Adhyaya 269

Verse 1

सूत उवाच । कपालेशस्य माहात्म्यं श्रूयतामधुना द्विजाः । चतुर्थस्य महाभागास्तत्र क्षेत्रे स्थितस्य च

Sūta dijo: Ahora, oh sabios dos veces nacidos, escuchad la grandeza de Kapāleśa, la cuarta venerable forma (liṅga/deidad) establecida en aquella región sagrada.

Verse 2

श्रुतमात्रेण येनात्र नरः पापात्प्रमुच्यते

Con sólo oírlo aquí, el hombre queda liberado del pecado.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रयाणां चैव लिंगानां पूर्वोक्तानां महामते । श्रुतास्माभिः समुत्पत्तिःकपालेश्वरवर्जिता । केनायं स्थापितो देवः कपालेश्वरसंज्ञितः

Dijeron los sabios: “Oh magnánimo, hemos oído el origen de los tres liṅgas mencionados antes, excepto el de Kapāleśvara. ¿Por quién fue establecido este dios llamado Kapāleśvara?”

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्पूजिते च वदस्व नः

Dinos: ¿qué fruto se obtiene con sólo contemplar a (esa deidad/ese tīrtha), y qué fruto se obtiene al rendirle culto?

Verse 5

सूत उवाच । इंद्रेण स्थापितः पूर्वमेष देवो द्विजोत्तमाः । कपालेश्वसंज्ञस्तु ब्रह्महत्या विमुक्तये

Dijo Sūta: “Oh mejores entre los nacidos dos veces, este dios fue establecido antaño por Indra. Se le conoce como Kapāleśvara, y es venerado para la liberación del pecado de brahmahatyā (matar a un brāhmaṇa).”

Verse 7

तत्प्रभावत्सुरश्रेष्ठ स्तया मुक्ते द्विजोत्तमाः । पापं पूरुषदानेन इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । अन्योऽपि यो नरस्तं च पूजयित्वा प्रभक्तितः । प्रयच्छेद्ब्राह्मणेन्द्राय शुद्धये पापपूरुषम् । स मुच्येत्पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

Oh mejores de los brāhmaṇas, por el poder de ese Kapāleśvara, el señor de los dioses fue liberado por ella (Brahmahatyā). “El pecado se elimina mediante el don del ‘pāpa-pūruṣa’ (persona-del-pecado)”—tal es la enseñanza védica de la śruti. También cualquier otro hombre, tras adorar a esa deidad con profunda devoción, debe ofrecer al más eminente de los brāhmaṇas, para su purificación, un pāpa-pūruṣa; y quedará libre del terrible pecado nacido de la brahmahatyā (muerte de un brāhmaṇa).

Verse 8

दक्षिणामूर्तिमासाद्य प्रोवाचेदं बृहस्पतिः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गत्वा तं वीक्ष्य शंकरम्

Acercándose a Dakṣiṇāmūrti, Bṛhaspati pronunció estas palabras: «Ve al campo sagrado de Hāṭakeśvara; y, al llegar allí, contempla a Śaṅkara».

Verse 9

यो ददाति शरीरं च कृत्वा हेममयं ततः । मुच्यते नात्र संदेहः पातकैः पूर्वसंयुतैः

Quien ofrezca en caridad una forma corporal hecha de oro queda liberado—sin duda alguna—de los pecados acumulados anteriormente.

Verse 10

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता सुरेन्द्रस्य हि सूतज । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

Los sabios dijeron: «Oh hijo de Sūta, ¿cómo cayó sobre Indra la brahmahatyā? Cuéntanos todo; grande es nuestra curiosidad».

Verse 11

कपालेश्वरसंज्ञस्तु कथं देवोऽत्र संस्थितः । ब्रह्महत्या कथं नष्टा तत्प्रभावाद्दिवस्पतेः

¿Cómo quedó aquí establecido el dios con el nombre de Kāpāleśvara? ¿Y cómo fue destruida la brahmahatyā de Indra por el poder de ese santuario/deidad?

Verse 12

स पापपूरुषो देयो विधिना केन सूतज । कैर्मंत्रैः स हि देयः कैश्चैव ह्युपस्करैः

Oh hijo de Sūta, ¿con qué rito debe entregarse ese ‘pāpa-pūruṣa’ (persona-del-pecado)? ¿Con qué mantras ha de entregarse, y con qué implementos y materiales?

Verse 13

दर्शनात्पूजनाच्चापि किं फलं जायते नृणाम् । अदत्त्वा स्वशरीरं वा पूजया केवलं वद

¿Qué fruto nace para los hombres del mero darśana (contemplación sagrada) y también del culto? Y si uno no ofrece su propio cuerpo (simbólicamente como dāna), dinos qué se obtiene con la adoración por sí sola.

Verse 14

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यां श्रुत्वापि महाभागा नरः पापात्प्रमुच्यते

Dijo Sūta: «Os recitaré este relato antiguo; con sólo escucharlo, oh afortunados, el hombre queda liberado del pecado».

Verse 15

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि विहितैरन्यजन्मजैः । दृष्टमात्रेण येनात्र पातकात्तद्दिनोद्भवात् । मुच्यते नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

Venga uno aquí por ignorancia o con pleno conocimiento—cargado con pecados acumulados por actos de otras vidas—con sólo contemplar este lugar sagrado queda libre de los pecados que maduran en ese mismo día. No hay duda: ésta es la verdad que yo proclamo.

Verse 16

पुरा त्वष्टुः सुतो जज्ञे वृत्रो हि द्विजसत्तमाः । पुलोमदुहितुः पार्श्वाद्विभावर्याः सुवीर्यवान्

En tiempos antiguos, oh los mejores entre los dos veces nacidos, Vṛtra nació como hijo de Tvaṣṭṛ, poderoso en valor, del costado (seno) de Vibhāvarī, hija de Puloman.

Verse 17

स बाल एव धर्मात्मा आसीत्सर्वजनप्रियः । दानवं भावमुत्सृज्य द्विजभक्तिपरायणः

Aun siendo niño, era justo y amado por todos; dejando atrás la inclinación de un Dānava, se entregó por completo a la devoción y reverencia hacia los dos veces nacidos (brāhmaṇas).

Verse 18

स गत्वा पुष्करारण्यं परमेण समाधिना । तोषयामास देवेशं पद्मजं तपसि स्थितः

Fue al bosque de Puṣkara y, establecido en austeridad con suprema concentración, complació al Señor de los dioses—Brahmā, el Nacido del Loto—mientras permanecía en su tapas.

Verse 19

तस्य तुष्टः स्वयं ब्रह्मा दृष्टिगोचरमागतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति किं ते कृत्यं करोम्यहम्

Satisfecho con él, el propio Brahmā se hizo visible ante sus ojos y dijo: “Soy el dador de dones. ¿Qué obra deseas que realice por ti?”

Verse 20

वृत्र उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव ब्राह्मणत्वं प्रयच्छ मे । ब्राह्मणत्वं समासाद्य साधयामि परं पदम्

Dijo Vṛtra: “Si estás complacido conmigo, oh Señor, concédeme la condición de brāhmaṇa. Al alcanzar la brāhmaṇidad, lograré el estado supremo.”

Verse 21

तेन किंचिदसाध्यं न ब्राह्मण्येन भवेन्मम । ब्राह्मणेन समं चान्यन्न किंचित्प्रतिभाति मे

Con esa brāhmaṇidad, nada será imposible para mí; y, a mis ojos, nada se muestra igual a un brāhmaṇa.

Verse 22

परमं दैवतं किंचिन्न विप्राद्विद्यते परम् । तस्मान्मे हृत्स्थितं नान्यदपि राज्यं त्रिविष्टपे

No se conoce divinidad suprema alguna más allá del vipra (brāhmaṇa). Por eso, nada más habita en mi corazón, ni siquiera la realeza en el cielo de Triviṣṭapa.

Verse 23

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तुष्टस्तस्य पितामहः । ब्राह्मणत्वं स्वयं दत्त्वा ततः प्रोवाच सादरम्

Dijo Sūta: Al oír sus palabras, su Abuelo primordial (Brahmā) se complació; y, otorgándole con su propia mano la condición de brāhmaṇa, luego le habló con reverencia.

Verse 24

मया त्वं विहितो विप्र पुत्र प्रकुरु वांछितम् । प्रसादयस्व सततं ब्राह्मणान्ब्रह्मवित्तमान्

«Hijo, por mí has sido debidamente establecido como brāhmaṇa. Ahora cumple lo que deseas; y busca sin cesar el favor de los brāhmaṇas, conocedores de Brahman.»

Verse 25

ब्राह्मणैः सुप्रसन्नैश्च प्रीयंते सर्वदेवताः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीया द्विजोत्तमाः

Cuando los brāhmaṇas quedan plenamente complacidos, todos los dioses se complacen. Por ello, con todo empeño, deben ser honrados y venerados los mejores entre los dos veces nacidos.

Verse 26

सूत उवाच । एवमुक्तस्तदा तेन वृत्रोऽभूद्ब्राह्मणस्ततः । ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतो ब्रह्मचर्यपरायणः

Dijo Sūta: Así amonestado entonces por él, Vṛtra se convirtió en brāhmaṇa; dotado del esplendor brāhmánico y entregado a la disciplina del brahmacarya.

Verse 27

तस्मिंस्तपसि संस्थे तु हता इंद्रेण दानवाः । वंशोच्छेदे समापन्ने दानवानां महात्मनाम्

Mientras él permanecía firme en aquella austeridad, los Dānavas fueron abatidos por Indra, y el linaje de los magnánimos Dānavas llegó al borde de la extinción.

Verse 28

ततस्ते दानवाः सर्वे पराभूताः सुरैस्ततः । स्वं स्थानं संपरित्यज्य दुःखशोकसमन्विताः

Entonces todos aquellos Dānavas, vencidos por los Devas, abandonaron su propia morada y quedaron abrumados por la pena y el dolor.

Verse 29

तन्मातरं पुरस्कृत्वा तत्सकाशमुपागताः । स च तां मातरं दृष्ट्वा वृतां तैश्च समन्वितः

Poniendo a su madre al frente, llegaron a su presencia. Y él, al ver a aquella madre rodeada y acompañada por ellos, advirtió su acercamiento.

Verse 30

दानवैश्च पराभूतैस्तथाभूतां च मातरम् । किमागमनकृत्यं च दुःखितानां ममांतिके

Al ver a los Dānavas derrotados y a su madre en tal estado, preguntó: «¿Con qué propósito venís aquí, vosotros que estáis afligidos, a mi presencia?»

Verse 31

दानवा ऊचुः । वयं देवैः पराभूता भवंतं शरणागताः । क्व यामोऽन्यत्र चाऽस्माकं त्वां विना नास्ति संश्रयः

Los Dānavas dijeron: «Derrotados por los Devas, hemos venido a ti en busca de refugio. ¿Adónde iremos si no? Pues, aparte de ti, no tenemos amparo.»

Verse 32

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः प्रोवाच सादरम् । देवानहं हनिष्यामि गम्यतां तत्र मा चिरम्

Al oír sus palabras, Vṛtra respondió con respeto: «Yo daré muerte a los Devas. Id allá de inmediato; no os demoréis.»

Verse 33

तवागमनकृत्यं च मातः कथय सांप्रतम्

Y ahora, Madre, dime el propósito por el cual has venido.

Verse 34

मातोवाच । तथा कुरु महाभाग शीघ्रं दारपरिग्रहम् । वंशवृद्धौ प्रमाणं चेद्वाक्यं तव ममोद्भवम्

Dijo la madre: «Hazlo así, oh afortunado; toma esposa sin demora. Si el aumento del linaje ha de ser la prueba, que esta palabra tuya se cumpla por lo que nazca de mí (de mi estirpe)».

Verse 35

एष एव परो धर्म एष एव परो नयः । पुत्रस्य जननीवाक्यं यत्करोति समाहितः

Sólo esto es el dharma supremo; sólo esto es la conducta recta más alta: que el hijo, con la mente recogida, cumpla la palabra de su madre.

Verse 36

तथा स्त्रीणां पतिं मुक्त्वा नान्यास्ति भुवि देवता । जनन्यां जीवमानायां तथैव च सुतस्य च

Asimismo, para las mujeres—fuera del esposo—no hay otra deidad en la tierra. Del mismo modo, para el hijo también, mientras la madre viva, ella es la autoridad suprema.

Verse 37

अतिक्रम्य च या नारी पतिं धर्मपरा भवेत् । तत्सर्वं विफलं तस्या जायते नात्र संशयः

Si una mujer se vuelve «devota del dharma» transgrediendo a su esposo, entonces todo ello se vuelve estéril para ella; de esto no hay duda.

Verse 38

पुत्रः स्वजननीवाक्यं योऽतिक्रम्य यथारुचि । करोति धर्मकृत्यानि तानि सर्वाणि तस्य च

Aquel hijo que, desoyendo la palabra de su propia madre, realiza actos de dharma según su capricho: todos esos actos suyos también quedan sin eficacia, sin fruto.

Verse 39

भवंति च तथा नूनं वृथा भस्महुतं यथा । अरण्ये रुदितानीव ऊषरे वापितानि च

Ciertamente se vuelven vanos: como una ofrenda vertida sobre cenizas, como un llanto en el bosque, y como semillas sembradas en tierra estéril.

Verse 40

यथैव बधिरस्याग्रे गीतं नृत्यमचक्षुषः । तद्वन्मातृमतादन्यकृतं पुत्रस्य धर्मजम्

Como el canto ante el sordo y la danza para el ciego, así son los actos de dharma del hijo cuando se hacen contra la intención de la madre: no dan fruto verdadero.

Verse 41

सर्वं कर्म न संदेहस्तेनाहं त्वामुपागता । बंधूनां वचनात्पुत्र दुःखार्ता च विशेषतः

Por ello, sin duda alguna, he venido a ti. Por las palabras de los parientes, oh hijo, y especialmente porque estoy afligida por el dolor.

Verse 42

किं वा ते बहुनोक्तेन भूयो भूयश्च पुत्रक । आनृण्यं जायते यद्वत्पितॄणां तत्तथा शृणु

¿Qué necesidad hay de decirte mucho una y otra vez, querido hijo? Escucha, pues, cómo se llega a quedar libre de la deuda hacia los antepasados.

Verse 43

तव वत्स प्रमाणं चेत्कुरुष्व च वचो मम । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः संचिंत्य चेतसि

“Hijo amado, si me tienes por autoridad, cumple mi palabra.” Al oír sus palabras, Vṛtra meditó en lo íntimo de su corazón.

Verse 44

श्रुतिस्मृत्युक्तमार्गेण न मातुर्विद्यते परम् । स तथेति प्रतिज्ञाय आनिनाय परिग्रहम्

Por la senda enseñada en la Śruti y la Smṛti, nada hay más alto que la madre. Él dijo: “Así sea”, hizo voto y asumió la obligación.

Verse 45

त्वष्टा तस्मै ददौ प्रीतस्ततो रत्नान्यनेकशः । संख्याहीनानि तस्यैव कुप्याकुप्यमनंतकम्

Entonces Tvaṣṭṛ, complacido con él, le otorgó muchas clases de joyas, innumerables, y depósitos inagotables de bienes, tanto preciosos como comunes.

Verse 46

हस्त्यश्वयानकोशाढ्यं सोऽभिषिक्तः पदे निजे । दानवानां महावीर्यो ब्राह्मण्येन समन्वितः

Rico en elefantes, caballos, carros y tesoros, fue ungido en su propio trono real: gran héroe entre los Dānavas, y dotado de la dignidad brahmánica (brāhmaṇya).

Verse 47

अभिषिक्तं तदा वृत्रं स्वराज्ये तेऽसुरादयः । श्रुत्वाभिषेकं संहृष्टास्तस्य वृत्रस्य बांधवाः

Cuando Vṛtra fue así consagrado en su propia soberanía, los Asuras y los demás—sus parientes—al oír de aquella consagración, se regocijaron grandemente.

Verse 48

दानवाश्च समाजग्मुर्ये तत्रासन्पुरोगताः । पातालाद्गिरिदुर्गाच्च स्थलदुर्गेभ्य एव च । कृतवैराः समं देवैः कोपेन महता वृताः

Entonces se congregaron los Dānavas—los que allí iban a la vanguardia—llegados desde Pātāla, desde fortalezas de montaña y desde baluartes de la llanura. Habiendo mantenido por largo tiempo enemistad con los Devas, quedaron envueltos en una gran ira.

Verse 49

ततः प्रोत्साहितः सर्वैर्दानवैः स महाबलः । प्रस्थितः शत्रुनाशाय महेन्द्रभवनं प्रति

Luego, incitado por todos los Dānavas, aquel de gran poder partió para destruir a sus enemigos, marchando hacia la morada de Mahendra (Indra).

Verse 50

शक्रोऽपि वृत्रमाकर्ण्य समायांतं युयुत्सया । सन्मुखः प्रययौ हृष्टः सर्वदेवसमन्वितः

Śakra (Indra) también, al oír que Vṛtra se acercaba con deseo de combatir, salió a su encuentro—gozoso y acompañado por todos los Devas.

Verse 51

ततः समभवद्युद्धं देवानां दानवैः सह । मेरुपृष्ठे सुविस्तीर्णे नित्यमेव दिवानिशम्

Entonces estalló la batalla entre los Devas y los Dānavas. Se extendió ampliamente por las laderas de Meru, y continuó sin cesar, día y noche.

Verse 52

नित्यं पराजयो जज्ञे देवानां दानवैः सह । तत्रोवाच गुरुः शक्र मा युद्धं कुरु देवप

Una y otra vez, la derrota cayó sobre los Devas en su lucha contra los Dānavas. Entonces el Guru dijo a Śakra: «Oh señor de los Devas, no emprendas esta guerra».

Verse 53

वृत्रोऽयं दारुणो युद्धे बलद्वयसमन्वितः । चत्वारश्चाग्रतो वेदाः पृष्ठतः सशरं धनुः

Este Vritra es formidable en la batalla, poseedor de una doble fuerza. Ante él se alzan los cuatro Vedas, y a su espalda lleva un arco con flechas.

Verse 54

तेन जेयतमो दैत्यस्तवैव च महाहवे । तस्मात्संधानमेतेन त्वं कुरुष्व शचीपते

Por ello, en la gran batalla este Daitya se vuelve extremadamente difícil de conquistar para ti. Por lo tanto, oh señor de Śacī, debes hacer una alianza con él.

Verse 55

ततो विश्वासमाया तं जहि वज्रेण दानवम् । षडुपायै रिपुर्वध्य इति शास्त्रनिदर्शनम्

Por lo tanto, mediante la estratagema de ganar su confianza, derriba a ese Dānava con el rayo; tal es la enseñanza mostrada en las escrituras: un enemigo debe ser sometido por los seis medios políticos.

Verse 56

भुंजानश्च शयानश्च दत्त्वा कन्यामपि स्वकाम् । विप्रदानेन संयोज्य कृत्वापि शपथं गुरुम् । मायाप्रपंचमासाद्य तस्मादेवं समाचर

Ya sea que esté comiendo o descansando, incluso si ofrece a su propia doncella, e incluso si ata al preceptor con un juramento —habiendo abordado esta red de ilusión, actúa de esta misma manera.

Verse 57

इन्द्र उवाच । यद्येवं च स्वयं गत्वा त्वं विश्वासे नियोजय । तव वाक्येन विश्वासं नूनं यास्यति दानवः

Indra dijo: Si es así, ve tú mismo y gánate su confianza; por tus palabras, seguramente ese Dānava llegará a confiar.

Verse 58

सूत उवाच । शक्रस्य मतमाज्ञाय प्रतस्थे च बृहस्पतिः । यत्र वृत्रः स्थितो दैत्यो युद्धार्थं कृतनिश्चयः

Dijo Sūta: Al comprender la intención de Śakra (Indra), Bṛhaspati partió hacia el lugar donde Vṛtra, el Daitya, permanecía firme, resuelto a la batalla.

Verse 59

वृत्रोऽपि तं समालोक्य स्वयं प्राप्तं बृहस्पतिम् । सदैव द्विजभक्तः स हृष्टात्मा समपद्यत । विशेषात्प्रणिपत्योच्चैर्वाक्यमेतदभाषत

Vṛtra también, al ver llegar en persona a Bṛhaspati, se alegró en su corazón, pues siempre fue devoto de los brāhmaṇas. Con reverencia especial se postró y pronunció en voz alta estas palabras.

Verse 60

वृत्र उवाच । स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ किं करोमि प्रशाधि माम् । प्रिया मे ब्राह्मणा यस्मात्तस्मात्कीर्तय सांप्रतम्

Vṛtra dijo: «Bienvenido seas, oh el mejor de los dos veces nacidos. ¿Qué he de hacer? Ordéname. Puesto que los brāhmaṇas me son queridos, dime ahora lo que debe hacerse».

Verse 61

बृहस्पतिरुवाच संदिग्धो विजयो युद्धे यस्माद्दैवेन सत्तम । तस्मात्कुरु महेंद्रेण व्यवस्थां वचनान्मम

Bṛhaspati dijo: «Oh el mejor, la victoria en la guerra es incierta, pues depende del destino. Por ello, conforme a mi palabra, establece un acuerdo con el gran Indra (Mahendra)».

Verse 62

त्वं भुंक्ष्व भूतलं कृत्स्नं शक्रश्चापि त्रिविष्टपम् । व्यवस्थयाऽनया नित्यं वर्तितव्यं परस्परम्

Tú has de gozar de toda la tierra, y Śakra, asimismo, del Triviṣṭapa, el cielo de los Treinta dioses. Conforme a este pacto, ambos debéis conduciros siempre el uno con el otro de acuerdo con ello.

Verse 63

वृत्र उवाच । अहं तव वचो ब्रह्मन्करिष्यामि सदैव हि । संगमं कुरु शक्रेण सांप्रतं मम सद्द्विज

Vṛtra dijo: «Oh brahmán, ciertamente cumpliré siempre tu palabra. Oh buen brāhmaṇa, dispone ahora un encuentro para mí con Śakra».

Verse 64

सूत उवाच । अथ शक्रं समानीय बृहस्पतिरुदारधीः । वृत्रेण सह संधानं चक्रे चैव परस्परम्

Sūta dijo: «Entonces Bṛhaspati, de noble entendimiento, hizo venir a Śakra y forjó un pacto mutuo entre él y Vṛtra».

Verse 65

एकारिमित्रतां गत्वा तावुभौ दैत्यदेवपौ । प्रहृष्टौ गतवन्तौ तौ ततश्चैव निजं गृहम्

Habiendo entrado en amistad por un mismo enemigo, aquellos dos—caudillos entre los Daityas y los Devas—partieron gozosos y luego regresaron a su propia morada.

Verse 66

अथ शक्रच्छलान्वेषी सदा वृत्रस्य वर्तते । न च्छिद्रं लभते क्वापि वीक्षमाणोपि यत्नतः

Luego Vṛtra, siempre atento a las estratagemas de Indra, permaneció constantemente vigilante; y aunque observaba con empeño, no hallaba en parte alguna la menor fisura.

Verse 67

कथंचिदपि सोऽभ्येति तत्सकाशं पुरंदरः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य तत्प्रतापेन दह्यते

Con todo, Purandara (Indra) se le acercó de algún modo; pero al hallar siquiera una mínima abertura, quedó abrasado por el arrollador fulgor de Vṛtra.

Verse 68

इंद्र उवाच । न शक्नोमि च तं दैत्यं वीक्षितुं च कथंचन । तेजसा सर्वतो व्याप्तं तत्कथं सूदयाम्यहम्

Indra dijo: "No puedo mirar a ese Daitya de ninguna manera. Está envuelto por todos lados en un resplandor ardiente; ¿cómo podré matarlo?"

Verse 69

तस्मात्कंचिदुपायं मे तद्वधार्थं प्रकीर्तय । यथा शक्नोमि तत्सोढुं तेजस्तस्य दुरात्मनः

"Por lo tanto, revélame algún medio para su destrucción, para que pueda soportar la energía abrasadora de ese ser de alma malvada."

Verse 70

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा बृहस्पतिः । ततः प्रोवाच तं शक्रं विनयावनतं स्थितम्

Sūta dijo: "Habiendo escuchado sus palabras, Bṛhaspati reflexionó durante mucho tiempo; luego se dirigió a Śakra, que estaba ante él inclinado con humildad."

Verse 71

बृहस्पतिरुवाच । तस्य ब्राह्म्यं स्थितं तेजः सम्यग्गात्रे पुरंदर । वीक्षितुं नैव शक्नोषि तेन त्वं त्रिदशाधिप

Bṛhaspati dijo: "Oh Purandara, dentro de su cuerpo reside el resplandor Bráhmico en plena medida; por lo tanto, oh señor de los dioses, no eres capaz ni siquiera de contemplarlo."

Verse 72

तथा ते कीर्तयिष्यामि तस्योपायं वधोद्भवम् । वधयिष्यसि येनात्र तं त्वं दानवसत्तमम्

"En consecuencia, te diré el medio para lograr su muerte, por el cual, aquí y ahora, matarás a ese el más importante de los Dānavas."

Verse 73

प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करारण्यमाश्रितः । दधीचिर्नाम विप्रर्षिः शतयोजनमुच्छ्रितः

En la ribera oriental del Sarasvatī, acogido en el bosque de Puṣkara, mora un vidente brāhmana llamado Dadhīci, elevado como si midiera cien yojanas.

Verse 74

तत्र नित्यं तपः कुर्वन्स्तौति नित्यं पितामहम् । स निर्विण्णो मुनिश्रेष्ठः प्राणानां धारणे हरे

Allí practica austeridades cada día y cada día alaba a Pitāmaha (Brahmā). Ese excelso muni, fatigado aun por el mero sostener los alientos vitales, se ha vuelto desapegado, oh Hari.

Verse 75

चिरंतनो मुनिः स स्याज्जरयातिसमावृतः । तं प्रार्थय द्रुतं गत्वा तस्यास्थीनि गुरूणि च

Es un muni antiquísimo, enteramente cubierto por el peso de la vejez. Ve presto y suplícale; pide también sus poderosos huesos.

Verse 76

स ते दास्यस्त्यसंदिग्धं त्यक्त्वा प्राणानतिप्रियान् । तस्यास्थिभिः प्रहरणं वज्राख्यं ते भविष्यति

Sin duda te lo dará, abandonando incluso sus alientos vitales, tan amados. De sus huesos surgirá para ti un arma célebre llamada Vajra.

Verse 77

अमोघं ते ततो नूनं त्वं वृत्रं सूदयिष्यसि । तस्य वज्रस्य तत्तेजो ब्रह्मतेजोऽभिबृंहितम् । तेन वृत्रोद्भवं तेजः प्रशमं संप्रयास्यति

Entonces tu arma será sin duda infalible, y darás muerte a Vṛtra. El fulgor de ese Vajra está fortalecido por la radiancia brāhmana; por él, el ardiente poder nacido de Vṛtra será apaciguado y llevado a la calma.

Verse 78

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रः सर्वैर्दैवगणैः सह । जगाम पुष्करारण्ये यत्र प्राची सरस्वती

Sūta dijo: Al oír esto, Śakra se apresuró, junto con todas las huestes de los dioses, hacia el bosque de Puṣkara, donde se halla la Sarasvatī que fluye hacia el oriente.

Verse 79

त्रयस्त्रिंशत्समोपेता तीर्थानां कोटिभिर्युता । दधीचेराश्रमं तत्र सोऽविशच्चित्रसंयुतम्

Acompañado por los Treinta y Tres (dioses) y rodeado por crores de tīrthas sagrados, entró allí en el āśrama de Dadhīci, ornado con una belleza maravillosa.

Verse 80

क्रीडंते नकुलैः सर्पा यत्र तुष्टिं गता मिथः । मृगाः पंचाननैः सार्धं वृषदंशास्तथाऽखुभिः

Allí, las serpientes jugaban con las mangostas, complacidas unas con otras; los ciervos moraban junto a los leones, y los feroces mordedores también con los ratones.

Verse 81

उलूक सहिताः काका मिथो द्वेषविवर्जिताः । प्रभावात्तस्य तपसो दधीचेः सुमहात्मनः

Los cuervos, junto con los búhos, estaban libres de odio mutuo, por la influencia de las austeridades (tapas) del magnánimo Dadhīci.

Verse 82

दधीचिरपि चालोक्य देवाञ्छक्रपुरोगमान् । समायातान्प्रहृष्टात्मा सत्वरं संमुखोभ्यगात्

Dadhīci también, al ver llegar a los dioses con Śakra a la cabeza, se alegró en su corazón y salió con presteza a recibirlos.

Verse 83

ततश्चार्घ्यं समादाय प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । शक्रमभ्यागतं प्राह किं ते कृत्यं करोम्यहम्

Entonces, tomando el arghya, ofrenda de honor, y postrándose una y otra vez, dijo al recién llegado Śakra: «¿Qué servicio he de cumplir para ti?»

Verse 84

गृहायातस्य देवेश तच्छीघ्रं मे निवेदय

Oh Señor de los dioses, ya que has venido a mi morada, declárame pronto ese propósito tuyo.

Verse 85

इंद्र उवाच । आतिथ्यं कुरु विप्रेंद्र गृहायातस्य सन्मुने । त्वदस्थीनि निजान्याशु मम देह्यविकल्पितम्

Dijo Indra: «Oh el más excelso de los brahmanes, oh venerable sabio: brinda hospitalidad a quien ha venido a tu morada. Luego, sin vacilar, concédeme pronto tus propios huesos.»

Verse 86

अतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्सकाशं मुनीश्वर । अस्थिभिस्ते परं कार्यं देवानां सिद्धिमेष्यति

«Por ese mismo fin he venido a ti, oh señor de los sabios. Con tus huesos se cumplirá una obra suprema, y los dioses alcanzarán el éxito.»

Verse 87

सूत उवाच । इंद्रस्य तद्वचः श्रुत्वा दधीचिस्तोषसंयुतः । ततः प्राह सहस्राक्षं सर्वैर्देवैः समन्वितम्

Sūta dijo: Al oír aquellas palabras de Indra, Dadhīci, colmado de gozo, habló entonces al de los Mil Ojos, acompañado por todos los dioses.

Verse 88

अहो नास्ति मया तुल्यः सांप्रतं भुवि कश्चन । पुण्यवान्यस्य देवेशः स्वयमर्थी गृहागतः

¡Ah! En este tiempo, en la tierra nadie es igual a mí en fortuna: tan meritorio soy, que el Señor de los dioses en persona ha venido a mi casa como suplicante.

Verse 89

धन्यानि च ममास्थीनि यानि देवेश ते हितम् । करिष्यंति सदा कार्यं रक्षार्थं त्रिदिवौकसाम्

Benditos son mis huesos, oh Señor de los dioses, pues siempre cumplirán tu obra benéfica, realizada para la protección de los moradores del cielo.

Verse 90

एषोऽहं संप्रदास्यामि प्रियान्प्राणान्कृते तव । गृहाण स्वेच्छयाऽस्थीनि स्वकार्यार्थं पुरंदर

¡Mira! Por tu causa entregaré mi amado aliento vital. Toma, según tu voluntad, mis huesos para el cumplimiento de tu propia obra justa, oh Purandara.

Verse 91

एवमुक्त्वा महर्षिः स ध्यानमाश्रित्य सत्वरम् । ब्रह्मरंध्रेण निःसार्य प्राणमात्मानमत्यजत्

Dicho esto, el gran sabio entró presto en meditación; luego, haciendo salir el aliento vital por la abertura de Brahmā, abandonó su vida encarnada.

Verse 93

तस्मिन्नेव काले तु तस्यास्थीनि शतक्रतुः । प्रगृह्य विश्वकर्माणं ततः प्रोवाच सादरम्

En ese mismo instante, Śatakratu (Indra), tomando sus huesos, se dirigió entonces con respeto a Viśvakarmā.

Verse 94

एतैरस्थिभिः शीघ्रं मे कुरु त्वं वज्रमायुधम् । येन व्यापादयाम्याशु वृत्रं दानवसत्तमम्

Con estos huesos, forja rápidamente para mí el arma llamada Vajra, con la cual pueda matar velozmente a Vṛtra, el más grande de los Dānavas.

Verse 95

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा त्वरान्वितः । यथायुधं तथा चक्रे वज्राख्यं दारुणाकृति

Al escuchar sus palabras, Viśvakarmā, movido por la prisa, forjó el arma en consecuencia: el Vajra, de forma terrible.

Verse 96

षडस्रि शतपर्वाख्यं मध्ये क्षामं विभीषणम् । प्रददौ च ततस्तस्मै सहस्राक्षाय धीमते

Luego entregó al sabio Señor de los Mil Ojos (Indra) un arma aterradora, de seis filos y conocida como "Śataparvan", delgada en su centro.

Verse 97

अथ तं स समादाय द्वादशार्कसमप्रभम् । समाधिस्थं चरैर्ज्ञात्वा वृत्रं संध्यार्चने रतम्

Tomando aquella arma radiante, que resplandecía como doce soles, supo por sus exploradores que Vṛtra estaba absorto en samādhi, dedicado a la adoración del crepúsculo.

Verse 98

ततश्च पृष्ठभागं स समाश्रित्य त्रिलोकराट् । चिक्षेप वज्रमुद्दिश्य तद्वधार्थं समुत्सुकः

Entonces, el soberano de los tres mundos (Indra), colocándose detrás de él, arrojó el rayo —destinado a matarlo— ansioso por consumar esa muerte.

Verse 99

स हतस्तेन वज्रेण दानवो भस्मसाद्गतः । शक्रोपि हतमज्ञात्वा भयात्तस्याथ दुद्रुवे

Herido por aquel rayo, el Dānava fue muerto y reducido a cenizas. Mas Śakra (Indra), sin saber que ya había caído, huyó temiéndole.

Verse 100

मनुष्यरहिते देशे विषमे गुल्मसंवृते । लिल्ये शक्रस्तदा सर्वं मेने वृत्रमयं जगत्

En una región áspera, desierta de hombres y cubierta de matorrales, Śakra se ocultó abatido; y entonces imaginó que el mundo entero estaba colmado de Vṛtra.

Verse 101

एतस्मिन्नंतरे देवाः पश्यंतः सर्वतो दिशम् । सिद्धचारणगन्धर्वा आजग्मुश्च शतक्रतुम्

Entretanto, los dioses, mirando en todas direcciones, junto con Siddhas, Cāraṇas y Gandharvas, acudieron ante Śatakratu (Indra).

Verse 102

ततः कृच्छ्राच्च तैर्दृष्टः शक्रोऽसौ गहने वने । निलीनो भयसंत्रस्तो गुल्ममध्ये व्यवस्थितः

Entonces, con gran dificultad, divisaron a Śakra en la espesura del bosque: oculto, estremecido de miedo, permanecía en medio de los matorrales.

Verse 103

देवा ऊचुः । किं त्वं भीतः सहस्राक्ष वृत्रोऽयं घातितस्त्वया । परिवारेण सर्वेण वीक्षितोऽस्माभिरेव च

Dijeron los dioses: “¿Por qué temes, oh de los Mil Ojos? Este Vṛtra ha sido abatido por ti; nosotros mismos lo vimos, junto con todo tu séquito.”

Verse 104

अस्मादागच्छ गच्छामो गृहं प्रति पुरंदर । कुरु त्रैलोक्यराज्यं त्वं सांप्रतं हतकण्टकम्

«Apartémonos de aquí; volvamos a casa, oh Purandara. Toma ahora la soberanía de los tres mundos: tu espina (enemigo/obstáculo) ha sido arrancada».

Verse 105

तच्छ्रुत्वाऽथ विनिष्क्रांतो गुल्ममध्याच्छतक्रतुः । हृष्टरोमा हतं श्रुत्वा वृत्रं दानवसत्तमम्

Al oírlo, Śatakratu (Indra) salió de en medio de la maleza; y al saber que Vṛtra, el más excelso entre los Dānavas, había sido abatido, se le erizaron los cabellos de júbilo.

Verse 106

अथ पश्यंति यावत्तं देवाः सर्वे शतक्रतुम् । तावत्तेजोविहीनं तद्गात्रं दुर्गंधितायुतम्

Entonces, cuando todos los dioses contemplaron a Śatakratu (Indra), vieron que su cuerpo había quedado sin resplandor y estaba cubierto de un hedor impuro.

Verse 107

दृष्ट्वा लोकगुरुर्ब्रह्मा देवान्सर्वानुवाच ह । शक्रोऽयं सांप्रतं व्याप्तः पापया ब्रह्महत्यया

Al verlo, Brahmā, preceptor de los mundos, habló a todos los dioses: «Este Śakra (Indra) está ahora alcanzado por la mancha pecaminosa de la brahmahatyā».

Verse 108

यदनेन हतो वृत्रो ब्रह्मभूतश्छलेन सः । तस्मात्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

Porque Vṛtra —que había llegado a ser como un brahmán, digno de condición brahmánica— fue muerto por él mediante engaño, por eso debe ser evitado desde muy lejos; de lo contrario, vosotros también incurriréis en pecado.

Verse 109

ब्रह्मघ्नेन समं स्पर्शः संभाषोऽथ विनिर्मितः । पापाय जायते पुंसां तस्मात्तं दूरतस्त्यजेत्

El contacto con un matador de brahmán, e incluso la conversación con él, se vuelve causa de pecado para los hombres; por eso debe abandonársele y evitarse desde lejos.

Verse 110

आस्तां संस्पर्शनं तस्य संभाषो वा विशेषतः । दर्शनं वापि तस्याहुः सर्वपापप्रदं नृणाम्

Y no hablemos de tocarlo—o, con mayor razón, de hablar con él—: dicen que incluso el solo verlo otorga a los hombres toda clase de pecados.

Verse 111

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं शक्रो दृष्ट्वाऽत्मनस्तनुम् । तेजसा संपरित्यक्तां दुर्गन्धेन समावृताम्

Dijo Sūta: Al oír las palabras de Brahmā, Śakra miró su propio cuerpo, abandonado por el esplendor y envuelto en hedor impuro.

Verse 112

ततः प्रोवाच लोकेशं दीनः प्रणतकन्धरः । तवाहं किंकरो देव त्वयेंद्रत्वे नियोजितः

Entonces, abatido y con la cabeza inclinada en reverencia, habló al Señor de los mundos: «Oh Deva, soy tu servidor, destinado por ti al cargo de Indra».

Verse 113

तस्मात्कुरु प्रसादं मे ब्रह्महत्याविनाशनम् । प्रायश्चित्तं विभो ब्रूहि येन शुद्धिः प्रजायते

«Por ello, concédeme tu gracia que destruya la brahmahatyā. Oh Señor poderoso, indícame la expiación (prāyaścitta) por la cual nazca la pureza».

Verse 114

ब्रह्मोवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु त्वं स्नात्वा बलसूदन । आत्मानं हेमजं देहि पापपूरुषसंज्ञितम्

Dijo Brahmā: «Oh vencedor de Bala, tras bañarte en los sesenta y ocho tīrthas sagrados, ofrece una efigie de oro de ti mismo, llamada “Pāpa-puruṣa” (la persona del pecado), como sustituto ritual».

Verse 115

मंत्रवत्तं यथोक्तं च ब्राह्मणाय महात्मने । स्नात्वा पुण्यजले तीर्थे ब्रह्मघ्नोऽहमिति ब्रुवन्

«Y, según lo prescrito y acompañado de mantras, entrégalo a un brāhmaṇa magnánimo. Tras bañarte en las aguas meritorias del tīrtha, declara en confesión: “Yo soy matador de un brahmán (brahma-ghna)”.»

Verse 116

स्नातमात्रस्य ते हस्ताद्यत्र तत्पतति क्षितौ । तेजः संजायतेगात्रे दुर्गंधश्च प्रणश्यति

Apenas te hayas bañado, en el mismo lugar donde caiga de tu mano a la tierra, surgirá resplandor en tu cuerpo y se desvanecerá el hedor.

Verse 117

तस्मिंस्तीर्थे त्वया तच्च स्थाप्यं शक्र कपालकम् । महेश्वरस्य नाम्ना च पूजनीयं ततः परम्

En ese mismo tīrtha, oh Śakra, debes instalar ese cuenco de cráneo; y desde entonces ha de ser venerado en el nombre de Maheśvara.

Verse 118

पंचभिर्वक्त्रमंत्रैश्च ततो देयाऽत्मतस्तनूः । हेमोद्भवा द्विजेन्द्राय ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

Luego, con los cinco mantras nacidos de la boca divina, ofrece al más excelso de los brāhmaṇas una efigie de oro formada de tu propio ser; después alcanzarás la pureza.

Verse 119

शक्रस्तु तद्वचः श्रुत्वा ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । कपालं वृत्रजं गृह्य तीर्थयात्रां ततो गतः

Al oír aquellas palabras de Brahmā, cuyo nacimiento es inmanifestado, Śakra tomó el cráneo surgido de Vṛtra y partió entonces en peregrinación hacia los tīrtha sagrados.

Verse 120

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु गच्छन्स च सुरेश्वरः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातः क्रमेण च

Mientras el Señor de los dioses recorría sesenta y ocho tīrtha, llegó a su debido tiempo a la región sagrada perteneciente a Hāṭakeśvara.

Verse 121

विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा यावत्तस्माद्विनिर्गतः । कपालं पतितं तस्मात्स्वयमेव हतात्मनः

Cuando se hubo bañado en el lago de Viśvāmitra y apenas había salido de él, el cráneo se desprendió de él por sí solo—de aquel que estaba atormentado por dentro.

Verse 122

ततस्तं पूजयामास मन्त्रैर्वक्त्रसमुद्भवैः । सर्वपापहरैः पुण्यैर्यथोक्तैर्ब्रह्मणा पुरा

Entonces lo veneró con mantras nacidos de la boca—santos y meritorios, que borran todo pecado—tal como Brahmā lo había prescrito antaño.

Verse 123

एतस्मिन्नेव काले तु दुर्गन्धो नाशमाप्तवान् । तच्छरीराद्द्विजश्रेष्ठा महत्तेजो व्यजायत

En ese mismo instante, el hedor se desvaneció; y de su cuerpo—oh el mejor de los dos veces nacidos—brotó un gran resplandor.

Verse 124

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा सह देवैः समागतः । ब्रह्महत्याविमुक्तं तं ज्ञात्वा सर्वसुराधिपम्

En ese mismo instante llegó Brahmā junto con los dioses; y al saber que el Señor de todas las deidades había sido liberado del pecado de matar a un brāhmaṇa, se acercó a él.

Verse 125

श्रीब्रह्मोवाच । ब्रह्महत्याकृतो दोषो गतस्ते सुरसत्तम । शेषपापविशुद्ध्यर्थं स्वर्णदानं प्रयच्छ भोः

Dijo el venerable Brahmā: «Oh el mejor entre los dioses, la falta contraída por matar a un brāhmaṇa se ha apartado de ti. Para purificar el pecado restante, ofrece una dádiva de oro».

Verse 126

कपालमेतद्देशेऽत्र यत्त्वया परिपूजितम् । वृत्रस्य पंचभिर्मंत्रैर्हरवक्त्रसमुद्भवैः

«Este cráneo, aquí en esta misma tierra—puesto que lo has venerado debidamente con los cinco mantras nacidos de la boca de Hara (Śiva), en relación con la expiación por Vṛtra—»

Verse 127

प्रदास्यसि ततो भक्त्या हेमजामात्मनस्तनुम् । विधिना मंत्रयुक्तेन तव पापं प्रयास्यति । यद्यत्पूर्वकृतं कृत्स्नं प्रदाय ब्राह्मणाय भोः

«Luego, con devoción, darás en caridad una réplica de oro de tu propio cuerpo. Hecho conforme al rito y unido al mantra, tu pecado se desvanecerá. Cualquier falta cometida antes, en su totalidad—al entregarla a un brāhmaṇa, oh (Indra)—»

Verse 128

एवमुक्तस्ततः शक्रो ब्रह्मणा सुरसंनिधौ । तथेत्युक्त्वा तु तत्कालं पापपिंडं निजं ददौ

Así, amonestado por Brahmā en presencia de los dioses, Śakra (Indra) dijo: «Así sea», y en ese mismo instante entregó su propio cúmulo de pecado (pāpapiṇḍa).

Verse 129

कृत्वा हेममयं विप्रा ब्राह्मणाय महात्मने । गर्तातीर्थसमुत्थाय वाताख्यायाहिताग्नये

Habiendo forjado la dádiva de oro, fue entregada a un brāhmaṇa de gran alma—vinculado al Gartā-tīrtha—llamado Vātaka, un āhitāgni, cabeza de familia que mantiene los fuegos sagrados.

Verse 130

एतस्मिन्नंतरे विप्रो गर्हितः सोऽथ नागरैः । धिग्धिक्पाप वृथा वेदा ये त्वया पारिताः पुरा

Entretanto, aquel brāhmaṇa fue increpado por los habitantes de la ciudad: «¡Fie, fie! Oh pecador: en vano fueron los Vedas que antaño estudiaste».

Verse 131

नास्माभिः सह संपर्कं कदाचित्त्वं करिष्यसि । गृहीतं यत्त्वया दानं पापपिंडसमुद्भवम्

«Jamás volverás a tener trato con nosotros, pues aceptaste esa “dádiva” nacida de un bulto de pecado».

Verse 132

ततः प्रोवाच विप्रः स उपमन्युकुलोद्भवः । विवर्णवदनो भूत्वा नाम्ना ख्यातः स वातकः

Entonces habló aquel brāhmaṇa, nacido en el linaje de Upamanyu. Con el rostro descolorido, era célebre por el nombre de Vātaka.

Verse 133

त्वया शक्र प्रदत्तो मे पापपिंडः स्वको यतः । मया प्रतिग्रहस्तेन दाक्षिण्येन कृतस्तव

«Oh Śakra, puesto que ese bulto de pecado—que era tuyo—me fue dado por ti, lo acepté sólo por deferencia y cortesía hacia ti».

Verse 134

न लोभेन सुरश्रेष्ठ पश्यतस्ते विगर्हितः । अहं च ब्राह्मणैः सर्वैरेतैर्नगरवासिभिः

«Oh, el mejor de los dioses, no fue por codicia; y aun mientras tú mirabas, he sido censurado por todos estos bráhmanas y por los moradores de la ciudad.»

Verse 135

तस्मान्नाहं ग्रहीष्यामि एतं तव प्रतिग्रहम्

«Por eso, no aceptaré esta ofrenda tuya.»

Verse 136

भूयोऽपि तव दास्यामि न त्वं गृह्णासि चेत्पुनः ब्र । ह्मशापं प्रदास्यामि दारुणं च क्षयात्मकम्

«De nuevo te lo daré; pero si aún no lo aceptas, oh bráhmana, te impondré la maldición de Brahmā: terrible, que trae ruina y consumación.»

Verse 137

इंद्र उवाच । वेदागंपारगो विप्रो यदि कुर्यात्प्रतिग्रहम् । न स पापेन लिप्येत पद्मपत्रमिवांभसा

Dijo Indra: «Si un bráhmana que ha cruzado a la otra orilla de los Vedas acepta un don, no queda manchado por el pecado, como la hoja de loto no se moja con el agua.»

Verse 138

तस्मात्ते पातकं नास्ति शृणुष्वात्र वचो मम । एतैस्त्वं गर्हिते यस्माद्ब्राह्मणैर्नगरोद्भवैः

«Por tanto, no hay culpa en ti. Ahora escucha aquí mis palabras: pues has sido vituperado por estos bráhmanas, nacidos en la ciudad.»

Verse 139

एतेषां सर्वकृत्येषु प्रधानस्त्वं भविष्यसि । एतेषां पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा तव

En todos los asuntos de estas gentes, tú serás el principal. Y los hijos y nietos que nazcan para ellos—de igual modo será para ti.

Verse 140

ते सर्वे चाज्ञया तेषां वर्तयिष्यंत्यसंशयम् । युष्मद्वाक्यविहीनं यत्कृत्यं स्वल्पमपि द्विज

Todos ellos, sin duda, actuarán conforme a su mandato. Cualquier acto—aunque sea pequeño, oh dvija (dos veces nacido)—que se haga sin tu palabra (aprobación)…

Verse 141

तेषां संपत्स्यते वन्ध्यं यथा भस्महुतं तथा । कपालमोचनं नाम ख्यातमेतद्भविष्यति

Para ellos resultará estéril, como una ofrenda vertida sobre cenizas. Y este lugar será célebre con el nombre de “Kapālamocana”.

Verse 142

ये तु संस्मृत्य मनुजाः कपालं मम सद्द्विज । तत्र श्राद्धं करिष्यंति ते नरा मुक्तिसंयुताः । श्राद्धपक्षे विशेषेण प्रयास्यंति परांगतिम्

Pero aquellos hombres que, recordando mi cráneo, oh buen brāhmaṇa, realicen allí el śrāddha—ellos quedarán dotados de mokṣa, la liberación. Y especialmente en la estación del śrāddha, el Pitṛ-pakṣa, alcanzarán el estado supremo.

Verse 143

स्थानबाह्यद्विजातीनां कुले दारपरिग्रहम् । कृत्वा त्वद्गोत्रसंभूता ब्राह्मणा मत्प्रसादतः

Tomando esposas en las familias de los dvija venidos de fuera de la región, y formando hogar—por mi gracia—surgirán brāhmaṇas como nacidos en tu gotra (linaje).

Verse 144

व्यवहार्या भविष्यंति नगरे सर्वकर्मसु । एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चादर्शनं गतः

«Serán reconocidos y tendrán autoridad en la ciudad en todos los asuntos». Dicho esto, Sahasrākṣa (Indra) desapareció de la vista.

Verse 145

वातोपि तेन वित्तेन प्रतिग्रहकृतेन च । चकार तत्र प्रासादं देवदेवस्य शूलिनः

Y Vāta también, con aquella riqueza obtenida por la aceptación de dones, edificó allí un prāsāda, un templo-palacio, para el Dios de los dioses, el Señor Portador del Tridente (Śiva).

Verse 146

ततः प्रोवाच शक्रस्तान्ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । कपालमोचने स्नात्वा यो देवं ह्यर्चयिष्यति

Entonces Śakra (Indra) habló a aquellos brāhmaṇas surgidos en esa ciudad: «Quien se bañe en Kapālamocana y allí venere debidamente al Señor…»

Verse 147

ब्रह्महत्योद्भवं पापं तस्य नश्यत्यसंशयम् । महापातकयुक्तो वा विपाप्मा संभविष्यति

…el pecado nacido de la brahmahatyā (matar a un brāhmaṇa) se destruye para él, sin duda. Aun quien esté cargado de grandes pecados quedará libre de mancha.

Verse 148

स तथेति प्रतिज्ञाय ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । तत्रैव स्वाश्रमं कृत्वा पूजयामास शंकरम्

Ellos, los brāhmaṇas nacidos en la ciudad, dijeron: «Así sea», y lo prometieron. Luego, allí mismo, establecieron su propio āśrama y adoraron a Śaṅkara (Śiva).

Verse 149

ततःप्रभृति यत्किंचित्तेषां कृत्यं प्रजायते । तद्वाक्येन प्रकुर्वंति तत्र ये नागरः स्थिताः

Desde entonces, cualquier deber o empresa que surgiera para ellos, los Nāgaras que allí moraban lo cumplían conforme a su palabra autorizada.

Verse 150

एतस्मात्कारणाज्जातो मध्यगो द्वितीयस्त्विह

Por esta misma causa, aquí surgió el ‘Segundo Madhyaga’, un título nacido de tal motivo.

Verse 151

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । कपालेश्वरदेवस्य शृण्वतां पठतां नृणाम्

Todo esto os ha sido relatado: el sagrado relato que destruye los pecados del Señor Kapāleśvara, para quienes lo escuchan y para quienes lo recitan.

Verse 152

यथा देवेश्वरस्यात्र पापं नष्टं महात्मनः । ब्रह्महत्या यथा नष्टा तस्मिंस्तीर्थे द्विजोत्तमाः

Oh mejores de los brāhmaṇas, así como en este lugar fue destruido el pecado del magnánimo Deveśvara, del mismo modo en ese mismo tīrtha fue destruida la brahmahatyā.

Verse 269

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वातकेश्वरक्षेत्रकपालमोचनेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así, en el santo Skanda Mahāpurāṇa, en la Saṃhitā de ochenta y un mil versos, en el sexto Nāgara-khaṇḍa, dentro del Māhātmya del Hāṭakeśvara-kṣetra, concluye el capítulo 269, llamado «Descripción de la grandeza del origen de Kapālamocaneśvara en el Vātakeśvara-kṣetra».