Adhyaya 338

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देविकातटसंस्थितम् । जालेश्वरेति विख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

Īśvara dijo: Luego, oh gran Diosa, debe uno ir al lugar sagrado situado en la ribera del Devikā, célebre como Jāleśvara, venerado por dioses y asuras por igual.

Verse 2

मन्वन्तरे चाक्षुषे च सम्प्राप्ते द्वापरे युगे । नाम्ना जालेश्वरं लिंगं देविकातटसंस्थितम्

En el Cākṣuṣa Manvantara, cuando llegó la era Dvāpara, hubo un liṅga llamado Jāleśvara, establecido en la ribera del Devikā.

Verse 3

पूज्यते नागकन्याभिर्न तत्पश्यंति मानवाः । महा तेजोमणिमयं चंद्रबिंबसमप्रभम् । स्मरणात्तस्य देवस्य ब्रह्महत्या प्रणश्यति

Es venerado por las hijas de los Nāgas, mas los humanos no lo contemplan. Está hecho de fulgor como de joya, resplandeciente como el disco de la luna. Con solo recordar a esa Deidad, se destruye el pecado de brahmahatyā.

Verse 4

देव्युवाच । कथं जालेश्वरं नाम कस्मिन्काले बभूव तत्

Dijo la Diosa: ¿Cómo llegó a llamarse Jāleśvara, y en qué tiempo surgió?

Verse 5

साधुभिः सह संवासात्के गुणाः परिकीर्त्तिताः । के लोकाः कानि पुण्यानि तत्सर्वं शंस मे प्रभो

Oh Señor, ¿qué virtudes se proclaman nacidas de morar en compañía de los santos? ¿Qué mundos se alcanzan y qué méritos se obtienen por ello? Dímelo todo, oh Prabhu.

Verse 6

ईश्वर उवाच । अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । नाभागस्य च संवादमापस्तंबतपोनिधेः

Īśvara dijo: Aquí mismo citaré un antiguo relato sagrado: el diálogo entre Nābhāga y Āpastamba, tesoro de austeridad.

Verse 7

महर्षिरात्मवान्पूर्वमापस्तंबो द्विजाग्रणीः । उपावसन्सदा रम्भो बभूव भगवांस्तदा

Antaño, el gran ṛṣi Āpastamba—dueño de sí y el primero entre los dos veces nacidos—permanecía siempre entregado al ayuno; entonces, por su disciplina, se volvió radiante y venerable.

Verse 8

नित्यं क्रोधं च लोभं च मोहं द्रोहं विसृज्य सः । देविकासरितो मध्ये विवेश सलिलाशये

Desechando día tras día la ira, la codicia, el engaño y la malicia, entró en la morada acuosa en medio del río Devikā.

Verse 9

क्षेत्रे प्राभासिके रम्ये सम्यग्ज्ञात्वा शिवप्रिये । तत्रास्य वसतः कालः समतीतो महांस्तदा

Habiendo comprendido rectamente el hermoso campo sagrado de Prābhāsa, amado por Śiva, moró allí, hasta que transcurrió un tiempo inmensamente largo.

Verse 10

परेण ध्यानयोगेन स्थाणुभूतस्य तिष्ठतः । ततः कदाचिदागत्य तं देशं मत्स्यजीविनः

Mientras permanecía absorto en el yoga de la suprema meditación, inmóvil como un pilar, en cierto momento llegaron a aquel lugar unos pescadores.

Verse 11

प्रसार्य सुमहज्जालं सर्वे चाकर्षयन्बलात् । अथ तं च महामत्स्यं निषादा बलदर्पिताः

Extendiendo una red inmensa, todos la arrastraron con fuerza; y entonces los Niṣādas, envanecidos de su vigor, sacaron también un gran pez.

Verse 12

तस्मादुत्तारयामासुः सलिलाद्ब्रह्मनंदनम् । तं दृष्ट्वा तपसा दीप्तं कैवर्त्ता भयविह्वलाः । शिरोभिः प्रणिपत्योच्चैरिदं वचनमब्रुवन्

De aquellas aguas sacaron al “hijo de Brahman”, el sabio brāhmaṇa. Al verlo resplandecer por su austeridad, los pescadores, estremecidos de temor, inclinaron la cabeza en reverencia y dijeron en alta voz estas palabras:

Verse 13

निषादा ऊचुः । अज्ञानात्कृतपापानामस्माकं क्षन्तुमर्हसि । किं वा कार्यं प्रियं तेऽद्य तदाज्ञापय सुव्रत

Los Niṣādas dijeron: Perdónanos, pues por ignorancia hemos cometido pecado. ¿Qué servicio grato deseas que hagamos hoy para ti? Ordénanos, oh tú de votos nobles.

Verse 14

स मुनिस्तन्महद्दृष्ट्वा मत्स्यानां कदनं कृतम् । कृपया परयाविष्टो दाशान्प्रोवाच दुःखितः

Aquel sabio, al ver la gran matanza de peces que se había cometido, quedó colmado de profunda compasión; afligido, habló a los pescadores.

Verse 15

केन मे स्यादुपायो हि सर्वे स्वार्थे बत स्थिताः । ज्ञानिनामपि यच्चेतः केवलात्महिते रतम्

“¿Qué medio puede haber para mí? ¡Ay! Todos permanecen aferrados a su propio interés; aun la mente de los sabios se deleita sólo en su propio bien.”

Verse 16

ज्ञानिनोपि यदा स्वार्थमाश्रित्य ध्यानमास्थिताः । दुःखार्त्तानीह सत्त्वानि क्व यास्यंति सुखं ततः

“Cuando incluso los sabios se sientan a meditar aferrados a su propio interés, ¿dónde hallarán dicha los seres afligidos en este mundo?”

Verse 17

योऽभिवांछति भोक्तुं वै दुःखान्येकांततो जनः । पापात्पापतरं तं हि प्रवदंति मुमुक्षवः

“Aquel que de veras desea ‘gozar’ únicamente del sufrimiento—tal persona, declaran los buscadores de liberación, es más pecadora que el pecado mismo.”

Verse 18

को नु मे स्यादुपायो हि येनाहं दुःखितात्मवान् । अंतः प्रविष्टः सत्त्वानां भवेयं सर्वदुःखभुक्

«¿Qué medio podría haber para mí, con el corazón afligido, por el cual yo pudiera entrar en todos los seres y participar de todo sufrimiento?»

Verse 19

यन्ममास्ति शुभं किचित्तदेनानुपगच्छतु । यत्कृतं दुष्कृतं तैश्च तदशेषमुपेतु माम्

«Cualquier pequeño mérito que sea mío, que vaya a ellos. Y cualquier mala acción que ellos hayan hecho, que toda ella, sin resto, recaiga sobre mí.»

Verse 20

दृष्ट्वांधान्कृपणान्व्यंगाननाथान्रोगिणस्तथा । दया न जायते यस्य स रक्ष इति मे मतिः

«Al ver a los ciegos, a los miserables, a los lisiados, a los desamparados y a los enfermos, aquel en quien no nace la compasión, a mi juicio, es un rākṣasa.»

Verse 21

प्राणसंशयमापन्नान्प्राणिनो भयविह्वलान् । यो न रक्षति शक्तोपि स तत्पापं समश्नुते

«A los seres que han caído en peligro de muerte y tiemblan de miedo, quien, aun pudiendo, no los protege, incurre en ese pecado.»

Verse 22

आहुर्जनानामार्त्तानां सुखं यदुपजायते । तस्य स्वर्गोऽपवर्गो वा कलां नार्हति षोडशीम्

«Dicen que la dicha que nace para quienes están afligidos cuando son socorridos—ni el cielo ni la liberación igualan siquiera una dieciseisava parte de ella.»

Verse 23

तस्मान्नैतानहं दीनांस्त्यक्त्वा मीनान्सुदुःखितान् । पदमात्रं तु यास्यामि किं पुनस्त्रिदशालयम्

Por eso, no abandonaré a estos peces desdichados, que sufren en extremo. No daré ni un solo paso—¡cuánto menos hacia la morada de los dioses!

Verse 24

ईश्वर उवाच । निशम्यैतदृषेर्वाक्यं दाशास्ते जातसंभ्रमाः । यथावृत्तं तु तत्सर्वं नाभागाय न्यवेदयन्

Īśvara dijo: Al oír las palabras del sabio, los pescadores, sobrecogidos y agitados, informaron a Nābhāga de todo lo sucedido, tal como había ocurrido.

Verse 25

नाभागोऽपि ततः श्रुत्वा तं द्रष्टुं ब्रह्मनन्दनम् । त्वरितः प्रययौ तत्र सामात्यः सपुरोहितः

Al oírlo, Nābhāga también se apresuró a ver a aquel hijo de Brahmā. Partió sin demora hacia allí, acompañado de sus ministros y de su sacerdote real.

Verse 26

स सम्यक्पूजयित्वा तं देवकल्पमुनिं नृपः । प्रोवाच भगवन्ब्रूहि किं करोमि तवाज्ञया

Tras honrar debidamente a aquel sabio, resplandeciente como un dios, el rey dijo: «Oh Bienaventurado, dime: ¿qué he de hacer conforme a tu mandato?»

Verse 27

आपस्तंब उवाच । श्रमेण महताविष्टाः कैवर्त्ता दुःखजीविनः । मम मूल्यं प्रयच्छेति यद्योग्यं मन्यसे नृप

Āpastamba dijo: «Los pescadores, oprimidos por un gran esfuerzo y viviendo en la aflicción, dicen: “Paga mi precio”. Si lo consideras apropiado, oh rey, concédeles ese pago».

Verse 28

नाभाग उवाच । सहस्राणां शतं मूल्यं निषादेभ्यो ददाम्यहम् । निग्रहाख्यस्य भगवन्यथाह ब्रह्मनंदनः

Nabhāga dijo: «Oh Bienaventurado, daré a los Niṣādas un pago de cien mil, tal como enseñó el hijo de Brahmā acerca de aquel llamado Nigraha».

Verse 29

आपस्तंब उवाच । नाहं शतसहस्रैश्च नियम्यः पार्थिव त्वया । सदृशं दीयतां मूल्यममात्यैः सह चिंतय

Āpastamba dijo: «Oh rey, ni siquiera con cien mil puede uno “comprarme”. Que se dé un pago adecuado; delibéralo junto con tus ministros».

Verse 30

नाभाग उवाच । कोटिः प्रदीयतां मूल्यं निषादेभ्यो द्विजोत्तम । यद्येतदपि ते मूल्यं ततो भूयः प्रदीयते

Nabhāga dijo: «Oh el mejor de los nacidos dos veces, que se dé a los Niṣādas un koṭi como pago. Y si aun esto no es el precio debido, entonces se dará más».

Verse 31

आपस्तंब उवाच । नार्हं मूल्यं च मे कोटिरधिकं वापि पार्थिव । सदृशं दीयतां मूल्यं ब्राह्मणैः सह चिंतय

Āpastamba dijo: «Oh rey, ni un koṭi ni aun más es un “precio” digno para mí. Que se dé un pago apropiado; delibéralo junto con los brāhmaṇas».

Verse 32

नाभाग उवाच । अर्द्धराज्यं समस्तं वा निषादेभ्यः प्रदीयताम् । एतन्मूल्यमहं मन्ये किं वाऽन्यन्मन्यसे द्विज

Nabhāga dijo: «Que se entregue a los Niṣādas la mitad de mi reino, o incluso todo el dominio. Considero que ése es el pago adecuado. O brāhmaṇa, ¿piensas que otra cosa sería más conveniente?».

Verse 33

आपस्तंब उवाच । अर्धराज्यसमस्तं वा नाहमर्हामि पार्थिव । सदृशं दीयतां मूल्यमृषिभिः सह चिंतय

Āpastamba dijo: «Oh rey, no merezco ni la mitad del reino ni su totalidad. Que se otorgue una ofrenda adecuada—deliberad junto con los ṛṣis»។

Verse 34

महर्षेस्तद्वचः श्रुत्वा नाभागः स विषादवान् । चिन्तयामास दुःखार्तः सामात्यः सपुरोहितः

Al oír las palabras del gran sabio, Nabhāga quedó abatido. Afligido por el dolor, comenzó a deliberar—junto con sus ministros y su sacerdote real.

Verse 35

ततः कश्चिदृषिस्तत्र लोमशस्तु महातपाः । नाभागमब्रवीन्मा भैस्तोषयिष्यामि तं मुनिम्

Entonces apareció allí el gran asceta, el ṛṣi Lomaśa. Dijo a Nabhāga: «No temas; yo dejaré satisfecho a ese muni.»

Verse 36

नाभाग उवाच । ब्रूहि मूल्यं महाभाग मुनेरस्य महात्मनः । परित्रायस्व मामस्मात्सज्ञातिकुलबांधवम्

Nabhāga dijo: «Oh afortunado, dime cuál es el “precio”, es decir, la ofrenda debida, para este muni de gran alma. Sálvame de este peligro, a mí junto con mis parientes, mi linaje y mis allegados.»

Verse 37

निर्दहेद्भगवान्रुद्रस्त्रैलोक्यं सचराचरम् । किं पुनर्मानुषं हीनमत्यंतवि षयात्मकम्

El Señor Rudra podría abrasar los tres mundos, con todo lo que se mueve y lo que no se mueve; ¡cuánto más, entonces, a un ser humano frágil, inferior y totalmente atado a los objetos de los sentidos!

Verse 39

लोमश उवाच । त्वमीड्यो हि महाराज जगत्पूज्यो द्विजोत्तमः । गावश्च दिव्यास्तस्माद्गौर्मूल्यमम्यै प्रदीयताम्

Lomaśa dijo: «Oh gran rey, en verdad eres digno de alabanza, el más excelso entre los dos veces nacidos y honrado por el mundo. Y las vacas son divinas; por ello, que se le entregue una vaca como ofrenda adecuada».

Verse 40

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भगवन्क्रीत एव न संशयः । एतद्योग्यतमं मूल्यं भवतो मुनिसत्तम

«Levántate, levántate, oh venerable; sin duda has sido debidamente “comprado”, es decir, satisfecho. Esta es la ofrenda más apropiada para ti, oh el mejor de los sabios.»

Verse 41

आपस्तंब उवाच । उत्तिष्ठाम्येष सुप्रीतः सम्यक्क्रीतोऽस्मि पार्थिव । गोभ्यो मूल्यं न पश्यामि पवित्रं परमं भुवि

Āpastamba dijo: «Me levanto, plenamente complacido, oh rey. He sido satisfecho como es debido. No veo “precio” superior a las vacas, la más alta purificación sobre la tierra.»

Verse 42

गावः प्रदक्षिणीकार्याः पूजनीयाश्च नित्यशः । मंगलायतनं देव्यः सृष्टा ह्येताः स्वयंभुवा

A las vacas se les debe hacer pradakṣiṇā (circunvalación) y rendirles culto cada día. Estas divinas son morada de auspiciosidad, creadas en verdad por el Auto-nacido (Brahmā).

Verse 43

अग्न्यगाराणि विप्राणां देवतायतनानि च । यद्गोमयेन शुद्ध्यंति किंभूतमधिकं ततः

Si las casas del fuego de los brahmanes y aun los santuarios de las deidades se purifican con estiércol de vaca, ¿qué podría ser más excelso que eso?

Verse 44

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिस्तथैव च । गवां पंच पवित्राणि पुनंति सकलं जगत्

Orina de vaca, estiércol de vaca, leche, cuajada y ghee: estos cinco purificadores de la vaca purifican al mundo entero.

Verse 45

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च । गावो मे ह्रदये चैव गवां मध्ये वसाम्यहम

Las vacas están siempre delante de mí, y también detrás de mí. Las vacas están en mi propio corazón, y yo habito en medio de las vacas.

Verse 46

एवं जपन्नरो मंत्रं त्रिसंध्यं नियतः शुचिः । मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं च गच्छति

Así, el hombre que, disciplinado y puro, recita este mantra en las tres sandhyā (al alba, al mediodía y al ocaso) queda libre de todos los pecados y va al mundo celestial.

Verse 47

तृणाहारपरा गावः कर्त्तव्या भक्तितोऽन्वहम् । अकृत्वा स्वयमाहारं कुर्वन्प्राप्नोति दुर्गतिम्

Las vacas—cuyo alimento es la simple hierba—deben ser atendidas cada día con devoción. Pero quien se alimenta a sí mismo sin darles su forraje diario cae en la desventura.

Verse 48

तेनाग्नयो हुताः सम्यक्पितरश्चापि तर्पिताः । देवाश्च पूजितास्तेन यो ददाति गवाह्निकम्

Por ese acto, los fuegos sagrados reciben la ofrenda debidamente, los antepasados quedan satisfechos y los dioses son venerados: cuando alguien da a la vaca lo que le corresponde cada día (su sustento y servicio).

Verse 49

मन्त्रः । सौरभेयी जगत्पूज्या देवी विष्णुपदे स्थिता । सर्वमेव मया दत्तं प्रतीच्छतु सुतोषिता

Mantra: «Oh Saurabheyī, diosa venerada por el mundo entero, establecida en el reino de Viṣṇu: acepta, plenamente complacida, todo cuanto te he ofrecido»

Verse 50

रक्षणाद्बालपुत्राणां गवां कण्डूयनात्तथा । क्षीणार्तरक्षणाच्चैव नरः स्वर्गे महीयते

Por proteger a los terneros, por rascar y cuidar a las vacas, y por amparar a las débiles y afligidas, el hombre es honrado en el cielo.

Verse 51

आदिर्गावो हि मर्त्यस्य मध्ये चांते प्रकीर्तिताः । रक्षंति तास्तु देवानां क्षीराज्यममृतं सदा

Se proclama que las vacas están al comienzo, en medio y al final de la vida del mortal. Ellas sostienen sin cesar a los dioses con leche y ghee, su esencia semejante al néctar de amṛta.

Verse 52

तस्माद्गावः प्रदातव्याः पूजनीयाश्च नित्यशः । स्वर्गस्य संगमा ह्येताः सोपानमिव निर्मिताः

Por ello, las vacas deben ser dadas en caridad y veneradas cada día. Pues son, en verdad, el punto de encuentro con el cielo, como una escalera dispuesta para ascender.

Verse 53

एतच्छ्रुत्वा निषादास्ते गवां माहात्म्यमुत्त मम् । प्रणिपत्य महात्मानमापस्तंबमथाब्रुवन्

Al oír esta suprema grandeza de las vacas, aquellos Niṣādas se postraron ante el magnánimo Āpastamba y luego hablaron.

Verse 54

निषादा ऊचुः । संभाषो दर्शनं स्पर्शः कीर्तनं स्मरणं तथा । पावनानि किलैतानि साधूनामिति च श्रुतम्

Dijeron los Niṣādas: «Conversar, contemplar, tocar, cantar alabanzas (kīrtana) y recordar: todo ello, según hemos oído, es purificador en relación con los santos»។

Verse 55

संभाषो दर्शनं चैव सहास्माभिः कृतं त्वया । कुरुष्वानुग्रहं तस्माद्गौरेषा प्रतिगृह्यताम्

«Nos has concedido conversar contigo y contemplarte. Por ello, muéstranos tu gracia: acepta esta vaca de nuestra parte.»

Verse 56

आपस्तंब उवाच । एता वः प्रतिगृह्णामि गां यूयं मुक्तकिल्विषाः । निषादा गच्छत स्वर्गं सह मत्स्यैर्जलोद्धृतैः

Āpastaṃba dijo: «Acepto esta vaca de vosotros. Ahora quedáis libres de pecado. Oh Niṣādas, id al cielo junto con los peces que fueron sacados del agua.»

Verse 57

प्राणिनां प्रीतिमुत्पाद्य निन्दिते नापि कर्मणा । नरकं यदि पश्यामि वत्स्यामि स्वर्ग एव तत्

«Al suscitar gozo en los seres vivos, aun mediante un acto tenido por censurable, si llegara a ver el infierno, allí moraría como si fuese el cielo.»

Verse 58

यन्मया सुकृतं किञ्चिन्मनोवाक्कायकर्मभिः । कृतं स्यात्तेन दुःखार्ताः सर्वे यांतु शुभां गतिम्

«Cualquier pequeño bien que haya hecho con mente, palabra y cuerpo: por ese mérito, que todos los afligidos por el dolor alcancen un destino auspicioso.»

Verse 59

ततस्तस्य प्रसादेन महर्षेर्भावितात्मनः । निषादास्तेन वाक्येन सह मत्स्यैर्दिवं गताः

Entonces, por la gracia de aquel gran ṛṣi de alma purificada, los Niṣāda—por esas mismas palabras—ascendieron al cielo junto con los peces.

Verse 60

तान्दृष्ट्वा व्रजतः स्वर्गं समत्स्यान्मत्स्यजीविनः । सामात्यभृत्यो नृपतिर्विस्मयादिदमब्रवीत्

Al ver a aquellos pescadores, junto con los peces, partir hacia el cielo, el rey—con sus ministros y servidores—dijo esto, lleno de asombro:

Verse 61

सेव्याः श्रेयोऽर्थिभिः सन्तः पुण्यतीर्थे जलोपमाः । क्षणो पासनमप्यत्र न येषां निष्फलं भवेत्

“Quienes anhelan el bien supremo deben servir a los santos. En este tīrtha sagrado son como agua que da vida; aun un instante de asistencia aquí jamás queda sin fruto.”

Verse 62

सद्भिः सह सदासीत सद्भिः कुर्वीत सत्कथाम् । सतां व्रतेन वर्तेत नासद्भिः किञ्चिदाचरेत्

“Habita siempre en compañía de los buenos; con los buenos entabla noble conversación. Vive según el voto y la disciplina de los virtuosos, y no hagas nada en compañía de los malvados.”

Verse 63

सतां समागमादेते समत्स्या मत्स्यजीविनः । त्रिविष्टपमनुप्राप्ता नराः पुण्यकृतो यथा

“Por la compañía de los virtuosos, estos pescadores—junto con los peces—han alcanzado Triviṣṭapa (el cielo), como los hombres que han realizado obras meritorias.”

Verse 64

आपस्तंबो मुनिस्तत्र लोमशश्च महामनाः । वरैस्तं विविधैरिष्टैश्छंदयामासतुर्नृपम्

Allí, el sabio Āpastaṃba y el magnánimo Lomasha deleitaron al rey ofreciéndole diversos dones y bendiciones, cada uno grato a su corazón.

Verse 65

ततः स वरयामास धर्मबुद्धिं सुदुर्लभाम् । तथेति चोक्त्वा तौ प्रीत्या तं नृपं वै शशंसतुः

Entonces el rey escogió el don rarísimo de una mente inclinada al dharma. “Así sea”, dijeron los dos sabios, y complacidos alabaron a aquel rey.

Verse 66

अहो धन्योऽसि राजेन्द्र यत्ते धर्मपरा मतिः । धर्मः सुदुर्लभः पुंसां विशेषेण महीक्षिताम्

¡Oh, señor de reyes, dichoso eres, pues tu mente está consagrada al dharma! Porque el dharma es dificilísimo de alcanzar para los hombres, y más aún para quienes cargan con el gobierno de la tierra.

Verse 67

यदि राजा मदाविष्टः स्वधर्मं न परि त्यजेत् । ततो जगति कस्तस्मात्पुमानभ्यधिको भवेत्

Si un rey, aun embriagado de poder, no abandona su propio deber justo, ¿quién en este mundo podría ser superior a él?

Verse 68

ध्रुवं जन्म सदा राज्ञां मोहश्चापि सदा ध्रुवः । मोहाद्ध्रुवश्च नरको राज्यं निन्दन्त्यतो बुधाः

Para los reyes, es segura la cuna en la soberanía, y también es seguro que la ilusión esté siempre presente. De la ilusión, el infierno se vuelve un destino cierto; por eso los sabios censuran la realeza (cuando engendra atadura).

Verse 69

राज्यं हि बहु मन्यंते नरा विषयलोलुपाः । मनीषिणस्तु पश्यन्ति तदेव नरकोपमम्

Los hombres codiciosos de los objetos de los sentidos estiman en gran manera la realeza; mas los sabios ven esa misma realeza como semejante al infierno.

Verse 70

तस्माल्लोकद्वयध्वंसी न कर्त्तव्यो मदस्त्वया । यदीच्छसि महाराज शाश्वतीं गतिमात्मनः

Por ello, no debes entregarte a la soberbia, pues destruye ambos mundos. Si deseas para ti un destino eterno, oh gran rey, abandona la arrogancia.

Verse 71

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तौ महात्मानौ जग्मतुः स्वं स्वमाश्रमम् । नाभागोऽपि वरं लब्ध्वा प्रहृष्टः प्राविशत्पुरम्

Dijo Īśvara: Habiendo hablado así, aquellas dos grandes almas regresaron, cada una, a su propio āśrama. Y Nābhāga también, tras obtener la gracia, entró gozoso en la ciudad.

Verse 72

एतत्ते कथितं देवि प्रभावं देविकोद्भवम् । ऋषिणा स्थापितश्चापि भवो जाले श्वरस्तदा

Oh Diosa, esto te ha sido narrado: el prodigioso poder surgido de Devikā. Y allí mismo, Bhava (Śiva) fue también establecido por el ṛṣi como Jāleśvara.

Verse 73

जाले निपतितो यस्माद्दाशानामृषिसत्तमः । जालेश्वरेति नामासौ विख्यातः पृथिवीतले

Porque el más excelso de los ṛṣis cayó en una red de pescadores, por ello fue célebre en la tierra con el nombre de «Jāleśvara».

Verse 74

तत्र स्नात्वा महादेवि जालेश्वरसमर्चनात् । आपस्तंबश्च नाभागो निषादा मत्स्यजीविनः

Allí, oh Gran Diosa, tras bañarse y rendir culto debidamente a Jāleśvara, Āpastamba y Nābhāga—y también los Niṣādas que vivían de la pesca—alcanzaron frutos auspiciosos.

Verse 75

मत्स्यैः सह गताः स्वर्गं देविकायाः प्रभावतः । चैत्रस्यैव तु मासस्य शुक्लपक्षे त्रयोदशीम्

Por la sagrada potencia de Devikā, ellos fueron al cielo junto con los peces. Este mérito se vincula con el decimotercer día lunar, en la quincena luminosa del mes de Caitra.

Verse 76

दद्यात्पिण्डं पितृभ्यो यस्तस्यांतो नैव विद्यते । गोदानं तत्र देयं तु ब्राह्मणे वेदपारगे । श्रोतव्यं चैव माहात्म्यं द्रष्टव्यो जालकेश्वरः

Quien ofrezca allí piṇḍa a los antepasados obtiene un mérito sin fin. Allí también debe otorgarse el don de una vaca (go-dāna) a un brāhmaṇa versado en los Vedas. Debe escucharse la grandeza sagrada del lugar y debe contemplarse (tener darśana de) Jālakeśvara.