Adhyaya 25

Verse 1

सूत उवाच । इयं हि का गायति चारुलोचना विलासभावैः परिविश्वमेव । अतीव बाला शुशुभे मनोहरा संपूर्णभावैः परिमोहयेज्जनम्

સૂત બોલ્યા—આ કોણ છે, સુંદર વિશાળ નેત્રોવાળી સ્ત્રી, જે લીલાભાવોથી ગાઈને જાણે સમગ્ર વિશ્વને ભરિ દે છે? અતિ નાની વયની હોવા છતાં તે મનોહર તેજથી શોભે છે અને પોતાના પૂર્ણ આકર્ષણથી લોકોને સંપૂર્ણ મોહી લે છે.

Verse 2

दृष्ट्वा स रंभां कमलायताक्षीं पीनस्तनीं चर्चितकुंकुमांगीम् । पद्माननां कामगृहं ममैषा नो वा रतिश्चारुमनोहरेयम्

તેને રંભાને જોઈ—કમલ જેવી દીર્ઘ નેત્રોવાળી, પીનસ્તની, કુંકુમથી અલંકૃત અંગોવાળી. મનમાં બોલ્યો—આ પદ્મમુખી તો નિશ્ચયે મારા કામનું ગૃહ છે; નહિ તો શું આ મનોહર રતિ જ છે?

Verse 3

संपूर्णभावां परिरूपयुक्तां कामांगशीलामतिशीलभावाम् । यास्याम्यहं वश्यमिहैव अस्या मनोभवेनाद्य इहैव प्रेषितः

સંપૂર્ણ સૌંદર્યભાવથી યુક્ત, પરિપૂર્ણ રૂપસંપન્ન, કામમય લાવણ્ય અને અતિ મોહક સ્વભાવવાળી તેણી પાસે હું હમણાં જ જઈશ અને અહીં જ તેને મારા વશમાં કરી લઈશ; કારણ કે આજે મને સ્વયં મનોભવ (કામદેવ) એ અહીં જ મોકલ્યો છે.

Verse 4

इतीव दैत्यः सुविचिंतयान्वितः कामेन मुग्धो बहुकालनोदितः । समातुरस्तत्र जगाम सत्वरमुवाच तां दीनमनाः सुलोचनाम्

આ રીતે નિશ્ચય કરીને તે દૈત્ય પોતાના વિચારોમાં લીન રહ્યો; બહુ કાળથી ઉદ્ભવેલી કામના મોહથી વ્યાકુલ થઈ તરત જ ત્યાં દોડી ગયો. પછી દીન હૃદયથી તે સુલોચના સ્ત્રીને બોલ્યો.

Verse 5

कस्यासि वा सुंदरि केन प्रेषिता किं नाम ते पुण्यतमं वदस्व मे । तवैव रूपेण महातितेजसा मुग्धोस्मि बाले मम वश्यतां व्रज

હે સુંદરિ, તું કોની છે? તને કોણે મોકલી છે? હે પરમ પુણ્યવતી, તારો નામ મને કહો. તારા મહાતેજસ્વી રૂપથી હું મોહીત થયો છું; હે બાલે, મારા વશમાં આવ.

Verse 6

एवमुक्ता विशालाक्षी वृत्रं कामाकुलं प्रति । अहं रंभा महाभाग क्रीडार्थं वनमुत्तमम्

આ રીતે કહ્યા પછી વિશાલનેત્રવાળી કન્યાએ કામથી વ્યાકુલ વૃત્રને કહ્યું—“હે મહાભાગ, હું રંભા છું; ક્રીડાર્થે આ ઉત્તમ વનમાં આવી છું.”

Verse 7

सखीसार्धं समायाता नंदनं वनमुत्तमम् । त्वं तु को वा किमर्थं हि मम पार्श्वं समागतः

હું સખીઓ સાથે આ ઉત્તમ નંદન વનમાં આવી છું. પરંતુ તું કોણ છે, અને કયા હેતુથી મારા પાસે આવ્યો છે?

Verse 8

वृत्र उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि योहं बाले समागतः । हुताशनात्समुत्पन्नः कश्यपस्य सुतः शुभे

વૃત્ર બોલ્યો—“સાંભળ, હે બાલે, અહીં આવેલો હું કોણ છું તે કહું છું. હે શુભે, હું હુતાશન અગ્નિદેવથી ઉત્પન્ન થયો છું; કશ્યપનો પુત્ર છું.”

Verse 9

सखाहं देवदेवस्य इंद्र स्यापि वरानने । ऐंद्रं पदं वरारोहे अर्धं मे भुक्तिमागतम्

હે વરાનને! હું દેવદેવનો સખા છું; અને હે વરારોહે, ઇન્દ્રનું ઐન્દ્ર પદ પણ મને માત્ર અર્ધે જ—જાણે પહેલેથી ભોગવેલું હોય તેમ—પ્રાપ્ત થયું છે.

Verse 10

अहं वृत्रः कथं देवि मामेवं न तु विंदसि । त्रैलोक्यं वशमायातं यस्यैव वरवर्णिनि

હું વૃત્ર છું. હે દેવી, તું મને આ રીતે કેમ નથી ઓળખતી? હે વરવર્ણિની, જેના જ પ્રભાવથી ત્રૈલોક્ય વશમાં આવ્યું છે.

Verse 11

अहं शरणमायातः कामाद्रक्ष वरानने । भजस्व मां विशालाक्षि कामेनाकुलितं प्रिये

હું શરણમાં આવ્યો છું; હે વરાનને, કામથી મારી રક્ષા કર. હે વિશાલાક્ષી પ્રિયે, મને સ્વીકાર; હું કામથી વ્યાકુલ અને આક્રાંત છું.

Verse 12

रंभोवाच । वशगा हं तवैवाद्य भविष्यामि न संशयः । यं यं वदाम्यहं वीर तं तं कार्यं त्वयैव हि

રંભાએ કહ્યું—આજથી નિઃસંદેહ હું તારા વશમાં રહીશ. હે વીર, હું જે જે કહું, તે તે કાર્ય તારે જ કરવું પડશે.

Verse 13

एवमस्तु महाभागे तं तं सर्वं करोम्यहम् । एवं संबंधकं कृत्वा तया सह महाबलः

હે મહાભાગે, એમ જ થાઓ; તું જે જે કહેશ, તે બધું હું કરીશ. આ રીતે સંબંધ બાંધી તે મહાબલી તેણી સાથે રહ્યો.

Verse 14

तस्मिन्वने महापुण्ये रेमे दानवसत्तमः । तस्या गीतेन नृत्येन हास्येन ललितेन च

તે પરમ પુણ્યવનમાં દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ તે રમ્યો—તેણીના ગાન, નૃત્ય, હાસ્ય અને લલિત લીલાથી મોહિત થઈને।

Verse 15

अतिमुग्धो महादैत्यः स तस्याः सुरतेन च । तमुवाच महाभागं वृत्रं दानवसत्तमम्

મહાદૈત્ય અત્યંત મોહિત થયો—તેણી સાથેના સુરતસુખથી પણ; ત્યારબાદ તેણે દાનવસત્તમ મહાભાગ વૃત્રને કહ્યું।

Verse 16

सुरापानं कुरुष्वेह पिबस्व मधुमाधवीम् । तामुवाच विशालाक्षीं रंभां शशिनिभाननाम्

“અહીં સુરાપાન કર; આ મધુમયી માધવી મદિરા પી.” એમ કહી વિશાલાક્ષી, શશિનિભાનના રંભાને સંબોધી બોલાયું।

Verse 17

पुत्रोहं ब्राह्मणस्यापि वेदवेदांगपारगः । सुरापानं कथं भद्रे करिष्यमि विनिंदितम्

હું બ્રાહ્મણનો પુત્ર છું અને વેદ-વેદાંગોમાં પારંગત છું; હે ભદ્રે, નિંદિત સુરાપાન હું કેમ કરી શકું?

Verse 18

तया तु रंभया देव्या प्रीत्या दत्ता सुरा हठात् । तस्या दाक्षिण्यभावेन सुरापानं कृतं तदा

પરંતુ દેવી રંભાએ પ્રીતિથી હઠપૂર્વક સુરા આપી; અને તેના પ્રત્યે દાક્ષિણ્યભાવ રાખીને તેણે ત્યારે સુરાપાન કર્યું।

Verse 19

अतीवमुग्धं सुरया ज्ञानभ्रष्टो यदाभवत् । तदंतरे सुरेंद्रेण वज्रेण निहतस्तदा

જ્યારે તે મદિરાના મોહથી અતિમત્ત બની વિવેક-જ્ઞાનથી ભ્રષ્ટ થયો, ત્યારે એ જ અવસરે દેવોના સ્વામી ઇન્દ્રે વજ્ર વડે તેને તત્ક્ષણે નિહત કર્યો।

Verse 20

ब्रह्महत्यादिकैः पापैः स लिप्तो वृत्रहा ततः । ब्राह्मणास्तु ततः प्रोचुरिंद्र पापं कृतं त्वया

પછી વૃત્રહા ઇન્દ્ર બ્રહ્મહત્યાદિ પાપોથી લિપ્ત થયો. ત્યારબાદ બ્રાહ્મણોએ કહ્યું— “ઇન્દ્ર, તારા દ્વારા પાપ થયું છે।”

Verse 21

अस्माद्वाक्यात्तु विश्वस्तो वृत्रो नाम महाबलः । हतो विश्वासभावेन एवं पापं त्वया कृतम्

તમારા વચન પર વિશ્વાસ રાખીને મહાબલી ‘વૃત્ર’ નિર્ભય થયો; એ વિશ્વાસભાવથી જ તે હણાયો— આ રીતે આ પાપ તમારાથી થયું છે।

Verse 22

इंद्र उवाच । येन केनाप्युपायेन हंतव्योरिः सदैव हि । देवब्राह्मणहंतारं यज्ञानां धर्मकंटकम्

ઇન્દ્રે કહ્યું— “જે કોઈ ઉપાયથી બને, આ શત્રુનો હંમેશા વધ કરવો જ જોઈએ; તે દેવ અને બ્રાહ્મણનો હંતાર છે, યજ્ઞો અને ધર્મનો કંટક છે।”

Verse 23

निहतं दानवं दुष्टं त्रैलोक्यस्यापि नायकम् । तदर्थं कुपिता यूयमेतन्न्यायस्य लक्षणम्

“ત્રિલોકમાં પણ નાયક ગણાતો એ દુષ્ટ દાનવ નિહત થયો છે. તેના કારણે તમે ક્રોધિત થાઓ, તો એ જ તમારા ન્યાયબોધનું લક્ષણ છે.”

Verse 24

विचारमेवं कर्त्तव्यं भवद्भिर्द्विजसत्तमाः । पश्चात्कोपं प्रकर्त्तव्यमन्यायं मम चिंत्यताम्

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, તમારે આ રીતે વિચાર કરવો જોઈએ; ત્યાર પછી જ ક્રોધ પ્રગટ કરવો યોગ્ય છે. મારા પ્રત્યે કોઈ અન્યાય થયો છે કે નહીં, તે વિચારો.

Verse 25

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वृत्रासुरवधोनाम पंचविंशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં ‘વૃત્રાસુરવધ’ નામનો પચ્ચીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.

Verse 26

जग्मुः स्वस्थानमेवं हि निहते धर्मकंटके

ધર્મનો કાંટો નાશ પામ્યા પછી, તેઓ આ રીતે ખરેખર પોતાના સ્થાન પર પાછા ગયા.