Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच । एवं तत्र तदा देवी श्रुत्वा माहात्म्यमुत्तमम् । हर्षोत्कंठितया वाचा पुनः पप्रच्छ शंकरम्

Sūta dijo: Así, en aquel momento, la Diosa, tras escuchar ese excelso relato de grandeza, volvió a preguntar a Śaṅkara, con palabras colmadas de gozo y anhelante fervor.

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक । समस्तज्ञानसंपन्न नमस्तेऽस्तु महेश्वर

La Diosa dijo: Oh Dios de dioses, Señor del mundo, dispensador de gracia a los devotos. Oh Mahēśvara, colmado de todo conocimiento, a Ti sean mis salutaciones.

Verse 3

नमोऽस्तु वै त्रिपुरप्रहर्त्रे महात्मने तारकमर्दनाय । नमोऽस्तु ते क्षीरसमुद्र दायिने शिशोर्मुनीन्द्रस्य समाहितस्य

Salve a Ti, vencedor de Tripura; al magnánimo que aplastó a Tāraka. Salve a Ti, dador del Océano de Leche, y a Ti que otorgaste firme recogimiento al niño sabio, el señor de los munis.

Verse 4

नमोऽस्तु ते सर्वजगद्विधात्रे सर्वत्र सर्वात्मक सर्वकर्त्रे । नमो भवायास्तु नमोऽभवाय नमोऽस्तु ते सर्वगताय नित्यम्

Salve a Ti, ordenador de todo el universo—presente en todas partes, Ser de todos, hacedor de todo. Salve a Bhava, salve a Abhava; salve por siempre a Ti, el que todo lo penetra.

Verse 5

ईश्वर उवाच । किं देवि पृच्छसेऽद्यापि सर्वं ते कथितं मया । संदिग्धमस्ति किंचिच्चेत्पुनः पृच्छस्व भामिनि

Īśvara dijo: “¿Qué deseas preguntar aún, oh Devī? Todo te lo he dicho. Si queda alguna duda, vuelve a preguntar, oh hermosa.”

Verse 6

देव्युवाच । सोमेश्वरेति यन्नाम कस्मिन्काले बभूव तत् । किं नामाग्रेऽभवल्लिंगं नाम किं भविताऽधुना

La Diosa dijo: “El nombre ‘Somēśvara’, ¿en qué tiempo surgió? ¿Cómo se llamaba el liṅga al principio, y qué nombre llevará ahora, en esta era?”

Verse 7

एवं यस्य प्रभावो वै नोक्तः पूर्वं त्वया विभो । अन्येषां तीर्थदेवानां माहात्म्यं वर्णितं त्वया । न त्वीदृशं तु कथितं श्रीसोमेशस्य यादृशम्

Así pues, oh Señor, no habías hablado antes del verdadero poder de éste. Has descrito la grandeza de otros tīrthas y de sus deidades, pero nada semejante a la grandeza del venerable Śrī Somēśvara ha sido dicho.

Verse 8

ईश्वर उवाच । पूर्वमेवाहमेवासं स्पर्शलिंगस्वरूपवान् । न च मां तत्त्वतो वेद जनः कश्चिदिहेश्वरि

Īśvara dijo: Antaño, yo mismo existía aquí en la forma del Sparśa-liṅga. Sin embargo, oh Señora, nadie en este lugar me conocía en verdad según mi naturaleza real.

Verse 9

महाकल्पे तु सञ्जाते ब्रह्मणः प्रति संचरे । नामभावं भवेदन्यद्देवि लिंगे पुनःपुनः

Cuando surge un gran eón y Brahmā entra en sus ciclos recurrentes, oh Devī, el liṅga asume una y otra vez distintos estados de nombre y designación.

Verse 11

अस्मिन्ब्रह्मणि देवेशि संजाते ह्यष्टवार्षिके । तदा कालात्समारभ्य सोमेश इति विश्रुतः

Oh Devī, en este ciclo presente de la creación de Brahmā, cuando el Señor llegó a ser conocido en esa fase, desde entonces fue célebre como “Someśa” (Señor de Soma) en el santo Prabhāsa-kṣetra.

Verse 12

अतीतेषु च देवेशि ब्रह्मसुप्तलयादनु । बभूवुर्यानि नामानि तानि त्वं शृणु पार्वति

Y, oh Devī—tras las disoluciones que siguen al “sueño” de Brahmā—cualesquiera nombres (del Señor en Prabhāsa) que surgieron en aquellos ciclos pasados, escúchalos ahora, oh Pārvatī.

Verse 13

आद्यो विरंचिनामासीद्यदा ब्रह्मा पितामहः । मृत्युञ्जयस्तदा नाम सोमनाथस्य कीर्तितम्

En el primer ciclo, cuando Brahmā era conocido como Virañci, el Abuelo del mundo, el nombre entonces celebrado para Somanātha fue “Mṛtyuñjaya”, el Vencedor de la Muerte.

Verse 14

द्वितीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा पद्मभूरिति विश्रुतः । तदा कालाग्निरुद्रेति नाम प्रोक्तं शुभेंऽबिके

En el segundo ciclo, cuando Brahmā fue célebre como Padmabhū (nacido del loto), entonces, oh Ambikā auspiciosa, se proclamó que el Nombre del Señor era “Kālāgnirudra” (Rudra, el Fuego del Tiempo).

Verse 15

तृतीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः । अमृतेशेति देवस्य तदा नाम प्रकीर्तितम्

En el tercer ciclo, cuando Brahmā fue conocido como Svayaṃbhū (nacido por sí mismo), en aquel tiempo el Nombre del Dios fue celebrado como “Amṛteśa” (Señor del Amṛta, de la Inmortalidad).

Verse 16

चतुर्थोऽभूद्यथा ब्रह्मा परमेष्ठीति विश्रुतः । अनामयेति देवस्य तदा नाम स्मृतं शुभे

En el cuarto ciclo, cuando Brahmā fue conocido como Parameṣṭhī, entonces, oh bienaventurada, se recordó el Nombre del Señor como “Anāmaya” (el Sin Enfermedad, el Inafligido).

Verse 17

पंचमोऽभूद्यदा ब्रह्मा सुरज्येष्ठ इति स्मृतः । कृत्तिवासेति देवस्य नाम प्रोक्तं तदाम्बिके

En el quinto ciclo, cuando Brahmā fue recordado como Surajyeṣṭha, entonces, oh Ambikā, se declaró el Nombre del Señor como “Kṛttivāsa” (Aquel que mora en la piel, en el austero manto de asceta; Śiva penitente).

Verse 18

षष्ठश्चाभूद्यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति श्रुतः । तदा भैरवनाथेति नाम देवस्य कीर्तितम्

En el sexto ciclo, cuando Brahmā fue oído como Hemagarbha (Vientre de Oro), entonces el Nombre del Señor fue celebrado como “Bhairavanātha” (Señor Bhairava).

Verse 19

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानंद इति स्मृतः । सोमनाथेति देवस्य वर्तते नाम सांप्रतम्

En este ciclo presente, el Brahmā que ahora preside es recordado como Śatānanda; y en la actualidad el Nombre del Señor queda establecido como “Somanātha”.

Verse 20

अतः परं चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा यो भविता यदा । प्राणनाथेति देवस्य तदा नाम भविष्यति

En adelante, cuando surja el Brahmā de cuatro rostros que ha de venir, entonces el Nombre del Señor será “Prāṇanātha” (Señor del aliento vital).

Verse 21

अतीता ये विधातारो भविष्यंति च येऽधुना । तावत्तद्वर्त्तते नाम यावदन्योष्टवार्षिकः । संध्यासंध्यांशभेदेन विष्ण्वनंतसनातनाः

Tantos ordenadores cósmicos (vidhātṛ) como han pasado, y tantos como existen ahora o existirán en el porvenir: por todo ese tiempo permanece vigente aquel Nombre divino, hasta que surja otro ciclo de ocho años. Así, según las divisiones de los crepúsculos y sus porciones, el Señor es alabado como Viṣṇu, Ananta y Sanātana.

Verse 22

एवं नामानि देवस्य संक्षेपात्कीर्तितानि मे । विस्तरात्कथितुं नैव शक्यंते कालगौरवात्

Así, he recitado los Nombres del Señor sólo en breve. Narrarlos con plena amplitud no es posible, pues el Tiempo mismo es vasto y grave.

Verse 23

देव्युवाच । आश्चर्यं देवदेवेश यत्त्वया कथितं प्रभो । पूर्वोक्तानि च नामानि न स्मरंति च मे कथम्

Dijo la Diosa: «Maravilloso, oh Señor de los dioses, lo que has dicho, oh Soberano. Pero ¿cómo es que los Nombres que antes pronunciaste no surgen en mi memoria?»

Verse 24

एतद्विस्तरतो ब्रूहि कारणं च जगत्पते । सर्वभूतहितार्थाय ममानुग्रहकाम्यया

Explícamelo con amplitud, oh Señor del mundo, y también su causa, para el bien de todos los seres, y por tu deseo de concederme tu gracia.

Verse 25

ईश्वर उवाच । कल्पेकल्पे महादेवि अवतारं करोषि यत् । तेन ते स्मरणं नास्ति प्रभावात्प्रकृतेः प्रिये

Īśvara dijo: «Oh Gran Diosa, puesto que asumes encarnación en cada kalpa, tu recuerdo no permanece, por la poderosa influencia de Prakṛti, amada mía».

Verse 26

तत्त्वावरणमध्ये तु तत्राद्या त्वं प्रतिष्ठिता । साऽवतीर्यांडमध्ये तु मया सार्द्धं वरानने

En verdad, en medio del velo de los principios (tattva), tú, la Primordial, permaneces allí firmemente establecida. Luego, descendiendo al interior del huevo cósmico, viniste junto conmigo, oh de hermoso rostro.

Verse 27

अनुग्रहार्थं लोकानां प्रादुर्भूता पुनःपुनः । आद्ये कल्पे जगन्माता जगद्योनिर्द्वितीयके

Para otorgar gracia a los mundos, te manifiestas una y otra vez. En el primer kalpa fuiste conocida como “Madre del Universo”; en el segundo, como “Seno/Fuente del Universo”.

Verse 28

तृतीये शांभवीनाम चतुर्थे विश्वरूपिणी । पञ्चमे नंदिनीनाम षष्ठे चैव गणांबिका

En el tercer kalpa fuiste llamada Śāmbhavī; en el cuarto, Viśvarūpiṇī (aquella cuya forma es el universo entero). En el quinto recibiste el nombre de Nandinī; y en el sexto, Gaṇāmbikā (Madre de los Gaṇas).

Verse 29

विभूतिः सप्तमे कल्पे सुभूतिश्चाष्टमे तदा । आनन्दा नवमे कल्पे दशमे वामलोचना

En el séptimo kalpa fuiste llamada Vibhūti; y luego, en el octavo, Subhūti. En el noveno kalpa fuiste conocida como Ānandā; y en el décimo, Vāmalocanā, la de los ojos hermosos.

Verse 30

एकादशे वरारोहा द्वादशे च सुमङ्गला । कल्पे त्रयोदशे चैव महामाया ह्युदाहृता

En el undécimo kalpa fuiste llamada Varārohā, de porte majestuoso; en el duodécimo, Sumaṅgalā, la Sumamente Auspiciosa. Y en el decimotercer kalpa fuiste proclamada, en verdad, como Mahāmāyā, el Gran Poder de la manifestación.

Verse 31

ततश्चतुर्दशे कल्पेऽनन्तानाम प्रकीर्तिता । भूतमाता पंचदशे षोडशे चोत्तमा स्मृता

Luego, en el decimocuarto kalpa fuiste celebrada con el nombre de Anantānāmā. En el decimoquinto, fuiste renombrada como Bhūtamātā, la Madre de los seres; y en el decimosexto, fuiste recordada como Uttamā, la Suprema.

Verse 32

ततः सप्तदशे कल्पे पितृकल्पे तु विश्रुता । दक्षस्य दुहिता जाता सतीनाम्नी महाप्रभा

Luego, en el decimoséptimo kalpa—célebre como el Pitṛ-kalpa—naciste como hija de Dakṣa, la de gran resplandor, y fuiste conocida por el nombre de Satī.

Verse 33

अपमानात्तु दक्षस्य स्वां तनूमत्यजत्पुनः । उमां कलां तु चन्द्रस्य पुरापूर्य च संस्थिता

Pero, a causa del ultraje de Dakṣa, abandonaste de nuevo tu propio cuerpo. Después permaneciste como Umā—en verdad, como una porción (kalā) de la Luna—colmando los mundos y quedando establecida en tu presencia divina.

Verse 34

ततः प्रवृत्ते वाराहे कल्पे त्वं सुरसुन्दरि । पुनर्हिमवताराध्य दुहिता त्वमतः कृता

Luego, cuando comenzó el kalpa de Vārāha, oh hermosura entre los dioses, tras propiciar a Himavat, Señor de las montañas, fuiste hecha de nuevo como su hija.

Verse 35

ततो देव्यद्भुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् । भर्त्तारं मां पुनः प्राप्य पार्वतीति निगद्यसे

Después, oh Diosa, tras realizar una ascesis maravillosa—un tapas supremamente difícil—me alcanzaste de nuevo como esposo; por eso eres llamada Pārvatī.

Verse 36

कैलासनिलयश्चाहं त्वया सार्द्धं वरानने । क्रीडामि तव देवेशि यावत्कल्पावसानकम्

Yo moro en Kailāsa, y contigo, oh de rostro hermoso, juego en la lila divina, oh Diosa, hasta el mismo fin del kalpa.

Verse 37

इदं चतुर्गुणं प्राप्य द्वापरे विष्णुना सह । महिषस्य वधार्थाय उत्पन्ना कृष्णपिंगला

Habiendo alcanzado este poder cuádruple, en la era de Dvāpara—junto con Viṣṇu—surgiste como Kṛṣṇapiṅgalā para dar muerte al demonio búfalo.

Verse 38

कात्यायनीति दुर्गेति विविधैर्नामपर्ययैः । नवकोटिप्रभेदेन जातासि वसुधातले

Como Kātyāyanī, como Durgā, y con muchos nombres diversos, te has manifestado sobre la tierra con distinciones que se extienden hasta nueve koṭis: incontables millones de formas.

Verse 39

यानि ते कल्पनामानि पूर्वमुक्तानि सुन्दरि । तानि त्रयोदशाकल्पादुदक्तात्कथितानि मे

Oh hermosa, los nombres tuyos vinculados a los kalpas, ya mencionados antes, los he relatado comenzando desde el decimotercer kalpa en adelante.

Verse 40

अतीतानि भविष्याणि वर्त्तमानानि सुन्दरि । एवं ज्ञेयानि सर्वाणि ब्रह्मकल्पावधि प्रिये

Oh amada hermosa, el pasado, el futuro y el presente han de comprenderse así en su totalidad, hasta el límite del kalpa de Brahmā.

Verse 41

देव्युवाच । सोमनाथेति यन्नाम त्वया पूर्वमुदाहृतम् । तत्कथं निश्चलं नाम मन्यते त्रिपुरांतक

La Diosa dijo: «El nombre ‘Somanātha’ que pronunciaste antes—oh Tripurāntaka, Destructor de Tripura—¿cómo se considera ese nombre firme e inmutable?»

Verse 42

असंख्यत्वाच्च चंद्राणां जन्मनामप्रभेदतः । मन्वन्तरे तु संजाते युगानामेकसप्ततौ

«Porque las lunas son incontables y, por la diversidad de sus nacimientos y nombres, cuando surge un Manvantara—compuesto de setenta y un yugas—los ciclos prosiguen de ese modo.»

Verse 43

चंद्रसूर्यादयो देवाः संह्रियंते पुनःपुनः । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः

«Los dioses, comenzando por la Luna y el Sol, se disuelven una y otra vez; asimismo los Siete Rishis (Saptarṣi), los devas, Indra (Śakra), Manu y los reyes que son sus hijos.»

Verse 44

एककालं च सृज्यंते संह्रियंते च पूर्ववत् । एतन्मे संशयं देव यथावद्वक्तुमर्हसि

Son creados por un solo período y luego son reabsorbidos, como antes. Oh Señor, dignaos disipar mi duda con exactitud y en el debido orden.

Verse 45

ईश्वर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि रहस्यं पापनाशनम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

Īśvara dijo: Bien has preguntado, oh Diosa; es un secreto que destruye el pecado. Lo que no he revelado a nadie, a ti te lo expondré por completo, sin omitir nada.

Verse 46

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानन्द इति श्रुतः । तस्य चैवाष्टमे वर्षे मनुर्यः प्रथमो भवेत्

Este Brahmā que ahora preside es conocido, según se oye, como Śatānanda. En el octavo año de su gobierno surge aquel que llega a ser el primer Manu.

Verse 47

तस्मिन्मन्वन्तरे देवि यश्चादौ रोहिणीपतिः । समुद्रगर्भात्संजातः सलक्ष्मीकौस्तुभादिभिः

En aquel Manvantara, oh Diosa, quien al principio llegó a ser el señor de Rohiṇī—la Luna—nació del seno del océano, junto con Lakṣmī, la gema Kaustubha y otros tesoros.

Verse 48

तेन चाराधितं लिंगं कालभैरवनामतः । महता तपसा पूर्वं युगानि च चतुर्द्दशे

Por él fue venerado el Liṅga llamado Kālabhairava, antiguamente, con gran austeridad, durante catorce yugas.

Verse 49

तस्याद्भुतं तपो दृष्ट्वा तुष्टोऽहं तस्य सुन्दरि । वरं वृणीष्वेति मया स च प्रोक्तो निशाकरः

Al contemplar su asombrosa austeridad, oh hermosa, me complací en él. «Elige un don», le dije; y así me dirigí a Niśākara (la Luna).

Verse 50

सहोवाच तदा देवि भक्त्या संस्तुत्य मां शुभे

Entonces habló, oh Diosa—tras alabarme con devoción, oh auspiciosa.

Verse 51

चंद्र उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरार्हो यदि वाऽप्यहम् । सोमनाथेति तं नाम भूयाद्ब्रह्मावधि प्रभो

Dijo Candra: «Oh Señor de los dioses: si estás complacido, y si yo también soy digno de un don, entonces, oh Soberano, que ese Nombre sea “Somnātha”, perdurable hasta el límite mismo de la era de Brahmā».

Verse 52

ये केचिद्भवितारोऽन्ये मन्वन्ते शीतरश्मयः । तेषां भवतु देवेश देवोऽयं कुलदेवता

Y cualesquiera otros dioses Luna, de rayos frescos, que surjan en los futuros Manvántaras—oh Señor de los dioses—que esta misma Deidad sea para ellos su kuladevatā, la deidad tutelar del linaje.

Verse 53

आराधयंतु ते सर्वे क्षेत्रेऽस्मिन्संस्थिता विभो । स्वकीयायुःप्रमाणेन ब्रह्मणः प्रलयादनु

Que todos ellos, establecidos en este campo sagrado, te adoren, oh Señor—cada cual según la medida de su propia vida—hasta la disolución (pralaya) al término de la era de Brahmā.

Verse 54

सोमनाथेति ते नाम ब्रह्मांडे सचराचरे । ख्यातिं प्रयातु देवेश तेजोलिंग नमोऽस्तु ते

Que Tu nombre, “Somnātha”, alcance fama en todo el universo, con cuanto se mueve y cuanto no se mueve. Oh Señor de los dioses, oh Tejo-liṅga (Liṅga resplandeciente), a Ti sea la reverencia.

Verse 55

ईश्वर उवाच । एवमस्त्वित्यहं प्रोच्य पुनर्लिंगे लयं गतः । एतत्ते कारणं देवि प्रोक्तं सर्वमशेषतः

Īśvara dijo: «Así sea». Tras pronunciarlo, me fundí de nuevo en el Liṅga. Oh Devī, esta causa entera te ha sido expuesta por mí completamente, sin dejar nada.

Verse 56

निःसन्दिग्धं तु संक्षेपात्पुरा पृष्टं यतस्त्वया । उद्देशमात्रं कथितं श्रीसोमेशगुणान्प्रति । समुद्रस्येव रत्नानामचिन्त्यस्तस्य विस्तरः

Puesto que antaño preguntaste de modo conciso, sin duda he respondido sólo en breve, indicando apenas las cualidades del glorioso Someśa. Su plena amplitud es inconcebible, como el tesoro de gemas del océano.

Verse 57

मोहनं तदभक्तानां भक्तानां बुद्धिवर्द्धनम् । मूढास्ते नैव पश्यंति स्वरूपं मम मोहिताः

A los no devotos los extravía, pero a los devotos les acrecienta el entendimiento. Esos necios, vencidos por la ilusión, no perciben en absoluto Mi verdadera forma, pues están hechizados.

Verse 58

देव्युवाच । ईदृशं यस्य माहात्म्यं तेजोलिंगस्य शंकर । कुत्र तिष्ठति तल्लिंगं क्षेत्रे तस्मिन्सुरेश्वर

Devī dijo: «Oh Śaṅkara, si el Tejo-liṅga posee tal grandeza—oh Señor de los dioses—¿en qué lugar de esa región sagrada se halla erguido ese Liṅga?»

Verse 59

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रयत्नेन श्रुत्वा चैवावधारय । प्रभासं परमं देवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्

Īśvara dijo: «Escucha con empeño, oh Devī; y, tras oír, guárdalo firmemente en la mente. Oh Devī, Prabhāsa es el supremo lugar sagrado: este kṣetra me es querido».

Verse 60

देवानामपि संस्थानं तच्च द्वादशयोजनम् । पंचयोजनमानेन पीठं तत्र प्रकीर्त्तितम्

«Es morada incluso de los dioses, y se extiende por doce yojanas. Allí se proclama un pīṭha sagrado, célebre por medir cinco yojanas.»

Verse 61

तन्मध्ये मद्गृहं देवि तच्च गव्यूतिमात्रकम् । समुद्रस्योत्तरे देवि देविकामुखसंज्ञितम्

«En medio de esa región, oh Diosa, se halla Mi propia morada, de tan solo un gavyūti de extensión. Al norte del océano, oh Diosa, es conocida con el nombre de Devikā-mukha.»

Verse 62

वज्रिण्याः पूर्वतश्चैव यावन्न्यंकुमती नदी । चतुष्टयं च विस्तारादायामात्पंचयोजनम्

«Desde el lado oriental de Vajriṇī hasta el río llamado Nyaṅkumatī: su anchura es de cuatro (unidades) y su longitud de cinco yojanas.»

Verse 63

क्षेत्रपीठमिति प्रोक्तमतो गर्भगृहं शृणु । समुद्रात्कौरवी यावद्दक्षिणोत्तरमानतः । पूर्वपश्चिमतो ज्ञेयं गोमुखादाऽश्वमेधकम्

«Esto ha sido declarado “kṣetra-pīṭha”; ahora escucha acerca del garbhagṛha, el santuario interior. Desde el océano hasta Kauravī es su medida de norte a sur; y su extensión de este a oeste debe saberse que va desde Gomukha hasta Aśvamedhaka.»

Verse 64

एतन्मम गृहं देवि न त्यजामि कदाचन । तस्य मध्ये स्थितं लिंगं यत्र तत्ते प्रकीर्तितम्

Oh Diosa, ésta es Mi morada; jamás la abandono. En su mismo centro se alza el Liṅga sagrado; allí, como te lo he proclamado, está establecido.

Verse 65

वारुणीं दिशमाश्रित्य सागरस्य च सन्निधौ । कृतस्मरस्यापरतो धन्वन्तरशतत्रये

Orientado hacia el rumbo de Varuṇa (el occidente) y junto al océano—más allá de Kṛtasmara—a una distancia de trescientos dhanus (longitud de arco)…

Verse 66

लिंगं महाप्रभावं तुं स्वयंभूतं व्यवस्थितम् । तत्र संनिहितो देवः शंकरः परमेश्वरः

Allí se halla un Liṅga de gran poder, auto-manifestado (svayambhū) y firmemente establecido. Allí mora en presencia el Dios Śaṅkara, el Señor Supremo.

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवि सोमेशस्य समीपतः । चतुर्द्दशे विभागे तु धनुषां च शतद्वयम्

En este mismo paraje, oh Diosa, cerca de Someśa—en la decimocuarta división—se halla una medida de doscientos dhanus.

Verse 68

समंतान्मंडलाकारा कर्णिका सा मम प्रिया । तस्यां ये प्राणिनः सर्वे मृताः कालेन पार्वति

En torno a todo, de forma circular, está esa ‘Karṇikā’, amada por Mí. En ella, oh Pārvatī, todos los seres que mueren por el curso del tiempo…

Verse 69

कृमिकीटपतंगाद्या जीवा उत्तम मध्यमाः । निर्द्धूतकल्मषाः सर्वे यांति लोकं ममापि ते

Aun gusanos, insectos, polillas y semejantes—seres elevados o medianos—todos, sacudidas sus culpas, van en verdad también a Mi mundo.

Verse 70

उत्तरं दक्षिणं चापि अयनं न विचारयेत् । सर्वस्तेषां शुभः कालो ये मृताः क्षेत्रमध्यतः

No debe considerarse si es el solsticio del norte o el del sur. Para todos los que mueren en el mismo centro del campo sagrado, todo tiempo es propicio.

Verse 71

आदिनाथेन शर्वेण सर्वप्राणिहिताय वै । आद्यतत्त्वान्यथानीय क्षेत्रमेतन्महाप्रभम् । प्रभासितं महादेवि यत्र सिद्ध्यंति मानवाः

Oh Mahādevī, el Señor Primordial Śarva (Śiva), para el bien de todos los seres vivientes, trajo aquí los principios primigenios e hizo resplandecer este campo sagrado supremamente luminoso como Prabhāsa, donde los humanos alcanzan la siddhi.

Verse 72

हन्यमानोऽपि यो विद्वान्वसेद्विघ्नशतैरपि । कृतप्रतिज्ञो देवेशि यावज्जीवं सुरेश्वरि

Oh Devī, Señora de los dioses: aun si es atacado y aun entre cientos de obstáculos, el sabio que mora aquí con firmeza—fiel a su voto—permanece resuelto mientras viva.

Verse 73

स गच्छेत्परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति । तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यात्स्थाणोश्चाद्भुतकर्मणः

Por la grandeza de ese campo sagrado y por Sthāṇu (Śiva), de obras maravillosas, él alcanza la morada suprema; y, habiendo llegado allí, ya no se aflige.

Verse 74

कृत्वा पापसहस्राणि पश्चात्सन्तापमेति वै । प्रभासे तु वियुज्येत न सोंऽतकपुरीं व्रजेत्

Aunque haya cometido miles de pecados y después caiga en remordimiento, si parte (muere) en Prabhāsa, no va a la ciudad de Antaka, el reino de la Muerte.

Verse 75

ज्ञात्वा कलियुगं घोरं हाहाभूतमचेतनम् । नियुक्तस्तत्र देवेशि रक्षार्थं विघ्ननायकः

Sabiendo, oh Devī, la terrible era de Kali—cuando los hombres quedan confundidos y claman en aflicción—fue designado allí Vighnanāyaka para la protección.

Verse 76

ये तु ब्राह्मणविद्विष्टाः शिवभक्तिवितंडकाः । ब्रह्मघ्नाश्च कृतघ्नाश्च तथा नैष्कृतिकाश्च ये

Pero quienes odian a los brāhmaṇas, quienes estorban la devoción a Śiva, quienes matan a brāhmaṇas, quienes son ingratos y totalmente depravados—sean quienes sean—

Verse 77

लोकद्विष्टा गुरुद्विष्टास्तीर्थायतनकण्टकाः । सर्वपापरताश्चैव ये चान्ये तु विकुत्सिताः

Los que odian al mundo (la sociedad), los que odian a sus gurús, los que son espinas para los tīrthas y santuarios, los entregados a toda clase de pecado, y otros igualmente despreciables—

Verse 78

रक्षणार्थं ह वै तेषां नियुक्तो विघ्ननायकः । कालाग्निरुद्रपार्श्वे तु रुद्रतुल्यपराक्रमः

En verdad, para proteger (contra) ellos fue designado Vighnanāyaka; y junto a Kālāgnirudra se halla uno cuyo valor es igual al de Rudra.

Verse 79

क्षेत्रं रक्षति देवेशि पापिष्ठानां नियामकः । म्रियंते यदि ब्रह्मघ्नास्तथा पातकिनो नराः

Oh Devī, el Señor que refrena a los más perversos protege este kṣetra sagrado. Si los asesinos de brāhmaṇas y otros hombres pecadores mueren allí,

Verse 80

क्षेत्रे चास्मिन्वरारोहे तेषां देवि गतिं शृणु । दशवर्षसहस्राणि दिव्यानि कमलेक्षणे

Y en este kṣetra sagrado, oh de bellas caderas—oh Devī de ojos de loto—escucha su destino: se extiende por diez mil años divinos.

Verse 82

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापं तत्र न कारयेत् । अन्यत्राऽवर्तितं पापं क्षेत्रे चास्मिन्विनश्यति

Por ello, con todo empeño no debe cometerse pecado allí. Pero los pecados contraídos en otros lugares se destruyen en este kṣetra sagrado (Prabhāsa).

Verse 83

अस्मिन्पुनः कृतं पापं पैशाचनरकावहम् । भक्तानुकंपी भगवांस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि

Pero el pecado cometido en este lugar conduce a los infiernos de los Piśācas. Aun así, el Bienaventurado Señor, compasivo con Sus devotos, muestra misericordia incluso a quienes han caído en nacimientos animales.

Verse 84

ददाति परमं स्थानं न तु ब्रह्मद्विषां प्रिये । ये च ध्यानं समासाद्य युक्तात्मानः समाहिताः

Él concede la morada suprema, pero no a quienes odian a Brahman (la verdad sagrada), oh amada. En cambio, quienes alcanzan la meditación, con el espíritu disciplinado y la mente plenamente recogida, se vuelven aptos para ese estado altísimo.

Verse 85

संनियम्येन्द्रियग्रामं जपंति शतरुद्रियम् । प्रभासे तु स्थिता देवि ते कृतार्था न संशयः

Refrenando el tropel de los sentidos, recitan el Śatarudrīya. Morando en Prabhāsa, oh Diosa, han cumplido el fin de la vida—sin duda alguna.

Verse 86

यदि गच्छेन्नरः कश्चित्प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तमुपायं प्रकुर्वीत निर्गच्छेन्न पुनर्यथा

Si alguien va a Prabhāsa, ese campo sagrado supremo, debe emprender tal medio de práctica para no partir de nuevo (esto es, alcanzar la liberación final y no volver al saṃsāra).

Verse 87

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । गोपनीयमिदं शास्त्रं यथा प्राणाः स्वकाः प्रिये

Esto es un secreto, oh de caderas hermosas; no debe darse a cualquiera. Oh amada, esta enseñanza ha de guardarse como se guardan los propios alientos vitales.

Verse 88

येनेदं विहितं शास्त्रं प्रभासक्षेत्रदीपकम् । स शिवश्चैव विज्ञेयो मानुषीं प्रकृतिं स्थितः

Quien compuso esta enseñanza—esta «Lámpara para el kṣetra de Prabhāsa»—debe ser reconocido como el propio Śiva, aunque habite en naturaleza humana.

Verse 89

तस्यविग्रहसंस्थोऽहं सदा तिष्ठामि पार्वति । वंदितः पूजितो ध्यातो यथाहं नात्र संशयः

En esa misma forma (imagen) estoy establecido y permanezco siempre, oh Pārvatī. Cuando es alabada, adorada y contemplada, es como si a mí mismo se me honrase—sin duda alguna.

Verse 90

कलौ च दुर्ल्लभं देवि प्रभासक्षेत्रमुत्तमम् । इदानीं तव स्नेहेन विशेषं कथयामि वै । सत्यंसत्यं पुनः सत्यं त्रिःसत्यं सुरसुन्दरि

En la era de Kali, oh Devī, el supremo Prabhāsa-kṣetra es difícil de alcanzar y de realizar rectamente. Ahora, por afecto hacia ti, declararé en verdad un punto especial. Verdad—verdad—otra vez verdad; tres veces lo afirmo, oh belleza celestial.

Verse 91

यानि लिंगानि भूर्लोके सोमेशस्तेषु मे प्रियः । अस्मिंल्लिंगे गुणा ये तु ते देवि विदिता मम

De cuantos liṅgas existen en el mundo de los mortales, entre ellos Someśa me es querido. Y las cualidades que moran en este liṅga, oh Devī, me son conocidas.

Verse 92

अहमेव विजानामि नान्यो वेद कथंचन । अन्येषु चैव लिंगेषु अहं पूज्यः सुरासुरैः

Yo solo lo conozco en verdad; nadie más lo comprende de modo alguno. Y también en otros liṅgas, yo soy Aquel a quien adoran tanto los devas como los asuras.

Verse 93

लिंगं चेमं पुनर्देवि पूजयामो वयं स्वयम्

Y de nuevo, oh Devī, nosotros mismos rendimos culto a este mismo liṅga.

Verse 94

यस्मिन्काले न वै ब्रह्मा न भूमिर्न दिवाकरः । सर्वं चैव जगन्नाथ तस्मिन्काले यशस्विनि

En aquel tiempo en que no existe Brahmā, ni la tierra, ni siquiera el sol—cuando todo se ha disuelto, oh Jagannātha, Señor del mundo—en ese tiempo, oh gloriosa…

Verse 95

इमं लिंगं परं चैव ब्रह्मणः प्रलये तदा । भाविनीं वृत्तिमास्थाय इदं स्थानं तु रक्षति

En la disolución de Brahmā (el ciclo cósmico), este liṅga supremo, asumiendo su función destinada, protege este lugar sagrado.

Verse 96

दशकोट्यस्तु लिंगानां गंगाद्वाराद्वरानने । आगत्य तानि मध्याह्ने लिंगेऽस्मिन्यांति संलयम्

Oh, de bello rostro: diez crores de liṅgas vienen desde Gaṅgādvāra; y al mediodía se funden en disolución dentro de este mismo liṅga.

Verse 97

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गगनस्थानि यानि तु । स्नानार्थमस्य लिंगस्य समागच्छंति सर्वदा

Todos los tīrthas de la tierra, y también los que moran en los cielos, se congregan siempre aquí para el baño sagrado en este liṅga.

Verse 98

धन्यास्तु खलु ते मर्त्त्याः प्रभासे संव्यवस्थिताः । सोमेश्वरं ये द्रक्ष्यंति संसारभयमोचनम्

Dichosos en verdad son los mortales que habitan en Prabhāsa, quienes contemplan a Someśvara, el que libera del temor del saṃsāra.

Verse 99

देवि सोमेश्वरं लिंगं ये स्मरिष्यंति भाविताः । सर्वपापक्षयस्तेषां भविष्यति न संशयः

Oh Devī, los devotos que recuerdan el liṅga de Someśvara: todos sus pecados serán destruidos, sin duda alguna.

Verse 100

एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् । अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयांति न संशयोऽत्र

Oh Devī, este lugar sagrado—al ser recordado—es mi región eterna más amada, pura y deleitosa, adornada por huestes de ṛṣis y siddhas. Quienes mueren aquí—aunque la muerte alcance a todos los seres—llegan a un estado más allá del cielo; de ello no hay duda.

Verse 101

यं देवा न विजानंति ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । न सांख्येन न योगेन नैव पाशुपतेन च

A Aquel a quien los dioses—encabezados por Brahmā y Viṣṇu—no llegan a comprender de verdad; no por el Sāṃkhya, no por el Yoga, ni siquiera sólo por la vía Pāśupata.

Verse 102

कैवल्यं निष्कलं यत्तदस्मिंल्लिंगे तु लभ्यते । तावद्भ्रमंति संसारे देवाद्यास्तु यशस्विनि

Ese Kaivalya—la Liberación sin forma y sin partes—se alcanza en verdad por este mismo Liṅga. Hasta obtenerla, aun los dioses y los demás seres vagan por el saṃsāra, oh ilustre señora.

Verse 103

यावत्सोमेश्वरं देवं न विंदंति त्रिलोचनम् । क्षेत्रं प्रभासमित्युक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः

Mientras no hallen al dios Someśvara—el Señor de los Tres Ojos—este lugar es llamado “Prabhāsa”. Yo soy el Conocedor del Campo (kṣetrajña); de ello no hay duda.

Verse 104

एतं तवोक्तं ननु बोधनाय सोमेश्वरस्यैव महाप्रभावम् । ये वै पठिष्यंति नरा नितांतं यास्यंति ते तत्पदमिंदुमौलेः

Esto, en verdad, lo has dicho para despertar—proclamando el gran poder de Someśvara. Los hombres que lo reciten con honda intención alcanzarán el estado supremo del Señor de la Luna en la frente (Śiva).

Verse 105

सोमेश्वरं देववरं मनुष्या ये भक्तिमंतः शरणं प्रपन्नाः । ते घोररूपे च भयावहे च संसारचक्रे न पुनर्भ्रमंति

Quienes, llenos de devoción, se acogen como refugio a Someśvara —el más excelso de los dioses— ya no vuelven a vagar en la rueda del saṃsāra, aunque sea terrible y cause espanto.

Verse 106

ये दक्षिणा मूर्त्तिमुपाश्रिताः स्युर्जपंति नित्यं शतरुद्रियं द्विजाः । तेऽस्मिन्भवे नैव पुनर्भवंति संसारपारं परमं गता वै

Los nacidos dos veces (dvija) que se acogen a la Forma del Sur y recitan cada día el Śatarudrīya no vuelven a nacer en esta existencia; en verdad alcanzan la orilla suprema, más allá del saṃsāra.

Verse 107

उद्देशमात्रं कथितो मया ते श्रीसोमनाथस्य कृतैकदेशः । अब्दैरनेकैर्बहुभिर्युगैर्वा न शक्यमेकेन मुखेन वक्तुम्

Sólo te he dicho una indicación: una pequeña parte de las obras del glorioso Somanātha. Ni con muchos años, ni con incontables años, ni aun con muchos yugas, es posible expresarlo por completo con una sola boca.