Adhyaya 266

Verse 1

ऋषय ऊचुः । श्रुतानि मुख्यतीर्थानि तत्क्षेत्रप्रोद्भवानि च । येषु स्नातो नरः स्म्यक्सर्व तीर्थफलं लभेत्

Dijeron los sabios: Hemos oído hablar de los principales tīrthas, los sagrados lugares de baño que brotan en esa región santa; quien se baña allí debidamente obtiene el mérito de todos los tīrthas.

Verse 2

लिंगानि च महाभाग तत्र मुख्यानि यानि च । यैर्दृष्टैर्लभ्यते श्रेयः सर्वेषां तानि नो वद

Y, oh afortunado, dinos también cuáles son los liṅgas principales que se hallan allí; por cuyo darśana (visión sagrada) todos alcanzan el bien supremo.

Verse 3

सूत उवाच । तत्र च मंकणाख्यं तु लिंगमस्ति सुशोभनम् । तथा सिद्धेश्वरं नाम गौतमेश्वरसंयुतम्

Sūta dijo: Allí se halla un Liṅga hermosamente resplandeciente, llamado Maṃkaṇa. Y también hay un (Liṅga) llamado Siddheśvara, asociado con Gautameśvara.

Verse 4

कपालेश्वमन्यच्च चतुर्थं परिकीर्तितम् । एकैकं सर्वलिंगानां फलं यच्छत्यसंशयम् । यथोक्तविधिना सम्यग्यथोक्तं द्विजसत्तमाः

Y otro más, Kapāleśvara, es proclamado como el cuarto. Cada uno de esos Liṅgas, sin duda, concede el fruto de todos los Liṅgas cuando es adorado correctamente según el rito prescrito, oh el mejor de los nacidos dos veces.

Verse 5

तत्र तावत्प्रवक्ष्यामि मंकणेश्वरजं फलम् । मकाराक्षरयुक्तस्य लिंगस्यात्र द्विजोत्तमाः

Ahora, en ese mismo lugar, declararé el fruto que procede de Maṃkaṇeśvara: el Liṅga de aquí asociado con la sílaba «ma», oh el mejor de los nacidos dos veces.

Verse 6

शिवरात्रिं समासाद्य यस्तस्य पुरुषो द्विजाः । कुर्याज्जागरणं रात्रौ निराहारः स्थितः शुचिः

¡Oh, dos veces nacidos! Cuando llega la noche de Śivarātri, quienquiera que sea devoto de Él y vele durante la noche—en ayuno, firme y puro—alcanza el mérito prometido.

Verse 7

सर्वलिंगोद्भवं चैव फलं दर्शनसंभवम् । जायते नात्र संदेह इत्युवाच हरः स्वयम्

El fruto que nace de la visión sagrada (darśana) es, en verdad, el fruto nacido de todos los Liṅgas. No hay duda en ello—así lo declaró el propio Hara (Śiva).

Verse 8

ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिर्महाभाग कस्मिन्काले तु सा भवेत् । विध्यानं चैव माहात्म्यं सर्वं नो विस्तराद्वद

Los sabios dijeron: «Oh, afortunadísimo, ¿en qué momento acontece Śivarātri? Y dinos con detalle su observancia correcta y su grandeza: todo.»

Verse 9

सूत उवाच माघस्य कृष्णपक्षे या तिथिश्चैव चतुर्दशी । तस्या रात्रिः समाख्याता शिवरात्रिसमुद्भवा

Dijo Sūta: «En el mes de Māgha, en la quincena oscura (kṛṣṇa-pakṣa), el decimocuarto día lunar (caturdaśī): su noche es proclamada Śivarātri, la noche por la cual se conoce como Śivarātri.»

Verse 10

तस्यां सर्वेषु लिंगेषु सदा संक्रमते हरः । विशेषात्सर्वपुण्येषु ख्यातेयं मंकणेश्वरे

En esa noche (Śivarātri), Hara (Śiva) penetra continuamente en todos los Liṅgas. Con todo, entre todos los lugares santos y meritorios, esta observancia es especialmente célebre en Maṃkaṇeśvara.

Verse 11

ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिः कथं जाता केनैषा च विनिर्मिता । कस्माद्बहुफला जाता सर्वं नो विस्तराद्वद

Los sabios dijeron: «¿Cómo nació Śivarātri y quién la instituyó? ¿Por qué razón llegó a ser tan fecunda en frutos? Cuéntanos todo con detalle».

Verse 12

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथानकम् । भर्तृयज्ञस्य संवादमश्वसेनस्य भूपतेः

Sūta dijo: «Aquí os relataré una antigua narración: el diálogo entre Bhartṛyajña y el rey Aśvasena».

Verse 13

आनर्ताधिपतिः पूर्वमश्वसेन इति स्मृतः । आसीद्धर्मपरो नित्यं वेदवेदागंपारगः

Antaño, el soberano de Ānarta era conocido como Aśvasena. Siempre entregado al dharma, dominaba los Vedas junto con sus miembros auxiliares (Vedāṅgas).

Verse 14

भर्तृयज्ञः पुरा तेन इदं पृष्टः कुतूहलात् । कलिकालं समुद्वीक्ष्य वर्धमानं दिनेदिने

Movido por la curiosidad, una vez le preguntó esto a Bhartṛyajña, al ver cómo la Era de Kali crecía día tras día.

Verse 15

अश्वसेन उवाच । कलिकालकृते किंचिद्व्रतं मे वद सन्मुने । स्वल्पायासं महत्पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

Aśvasena dijo: «Oh sabio virtuoso, dime un voto apropiado para la Era de Kali: de poco esfuerzo, de gran mérito, y que destruya todos los pecados».

Verse 16

स्वल्पायुषः सदा मर्त्या ब्रह्मन्कृतयुगे पुरा । त्रेतायां द्वापरे चैव किमु प्राप्ते कलौ युगे

Oh brahmán, los mortales siempre han sido de vida breve; aun en el antiguo Kṛta-yuga, y también en Tretā y Dvāpara; ¡cuánto más ahora que ha llegado el Kali-yuga!

Verse 17

तस्माद्वर्षव्रतं त्यक्त्वा किंचिदेकाह्निकं वद

Por eso, dejando a un lado los votos de un año entero, dime alguna observancia de un solo día.

Verse 18

श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वास्य न वा कृतम्

Lo que deba hacerse mañana, hágase hoy; y lo destinado a la tarde, hágase en la mañana. Pues la muerte no espera a ver si la obra está hecha o no.

Verse 19

तस्य तद्वचं श्रुत्वा भर्तृयज्ञ उदारधीः । अब्रवीत्सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

Al oír sus palabras, Bhartṛyajña, de noble entendimiento, habló—tras meditar largo tiempo y percibir con visión divina.

Verse 20

अस्ति राजन्व्रतं पुण्यं शिवरात्रीतिसंज्ञितम् । एकाह्निकं महाराज सर्वपातकनाशनम्

Oh Rey, existe un voto sagrado llamado Śivarātri. Es una observancia de un solo día, oh gran rey, y destruye todos los pecados graves.

Verse 21

तत्र यद्दीयते दानं हुतं जप्तं तथैव च । सर्वमक्षयतां याति रात्रि जागरणे कृते

En esa ocasión, toda limosna ofrecida, toda oblación realizada y todo mantra recitado—todo se vuelve imperecedero cuando se guarda la vigilia nocturna.

Verse 22

अपुत्रो लभते पुत्रानधनो धनमाप्नुयात् । स्वल्पायुर्दीर्घमायु्ष्यं शत्रूणां चैव संक्षयम्

El que no tiene hijos obtiene hijos; el pobre alcanza riqueza. Quien tiene vida breve gana longevidad, y también los enemigos son llevados a su declive.

Verse 23

यंयं काममभिध्यायन्व्रतमेतत्समाचरेत् । तंतं समाप्नुयान्मर्त्यो निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

Cualquier deseo que un mortal mantenga en su mente y, por él, emprenda este voto—alcanzará ese mismo fin; mas quien lo cumple sin deseo alcanza la liberación.

Verse 24

कार्पण्येनाथ वित्तेन यदि कुर्यात्प्रजागरम् । तथा वर्षकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

Sea por humildes medios o con riqueza, si alguien guarda la vigilia nocturna, queda libre de los pecados acumulados durante un año—de ello no hay duda.

Verse 25

यानि कान्यत्र लिंगानि स्थावराणि चराणि च । तेषु संक्रमते देवस्तस्यां रात्रौ यतो हरः

Cualesquiera liṅgas que existan aquí—sean fijos o móviles—en ellos entra la Deidad en esa noche, pues entonces Hara (Śiva) desciende de modo sagrado.

Verse 26

शिवरात्रिस्ततः प्रोक्ता तेन सा हरवल्लभा । प्रार्थितः स सुरैः सर्वैर्लोकानुग्रहकाम्यया

Por eso se la llama “Śivarātri”; así, esa noche es amada por Hara (Śiva). Y Él fue suplicado por todos los dioses, deseosos del bienestar y la gracia para los mundos.

Verse 27

भगवन्कलिकालेऽस्मिन्सर्वपापसमन्विते । वर्षपापविशुद्ध्यर्थं दिनमेकं क्षितौ व्रज । येन त्वत्पूजया पूता मर्त्याः शुद्धिमवाप्नुयुः

Oh Señor Bienaventurado, en esta era de Kali colmada de toda clase de pecados, desciende a la tierra por un solo día, para que, mediante Tu adoración, los mortales sean purificados y alcancen la limpieza de los pecados de un año.

Verse 28

ततो दत्तं हुतं तेषामस्माकमुपतिष्ठति । यदुच्छिष्टं नरैर्दत्तं तद्वृथा जायतेऽखिलम्

Entonces, lo que se da en limosna y lo que se ofrece al fuego sagrado llega verdaderamente a nosotros (los dioses). Pero todo lo que los hombres ofrendan estando impuros se vuelve por completo estéril y vano.

Verse 29

कलिकाले न चास्माकं किंचिदेवोपतिष्ठति । अशुद्धैर्मानवैर्दत्तं प्रभूतमपि शंकर

En la era de Kali, nada en absoluto llega verdaderamente a nosotros cuando lo dan hombres impuros, aunque el don sea abundante, oh Śaṅkara (Śiva).

Verse 30

श्रीभगवानुवाच । माघमासस्य कृष्णायां चतुर्दश्यां सुरेश्वर । अहं यास्यामि भूपृष्ठे रात्रौ नैव दिवा कलौ

El Señor Bienaventurado dijo: Oh soberano de los dioses, en el decimocuarto día lunar de la quincena oscura del mes de Māgha, iré a la faz de la tierra—de noche, no de día—en la era de Kali.

Verse 31

लिंगेषु च समस्तेषु चलेषु स्थावरेषु च । संक्रमिष्याम्यसंदिग्धं वर्षपापविशुद्धये

Sin duda entraré en todos los liṅga, tanto móviles como inmóviles, para la purificación de los pecados de un año.

Verse 32

तस्यां रात्रौ हि मे पूजां यः करिष्यति मानवः । मंत्रैरेतैः सुरश्रेष्ठ विपाप्मा स भविष्यति

En verdad, el hombre que en esa noche realice Mi adoración con estos mantras, oh el mejor de los dioses, quedará libre de pecado.

Verse 33

ॐ सद्योजाताय नमः । ॐ वामदेवाय नमः । ॐ घोराय नमः । ॐ तत्पुरुषाय नमः । ॐ ईशानाय नमः । एवं वक्त्राणि संपूज्य गन्धपुष्पानुलेपनैः । वस्त्रैर्दीपैश्च नैवेद्यैस्ततोऽर्घं संप्रदापयेत् । मंत्रेणानेन संपूज्य मां ध्यात्वा मनसि स्थितम्

«Om, reverencia a Sadyojāta; Om, reverencia a Vāmadeva; Om, reverencia a Ghora; Om, reverencia a Tatpuruṣa; Om, reverencia a Īśāna». Así, habiendo adorado los cinco rostros con fragancias, flores y ungüentos—junto con vestiduras, lámparas y ofrendas de alimento—debe luego presentar debidamente el arghya. Tras adorar con este mantra, medite en Mí, establecido en el corazón.

Verse 34

गौरीवल्लभ देवेश सर्वाद्य शशिशेखर । वर्षपापविशुद्ध्यर्थमर्घो मे प्रतिगृह्यताम्

Oh amado de Gaurī, oh Señor de los dioses, oh Primordial, oh Śiva de la luna en la frente: para la purificación de los pecados del año, acepta el arghya que te ofrezco.

Verse 35

ततः संपूजयेद्विप्रं भोजनाच्छादनादिभिः । दत्त्वाथ दक्षिणां तस्मै वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

Después, debe honrarse a un brāhmaṇa con comida, vestiduras y demás; y, tras darle dakṣiṇā, debe evitarse la mezquindad o el engaño respecto a la riqueza.

Verse 36

धर्माख्यानकथाभिश्च सलास्यैस्तांडवैस्तथा

Y también con la recitación de relatos del Dharma, con danzas gráciles, y asimismo con representaciones del tāṇḍava.

Verse 37

एवं करिष्यते योऽत्र व्रतमेतत्सुरेश्वर । वर्षपापविशुद्ध्यर्थं प्रायश्चित्तं भविष्यति

Oh Señor de los dioses, quienquiera que aquí cumpla este voto de este modo, ello será una expiación que conduce a la purificación de los pecados del año.

Verse 38

तच्छ्रुत्वा त्रिदशाः सर्वे प्रणम्य शशिशेखरम् । संप्रहृष्टा नरश्रेष्ठ स्वानि स्थानानि भेजिरे

Al oírlo, todos los dioses se postraron ante Śaśiśekhara (Śiva). Llenos de júbilo, oh el mejor de los hombres, regresaron a sus propias moradas.

Verse 39

प्रेषयामासुरुर्व्यां च नारदं मुनिसत्तमम् । प्रबोधनाय लोकानां शिवरात्रिकृते सदा

Y enviaron a Nārada, el mejor de los sabios, a la tierra, para que siempre despertara a los pueblos por causa de Śivarātri.

Verse 40

सोऽपि गत्वा धरापृष्ठं श्रावयामास सर्वतः । शिवरात्रेस्तु माहात्म्यं यदुक्तं शूलपाणिना

Él también, al llegar a la faz de la tierra, proclamó por doquier la grandeza de Śivarātri, tal como lo había dicho el Portador del Tridente (Śiva).

Verse 41

ततः प्रभृति संजाता शिवरात्रिर्धरातले । सर्वकामप्रदा पुण्या सर्वपातकनाशिनी

Desde entonces, Śivarātri quedó establecido en la tierra: sagrado, otorgador de todos los anhelos y destructor de todos los pecados.

Verse 42

अत्र वः कीर्तयिष्यामि पुरावृत्तं कथानकम् । यद्वृत्तं नैमिषारण्ये लुब्धकस्यात्र कस्यचित्

Ahora os relataré un antiguo episodio: lo que sucedió en Naimiṣāraṇya, acerca de cierto cazador de aquel lugar.

Verse 43

तत्रासील्लुब्धकः कश्चिज्जातिमात्रान्न कर्मतः । व्यसेनानाभिभूतात्मा परवित्तापहारकः

Allí vivía un cazador—noble sólo por nacimiento, no por conducta—cuyo ánimo estaba dominado por los vicios, y que subsistía robando la riqueza ajena.

Verse 44

न कदाचिद्व्रतं तेन न दत्तं न जपः कृतः । केवलं च हृतं वित्तं लोकानां छलसंश्रयात्

Jamás observó voto alguno, ni dio limosna, ni hizo recitación; antes bien, amparado en el engaño, sólo despojaba a la gente de sus riquezas.

Verse 45

कस्यचित्त्वथ कालस्य शिवरात्रिः समागता । माघमासेऽसितेपक्षे सर्वपातकनाशिनी

Entonces, con el paso del tiempo, llegó Śivarātri—en la quincena oscura del mes de Māgha—célebre como destructora de todos los pecados.

Verse 46

तत्रास्त्यायतनं पुण्यं देवदेवस्य शूलिनः । तत्र जागरणं रात्रौ प्रारब्धं बहुभिर्ज्जनैः

Allí se alzaba un santuario sagrado de Śūlin, el Dios de los dioses; y allí, muchos habían comenzado la vigilia nocturna hasta el alba.

Verse 47

नारीभिर्नरशार्दूल भूषिताभिः सुभूषणैः । अथासौ चिंतयामास चोरो दृष्ट्वाथ जागरम्

¡Oh tigre entre los hombres! Al ver la vigilia—mujeres engalanadas con espléndidas joyas—ese ladrón comenzó a tramar su plan.

Verse 48

गच्छामि यदि कांचित्स्त्रीं भूषणैः परिभूषिताम् । निष्क्रांतां बाह्यतश्चास्य प्रासादस्याप्नुयामहम्

“Si logro acercarme a alguna mujer ricamente adornada, cuando salga al exterior de este templo, entonces tendré mi ocasión.”

Verse 49

ततो हत्वा समादाय भूषणानि व्रजाम्यहम्

“Entonces, tras matarla, tomaré las joyas y me marcharé.”

Verse 50

एवं निश्चित्य मनसा गतस्तस्य समीपतः । कर्णिकारं समारुह्य स्थितो गुप्तस्ततो हि सः

Así resuelto en su mente, se acercó a aquel lugar; subió a un árbol karṇikāra y allí permaneció oculto.

Verse 51

वीक्षमाणो दिशः सर्वा नारीनिष्क्रामणोद्भवाः । चौरकर्मप्रवृत्तस्य शीतार्तस्य विशेषतः

Miraba en todas las direcciones, aguardando a las mujeres que salieran del recinto; entregado al oficio de ladrón y, sobre todo, afligido por el frío, permanecía en alerta.

Verse 52

अल्पापि निद्रा नायाता न च नारी विनिर्गता । तस्याधस्तात्ततो लिंगमभवत्तु धरोद्भवम् । गत्वा च पत्राण्यादाय प्रचिक्षेपास्य चोपरि

Ni siquiera un poco de sueño le llegó, y ninguna mujer salió. Entonces, debajo de él apareció un liṅga que brotaba de la tierra; fue, tomó hojas y las esparció sobre él.

Verse 53

एतस्मिन्नेव काले तु प्रोद्गतस्तीक्ष्णदीधितिः । असतीनां च चौराणां कामिनामसुखावहः

En ese mismo instante se alzó el sol, de agudos rayos y fulgor feroz, trayendo aflicción a los impuros, a los ladrones y a los hombres movidos por la lujuria.

Verse 54

ततो नराश्च नार्यश्च जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् । उपचारपराः शांताः प्रणिपत्य महेश्वरम्

Entonces hombres y mujeres regresaron cada cual a su morada, serenos y dedicados al culto debido, tras postrarse ante Maheśvara.

Verse 55

सोऽपि चौरो निराशश्च क्षुत्क्षामः शीतविह्वलः । अवतीर्य द्रुमात्तस्मादुपायं कंचिदाश्रितः

Aquel ladrón también—sin esperanza, consumido por el hambre y estremecido por el frío—bajó de aquel árbol y se acogió a algún ardid.

Verse 56

ततः कालेन महता पंचत्वं समपद्यत । जातो जातिस्मरः सोऽथ दशार्णाधिपतेर्गृहे

Tras largo tiempo alcanzó el estado de «pañcatva» (la muerte); y luego renació, recordador de vidas pasadas, en la casa del soberano de Daśārṇa.

Verse 57

उपवासप्रभावेन बलादपि प्रजागरात् । शिवरात्रेस्तथा तस्य लिङ्गस्यापि प्रपूजया

Por el poder del ayuno, por la vigilia despierta (aunque fuese forzada), y por la plena adoración de aquel liṅga en la noche de Śivarātri—

Verse 58

ततो राज्यं समासाद्य पितृपैतामहं महत् । कारयामास लिंगस्य प्रासादं तस्य शोभनम्

Luego, tras alcanzar el gran reino ancestral de padres y abuelos, mandó edificar para aquel liṅga un espléndido templo.

Verse 59

वर्षेवर्षे समाश्रित्य शिवरात्रौ प्रजागरात् । उपवासपरोभूत्वा गीतवादित्रनिःस्वनैः

Año tras año, en Śivarātri, guardaba la vigilia de toda la noche—entregado al ayuno—mientras resonaban cantos y músicas de instrumentos.

Verse 60

धर्माख्यानकथाभिश्च गीतध्वनिभिरेव च । पूर्वोक्तमंत्रैः संपूज्य अर्घं दत्त्वा विधानतः । संतर्प्य ब्राह्मणान्कामैर्जगाम निलयं निजम्

Con recitaciones de relatos del dharma y con el mismo sonido de cantos devocionales, adoró plenamente (al liṅga) con los mantras antes mencionados; luego, conforme al rito, ofreció arghya. Tras satisfacer a los brāhmaṇas con los dones deseados, regresó a su propia morada.

Verse 61

कस्यचित्त्वथ कालस्य शिवरात्रौ समागताः । प्रासादे तत्र मुनयः प्राप्ता शाण्डिल्यपूर्वकाः

Y en cierto tiempo, en la noche sagrada de Śivarātri, llegaron allí al templo los sabios; entre ellos, el principal era Śāṇḍilya.

Verse 62

शांडिल्योऽथ भरद्वाजो यवक्रीतोऽथ गालवः । पुलस्त्यः पुलहो गार्ग्यस्तथान्ये बहवो नृप

Eran Śāṇḍilya, Bharadvāja, Yavakrīta y Gālava; Pulastya, Pulaha y Gārgya, y muchos otros sabios también, oh rey.

Verse 63

सोऽपि राजा बृहत्सेनो दशार्णाधिपतेः सुतः । संप्राप्तो जागरं कर्तुं तस्य लिंगस्य चाग्रतः

También aquel rey—Bṛhatsena, hijo del señor de Daśārṇa—llegó allí con la intención de guardar la vigilia sagrada (jāgaraṇa) ante ese mismo Śiva-liṅga.

Verse 64

पूजयित्वा ततो देवं प्रणिपत्य मुनीश्वरान् । उपविष्टस्तस्य चाग्रे ह्यनुज्ञातो द्विजोत्तमैः

Entonces, tras adorar al Señor y postrarse ante los grandes sabios, se sentó ante Él, con el permiso de aquellos excelsos nacidos dos veces.

Verse 65

ततस्तस्याग्रतश्चक्रुः कथास्ते बहुधा नृप । राजर्षीणामतीतानां ब्रह्मर्षीणां विशेषतः

Entonces, oh rey, entablaron ante él muchas conversaciones sagradas, especialmente acerca de los antiguos rājaṛṣi y, en particular, de los grandes brahmaṛṣi.

Verse 66

अथ कस्मिन्कथांते स तैः पृष्टो ब्रह्मवादिभिः । कौतुकाविष्टचित्तैश्च विस्मयोत्फुल्ललोचनैः

Entonces, al término de cierto discurso, fue interrogado por aquellos expositores de Brahman, con la mente arrebatada por la curiosidad y los ojos abiertos de asombro.

Verse 67

राजन्पृच्छामहे सर्वे वयं कौतूहलान्विताः । यदि ब्रवीषि नः सत्यं देवतायतने स्थितः

Oh rey, todos nosotros preguntamos, colmados de curiosidad: si has de decirnos la verdad—estando en el santuario mismo de la deidad—

Verse 68

राजोवाच । यदि ज्ञास्यामि विप्रेंद्राः कथयिष्याम्यसंशयम् । देवस्याग्रे च संपृष्टः सत्येनात्मानमालभे

Dijo el rey: «Si lo sé, oh mejores de los brāhmaṇas, os lo diré sin duda. Y, preguntado ante el Señor, me obligo a mí mismo por la verdad».

Verse 69

ऋषय ऊचुः । पुष्कलानि परित्यज्य कस्माद्दानान्यनेकशः । जागरं कर्तुकामोऽत्र स्वदेशादुपतिष्ठसि

Dijeron los sabios: «Dejando de lado abundantes dones y múltiples caridades, ¿por qué vienes aquí desde tu propia tierra, deseando en cambio realizar la vigilia nocturna?»

Verse 70

वर्षेवर्षे सदा प्राप्ते नूनं त्वं वेत्सि कारणम् । रहस्यं यदि ते न स्यात्तद्ब्रवीहि नराधिप

Puesto que vienes sin falta año tras año, sin duda conoces la causa. Si no es un secreto para ti, dínoslo, oh soberano de los hombres.

Verse 71

सूत उवाच । सवैलक्ष्यं स्मितं कृत्वा ततः प्राह स दुर्मनाः । रहस्यं परमं ह्येतदवाच्यं हि द्विजोत्तमाः

Sūta dijo: Con una sonrisa de pudor, el rey abatido habló entonces: «Éste es, en verdad, un secreto supremo—difícil de pronunciar, oh los mejores de los dos veces nacidos»

Verse 72

तथापि च वदिष्यामि पृष्टो देवाग्रतो यतः

«Aun así, hablaré, pues se me ha preguntado aquí, ante el mismo rostro del Señor.»

Verse 73

ततः स कथयामास पूर्वदेहसमुद्भवम् । मलिम्लुचस्ततो नूनं शिवरात्रिसमुद्भवम्

Entonces narró lo que había surgido de su cuerpo anterior: cómo, en verdad, aquella condición de proscrito (malimluca) se había originado por su relación con el rito de Śivarātri.

Verse 74

चौर्यभावेन देवस्य पूजनं जागरस्तथा । उपवासं विना तेन शिवरात्रौ पुरा कृतम्

Antaño, en Śivarātri, rindió culto al Señor y también veló en vigilia—pero lo hizo con intención de ladrón y sin ayunar.

Verse 75

जातिस्मरणसंयुक्तं जन्मजातं यथातथम् । ततस्ते मुनयः सर्वे साधुवादान्पृथग्विधान्

Dotado del recuerdo de sus nacimientos, relató los hechos desde su nacimiento tal como ocurrieron; entonces todos aquellos sabios pronunciaron, cada uno, diversas palabras de aprobación y bendición.

Verse 76

नृपोत्तमस्य राजर्षेर्दत्त्वाशीर्भिः समन्वितान् । रात्रौ जागरणं कृत्वा प्रजग्मुस्ते निजाश्रमान्

Tras otorgar bendiciones a aquel mejor de los reyes, el rājarsi, velaron durante la noche y luego partieron a sus propios āśrama.

Verse 77

सोऽपि राजासमभ्यर्च्य तं देवं तान्द्विजोत्तमान् । जगाम स्वपुरं पश्चात्कृत्वा रात्रौ प्रजागरम्

Aquel rey también, tras honrar debidamente a ese Dios y a los mejores brāhmaṇas, regresó después a su propia ciudad, habiendo velado durante la noche.

Verse 78

भर्तृयज्ञ उवाच । शिवरात्रिः समुत्पन्ना एवं भूमितले नृप । एवंविधं च माहात्म्यं तस्यास्ते परिकीर्तितम्

Dijo Bhartṛyajña: «Oh rey, así surgió en la tierra la Śivarātri; y tal es, en verdad, su grandeza, como te ha sido proclamada».

Verse 79

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या स नृपसत्तम । कलिकाले विशेषेण य इच्छेद्भूतिमात्मनः

Por ello, oh mejor de los reyes, debe observarse con todo empeño—especialmente en la era de Kali—por quien desee para sí prosperidad y bienestar.

Verse 80

एषा कृता दिलीपेन नलेन नहुषेण च । मान्धात्रा धुंधुमारेण सगरेण युयुत्सुना

Esta observancia de la Śivarātri fue realizada por Dilīpa, por Nala y por Nahūṣa; por Māndhātṛ, por Dhuṃdhumara, por Sagara y también por Yuyutsu.

Verse 81

तथान्यैश्च विशेषेण सम्यक्छ्रद्धासमन्वितैः । प्राप्ताश्च हृद्गताः कामा ये दिव्या ये च मानुषाः

Y del mismo modo, muchos otros también—especialmente los dotados de recta fe—alcanzaron los deseos guardados en el corazón, ya fueran celestiales o humanos.

Verse 82

तथा चैव तु सावित्र्या श्रिया देव्या तु सीतया । अरुंधत्या सरस्वत्या मेनया रंभया तथा

Así también lo observaron Sāvitrī, la diosa Śrī y Sītā; Arundhatī, Sarasvatī, Menā y asimismo Rambhā.

Verse 83

इंद्राण्याथ दृषद्वत्या स्वधया स्वाहया तथा । रत्या प्रीत्या प्रभावत्या गायत्र्या च नृपोत्तम । सर्वाः प्राप्ताः प्रियान्कामानतिसौभाग्यसंयुतान्

Luego Indrāṇī, y Dṛṣadvatī, y Svadhā, y Svāhā; asimismo Ratī, Prītī, Prabhāvatī y Gāyatrī—oh el mejor de los reyes—todas alcanzaron sus deseos amados, colmadas de extraordinaria buena fortuna.

Verse 84

यश्चैतां पठते व्युष्टिं भावेन शिवसंनिधौ । दिनजात्पातकात्सोऽपि मुच्यते नात्र संशयः

Y quien recite esta sección al alba, con devoción sincera en presencia de Śiva, aun él queda liberado del pecado contraído en un solo día; de ello no hay duda.

Verse 85

नास्ति गंगासमं तीर्थं नास्ति देवो हरोपमः । शिवरात्रेः परं नास्ति तपः सत्यं मयोदितम्

No hay lugar de peregrinación igual al Gaṅgā; no hay deidad comparable a Hara (Śiva). Y no hay austeridad más alta que Śivarātri: esta verdad he proclamado.

Verse 86

सर्वरत्नमयो मेरुः सर्वाश्चर्यमयं तपः । सर्वधर्ममयी राजञ्छिवरात्रिः प्रकीर्तिताः

Se dice que el Meru está hecho de todas las joyas; y que el tapas, la austeridad, está colmado de toda maravilla. Así también, oh rey, se proclama que Śivarātri encarna todos los dharmas.

Verse 87

गरुडः पक्षिणां यद्वन्नदीनां सागरो यथा । प्रधानः सर्वधर्माणां शिवरात्रिस्तथोत्तमा

Así como Garuḍa es el primero entre las aves, y como el océano es el principal entre los ríos, así también Śivarātri es suprema y la más eminente entre todos los dharmas.

Verse 266

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शिवारात्रिमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्षष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Saṃhitā de ochenta y un mil versos, en el sexto—Nāgara Khaṇḍa—dentro del Māhātmya del Hāṭakeśvara-kṣetra, concluye el capítulo titulado “Descripción de la grandeza de Śivarātri”, siendo el Capítulo 266.