Adhyaya 276

Verse 1

सूत उवाच । तथान्येऽपि वसन्तीह रुद्रा एकादशैव तु । सञ्जाता ब्राह्मणश्रेष्ठा मुनीनां हितकाम्यया

Dijo Sūta: Aquí también moran otros Rudras—en verdad once en número—que se han manifestado, oh el mejor de los brāhmaṇas, por el deseo de procurar el bienestar de los sabios ṛṣi.

Verse 2

यैर्दृष्टैः पूजितै र्वापि स्तुतैर्वाथ नमस्कृतैः । विपाप्मा जायते मर्त्यः सर्वदोषविवर्जितः

Quienquiera que los vea, los adore, los alabe o les rinda salutación reverente, ese mortal queda libre de pecado y exento de toda falta.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । एक एव श्रुतो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन । गौरी भार्याप्रिया यस्य स्कन्दः पुत्रः प्रकीर्तितः

Los sabios dijeron: “Hemos oído que Rudra es Uno solo, y de ningún modo hay un segundo. Aquel cuya amada esposa es Gaurī, y cuyo hijo es celebrado como Skanda.”

Verse 4

तेनैकं विद्महे रुद्रं नान्यमीशं कथंचन । तस्माद्ब्रूहि महाभाग सर्वानेतान्सुविस्तरात्

“Por ello reconocemos a Rudra como el Único, y de ningún modo a otro Señor. Así pues, oh muy afortunado, dinos todo esto con plena amplitud y detalle.”

Verse 5

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । एक एव स्थितो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन

Dijo Sūta: “Es verdad, oh nobles, lo que habéis expresado. Rudra permanece como el Único; no hay segundo de ninguna manera.”

Verse 6

परं यथा च सञ्जाता रुद्रा एकादशात्र भोः । तथाहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

Ahora relataré, tal como sucedió, cómo llegaron a manifestarse los once Rudras. Escuchad con atención firme y mente recogida.

Verse 7

वाराणस्यां पुरा संस्था मुनयः शंसितव्रताः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः

Antaño, en Vārāṇasī, unos sabios firmes en votos alabados se llenaron de anhelo por contemplar al Señor Hāṭakeśvara.

Verse 8

प्रस्थिताः समयं कृत्वा स्पर्धमानाः परस्परम् । अहंपूर्वमहं पूर्वं वीक्षयिष्यामि तं विभुम्

Partieron tras fijar el momento, rivalizando entre sí: «¡Yo primero, yo primero! Seré el primero en contemplar a ese Señor glorioso».

Verse 9

सर्वेषामग्रतो भूत्वा पाताले हाटकेश्वरम् । यश्चादौ तत्र गत्वा च नेक्षयिष्यति तं हरम् । सर्वेषां श्रमजं पापं तस्यैकस्य भविष्यति

«Quien, adelantándose a todos, llegue a Hāṭakeśvara en la región subterránea y, aun llegando primero, no contemple a ese Hara, sobre él solo recaerá el pecado nacido del esfuerzo de todos».

Verse 10

एवमुक्त्वा ततः सर्वे वाराणस्यां ततः परम् । प्रस्थिता धावमानाश्च वेगेन महता ततः

Dicho esto, todos partieron de Vārāṇasī y siguieron corriendo con gran ímpetu.

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । ज्ञात्वा तेषामभिप्रायं मिथः स्पर्द्धासमुद्भवम् । आत्मनो दर्शनार्थाय बहुभक्तिपुरस्कृतम्

Entretanto, el dios llamado Hāṭakeśvara, al comprender su intención—nacida de la rivalidad mutua—y al ver que anhelaban su darśana, se dispuso a manifestarse ante ellos, precedido por abundante devoción.

Verse 12

लघुना रक्ष्यमाणेन सर्वेषां च महात्मनाम् । नागरंध्रेण निष्क्रम्य पातालाच्चैव तत्क्षणात्

Protegido por un asistente veloz, y por el bien de todos aquellos magnánimos, salió por la “abertura de Nāgara” y, en ese mismo instante, emergió desde Pātāla.

Verse 13

एकादशप्रकारं स कृत्वा रूपं मनोहरम् । त्रिशूलभृत्त्रिनेत्रं च कपर्देन विभूषितम्

Asumiendo una forma encantadora en once manifestaciones, apareció portando el tridente, de tres ojos, y adornado con el moño de cabellos enmarañados (kaparda): una visión auspiciosa de Śiva.

Verse 15

ततस्ते वै समालोक्य पुरस्थं वृषभध्वजम् । जानुभ्यां धरणीं गत्वा स्तुतिं चक्रुस्ततस्ततः

Entonces, al contemplar al Señor del estandarte del Toro (Vṛṣabhadhvaja) de pie ante ellos, cayeron de rodillas a tierra y, una y otra vez, entonaron himnos de alabanza.

Verse 16

एको जानाति देवोऽयं मम संदर्शनं गतः । देवदेवो महादेवः प्रथमं भक्तवत्सलः

Sólo este Dios lo sabe en verdad: ha venido a mi vista; el Dios de los dioses, Mahādeva en persona, el primero entre todos, el más tierno con sus devotos.

Verse 17

अन्यो जानाति मे पूर्वं जातस्ते तापसोत्तमः । स्तुतिं चक्रुश्च विप्रेंद्रा जानुभ्यामवनिं गताः

Otro conoce mis obras de antaño—oh el mejor de los ascetas. Y los más eminentes entre los brāhmaṇas, postrándose de rodillas hasta la tierra, ofrecieron himnos de alabanza.

Verse 18

तापसा ऊचुः । नमो देवाधिदेवाय सर्वदेवमयाय च । नमः शांताय सूक्ष्माय नमश्चांधकभेदिने

Los ascetas dijeron: “Salve al Dios sobre todos los dioses, que encarna a todas las deidades. Salve al Sereno y Sutil; salve al que dio muerte a Andhaka.”

Verse 19

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये दिवं संश्रिताः सदा । जीवापयंति जगतीं वायुभिश्च पृथग्विधैः

Salve a todos los Rudras que moran siempre en los cielos, y que sostienen el mundo mediante las diversas clases de alientos vitales.

Verse 20

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये स्थिता वारुणीं दिशम् । रक्षंति सर्वलोकांश्च पिशाचानां दुरात्मनाम्

Salve a todos los Rudras que se hallan en el cuadrante de Varuṇa (el occidente), y que protegen todos los mundos de los perversos piśācas.

Verse 21

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो दिशमूर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्भूतार्नां जंभकाद्भयात्

Salve a todos los Rudras que moran en la dirección superior, que protegen todos los mundos del temor a las huestes de seres y de Jaṃbhaka.

Verse 22

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो येऽध ऊर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्कूष्मांडानां भयात्सदा

¡Salve a todos los Rudras que moran abajo y arriba! Ellos protegen siempre a todos los mundos del temor que inspiran los kūṣmāṇḍas.

Verse 23

असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा भूमिमाश्रिताः । नमस्तेभ्योऽपि सर्वेभ्यस्तेषां रक्षंति ये रुजः

Innumerables millares de Rudras habitan la tierra; a todos ellos también, salutación: a quienes guardan a los seres de dolores y aflicciones.

Verse 24

एवं स्तुतास्तु ते रुद्रा एकादशतपस्विभिः । एकादशापि तान्प्रोचुर्भक्तिनम्रांस्तु तापसान्

Así, alabados por los once ascetas, aquellos once Rudras, al ver a los sabios inclinados con devoción, les dirigieron la palabra.

Verse 25

रुद्रा ऊचुः । एकादशप्रकारोऽहं तुष्टो वस्तापसोत्तमाः । बहुभक्त्यतिरेकेण व्रियतां च यथेप्सितम्

Dijeron los Rudras: «Yo estoy presente en once formas y me complazco en vosotros, oh los mejores de los ascetas. Por vuestra devoción abundante y excelsa, elegid lo que deseéis».

Verse 26

तापसा ऊचुः । यदि तुष्टोसि नो देव यदि यच्छसि वांछितम् । एकादशप्रकारैस्तु सदा स्थेयमिहैव तु

Dijeron los ascetas: «Si estás complacido con nosotros, oh Señor, y si otorgas lo deseado, entonces permanece aquí para siempre en tus once formas».

Verse 27

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वतीर्थमये शुभे । आराधनं प्रकुर्वाणा वसामो येन वै वयम्

En el auspicioso recinto sagrado de Hāṭakeśvara—compendio de todos los tīrtha—ojalá habitemos allí, realizando sin cesar la adoración, para que por ese culto podamos permanecer en ese lugar.

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । एकादशप्रकारा या मूर्तयो निर्मिता मया । एताभिरेव सर्वाभिः स्थास्याम्यत्र सदैव हि

Dijo el Señor Bienaventurado: «Las formas que he manifestado en once modalidades; por todas esas mismas formas, ciertamente permaneceré aquí por siempre».

Verse 29

आद्या तु मम या मूर्तिः सा कैलासं समाश्रिता । संतिष्ठति सदैवात्र कैलासे पर्वतोत्तमे

«Pero mi primera manifestación mora en Kailāsa; allí permanece por siempre—en Kailāsa, el más excelso de los montes».

Verse 30

एतास्तु मूर्तयोऽस्माकं स्थास्यंत्यत्रैव सर्वदा । सर्वेषामेव लोकानां हिताय द्विजसत्तमाः

«Estas manifestaciones nuestras permanecerán aquí mismo por siempre, oh el mejor de los dos veces nacidos, para el bienestar de todos los mundos».

Verse 31

नामभिश्च क्रमेणैव युष्मदीयैः स्वयं द्विजाः । विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा एता मूर्तीर्ममात्र वै । पूजयिष्यंति ये मर्त्यास्ते यास्यंति परां गतिम्

«Y, oh brāhmanes, vosotros mismos, en el debido orden, les asignaréis vuestros propios nombres. Los mortales que, tras bañarse en el lago de Viśvāmitra, veneren aquí estas formas mías, alcanzarán el estado supremo».

Verse 32

किं वाचा बहुनोक्तेन भूयोभूयो द्विजोत्तमाः । या तासां क्रियते पूजा एकादशगुणा भवेत्

Oh, los mejores de los brāhmaṇas, ¿para qué hablar largamente una y otra vez? Toda adoración ofrecida a esas formas se vuelve once veces mayor en mérito.

Verse 33

एवमुक्त्वा त्रिनेत्रस्तु तत्रैवादर्शनं गतः । तेऽपि तत्राश्रमं कृत्वा श्रद्धया परया युताः । मूर्तीश्च ताः समाराध्य संप्राप्ताः परमं पदम्

Dicho esto, el Señor de los Tres Ojos se volvió invisible allí mismo. Y aquellos ascetas, estableciendo un āśrama en ese lugar y colmados de fe suprema, adoraron esas formas y alcanzaron la morada más alta.

Verse 34

अन्योऽपि यः पुमांस्ताश्च आराधयति श्रद्धया । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

Cualquier otra persona también—quienquiera que adore esas (formas) con fe—alcanza la morada suprema donde habita el Señor Maheśvara (Śiva).

Verse 35

ततः प्रभृति ते जाता रुद्रा एकादशैव तु । संख्यया देवदेवस्य महेश्वरवपुर्धराः

Desde entonces surgieron once Rudras en número, portadores del mismo cuerpo-forma de Maheśvara, el Dios de los dioses.

Verse 36

तेजोत्तमास्ते संयुक्तास्त्रिनेत्राः शूलपाणयः । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः

Ellos son supremos en resplandor, unidos (en propósito), de tres ojos y portadores del tridente: así son. Oh, los mejores de los nacidos dos veces, os he declarado todo cuanto se me preguntó.

Verse 37

एकादशप्रकारस्तु यथा जातो महेश्वरः । चैत्रे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यां दिने स्थिते

Así se manifestó Maheśvara en once formas: en el mes de Caitra, en la quincena luminosa, en el día de Caturdaśī (el decimocuarto lunar).

Verse 38

यस्तान्पूजयते भक्त्या स याति परमां गतिम् । अधनो धनमाप्नोति ह्यपुत्रः पुत्रवान्भवेत्

Quien los venera con devoción alcanza el estado supremo. El pobre obtiene riqueza, y quien no tiene hijo es bendecido con descendencia.

Verse 39

सरोगो रोगमुक्तस्तु पराभूतो रिपुक्षयम् । तत्समाराधनादेव कामानंत्यमवाप्नुयात्

El enfermo queda libre de dolencia; el vencido halla la ruina de sus enemigos. Por esa misma propiciación devota se alcanza el cumplimiento inagotable de los deseos.

Verse 40

यः पुनः शिवदीक्षाढ्यो भस्मस्नानपरायणः । तत्समाराधनं कुर्याच्छृणु तस्यापि यत्फलम्

Y además: quien está investido con la iniciación de Śiva y se entrega al baño con bhasma (ceniza sagrada), si realiza esa propiciación, escucha también el fruto que le corresponde.

Verse 41

यदन्यः प्राप्नुयान्मर्त्यस्तत्पूजासंभवं फलम् । षडक्षरेण मंत्रेण पुष्पेणैकेन तत्फलम्

Cualquier fruto que otro mortal obtendría de ese culto, el iniciado lo obtiene igualmente con el mantra de seis sílabas y con la ofrenda de una sola flor.

Verse 42

शिवदीक्षाधरो यस्तु शतघ्नं लभते फलम् । तस्माच्छतघ्नमाप्नोति शैवात्पाशुपतश्च यः । तस्मात्कालमुखो यश्च महाव्रतधरश्च यः

Quien porta la iniciación de Śiva (Śiva-dīkṣā) obtiene un fruto cien veces mayor. Más alto aún, el devoto Pāśupata alcanza un ciento por encima del śaiva. Más elevado todavía es el Kālamukha, y también quien sostiene el Mahāvrata.

Verse 43

मूर्तीर्यास्ताश्च ये भक्त्या विनताः पूजयंति च । सर्वेषामेव तेषां तु फलं शतगुणं भवेत्

Quienes, inclinándose con humildad, veneran con devoción esas formas sagradas—para todos ellos, en verdad, el fruto se vuelve cien veces mayor.

Verse 183

शशिखंडधरं चैव रुण्डमालाप्रधारकम् । समं चैव स्थितस्तेषां दर्शने शंकरः प्रभुः

Al contemplar aquellas formas de Rudra—una con la cresta de la luna creciente y otra con una guirnalda de cabezas cercenadas—el Señor Śaṅkara se mantuvo ante ellas, igual para todas y firme en su visión.

Verse 276

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रोत्पत्ति वर्णनं नाम षट्सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así, en el venerable Skanda Mahāpurāṇa, en la compilación de ochenta y un mil versos, en el sexto libro—el Nāgara Khaṇḍa—dentro del Māhātmya del sagrado territorio de Hāṭakeśvara, concluye el capítulo doscientos setenta y seis, titulado “Descripción de la Manifestación de los Once Rudras”.