bala-viśuddha-aṅgīwhose body was purified by the power of penance
tapo-bala-viśuddha-aṅgī:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of ‘ahalyām’
TypeAdjective
Roottapas (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक) + viśuddha (कृदन्त) + aṅgī (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi (बहुव्रीहि) ‘yasya aṅgāni tapobalena viśuddhāni’; Strīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (द्वितीया/2nd), Ekavacana (एकवचन); agreeing with ‘ahalyām’
gautamasyaof Gautama
gautamasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgautama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (षष्ठी/6th), Ekavacana (एकवचन)
vaśa-anugāmobedient to/under the control of
vaśa-anugām:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of ‘ahalyām’
TypeAdjective
Rootvaśa (प्रातिपदिक) + anugā (प्रातिपदिक/कृदन्त from anu-gam)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘vaśam anugatā’; Strīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (द्वितीया/2nd), Ekavacana (एकवचन); agreeing with ‘ahalyām’

'By his (Gautama's) wrath I have been deprived of my testicles. She (Ahalya) has been deserted by him. He has lost his ascetic energy through the pronouncement of this great curse'.

D
Devas
A
Ahalya
G
Gautama
T
Tapas (ascetic power)

FAQs

Dharma includes the possibility of moral restoration: sincere penance purifies, and reintegration into rightful order (obedience to just instruction) is publicly affirmed.

The gods celebrate Ahalya’s purified state and honor her after the completion of her penance and the fulfillment of Gautama’s condition.

Ahalya’s endurance and self-purification through tapas—steadfastness in accepting consequences and seeking inner renewal.