Adhyaya 39

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे अष्टात्रिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापविनाशिनी / मुनिभिः कथिता पूर्वमीश्वरेण स्वयंभुवा

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en la Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, en la sección posterior: el capítulo trigésimo octavo. Dijo Mārkaṇḍeya: «La Narmadā es la más excelsa de los ríos, destructora de todo pecado; alabada desde antiguo por los sabios, e incluso por el Señor Auto-nacido (Brahmā)».

Verse 2

मुनिभिः संस्तुता ह्येषा नर्मदा प्रवरा नदी / रुद्रगात्राद् विनिष्क्रान्ता लोकानां हितकाम्यया

En verdad, este Narmadā es alabado por los munis como el más excelso de los ríos. Brotó del cuerpo de Rudra, deseando el bienestar de todos los mundos.

Verse 3

सर्वपापहरा नित्यं सर्वदेवनमस्कृता / संस्तुता देवगन्धर्वैरप्यरोभिस्तथैव च

Ella, que siempre destruye todos los pecados y ante quien se inclinan todos los dioses, es alabada por los Devas y los Gandharvas, y asimismo por las Apsaras.

Verse 4

उत्तरे चैव तत्कूले तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / नाम्ना भद्रेश्वरं पुण्यं सर्वपापहरं शुभम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोहते

Y en la ribera septentrional de ese río, oh Rey, hay un vado sagrado célebre en los tres mundos, llamado Bhadreśvara: santo, auspicioso y destructor de todo pecado. Al bañarse allí, oh Rey, el hombre se regocija junto con los dioses.

Verse 5

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थमाम्रातकेश्वरम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्

Luego, oh señor de reyes, debe irse al tirtha de Āmrātakeśvara. Al bañarse allí, oh Rey, el hombre obtiene el mérito equivalente al don de mil vacas.

Verse 6

ततो ऽङ्गारेश्वरं गच्छेन्नियतो नियताशनः / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

Después, que vaya a Aṅgāreśvara, con disciplina y moderación en el alimento. Purificado en su interior de todo pecado, es honrado en el mundo de Rudra (Rudraloka).

Verse 7

ततो गच्छेत राजेन्द्र केदारं नाम पुण्यदम् / तत्र स्नात्वोदकं कृत्वा सर्वान् कामानवाप्नुयात्

Entonces, oh el mejor de los reyes, debe ir al lugar sagrado llamado Kedāra, dador de mérito. Habiéndose bañado allí y realizado debidamente los ritos de ofrenda de agua, alcanza el cumplimiento de todos los fines deseados.

Verse 8

पिप्पलेशं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / तत्र स्नात्वा महाराज रुद्रलोके महीयते

Luego debe ir a Pippaleśa, destructor de todos los pecados. Habiéndose bañado allí, oh gran rey, la persona es honrada en el mundo de Rudra (Rudraloka).

Verse 9

ततो गच्छेत राजेन्द्र विमलेश्वरमुत्तमम् / तत्र प्राणान् परित्यज्य रुद्रलोकमवाप्नुयात्

Luego, oh el mejor de los reyes, debe ir al excelentísimo santuario de Vimaleśvara. Si allí abandona sus alientos vitales, alcanza el mundo de Rudra (Śiva).

Verse 10

ततः पुष्करिणीं गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र इन्द्रस्यार्धासनं लभेत्

Después, debe ir a la Puṣkariṇī, el estanque sagrado de loto, y realizar allí el baño conforme al rito. Con solo bañarse en ese lugar, un hombre obtiene un asiento equivalente a la mitad de la soberanía de Indra.

Verse 11

ततो गच्छेत राजेन्द्र शूलभेदमिति श्रुतम् / तत्र स्नात्वार्चयेद् देवं गोसहस्रफलं लभेत्

Luego, oh el mejor de los reyes, debe dirigirse al lugar sagrado conocido —según se oye— como Śūlabheda. Habiéndose bañado allí y adorado a la Deidad, obtiene un mérito igual al don de mil vacas.

Verse 12

ततो गच्छेत राजेन्द्र बलितीर्थमनुत्तम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् सिहासनपतिर्भवेत्

Entonces, oh señor de los reyes, debe uno dirigirse al incomparable Bali-tīrtha. Habiéndose bañado allí, oh Rey, el hombre se vuelve señor del trono y alcanza autoridad soberana.

Verse 13

शक्रतीर्थं ततो गच्छेत् कूले चैव तु दक्षिणे / उपोष्य रजनीमेकां स्नानं कृत्वा यथाविधि

Luego debe irse a Śakra-tīrtha, en la ribera meridional. Tras guardar ayuno durante una sola noche, debe bañarse conforme al rito prescrito.

Verse 14

आराधयेन्महायोगं देवं नारायणं हरिम् / गोसहस्रफलं प्राप्य विष्णुलोकं स गच्छति

Quien adore al Señor Nārāyaṇa—Hari, el Gran Yogui (Mahāyoga) mismo—alcanza el mérito equivalente a donar mil vacas, y después va al mundo de Viṣṇu.

Verse 15

ऋषितीर्थं ततो गत्वा सर्वपापहरं नृणाम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र शिवलोके महीयते

Luego, yendo a Ṛṣi-tīrtha, que borra todos los pecados de los hombres, el que allí se baña, con solo ese baño, es honrado en el mundo de Śiva.

Verse 16

नारदस्य तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्

Allí mismo está el tīrtha de Nārada, supremamente espléndido. El hombre que solo se baña allí obtiene el mérito equivalente a donar mil vacas.

Verse 17

यत्र तप्तं तपः पूर्वं नारदेन सुरर्षिणा / प्रतीस्तस्य ददौ योगं देवदेवो महेश्वरः

En ese mismo lugar donde el divino sabio Nārada había practicado antes severas austeridades, Maheśvara, Dios de los dioses, complacido, le otorgó la disciplina del Yoga.

Verse 18

ब्रह्मणा निर्मितं लिङ्गं ब्रह्मेश्वरमिति श्रुतम् / यत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते

Se dice que ese liṅga fue formado por Brahmā y es célebre como “Brahmeśvara”. Oh Rey, quien se baña allí es honrado y exaltado en el mundo de Brahmā (Brahmaloka).

Verse 19

ऋणतीर्थं ततो गच्छेत् स ऋणान्मुच्यते ध्रुवम् / महेश्वरं ततो गच्छेत् पर्याप्तं जन्मनः फलम्

Luego debe irse a Ṛṇa-tīrtha; por ello, sin duda, uno queda libre de deudas. Después debe irse a Maheśvara; allí el fruto del nacimiento se vuelve pleno, cumplido en su propósito.

Verse 20

भीमेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वव्याधिविनाशनम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वदुःखैः प्रमुच्यते

Después debe irse a Bhīmeśvara, el que destruye todas las enfermedades. Con solo bañarse allí, una persona queda libre de toda aflicción.

Verse 21

ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् / अहोरात्रोपवासेन त्रिरात्रफलमाप्नुयात्

Luego, oh el mejor de los reyes, debe dirigirse al supremo santuario de Piṅgaleśvara. Ayunando allí un día y una noche, se obtiene el mérito equivalente a una observancia de tres noches.

Verse 22

तस्मिंमस्तीर्थे तु राजेन्द्र कपिलां यः प्रयच्छति / यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च / तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते

Oh el mejor de los reyes, quien ofrezca una vaca de color leonado en ese vado sagrado—tantos como sean los pelos de su cuerpo, y en los linajes nacidos de su descendencia—por tantos miles de años es honrado en el mundo de Rudra (Śiva).

Verse 23

यस्तु प्राणपरित्यागं कुर्यात् तत्र नराधिप / अक्षयं मोदते कालं यावच्चन्द्रदिवाकरौ

Pero quien, oh rey, entregue allí su vida, se deleita en una dicha imperecedera mientras perduren la luna y el sol.

Verse 24

नर्मदातटमाश्रित्य तिष्ठन्ते ये तु मानवाः / ते मृताः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा

Quienes se acogen a la ribera del Narmadā y allí moran—al morir, ascienden al cielo, como los virtuosos colmados de mérito.

Verse 25

ततो दीप्तेश्वरं गच्छेद् व्यासतीर्थं तपोवनम् / निवर्तिता पुरा तत्र व्यासभीता महानदी / हुङ्कारिता तु व्यासेन दक्षिणेन ततो गता

Luego debe irse a Dīpteśvara, al Vyāsa-tīrtha en el bosque de austeridades. Antaño, el gran río de allí fue hecho retroceder por temor a Vyāsa; y cuando Vyāsa pronunció el huṅkāra imperioso, desde entonces fluyó hacia el sur.

Verse 26

प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर / प्रीतस्तस्य भवेद् व्यासो वाञ्छितं लभते फलम्

Oh Yudhiṣṭhira, quien haga pradakṣiṇā (circunvalación devocional) en ese tirtha se vuelve grato a Vyāsa; y obtiene el fruto deseado de su intención.

Verse 27

ततो गच्छेत राजेन्द्र इक्षुनद्यास्तु संगमम् / त्रैलोक्यविश्रुतं पुण्यं तत्र सन्निहितः शिवः / तत्र स्तनात्वा नरो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्

Luego, oh el mejor de los reyes, debe irse a la confluencia del río Ikṣu, lugar santo célebre en los tres mundos. Allí Śiva está especialmente presente; y, tras bañarse allí, oh rey, el hombre alcanza el estado de Gaṇapati, jefe entre las huestes (gaṇas) de Śiva.

Verse 28

स्कन्दतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / आजन्मनः कृतं पापं स्नातस्तीव्रं व्यपोहति

Después debe irse a Skanda-tīrtha, el destructor de todos los pecados. Quien se baña allí borra con gran fuerza incluso los pecados cometidos desde el nacimiento.

Verse 29

तत्र देवाः सगन्धर्वा भवात्मजमनुत्तमम् / उपासते महात्मानं स्कन्दं शक्तिधिरं प्रभुम्

Allí los dioses, junto con los gandharvas, veneran a Skanda, el incomparable hijo de Bhava (Śiva): el Señor de gran alma, el poderoso portador de la lanza Śakti.

Verse 30

ततो गच्छेदाङ्गिरसं स्नानं तत्र समाचरेत् / गोसहस्रफलं प्राप्य रुद्रलोकं स गच्छति

Luego debe irse al lugar de baño de Āṅgirasa y realizar allí debidamente el baño sagrado. Habiendo obtenido un mérito equivalente al don de mil vacas, marcha al mundo de Rudra.

Verse 31

अङ्गिरा यत्र देवेशं ब्रह्मपुत्रो वृषध्वजम् / तपसाराध्य विश्वेशं लब्धवान् योगमुत्तमम्

En ese mismo lugar, Aṅgiras —hijo de Brahmā— adoró mediante austeridades al Señor de los dioses, al Soberano del universo, a Śiva del estandarte del Toro; y obtuvo el Yoga supremo.

Verse 32

कुशतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / स्नानं तत्र प्रकुर्वोत अश्वमेधफलं लभेत्

Luego debe ir a Kuśa-tīrtha, el vado sagrado que destruye todos los pecados. Al bañarse allí, se obtiene el mérito equivalente al sacrificio Aśvamedha.

Verse 33

कोटितीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / तत्र स्त्रात्वा नरो राज्यं लभते नात्र संशयः

Luego debe ir a Koṭitīrtha, el vado sagrado que destruye todos los pecados. Tras bañarse allí, un hombre alcanza la realeza; de ello no hay duda.

Verse 34

चन्द्रभागां ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते

Luego debe ir al río Chandrabhāgā y realizar allí, debidamente, el baño sagrado. Con solo bañarse en ese lugar, el hombre es honrado y exaltado en el mundo de Soma (el reino lunar).

Verse 35

नर्मदादक्षिणे कूले संगमेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् सर्वयज्ञफलं लभेत्

En la orilla meridional del Narmadā está el supremo lugar santo llamado Saṅgameśvara. Oh Rey, al bañarse allí, una persona obtiene el mérito que es fruto de todos los sacrificios.

Verse 36

नर्मदायोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् / आदित्यायतनं रम्यमीश्वरेण तु भाषितम्

En la orilla septentrional del Narmadā hay un tīrtha de esplendor supremo: el deleitoso santuario de Āditya, el Sol, proclamado por el mismo Īśvara.

Verse 37

तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र दत्त्वा दानं तु शक्तितः / तस्य तीर्थप्रभावेण लभते चाक्षयं फलम्

Oh, el mejor de los reyes: tras bañarse allí y ofrecer caridad según su capacidad, por el poder santificador de ese tīrtha sagrado, la persona obtiene un fruto imperecedero.

Verse 38

दरिद्रा व्याधिता ये तु ये च दुष्कृतकारिणः / मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं प्रयान्ति च

Incluso quienes son pobres, están afligidos por enfermedad o han cometido malas acciones quedan libres de todos los pecados y alcanzan el reino de Sūrya, el Sol divino.

Verse 39

मार्गेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र स्वर्गलोकमवाप्नुयात्

Luego debe ir a Mārgeśvara y realizar allí, como es debido, el baño ritual. Quien se baña allí, aun una sola vez, alcanza el mundo celestial.

Verse 40

ततः पश्चिमतो गच्छेन्मरुदालयमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र शुचिर्भूत्वा प्रयत्नतः

Después, diríjase hacia el occidente al excelente lugar sagrado llamado Marudālaya. Oh, el mejor de los reyes, tras bañarse allí, que se purifique con esfuerzo sincero.

Verse 41

काञ्चनं तु द्विजो दद्याद् यथाविभवविस्तरम् / पुष्पकेण विमानेन वायुलोकं स गच्छति

Pero si un dvija, un “nacido dos veces”, ofrece oro conforme a toda la amplitud de sus medios, va al mundo de Vāyu, llevado en un vimāna celestial adornado de flores.

Verse 42

ततो गच्छेत राजेन्द्र अहल्यातीर्थमुत्तमम् / स्नानमात्रादप्सरोभिर्मोदते कालमक्षयम्

Entonces, oh el mejor de los reyes, debe ir al supremo y santísimo Ahalyā-tīrtha. Con sólo bañarse allí, se regocija en compañía de las apsarās por un tiempo imperecedero.

Verse 43

चैत्रमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे त्रयोदशी / कामदेवदिने तस्मिन्नहल्यां यस्तु पूजयेत्

Cuando llega el mes de Caitra, en la trayodaśī (decimotercer día lunar) de la quincena luminosa—en ese día sagrado para Kāmadeva—quienquiera que venere a Ahalyā con devoción…

Verse 44

यत्र तत्र नरोत्पन्नो वरस्तत्र प्रियो भवेत् / स्त्रीवल्लभो भवेच्छ्रीमान् कामदेव इवापरः

Dondequiera que nazca tal hombre excelente, allí se vuelve amado. Se hace querido por las mujeres, colmado de prosperidad y resplandor, como otro Kāmadeva.

Verse 45

अयोध्यां तु समासाद्य तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्

Al llegar a Ayodhyā—el célebre tīrtha asociado con Śakra (Indra)—el hombre que sólo se baña allí obtiene el mérito equivalente al don de mil vacas.

Verse 46

सोमतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वपापैः प्रमुच्यते

Luego debe ir a Somatīrtha y cumplir allí el baño sagrado como es debido. En el instante en que uno se baña en ese lugar, queda liberado de todos los pecados.

Verse 47

सोमग्रहे तु राजेन्द्र पापक्षयकरं भवेत् / त्रैलोक्यविश्रुतं राजन् सोमतीर्थं महाफलम्

Oh, el mejor de los reyes, en el tiempo del Soma-graha (observancia lunar, especialmente durante un eclipse), ello se vuelve causa de la destrucción de los pecados. Oh rey, el Somatīrtha—célebre en los tres mundos—otorga un fruto grandioso.

Verse 48

यस्तु चान्द्रायणं कुर्यात् तत्र तीर्थे समाहितः / सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं स गच्छति

Quien cumpla allí, en ese tīrtha, el voto de Cāndrāyaṇa con la mente recogida—purificada su alma de todo pecado—va al Somaloka, el reino de Soma (la Luna).

Verse 49

अग्निप्रवेशं यः कुर्यात् सोमतीर्थे नराधिप / जले चानशनं वापि नासौ मर्त्यो ऽभिजायते

Oh soberano, quien entre en el fuego en Somatīrtha—o incluso emprenda anasana, ayuno hasta la muerte en sus aguas—no vuelve a nacer como mortal.

Verse 50

स्तम्भतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते

Luego debe ir a Stambha-tīrtha y realizar allí, debidamente, el baño ritual. Con solo bañarse una vez en ese lugar, el hombre es honrado y exaltado en el Somaloka.

Verse 51

ततो गच्छेत राजेन्द्र विष्णुतीर्थमनुत्तमम् / योधनीपुरमाख्यातं विष्णोः स्थानमनुत्तमम्

Luego, oh el mejor de los reyes, debe proseguir hacia el incomparable Viṣṇu-tīrtha, llamado Yodhanīpura, morada sin par de Viṣṇu.

Verse 52

असुरा योधितास्तत्र वासुदेवेन कोटिशः / तत्र तीर्थं समुत्पन्नं विष्णुश्रीको भवेदिह / अहोरात्रोपवासेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति

Allí, Vāsudeva combatió a los Asuras por millones. De aquel suceso nació un tīrtha sagrado; en este lugar uno queda colmado de la gloria y la fortuna de Viṣṇu. Con el ayuno de un día y una noche se disipa incluso el pecado de brahmahatyā, la muerte de un brahmán.

Verse 53

नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् / कामतीर्थमिति ख्यातं यत्र कामोर्ऽचयद् भवम्

En la ribera meridional del Narmadā hay un tīrtha supremamente espléndido. Es célebre como Kāma-tīrtha, donde Kāma, dios del deseo, adoró a Bhava (Śiva).

Verse 54

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा उपवासपरायणः / कुसुमायुधरूपेण रुद्रोलोके महीयते

Quien se baña en ese tīrtha y se entrega al ayuno es honrado en el mundo de Rudra, tomando la forma de Kusumāyudha, el de las armas floridas (es decir, Kāma).

Verse 55

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम् / उमाहकमिति ख्यातं तत्र संतर्पयेत् पितॄन्

Luego, oh rey excelso, debe uno dirigirse al insuperable Brahma-tīrtha, conocido como Umāhaka; allí han de ofrecerse los ritos de satisfacción a los Pitṛs, los ancestros.

Verse 56

पौर्णमास्याममावास्यां श्र्धं कुर्याद् यथाविधि / गजरूपा शिला तत्र तोयमध्ये व्यवस्थिता

En día de luna llena y en día de luna nueva, debe realizarse el rito de śrāddha conforme a la norma. Allí, en medio del agua, se halla una piedra con forma de elefante, firmemente establecida.

Verse 57

तस्मिंस्तु दापयेत् पिण्डान् वैशाख्यान्तु विशेषतः / स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः / तृप्यन्ति पितरस्तस्य यावत् तिष्ठति मेदिनी

En esa ocasión, debe hacerse ofrecer piṇḍas, especialmente en el mes de Vaiśākha. Tras bañarse, con la mente recogida, libre de ostentación y de envidia, sus antepasados quedan satisfechos mientras la tierra permanezca.

Verse 58

सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गाणपत्यपदं लभेत्

Luego debe ir a Siddheśvara y realizar allí, debidamente, el baño ritual. Con solo bañarse en ese lugar, el hombre alcanza el estado de Gaṇapatya, perteneciente a la esfera divina de Gaṇapati.

Verse 59

ततो गच्छेत राजेन्द्र लिङ्गो यत्र जनार्दनः / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र विष्णुलोके महीयते

Después, oh rey de reyes, debe dirigirse al liṅga donde está presente Janārdana (Viṣṇu). Habiéndose bañado allí, oh rey, es honrado y glorificado en el mundo de Viṣṇu (Viṣṇuloka).

Verse 60

यत्र नारायणो देवो मुनोनां भावितात्मनाम् / स्वात्मानं दर्शयामास लिङ्गं तत् परमं पदम्

Ese es el lugar donde el Señor Nārāyaṇa, el Dios, reveló Su propio Ser a los sabios de mente purificada y contemplativa. Allí, esa misma auto-manifestación como el (divino) Liṅga es la morada suprema.

Verse 61

अङ्कोलं तु ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / स्नानं दानं च तत्रैव ब्राह्मणानां च भोजनम् / पिण्डप्रिदानं च कृतं प्रेत्यानन्तफलप्रदम्

Luego debe ir a Ankola, destructor de todos los pecados. Allí debe bañarse, dar limosnas y alimentar a los brāhmaṇas. Y la ofrenda de piṇḍas realizada concede fruto inagotable después de la muerte.

Verse 62

त्रैयम्बकेन तोयेन यश्चरुं श्रपयेत् ततः / अङ्कोलमूले दद्याच्च पिण्डांश्चैव यथाविधि / तारिताः पितरस्तेन तृप्यन्त्याचन्द्रतारकम्

Quien cueza la ofrenda sagrada de arroz (caru) con agua consagrada a Tryambaka (Śiva) y, conforme al rito, deposite los piṇḍas en la raíz del árbol aṅkola: por ese acto los Pitṛs (ancestros) son liberados y quedan satisfechos hasta tanto duren la luna y las estrellas (es decir, por larguísimo tiempo).

Verse 63

ततो गच्छेत राजेन्द्र तापसेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र प्राप्नुयात् तपसः फलम्

Luego, oh rey de reyes, debe ir al excelso Tapaseśvara, Señor de los ascetas. Tras bañarse allí, oh mejor de los reyes, se alcanza el fruto del tapas (austeridad sagrada).

Verse 64

शुक्लतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / नास्ति तेन सम तीर्थं नर्मदायां युधिष्ठिर

Después debe ir a Śukla-tīrtha, destructor de todos los pecados. Oh Yudhiṣṭhira, en el dominio del Narmadā no hay vado sagrado igual a éste.

Verse 65

दर्शनात् स्पर्शनात् तस्य स्नानदानतपोजपात् / होमाच्चैवोपवासाच्च शुक्लतीर्थे महत् फलम्

En Śukla-tīrtha se obtiene gran fruto espiritual con sólo contemplarlo y tocarlo; y también mediante el baño ritual, la dána (caridad), el tapas, la recitación de japa, el homa (oblación al fuego) y el ayuno.

Verse 66

योजनं तत् स्मृतं क्षेत्रं देवगन्धर्वसेवितम् / शुक्लतीर्थमिति ख्यातं सर्वपापविनाशनम्

Se dice que esa región sagrada se extiende por un yojana; es frecuentada y servida por los dioses y los Gandharvas. Es célebre como Śukla-tīrtha, el vado santo que destruye todos los pecados.

Verse 67

पादपाग्रेण दृष्टेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति / देव्या सह सदा भर्गस्तत्र तिष्ठति शङ्करः

Con sólo contemplarlo, aun desde la punta del pie, se disipa el pecado de brahma-hatyā (la gravísima impureza de matar a un brāhmaṇa). Allí, Śaṅkara—Bharga mismo—mora eternamente junto con la Diosa (Devī).

Verse 68

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां वैशाखे मासि सुव्रत / कैलासाच्चाभिनिष्क्रम्य तत्र सन्निहितो हरः

Oh noble observante de votos, en el mes de Vaiśākha, en la decimocuarta (caturdaśī) de la quincena oscura (kṛṣṇa-pakṣa), Hara (Śiva) sale de Kailāsa y se halla allí con presencia especial.

Verse 69

देवदानवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा / गणाश्चाप्सरसां नागास्तत्र तिष्ठन्ति पुङ्गव

Oh el mejor de los hombres, allí moran los dioses, los Dānavas y los Gandharvas; asimismo los Siddhas y los Vidyādharas, junto con las divinas huestes de Gaṇas, las Apsaras y los Nāgas.

Verse 70

रजकेन यथा वस्त्रं शुक्लं भवति वारिणा / आजन्मनि कृतं पापं शुक्लतीर्थे व्यपोहति / स्नानं दानं तपः श्राद्धमनन्तं तत्र दृश्यते

Así como el lavandero vuelve blanca la tela con agua, así en Śuklatīrtha se lavan los pecados acumulados desde el nacimiento. Allí se contemplan como infinitos los frutos del baño sagrado, la caridad (dāna), la austeridad (tapas) y el śrāddha (ofrenda a los antepasados).

Verse 71

शुक्लतीर्थात् परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति / पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि मानवः / अहोरात्रोपवासेन शुक्लतीर्थे व्यपोहति

No hay lugar de peregrinación más alto que Śuklatīrtha: no lo hubo antes ni lo habrá en el porvenir. Quien cometió pecados en la primera edad de su vida puede borrarlos en Śuklatīrtha observando un ayuno completo de día y noche (ahorātra-upavāsa).

Verse 72

कार्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी / घृतेन स्नापयेद् देवमुपोष्य परमेश्वरम् / एकविंशत्कुलोपेतो न च्यवेदैश्वरात् पदात्

En la caturdaśī, el decimocuarto día lunar de la quincena oscura del mes de Kārtika, tras guardar ayuno, debe bañarse al Señor Parameśvara con ghee. Con el mérito que eleva a veintiuna generaciones del linaje, no se cae del estado soberano de aiśvarya.

Verse 73

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञदानेन वा पुनः / न तां गतिमवाप्नोति शुक्लतीर्थे तु यां लभेत्

Ni por austeridades (tapas), ni por disciplina de castidad (brahmacarya), ni tampoco por sacrificios y dádivas, se alcanza ese mismo estado de progreso bienaventurado que se obtiene en el Śukla-tīrtha.

Verse 74

शुक्लतीर्थं महातीर्थमृषिसिद्धनिषेवितम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् पुनर्जन्म न विन्दति

Śukla-tīrtha es un gran tīrtha, frecuentado por sabios ṛṣi y seres realizados (siddha). Oh Rey, quien se baña allí no vuelve a encontrar el renacimiento.

Verse 75

अयने वा चतुर्दश्यां संक्रान्तौ विषुवे तथा / स्नात्वा तु सोपवासः सन् विजितात्मा समाहितः

En los días de ayana (solsticios), en la caturdaśī, en la saṅkrānti (ingreso del Sol) y también en el viṣuva (equinoccio), tras bañarse y permaneciendo en ayuno, con el yo dominado y la mente serena, debe mantenerse recogido.

Verse 76

दानं दद्याद् यथाशक्ति प्रीयेतां हरिशङ्करौ / एतत् तीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्

Debe darse caridad según la propia capacidad, para que Hari y Śaṅkara queden complacidos. Por el poder de este tīrtha, todo ese mérito se vuelve imperecedero (akṣaya).

Verse 77

अनाथं दुर्गतं विप्रं नाथवन्तमथापि वा / उद्वादयति यस्तीर्थे तस्य पुण्यफलं शृणु

Escucha el fruto del mérito: quien, en un tīrtha sagrado, levanta y socorre a un brāhmaṇa—sea desamparado y caído en la desgracia, o aun teniendo protectores—obtiene gran mérito espiritual.

Verse 78

यावत् तद्रोमसंख्या तु तत्प्रसूतिकुलेषु च / तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते

Por tantos miles de años como pelos haya (en esa forma sagrada), y asimismo tantos como se cuenten en sus linajes de descendencia, por ese mismo lapso uno es honrado y exaltado en el mundo de Rudra (Rudraloka).

Verse 79

ततो गच्छेत राजेन्द्र यमतीर्थ मनुत्तमम् / कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां माघमासे युधिष्ठिर / स्नानं कृत्वा नक्तभीजी न पश्येद् योनिसङ्कटम्

Después, oh mejor de los reyes, debe ir al excelentísimo Yama-tīrtha. Oh Yudhiṣṭhira, en la caturdaśī, el día decimocuarto de la quincena oscura (kṛṣṇa-pakṣa) del mes de Māgha, tras bañarse allí y guardar el voto de naktabhojī (comer sólo de noche), no vuelve a contemplar la angustia de entrar otra vez en el vientre.

Verse 80

ततो गच्छेत राजेन्द्र एरण्डीतीर्थमुत्तमम् / संगमे तु नरः स्नायादुपवासपरायणः / ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिताः

Luego, oh mejor de los reyes, debe dirigirse al excelente vado sagrado llamado Eraṇḍī-tīrtha. En su confluencia, el hombre debe bañarse, entregado al ayuno; y si allí alimenta aunque sea a un solo brāhmaṇa, es como si hubiera alimentado a un koṭi (diez millones).

Verse 81

एरण्डीसंगमे स्नात्वा भक्तिभावात् तुरञ्जितः / मृत्तिकां शिरसि स्थाप्य अवगाह्य च तज्जलम् / नर्मदोदकसंमिश्रं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Habiéndose bañado en la confluencia de la Eraṇḍī, y siendo prontamente conmovido por la devoción, debe colocar arcilla sagrada sobre la cabeza y sumergirse en esas aguas. Al bañarse en esa agua mezclada con las aguas del Narmadā, queda liberado de toda falta y demérito.

Verse 82

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं कार्णाटिकेश्वरम् / गङ्गावतरते तत्र दिने पुण्ये न संशयः

Entonces, oh el mejor de los reyes, debe uno ir al vado sagrado llamado Kārṇāṭikeśvara. En un día propicio, allí desciende la Gaṅgā; de ello no hay duda.

Verse 83

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च दत्त्वा चैव यथाविधि / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

Allí, tras bañarse, beber el agua sagrada y ofrecer dones según el rito prescrito, uno queda libre de todos los pecados y es honrado en el mundo de Brahmā.

Verse 84

नन्दितीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / प्रीयते तस्य नन्दीशः सोमलोके महीयते

Luego debe irse a Nanditīrtha y cumplir allí debidamente el baño sagrado; con ese acto Nandīśa (Śiva, Señor de Nandin) se complace, y uno es honrado en el reino de Soma (el mundo lunar).

Verse 85

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्वनरकं शुभम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् नरकं नैव पश्यति

Después, oh el mejor de los reyes, debe uno ir al auspicioso vado sagrado llamado Anaraka. Oh Rey, tras bañarse allí, el hombre jamás contempla el infierno.

Verse 86

तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र स्वान्यस्थीनि विनिक्षिपेत् / रूपवान् जायते लोके धनभोगसमन्वितः

Oh rey de reyes, en ese vado sagrado debe depositar uno sus propios huesos. En el mundo nacerá hermoso, provisto de riqueza y de la capacidad de gozar de sus deleites.

Verse 87

ततो गच्छेत राजेन्द्र कपिलातीर्थ मुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्

Entonces, oh el mejor de los reyes, debe irse al excelente vado sagrado llamado Kapilā-tīrtha. Habiéndose bañado allí, oh Rey, el hombre obtiene un mérito igual al de donar mil vacas.

Verse 88

ज्येष्ठमासे तु संप्राप्ते चतुर्दश्यां विशेषतः / तत्रोपोष्य नरो भक्त्या दद्याद् दीपं घृतेन तु

Cuando llega el mes de Jyeṣṭha—en especial en la decimocuarta tithi (Caturdaśī)—debe guardarse ayuno y, con devoción, ofrecer una lámpara colmada de ghee.

Verse 89

घृतेन स्नापयेद् रुद्रं सघृतं श्रीफलं दहेत् / घण्टाभरणसंयुक्तां कपिलां वै प्रदापयेत्

Debe ungirse y bañar a Rudra con ghee, y luego ofrecer al fuego un coco (śrīphala) junto con ghee. Y, en verdad, debe donarse una vaca kapilā, de color leonado, adornada con campana y ornamentos.

Verse 90

सर्वाभरणसंयुक्तः सर्वदेवनमस्कृतः / शिवतुल्यबलो भूत्वा शिववत् क्रीडते चिरम्

Adornado con todos los ornamentos divinos y venerado por todos los dioses, llega a poseer una fuerza igual a la de Śiva; y, como el propio Śiva, goza y se recrea en libertad divina por largo tiempo.

Verse 91

अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां तु विशेषतः / स्नापयित्वा शिवं दद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु भोजनम्

Cuando llega el día de Aṅgāraka (martes)—especialmente si coincide con la cuarta tithi (Caturthī)—debe bañarse (la imagen de) Śiva y luego ofrecer alimento a los brāhmaṇas.

Verse 92

सर्वभोगसमायुक्तो विमानैः सार्वकामिकैः / गत्वा शक्रस्य भवनं शक्रेण सह मोदते

Dotado de todos los goces, y llevado por vimānas celestiales que cumplen todo deseo, va a la morada de Śakra (Indra) y allí se regocija en compañía de Indra.

Verse 93

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो धनवान् भोगवान् भवेत् / अङ्गारकनवम्यां तु अमावास्यां तथैव च / स्नापयेत् तत्र यत्नेन रूपवान् सुभगो भवेत्

Después, aun si cae del cielo, llega a ser rico y gozador de prosperidad. Y en Aṅgāraka-navamī (el noveno día lunar asociado a Marte), así como en amāvāsyā (luna nueva), si allí realiza con esmero el baño prescrito, se vuelve hermoso y afortunado.

Verse 94

ततो गच्छेत राजेन्द्र गणेश्वरमनुत्तमम् / श्रावणे मासी संप्राप्ते कृष्णपक्षे चतुर्दशी

Entonces, oh el mejor de los reyes, debe dirigirse al santuario insuperable de Gaṇeśvara, cuando haya llegado el mes de Śrāvaṇa, en caturdaśī (el decimocuarto día lunar) de la quincena oscura.

Verse 95

स्नातमात्रो नरस्तत्र रुद्रलोके महीयते / पितॄणां तर्पणं कृत्वा मुच्यते ऽसावॄणत्रयात्

El hombre que tan solo se baña allí es honrado en el reino de Rudra (Rudra-loka). Y tras realizar el tarpaṇa, las libaciones para los antepasados, queda libre de la triple deuda.

Verse 96

गङ्गेश्वरसमीपे तु गङ्गावदनमुत्तमम् / अकामो वा सकामो वा तत्र स्नात्वा तु मानवः / आजन्मजनितैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः

Cerca de Gaṅgeśvara se halla la excelentísima “Boca del Gaṅgā” (Gaṅgā-vadana). Sea que uno se bañe allí sin deseo alguno o con un deseo particular, el ser humano queda libre de los pecados acumulados desde el nacimiento; de ello no hay duda.

Verse 97

तस्य वै पश्चिमे देशे समीपे नातिदूरतः / दशाश्वमेधिकं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

Al occidente de aquel lugar, cerca y no muy lejos, se halla el vado sagrado llamado Daśāśvamedhika, célebre en los tres mundos.

Verse 98

उपोष्य रजनीमेकां मासि भाद्रपदे शुभे / अमावस्यां नरः स्नात्वा पूजयेद् वृषभध्वजम्

En el auspicioso mes de Bhādrapada, tras ayunar una sola noche, el hombre debe bañarse en Amāvasyā (luna nueva) y luego adorar a Vṛṣabhadhvaja: Śiva, cuyo estandarte porta el toro.

Verse 99

काञ्चनेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना / गत्वा रुद्रपुरं रम्यं रुद्रेण सह मोदते

Montado en un vimāna de oro, adornado con una red de cascabeles tintineantes, va a la hermosa ciudad de Rudra y allí se regocija en compañía de Rudra (Śiva).

Verse 100

सर्वत्र सर्वदिवसे स्नानं तत्र समाचरेत् / पितॄणां तर्पणं कुर्यादश्वमेधफलं लभेत्

Dondequiera que uno se halle, debe practicar allí el baño cotidiano; y ofrecer tarpaṇa, libaciones a los antepasados: así obtiene el mérito igual al del sacrificio Aśvamedha.