Adhyaya 89

Verse 1

सूत उवाच । एवं तत्र स्थिते नित्यं तस्मिन्मातृगणे द्विजाः । बालकानां क्षयो जज्ञे ब्राह्मणानां गृहेगृहे

Sūta dijo: Cuando aquella hueste de las Madres permaneció allí continuamente, oh nacidos dos veces, surgió la destrucción de los niños en las casas de los brāhmaṇas, casa tras casa.

Verse 2

तरुणानां विशेषेण चमत्कारपुरोत्तरे । छिद्रमन्वेषमाणास्ता भ्रमंत्यखिलदेवताः

Especialmente entre los jóvenes, en la ciudad suprema llamada Camatkāra, todas las deidades vagaban, buscando una abertura, una brecha vulnerable.

Verse 3

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे ज्ञात्वा छिद्रसमुद्भवम् । विघातं बालकानां च देवताभिर्विनिर्मितम्

Entonces todos aquellos brāhmaṇas, al comprender que la calamidad nacía de una “brecha”, reconocieron que la destrucción de los niños había sido causada por esas deidades.

Verse 4

अम्बावृद्धे समासाद्य पूजयित्वा प्रयत्नतः । प्रोचुश्च दुःखसन्तप्ता विनयावनताः स्थिताः

Acercándose a Ambāvṛddhā y rindiéndole culto con esmero, ellos—abrasados por el dolor—se mantuvieron inclinados con humildad y hablaron.

Verse 6

ह्रियंते बालका रात्रौ छिद्रं प्राप्य सहस्रशः । युष्मदीयाभिरेताभिर्देवताभिः समन्ततः

De noche, en cuanto se halla una abertura, los niños son arrebatados por millares, por estas deidades tuyas que nos rodean por todas partes.

Verse 7

प्रसादः क्रियतां तस्माद्ब्राह्मणानां महात्मनाम् । नो चेत्पुरं परित्यज्य यास्यामोऽन्यत्र भूतले

Por ello, concédenos tu gracia a estos brāhmaṇas de gran alma; de lo contrario, abandonaremos la ciudad y marcharemos a otro lugar sobre la tierra.

Verse 8

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ततोंऽबा कृपयान्विता । हत्वा पादप्रहारेण भूमिं चक्रे गुहां ततः

Al oír sus palabras, la Madre Ambā, movida por la compasión, golpeó la tierra con el pie y, al instante, formó allí una cueva.

Verse 9

रक्षार्थं सर्वविप्राणां चमत्कारेण भूभुजा । भवद्भ्यां निर्मितः श्रेष्ठः प्रासादोऽयं मनोहरः

Para la protección de todos los brāhmaṇas, por un acto prodigioso del rey, este templo‑palacio, excelente y encantador, ha sido edificado por vosotros dos.

Verse 10

इमे मत्पादुके दिव्ये गुहामध्यगते सदा । सर्वाभिः सेवनीये च न गन्तव्यं बहिः क्वचित्

“Estas sandalias divinas Mías permanecen siempre en el corazón de la cueva. Han de ser veneradas y servidas por todos; no debe uno salir de aquí hacia ningún lugar.”

Verse 11

या काचिल्लौल्यमास्थाय निष्क्रमिष्यति मोहतः । सा दिव्यभावनिर्मुक्ता शृगाली संभविष्यति

“Cualquier mujer que, presa de la inconstancia, salga por engaño, quedará apartada de la disposición divina y nacerá como chacal hembra.”

Verse 12

देवता ऊचुः । अत्र स्थाने महादेवि कोऽस्माकं प्रकरिष्यति । पूजां को वात्र चाहारस्तस्माद्ब्रूहि सुरेश्वरि

Dijeron las deidades: “Oh Gran Diosa, en este lugar, ¿quién realizará el culto para nosotros? ¿Y quién proveerá aquí el sustento? Por ello, oh Soberana de los dioses, dínoslo.”

Verse 13

अम्बोवाच । अत्रागत्य विनिर्मुक्ता योगिनो ध्यानचिन्तकाः । पूजां सम्यक्करिष्यंति सर्वासां भक्तिसंयुताः

Dijo Ambā: «Quienes vengan aquí, los yoguis—liberados y absortos en la meditación—realizarán debidamente la adoración, colmados de devoción hacia todas las Madres».

Verse 14

पादुके मे प्रपूज्यादौ मांस मद्यादिभिः क्रमात् । अवाप्स्यंति च संसिद्धिं दुर्लभाममरैरपि

«Primero, tras adorar mis pādukā (sandalias sagradas), y luego, en el debido orden, ofreciendo carne, vino y cosas semejantes, alcanzarán la plena realización, difícil aun para los inmortales.»

Verse 15

ततस्तथेति ताः प्रोच्य गुहामध्ये व्यवस्थिताः । परिवार्य शुभे तस्याः पादुके मोक्षदायिके

Entonces, diciendo: «Así sea», permanecieron dentro de la cueva, rodeando sus sandalias auspiciosas, las pādukā que otorgan la liberación.

Verse 16

ततस्तत्र समागत्य पुरुषा अपि दूरतः । प्रपूज्य पादुके सम्यङ्मातॄस्ताश्च ततः परम् । प्रयांति च परां सिद्धिं जन्म मृत्युविवर्जिताम्

Luego también los hombres, viniendo desde lejos, adoran debidamente las pādukā y a aquellas Madres; y después alcanzan la suprema realización, libre de nacimiento y muerte.

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे नष्टा अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः । तीर्थयात्राव्रतान्येव संयमा नियमाश्च ये

Entretanto, desaparecieron los ritos como el Agniṣṭoma y otros; sólo permanecieron las peregrinaciones a los tīrtha y la observancia de votos, junto con las disciplinas y las restricciones.

Verse 18

ये चापि ब्राह्मणाः शांताः सदा मद्यस्य दूषणम् । प्रकुर्वंति स्वहस्तेन तेऽपि मद्यैः पृथग्विधैः

Aun esos brāhmaṇas serenos que siempre censuran el vino, también ellos, con sus propias manos, se ocupan de diversas clases de vino.

Verse 19

तर्पयंति तथा मांसैस्त्यक्ताशेषमखक्रियाः । पादुके मातृभिर्जुष्टे तथा धूपानुलेपनैः

Abandonando todos los ritos del sacrificio, también ofrecen satisfacción con carnes; y veneran las Pādukās—favorecidas por las Madres (Mātṛ)—con incienso y ungüentos.

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे भीताः सर्वे देवाः सवासवाः । दृष्ट्वा यज्ञक्रियोच्छेदं क्षुत्पिपासा समाकुलाः

Entretanto, todos los dioses—junto con Indra—se llenaron de temor. Al ver que los ritos del sacrificio habían sido cortados, quedaron abatidos por el hambre y la sed.

Verse 21

प्रोचुर्महेश्वरं गत्वा विनयावनताः स्थिताः । स्तुत्वा पृथग्विधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः शतरुद्रियैः

Fueron a Maheśvara y hablaron, permaneciendo humildes y postrados. Lo alabaron con himnos de muchas clases—recitaciones védicas, incluido el Śatarudrīya.

Verse 22

देवा ऊचुः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पादुके तत्र संस्थिते । अंबाया मातृभिः सार्धं गुहामध्ये सुगुप्तके

Los dioses dijeron: «En la región sagrada de Hāṭakeśvara están establecidas allí las Pādukās. Ambā, junto con las Madres (Mātṛ), mora dentro de una cueva bien oculta».

Verse 23

ब्राह्मणा अपिदेवेश मद्यमांसेन भक्तितः । ताभ्यां पूजां प्रकुर्वंति प्रयांति परमां गतिम्

Oh Señor de los dioses, aun los brāhmaṇas, con devoción, ofrecen licor y carne en adoración a esas Pādukās, y alcanzan la meta suprema.

Verse 24

नष्टा धर्मक्रिया सर्वा मर्त्यलोकेत्र सांप्रतम् । अस्माकं संक्षयो जातो यज्ञभागं विना प्रभो

Ahora, en este mundo mortal, han perecido todos los ritos del dharma. Sin nuestra parte en los sacrificios, oh Señor, ha comenzado nuestra decadencia.

Verse 25

तस्मात्त्वं कुरु देवेश यथा स्यात्पादुकाक्षयः । प्रभवंति मखा भूमावस्माकं स्युः परा मुदः

Por ello, oh Señor de los dioses, haz que ocurra la “disminución de la Pādukā”, para que los sacrificios vuelvan a florecer en la tierra y nosotros alcancemos la dicha suprema.

Verse 26

श्रीभगवानुवाच । या सा अंबेति विख्याता शक्तिः सा परमेश्वरी । जगन्माताऽक्षया साक्षान्ममा पि जननी च सा

El Bienaventurado Señor dijo: «Ese poder conocido como Ambā es la Diosa Suprema. Ella es la Madre del universo, verdaderamente imperecedera, y también es mi propia madre».

Verse 27

तत्कथं संक्षयस्तस्याः कर्तुं केनापि शक्यते । मनसापि महाभागाः पादुकानां विशेषतः

¿Cómo, entonces, podría alguien provocar disminución alguna en Ella? Oh afortunados, especialmente tratándose de esas Pādukās, ni siquiera en el pensamiento es posible.

Verse 28

परं तत्र करिष्यामि सुखोपायं सुरेश्वराः । युष्मभ्यं पादुकायां च महत्त्वं येन जायते

«Sin embargo, oh señores de los dioses, allí idearé un medio sencillo, por el cual surgirá la grandeza tanto para vosotros como para la Pādukā (las Sandalias Sagradas)»។

Verse 29

एवमुक्त्वा ततो ध्यानं चक्रे देवो महेश्वरः । व्यावृत्यकमलं हृत्स्थमष्टपत्रं सकर्णिकम्

Dicho esto, el dios Maheśvara entró en meditación. Desplegó el loto que moraba en su corazón: un loto de ocho pétalos, con su pericarpio (karnikā).

Verse 30

तस्यांतर्गतमासीनमंगुष्ठाग्रमितं शुभम् । द्वादशार्कप्रभं सूक्ष्मं स्वमात्मानं व्यलोकयत्

Sentado en su interior, contempló su propio Ser sutil: auspicioso, no mayor que la punta de un pulgar, y radiante como el esplendor de doce soles.

Verse 31

तस्यैवं ध्यायमानस्य तृतीयनयनात्ततः । श्वेतांबरधरा शुभ्रा निर्गता कन्यका शुभा

Mientras meditaba así, de su tercer ojo surgió entonces una doncella auspiciosa—resplandeciente y pura, vestida con ropajes blancos.

Verse 32

अथ सा प्राह तं देवं प्रणिपत्य महेश्वरम् । किमर्थं देव सृष्टास्मि ममादेशः प्रदीयताम्

Entonces ella habló a aquel Dios, postrándose ante Maheśvara: «¿Con qué propósito, oh Señor, he sido creada? Concédeme mi mandato».

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पादुके संस्थिते शुभे । श्रीमातुर्जगतां मुख्ये ताभ्यां पूजां त्वमाचर

El Bienaventurado Señor dijo: «En el campo sagrado de Hāṭakeśvara, donde están entronizadas las Pādukās auspiciosas, realiza tú la adoración a esas Pādukās, las más excelsas de Śrī Mātā, la Madre de los mundos».

Verse 34

कन्यकां संपरित्यज्य तवान्वयविवर्द्धिताम् । यः करिष्यति तत्पूजामाहारः स्यात्स मातृषु

Dejando de lado toda pretensión personal sobre la doncella y considerándola como quien acrecienta tu linaje, quienquiera que realice esa adoración—su sustento quedará asegurado entre las Madres (Mātṛ), bajo su amparo.

Verse 35

कौमारब्रह्मचर्य्येण त्वयापि च सुभक्तितः । ताभ्यां पूजा प्रकर्तव्या नो चेन्नाशमवाप्स्यसि

Tú también, guardando el brahmacarya de la doncellez y con devoción pura, debes realizar la adoración a esos dos; de lo contrario, caerás en la ruina.

Verse 36

तव पूजा करिष्यन्ति ये नरा भक्तितत्पराः । मातॄणां संमतास्ते स्युः सर्वदैव सुखान्विताः

Quienes realicen tu adoración con la devoción como único propósito serán aprobados por las Madres (Mātṛ) y estarán siempre colmados de dicha.

Verse 37

एवमुक्त्वा ततस्तस्या मंत्रमार्गं यथोचितम् । पूजामार्गं विशेषेण कथयामास विस्तरात्

Dicho esto, luego le enseñó—conforme a la regla debida—la senda del mantra, y en particular explicó con amplitud el método de la adoración.

Verse 38

ततो विसर्जयामास दत्त्वा छत्रादिभूषणम् । प्रतिपत्तिं महादेवस्तांश्च सर्वान्सुरेश्वरान्

Entonces Mahādeva los despidió, otorgándoles sombrillas y otros ornamentos, y concediéndoles los honores debidos y los sustentos necesarios—también a todos aquellos señores de los dioses.

Verse 39

कुमार्युवाच । त्वयेतत्कथितं देव त्वदन्वयसमुद्भवाः । कन्यकाः पूजयिष्यंति पादुके ते सुशोभने

La doncella dijo: «Oh Señor, tal como lo has enseñado, las doncellas nacidas de tu linaje adorarán tus Pādukās, bellamente resplandecientes».

Verse 40

कौमारब्रह्मचर्य्येण भविष्यत्यन्वयः कथम् । एतन्मे विस्तरात्सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

«Si se guarda el brahmacarya desde la niñez, ¿cómo puede haber linaje (descendencia)? Te ruego que me lo expliques todo con amplitud y con rectitud.»

Verse 41

श्रीभगवानुवाच । यस्यायस्याः प्रसन्ना त्वं कन्यकाया वदिष्यसि । मंत्रग्राममिमं सम्यक्त्वद्भावा सा भविष्यति

El Señor Bienaventurado dijo: «A la doncella que tú, complacida, apruebes y a quien transmitas debidamente esta completa colección de mantras, ella llegará a ser de tu misma naturaleza (compartiendo tu estado espiritual).»

Verse 42

एवं चान्या महाभागे पारंपर्येण कन्यकाः । तव वंशोद्भवाः सर्वाः प्रभविष्यंति मंत्रतः

«Y así, oh muy afortunada, también otras doncellas—por una sucesión ininterrumpida—surgirán todas como nacidas de tu linaje, por el poder del mantra.»

Verse 43

ततः सा तां समासाद्य पादुकासंभवां गुहाम् । पूजां चक्रे यथान्यायं यथोक्तं त्रिपुरारिणा

Entonces ella se acercó a la cueva santificada por la manifestación de las Pādukā (sandalias sagradas) y realizó la adoración conforme al rito debido, exactamente como Tripurāri (Śiva) lo había instruido.

Verse 44

सूत उवाच । तदन्वयसमुत्थायाः कन्यकायाः करेण यः । पादुकाभ्यां नरः पूजां प्रकरोति समाहितः । इह लोके सुखं प्राप्य स स्यात्प्रेत्य सुखान्वितः

Dijo Sūta: «El hombre que, con la mente recogida, rinde culto a las dos Pādukā por la mano de aquella doncella nacida en ese linaje, alcanza dicha en este mundo y, tras la muerte, queda colmado de dicha en el más allá».

Verse 45

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कन्याहस्तेन पादुके । पूजनीये विशेषेण पूज्या सा चापि कन्यका

Por ello, con todo empeño deben ser veneradas las Pādukā sagradas—de manera especial por la mano de una doncella; y esa doncella también ha de ser honrada con reverencia particular.

Verse 46

वांछद्भिः शाश्वतं सौख्यमिह लोके परत्र च । मानवैर्भक्तिसंयुक्तैरित्युवाच महेश्वरः

Así habló Maheśvara: «Los seres humanos dotados de devoción, que desean dicha perdurable—en este mundo y también en el más allá—deben obrar conforme a esto».

Verse 47

एतद्वः सर्वमाख्यातं माहात्म्यं पादुकोद्भवम् । श्रीमातुरनुषंगेण अंबादेव्या द्विजोत्तमाः

«Oh, los mejores de los dvija (dos veces nacidos), ya os he expuesto por completo la grandeza vinculada al surgimiento de las Pādukā sagradas, nacida en relación con Śrīmātā, Ambā Devī».

Verse 48

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या चतुर्दश्यां समाहितः । तथाष्टम्यां विशेषेण स प्राप्नोति परं पदम्

Quien, con devoción y mente recogida, escucha este māhātmya en el decimocuarto día lunar—y especialmente en el octavo—alcanza el estado supremo.

Verse 89

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्रीमातुः पादुकामाहात्मवर्णनंनामैकोननवतितमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo octogésimo noveno, titulado «Descripción de la grandeza de las sagradas Pādukā (sandalias) de Śrīmātā», en el Māhātmya del kṣetra de Hāṭakeśvara, en el sexto Nāgara Khaṇḍa del Śrī Skanda Mahāpurāṇa (Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā).