Adhyaya 135

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति दीर्घिकाख्या सुशोभना । सरसी लोकविख्याता सर्वपातकनाशनी

Dijo Sūta: Allí también existe otro lago espléndido llamado Dīrghikā, célebre en el mundo entero; un estanque sagrado que destruye todos los pecados.

Verse 2

यस्यां स्नातो नरः सम्यग्भास्करस्योदयं प्रति । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां मुच्यते सर्वपातकैः

Quien se bañe debidamente en ella, mirando hacia la salida del sol, en el decimocuarto día de la quincena luminosa de Jyeṣṭha, queda liberado de todos los pecados.

Verse 3

आसीत्पूर्वं द्विजो वीरशर्मनामातिविश्रुतः । वेदविद्याव्रतस्नातो वर्धमाने पुरोत्तमे

Antaño vivía un dos veces nacido, célebre con el nombre de Vīraśarman; consumado en el saber védico y en los votos sagrados, moraba en la excelente ciudad de Vardhamāna.

Verse 4

तस्य कन्या समुत्पन्ना कदाचिल्लक्षणाच्च्युता । अतिदीर्घा प्रमाणेन जनहास्यविवर्द्धिनी

A él le nació una hija, pero en cierto momento careció de signos auspiciosos; de estatura desmesuradamente alta, se convirtió en motivo de burla entre la gente.

Verse 5

ततः सा यौवनं प्राप्ता तद्रूपापि कुमारिका । न कश्चिद्वरयामास शास्त्रवाक्यमनुस्मरन्

Cuando alcanzó la juventud, aunque tenía tal apariencia, nadie la pidió en matrimonio, recordando los preceptos de los śāstras.

Verse 6

अतिसंक्षिप्तकेशा या अतिदीर्घातिवामना । उद्वाहयति यः कन्यां पुरुषः काममोहितः

Una doncella de cabellos excesivamente cortos, o demasiado alta, o demasiado enana—si un hombre, cegado por el deseo, toma por esposa a tal joven,

Verse 7

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युं स प्राप्नोति नरो ध्रुवम् । एतस्मात्कारणात्सर्वे तां त्यजंति कुमारिकाम्

En el plazo de seis meses, ese hombre sin duda encuentra la muerte; por esta causa, todos rechazan a aquella doncella.

Verse 8

पुरुषा अतिदीर्घत्वयुक्तां वीक्ष्य समंततः । ततो वैराग्यमापन्ना तपस्तेपेऽतिदारुणम्

Al ver por doquier a los hombres dotados de una longevidad extraordinaria, se llenó de desapego y luego emprendió austeridades sumamente severas.

Verse 9

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तया चीर्णान्यनेकशः । पाराकाणि यथोक्तानि तथा सांतपनानि च

Observó repetidas veces las penitencias de Cāndrāyaṇa y Kṛcchra; y asimismo, según lo prescrito, realizó las expiaciones de Pārāka y Sāṃtapana.

Verse 10

व्रतं यद्विद्यते किंचिन्नियमः संयमस्तथा । अन्यच्चापि शुभं कृत्यं तत्सर्वं च तया कृतम्

Cualquier voto que existiera, cualquier observancia y dominio de sí—y también toda otra obra auspiciosa—todo ello lo cumplió ella por completo.

Verse 11

एवं तस्या व्रतस्थाया जरा सम्यगुपस्थिता । तथापि तेजसो वृद्धिर्ववृधे तपसा कृता

Así, aunque la vejez se posó debidamente sobre ella mientras permanecía firme en sus votos, su resplandor aumentó aún más, acrecentado por el poder de su austeridad (tapas).

Verse 12

सा च नित्यं महेन्द्रस्य सभां यात्यतिकौतुकात् । देवर्षीणां मतं श्रोतुं देवतानां विशेषतः

Y movida por gran curiosidad, cada día acudía a la asamblea de Mahendra, en especial para escuchar las opiniones y el consejo de los devarṣi y de los dioses.

Verse 13

यदा सा स्वासनं त्यक्त्वा प्रयाति स्वगृहोन्मुखी । तदैवाभ्युक्षणं चक्रुस्तत्र शक्रस्य किंकराः

Cada vez que dejaba su propio asiento y emprendía el camino hacia su hogar, en ese mismo instante los servidores de Śakra (Indra) realizaban allí el rito de aspersión (abhyukṣaṇa).

Verse 14

तथान्यदिवसे दृष्टं क्रियमाणं तया हि तत् । अभ्युक्षणं स्वकीये च आसने द्विजसत्तमाः

Luego, en otro día, ella vio en verdad que aquella aspersión se realizaba sobre su propio asiento—oh el mejor de los dos veces nacidos.

Verse 15

ततः कोपपरीतांगी दीर्घिका सा कुमारिका । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः प्राह पुरंदरम्

Entonces aquella doncella de larga vida, con el cuerpo tomado por la ira, frunció el ceño en triple surco y habló a Purandara (Indra).

Verse 16

किं दोषं वीक्ष्य मे शक्र प्रोक्षितं चासनं त्वया । परद्वा रकृतं दोषं किं मयैतत्कृतं क्वचित्

¡Oh Śakra! ¿Qué falta viste en mí para rociar con agua purificadora mi asiento? ¿Es ésta una mancha causada por otro en el umbral, o acaso yo he hecho aquí algo en algún momento?

Verse 17

तस्मान्मे पातकं ब्रूहि नो चेच्छापं सुदारुणम् । त्वयि दास्याम्यसंदिग्धं सत्ये नात्मानमालभे

Por tanto, dime cuál es mi pecado; de lo contrario, con certeza descargaré sobre ti una maldición terribilísima. En verdad lo haré sin duda; no me contendré.

Verse 18

इन्द्र उवाच । न ते दीर्घेऽस्तिदोषोत्र कश्चिदेकं विना शुभे । तेनाथ क्रियते चैतदासनस्याभिषेचनम्

Dijo Indra: «Oh bienaventurada, oh Dīrghā, aquí no hay falta alguna en ti, salvo una. Por eso se realiza esta consagración y aspersión purificadora del asiento».

Verse 19

त्वं कुमार्यपि संप्राप्ता ऋतुकालं विगर्हिता । तेन दोषं त्वमापन्ना नान्यदस्तीह कारणम्

«Aunque aún eres doncella sin esposo, has llegado al tiempo de la menstruación y has sido dejada sin el debido cuidado; por ello has incurrido en una falta. No hay aquí otra causa».

Verse 20

तस्मादद्यापि त्वां कश्चिदुद्वाहयति तापसः । त्वं तं वरय भर्त्तारं येन गच्छसि मेध्यताम्

«Por eso, aun hoy, algún asceta puede todavía desposarte. Elígelo como esposo, para que por medio de él alcances la pureza y la aptitud ritual».

Verse 21

ततश्च लज्जया युक्ता सा तदा दीर्घकन्यका । गत्वा भूमितले तूर्णं वर्धमाने पुरोत्तमे

Entonces Dīrghakanyā, colmada de pudor, descendió con presteza al suelo en Vardhamāna, la ciudad excelsa.

Verse 22

ततः फूत्कर्तुमारब्धा चत्वरेषु त्रिकेषु च । उच्छ्रित्य दक्षिणं पाणिं भ्रममाणा इतस्ततः

Luego comenzó a clamar en las plazas y en los cruces de tres caminos; alzando la mano derecha, vagaba de aquí para allá.

Verse 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

“Si algún dvija por nacimiento toma ahora mi mano en matrimonio, le concederé también el mérito y el bien espiritual de la mitad de mi austeridad.”

Verse 24

एवं तां प्रविजल्पन्तीं श्रुत्वा लोका दिवानिशम् । उन्मत्तामिति मन्वाना हास्यं चक्रुः परस्परम्

Al oírla hablar así día y noche, la gente pensó: “Está loca”, y se rieron entre sí.

Verse 25

ततः कतिपयाहस्य प्रकुर्वंती च दीर्घिका । कुष्ठव्याधिगृहीतेन ब्राह्मणेन परिश्रुता

Tras algunos días, mientras Dīrghikā proseguía con sus actos, su fama llegó a oídos de un brahmán afligido por la lepra.

Verse 26

ततः प्रोवाच मन्दं स समाहूय सुदुःखिताम्

Entonces, tras llamar junto a sí a la mujer hondamente afligida, le habló con suavidad.

Verse 27

अहं त्वामुद्वहाम्यद्य कृत्वा पाणिग्रहं तव । यदि मद्वचनं सर्वं सर्वदैवानुतिष्ठसि

«Hoy te tomaré por esposa, tomando tu mano en el rito del pāṇigraha, si siempre cumples todas mis instrucciones»

Verse 28

कुमारिकोवाच । करिष्यामि न संदेहस्तव वाक्यं द्विजाधिप । कुरु पाणिग्रहं मेऽद्य विधिदृष्टेन कर्मणा

La doncella dijo: «Lo haré, sin duda alguna, oh el más excelso de los brāhmaṇas. Realiza hoy el rito de tomar mi mano, conforme al acto prescrito por la regla.»

Verse 29

सूत उवाच । ततस्तस्याः कुमार्याः स पाणिं जग्राह दक्षिणम् । गृह्योक्तेन विधानेन देवाग्निगुरुसंनिधौ

Dijo Sūta: Entonces tomó la mano derecha de la doncella, conforme al procedimiento enseñado en los ritos gṛhya, en presencia de los dioses, del fuego sagrado y del maestro.

Verse 30

अथ सा प्राह भूयोऽपि विवाहकृतमंगला । आदेशं देहि मे नाथ यं करोमि तवाधुना

Entonces ella habló de nuevo, auspiciada por el rito nupcial: «Dame tu mandato, mi señor; ¿qué he de hacer por ti ahora?»

Verse 31

पतिरुवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु स्नातुमिच्छामि सुन्दरि । साहाय्येन त्वदीयेन यदि शक्नोषि तत्कुरु

El esposo dijo: «Oh hermosa, deseo bañarme en los sesenta y ocho tīrthas sagrados. Si puedes, hazlo: préstame tu auxilio y ayúdame».

Verse 32

बाढमित्येव सा प्रोच्य ततस्तूर्णं पतिव्रता । तत्प्रमाणं दृढं कृत्वा रम्यं वंशकुटीरकम्

Ella respondió: «Así sea», y entonces aquella esposa fiel se puso de inmediato a la obra; fijando una medida adecuada y haciéndola firme, construyó una hermosa choza pequeña de bambú.

Verse 33

मृदु तूलसमायुक्तं ततः प्राह निजं पतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना

Luego, tras acomodarla con suave acolchado de algodón, habló a su propio esposo—con las manos juntas en reverencia y el corazón rebosante de júbilo.

Verse 34

एतत्तव कृते रम्यं कृतं वंशकुटीरकम् । मम नाथारुहाशु त्वं येन कृत्वाथ मूर्धनि । नयामि सर्वतीर्थेषु क्षेत्रेषु सुशुभेषु च

«Señor mío, por ti he hecho esta hermosa choza pequeña de bambú. Sube pronto; poniéndola sobre mi cabeza, te llevaré a todos los tīrthas sagrados y también a los espléndidos kṣetras.»

Verse 35

ततः कुष्ठी प्रहृष्टात्मा शनैरुत्थाय भूतलात् । तया चोद्धृतदेहः सन्सुप्तो वंशकुटीरके

Entonces el leproso, con el corazón jubiloso, se levantó lentamente del suelo. Al ser alzado por ella, se recostó dentro de la choza de bambú.

Verse 36

ततस्तं मस्तके कृत्वा सर्वतीर्थे यथासुखम् । सर्वक्षेत्रेषु बभ्राम स्नापयन्ती निजं पतिम्

Entonces, poniéndolo sobre su cabeza, ella vagó sin apremio por todos los tīrtha y por todos los kṣetra sagrados, bañando a su propio esposo en cada lugar santo.

Verse 37

यथा यथा स चक्रेऽथ स्नानं तीर्थेषु कुष्ठभाक् । तथातथास्य गात्रेषु तेजो वृद्धिं प्रगच्छति

Y conforme aquel hombre, afligido de lepra, se bañaba una y otra vez en los tīrtha sagrados, así también el resplandor y el vigor crecían de continuo en sus miembros.

Verse 38

ततः क्रमेण सा साध्वी भ्रममाणा महीतले । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्ता रजनी मुखे

Luego, con el tiempo, aquella mujer virtuosa, vagando por la tierra, llegó al kṣetra sagrado de Hāṭakeśvara justo al abrirse la noche.

Verse 39

क्लान्ता वैक्लव्यमापन्ना भाराक्रान्ता पतिव्रता । निद्रान्धा निश्वसन्ती च प्रस्खलन्ती पदेपदे

Agotada y vencida por la debilidad, aquella esposa fiel—aplastada por la carga—quedó cegada por el sopor, jadeando y tropezando a cada paso.

Verse 40

अथ तत्र प्रदेशे तु माण्डव्यो मुनिपुंगवः । शूलारोपितगात्रस्तु संतिष्ठति सुदुःखितः

Ahora bien, en aquella misma región estaba Māṇḍavya, toro entre los sabios; con el cuerpo empalado en una estaca, permanecía allí en dolor extremado.

Verse 41

अथ सा तं समासाद्य शूलं रात्रौ पतिव्रता । निजगात्रेण भारार्त्ता गच्छमाना महासती

Entonces aquella gran mujer casta, fiel a su esposo, avanzando en la noche y afligida por el peso sobre su propio cuerpo, llegó hasta aquella estaca.

Verse 42

तया संचालितः सोऽथ मांडव्यो मुनिपुंगवः । परां पीडां समासाद्य ततः प्राह सुदुःखितः

Sacudido por ella, el sabio Māṇḍavya—el primero entre los ascetas—cayó en un tormento aún mayor y, profundamente afligido, habló.

Verse 43

केनेदं पाप्मना शल्यं ममांतः परिचालितम् । येनाहं दुःखयुक्तोऽपि भूयो दुःखास्पदीकृतः

¿Por obra de qué pecador ha sido removido el ‘dardo’ de tormento dentro de mí, de modo que, aun estando ya en dolor, he sido hecho morada de un sufrimiento mayor?

Verse 44

दीर्घिकोवाच । न मया त्वं महाभाग निद्रोपहतया दृशा । दृष्टस्तेन परिस्पृष्टो ह्यस्पृश्यः पापकृत्तमः

Dīrghikā dijo: «Oh noble señor, no te vi; mi vista estaba vencida por el sueño. Por eso has sido tocado por el más pecador, un intocable impuro».

Verse 45

न त्वया सदृशश्चान्यः पापात्मास्ति धरातले । शिरस्युद्भूतशूलोऽपि यो मृत्युं नाधिगच्छति

«En esta tierra no hay otro pecador como tú: aun con una estaca que brota de tu cabeza, no alcanzas la muerte.»

Verse 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

Yo, esposa fiel a mi voto—por necia que sea—llevo sobre mi cabeza a mi amado esposo, lisiado de sus miembros, por causa de la peregrinación a los tīrthas sagrados.

Verse 47

कस्मात्तस्यास्तिरस्कारं मम यच्छसि निष्ठुरम् । अज्ञातां मूढबुद्धिः सन्विशेषान्मानुषोद्भवाम्

¿Por qué, con dureza, amontonas desprecio sobre mí? No me conoces, y tú, de mente necia, no distingues las diferencias que corresponden a la conducta propia del ser humano.

Verse 48

माण्डव्य उवाच । अहं यादृक्त्वया प्रोक्तस्तादृगेव न संशयः । पापात्मा मूढबुद्धिश्च अस्पृश्यः सर्वदेहिनाम्

Dijo Māṇḍavya: «Tal como me has descrito, así soy en verdad, sin duda alguna. Soy de alma pecadora, de entendimiento extraviado, e intocable (aspṛśya) para todos los seres encarnados».

Verse 49

यदि प्रातस्तवायं च भर्त्ता जीवति निष्ठुरे । येन मे जनिता पीडा प्राणांतकरणी दृढा

Si, cruel, tu esposo aún vive hasta la mañana—él, por quien me fue causada una pena firme, que conduce al fin de la vida—

Verse 50

तस्मादेष तवाभीष्टः स्पृष्टः सूर्यस्य रश्मिभिः । मया शप्तः परित्यागं जीवितस्य करिष्यति

Por ello, ese amado tuyo, al ser tocado por los rayos del Sol, maldecido por mí, abandonará la vida.

Verse 51

दीर्घिकोवाच । यद्येवं मरणं पत्युः प्रभाते संभविष्यति । मदीयस्य ततः प्रातर्नोद्गमिष्यति भास्करः

Dīrghikā dijo: «Si la muerte de mi esposo ha de ocurrir al alba, entonces por causa mía el Sol no se alzará por la mañana»។

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः साथ निषसाद धरातले । भूमौ तद्भर्तृसंयुक्तं मुक्त्वा वंशकुटीरकम्

Dicho esto, ella se sentó en el suelo, dejando atrás la pequeña choza de bambú junto con su esposo, y permaneció allí sobre la tierra.

Verse 53

अथ तां प्राह कुष्ठी स पिपासा संप्रवर्तते । तस्मात्तोयं समानेहि पानार्थमतिशीतलम्

Entonces el leproso le dijo: «La sed ha surgido en mí. Por eso, tráeme agua para beber, agua muy fresca.»

Verse 54

तथैव सा समाकर्ण्य भर्तुरादेशमुत्सुका । इतस्ततश्च बभ्राम जलार्थं न प्रपश्यति । न च निर्याति दूरं सा त्यक्त्वारण्ये तथाविधम्

Al oír la orden de su esposo, ella, ansiosa, vagó de un lado a otro en busca de agua, pero no halló nada. Tampoco se alejó, pues no quiso dejarlo en tal estado en la soledad del bosque.

Verse 55

भर्तारं श्वापदोत्थं च भयं हृदि वितन्वती । उपविश्य ततो भूमौ स्पृष्ट्वा पादौ पतेस्तदा । प्रोवाच दीर्घिका वाक्यं तारवाक्येन दुःखिता

Con temor en el corazón —por su esposo y por las fieras— se sentó en el suelo. Luego, tocando los pies de su marido, Dīrghikā, afligida por palabras ásperas, pronunció estas palabras.

Verse 56

पतिव्रता त्वमाचीर्णं यदि सम्यङ्मया स्फुटम् । तेन सत्येन भूपृष्ठान्निर्गच्छतु जलं शुभम्

«Si he practicado con claridad y rectitud el voto de la esposa fiel, entonces, por esa verdad, que brote de la faz de la tierra el agua auspiciosa»។

Verse 57

एवमुक्त्वा जघानाथ पादाघातेन मेदिनीम् । कान्तभक्तिं पुरस्कृत्य तस्य जीवितवांछया

Dicho esto, golpeó la tierra con el pie, poniendo por delante la devoción a su amado y deseando su vida.

Verse 58

एतस्मिन्नन्तरे तोयं पादाघातादनन्ततरम् । निष्क्रांतं निर्मलं स्वादु माण्डव्यस्य च पश्यतः

En ese instante, por el golpe del pie, brotó agua abundante—pura, clara y dulce—ante la mirada de Māṇḍavya.

Verse 59

ततस्तं स्नापयामास तस्मिंस्तोये श्रमातुरम् । अपाययत्ततः पश्चात्स्वयं स्नात्वा पपौ जलम्

Entonces lo bañó en aquella agua, a él que estaba rendido por el cansancio, y después le dio de beber; luego, tras bañarse ella misma, también bebió de esa agua.

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे सूर्यः पतिव्रतकृताद्भयात् । नाभ्युदेति समुत्पन्नस्ततः कालात्ययो महान्

Entretanto, por temor nacido del poder de la pativratā, el Sol no se alzó; y de ello surgió una gran alteración del curso del tiempo.

Verse 61

अथ रात्रिं समालोक्य दीर्घां ये कामुका जनाः । ते सर्वे तुष्टिमापन्नास्तथा च कुल स्त्रियः

Al ver que la noche se prolongaba, aquellos entregados al placer quedaron todos complacidos; y también las mujeres de los hogares.

Verse 62

कौशिका राक्षसाश्चापि चोरा जाराश्च ये नराः । ते सर्वे प्रोचुः संहृष्टाः समालिंग्य परस्परम्

Los Kauśikas, e incluso los rākṣasas, ladrones y amantes adúlteros: todos aquellos hombres exclamaron jubilosos, abrazándose unos a otros.

Verse 63

अद्यास्माकं विधिस्तुष्टो भगवान्मन्मथस्तथा । येन दीर्घा कृता रात्रिर्नाशं नीतश्च भास्करः

Decían: «Hoy nuestro destino nos es propicio, y el Señor Manmatha también está complacido; pues por él la noche se ha hecho larga y el Sol ha sido llevado a desaparecer».

Verse 64

ये पुनर्ब्राह्मणाः शांता यज्ञकर्मसमुद्यताः । ते सर्वे दुःखमापन्नाः सूर्योदयविनाकृताः

Pero los brāhmaṇas serenos, dispuestos a los ritos del yajña, cayeron todos en aflicción, privados del amanecer.

Verse 65

न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं न च सद्द्विजः । न श्राद्धं न च संकल्पं न स्वाध्यायं कथंचन

Nadie realizó sacrificio; ningún digno “dos veces nacido” ofició ritos sacerdotales. No hubo śrāddha, ni saṅkalpa solemne, ni recitación del svādhyāya en modo alguno.

Verse 66

न स्नानं न च दानं च लोकयात्रां विशेषतः । व्यवहारं न कृत्यं च किंचिद्धर्मसमुद्भवम्

No había ablución, ni caridad, y en especial no había el curso ordinario de la vida pública; no había tratos, ni deberes: nada nacido del dharma se cumplía.

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । परं दौःस्थ्यं समापन्ना यज्ञभागविवर्जिताः

Entretanto, todos los dioses—encabezados por Śakra (Indra)—cayeron en gran aflicción, privados de sus porciones en el yajña (sacrificio).

Verse 68

ततो भास्करमासाद्य ऊचुर्दुःखसमन्विताः । कस्मान्नोद्गमनं देव प्रकरोषि दिवाकर

Entonces se acercaron a Bhāskara (el Sol) y, llenos de pena, dijeron: «Oh Deva, oh Hacedor del día, Divākara, ¿por qué no provocas tu salida?»

Verse 69

एतत्त्वया विना सर्वं जगद्व्याकुलतां गतम्

«Sin ti, todo este mundo ha caído en la turbación.»

Verse 70

तस्माल्लोकहितार्थाय त्वमुद्गच्छ यथापुरा । अग्निष्टोमादिका यज्ञा वर्तंते येन भूतले

«Por ello, por el bien del mundo, vuelve a elevarte como antes, para que en la tierra prosigan el Agniṣṭoma y los demás yajñas.»

Verse 71

सूर्य उवाच पतिव्रतासमादेशात्त्यक्तश्चाभ्युदयो मया । तस्माद्गत्वा सुराः सर्वे तां वदंतु कृते मम

Dijo Sūrya: «Por mandato de aquella esposa fiel (pativratā), he abandonado mi salida. Por ello, id todos vosotros, dioses, y habladle en mi nombre».

Verse 72

येन तद्वाक्यमासाद्य प्रवर्त्तामि यथासुखम् । अन्यथा मां शपेत्क्रुद्धा नूनं सा हि पतिव्रता

«Sólo al recibir su palabra podré reanudar mi curso en paz; de otro modo, airada, sin duda me maldeciría, pues ella es verdaderamente una pativratā».

Verse 73

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

«Así, adornada con austeridad (tapas), ella es en verdad excelsa, oh el mejor de los dioses; posee el estado de pativratā y, además, otras grandes virtudes».

Verse 74

कस्तस्या वचनं शक्तः कर्तुमेवमतोऽन्यथा । एतस्मात्कारणाद्भीतो नोद्गच्छामि कथंचन

«¿Quién podría obrar de otro modo que conforme a su palabra? Por esta causa, temeroso, no me alzo de ninguna manera».

Verse 76

ततस्ते विबुधाः सर्वे गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रोचुस्तां दीर्घिकां वाक्यैर्मृदुभिः पुरतः स्थिताः

Entonces todos aquellos dioses fueron a aquel excelente campo sagrado; y, de pie ante ella, se dirigieron a la señora Dīrghikā con palabras suaves.

Verse 77

त्वया पतिव्रते सूर्यो यन्निषिद्धो न तत्कृतम् । शुभं यतो हताः सर्वा भूतले शोभनाः क्रियाः

Oh esposa fiel al voto de pativratā, porque tú prohibiste al Sol, eso no ha sucedido (no ha salido). Por ello, en la tierra han quedado destruidos todos los ritos auspiciosos y hermosos.

Verse 78

तस्मादुद्गच्छतु प्राज्ञे त्वद्वाक्यात्तीक्ष्णदीधितिः । यज्ञक्रिया विशेषेण येन वर्तंति भूतले

Por tanto, oh sabia señora, que el Sol de rayos agudos se eleve por tu palabra, para que los ritos del yajña, en especial, continúen en la tierra.

Verse 79

न तत्क्रतुसहस्रेण यजंतः प्राप्नुयुः फलम् । पतिव्रतात्वमापन्ना यत्स्त्री विंदति केवलम्

El fruto que una mujer alcanza únicamente al entrar en el dharma de pativratā, la fidelidad consagrada al esposo, no lo obtienen los hombres ni siquiera mediante mil sacrificios.

Verse 80

शप्तश्चानेन दुष्टेन मांडव्येन सुपाप्मना । कार्यं विनापि निर्दिष्टस्तद्ब्रूयां भास्करं कथम्

He sido maldecida por ese perverso Māṇḍavya, gran pecador; y aun sin causa he quedado constreñida por su mandato. ¿Cómo, entonces, podría yo hablar o acceder respecto de Bhāskara, el Sol?

Verse 81

उदयार्थं न मे यज्ञैः कार्यं किंचिन्न चापरैः । श्राद्धदानादिकैः कृत्यैः संजातैर्दर्यितं विना

Para mi salida (udaya) no necesito en absoluto sacrificios ni otros ritos—como el śrāddha y las dádivas—realizados en el mundo; mi curso prosigue sin ser forzado por tales actos.

Verse 82

सूत उवाच । ततस्ते विबुधाः सर्वे समालोक्य परस्परम् । चिरकालं सुदुःखार्तास्तामूचुर्विनयान्विताः

Dijo Sūta: Entonces todos aquellos seres divinos, mirándose unos a otros, afligidos desde hacía largo tiempo por un dolor intenso, se dirigieron a ella con humildad.

Verse 83

उद्गच्छतु रविर्भद्रे तवायं दयितः पतिः । प्रयातु निधनं सद्यो भूयादेष मुनीश्वरः

«Oh señora auspiciosa, que el Sol se eleve; éste es tu amado esposo. Que este señor de los sabios vaya a la muerte de inmediato—y luego será restaurado de nuevo.»

Verse 84

पुनर्जीवापयिष्यामो वयमेनमपि द्रुतम् । मृत्युमार्गमनुप्राप्तं त्वत्कृते पतिवत्सले

«También a él lo devolveremos pronto a la vida—aunque haya entrado en el sendero de la muerte—por tu causa, oh tú que eres fiel a tu esposo.»

Verse 85

पञ्चविंशतिवर्षीयं कामदेवमिवापरम् । त्वं द्रक्ष्यसि सुदीप्तांगं सर्वलक्षणलक्षितम्

«Lo verás restaurado como un joven de veinticinco años—como otro Kāma-deva—con el cuerpo resplandeciente y señalado por todos los signos auspiciosos.»

Verse 86

भूत्वा पंचदशाब्दीया पद्मपत्रायतेक्षणा । मर्त्यलोके सुखं सम्यक्त्वेच्छया साधयिष्यसि

«Y tú, al convertirte en una joven de quince años, de ojos como pétalos de loto, realizarás plenamente la dicha en el mundo de los mortales según tu propio deseo.»

Verse 87

एषोऽपि मुनिशार्दूलो विपाप्मा सांप्रतं शुभे । शूलवेधेन निर्मुक्तः सुखभागी भवत्क्लम

Este tigre entre los sabios también, oh bienaventurada, está ahora libre de pecado; liberado de la punzada de la lanza, participará de la dicha—y tu fatiga cesará.

Verse 88

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते तया स द्विजसत्तमाः । उद्गतो भगवान्सूर्यस्तत्क्षणादेव वेगतः

Dijo Sūta: Cuando ella pronunció: «Así sea», oh el mejor de los dos veces nacidos, en ese mismo instante el bienaventurado Sol se alzó, velozmente.

Verse 89

ततः सूर्यांशुसंस्पृष्टः स मृतश्च सुकुष्ठभाक् । विबुधानां करैः स्पृष्टः पुनरेव समुत्थितः

Entonces, tocado por los rayos del Sol, aquel hombre—aunque muerto y aquejado de lepra—fue tocado por las manos de los dioses y se levantó de nuevo a la vida.

Verse 90

पंचविंशतिवर्षीयः कामदेव इवापरः । संस्मरन्पूर्विकां जातिं सर्वा हर्ष समन्वितः

Se volvió de veinticinco años, como otro Kāma-deva; al recordar su vida anterior, quedó colmado de júbilo por todas partes.

Verse 91

दीर्घिकापि परिस्पृष्टा स्वयं देवेन शंभुना । संजाता यौवनोपेता दिव्यलक्षणलक्षिता

Y Dīrghikā también—tocada por todas partes por el propio dios Śambhu—se tornó joven, señalada por signos divinos y auspiciosos.

Verse 92

पद्मपत्रेक्षणा रम्या चन्द्रबिम्बसमानना । मध्ये क्षामा सुगौरांगी पीनोन्नतपयोधरा

Hermosa, de ojos como pétalos de loto y rostro semejante al disco de la luna; de cintura esbelta, de miembros claros, con pechos plenos y erguidos—apareció en una juventud radiante.

Verse 93

ततस्तं मुनिशार्दूलं शूलाग्रादवतार्य च । प्रोचुश्च विबुधश्रेष्ठाः सादरं हर्षसंयुताः

Entonces los más excelsos entre los dioses, con gozo y reverencia, bajaron de la punta del tridente a aquel tigre entre los sabios y le hablaron.

Verse 94

एतत्सत्यं कृतं वाक्यं मुने तव यथोदितम् । मृतोऽपि ब्राह्मणः कुष्ठी संस्पृष्टो रविरश्मिभिः

“Oh sabio, tu palabra ha sido hecha verdad, tal como la proclamaste: incluso el brāhmaṇa leproso, aunque muerto, al ser tocado por los rayos del Sol….”

Verse 95

पुनरुत्थापितोऽस्माभिः कृतश्च तरुणः पुनः । अनया भार्यया सार्धं तस्मात्त्वं स्वाश्रमं व्रज

“Lo hemos levantado de nuevo y lo hemos hecho joven otra vez. Por tanto, ve a tu propio āśrama junto con esta esposa.”

Verse 96

नास्माकं दर्शनं व्यर्थं कथंचिदपि जायते । तस्मात्प्रार्थय यच्चित्ते तव नित्यं समाश्रितम्

“Nuestra manifestación jamás es estéril de modo alguno. Por eso, pide aquello que tu corazón guarda siempre como deseo amado.”