Adhyaya 33

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततः सर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च / जगाम भगवान् व्यासो जैमिनिप्रमुखैर्वृतः

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en la Saṃhitā de seis mil versos, en el Pūrva-bhāga, concluye el capítulo trigésimo segundo. Sūta dijo: Después, el venerable Bhagavān Vyāsa—rodeado de sabios encabezados por Jaimini—partió hacia todos los tīrthas secretos (guhya-tīrtha) y los santuarios sagrados (āyatana).

Verse 2

प्रयागं परमं तीर्थं प्रयागादधिकं शुभम् / विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्

Prayāga es el tīrtha supremo; y existe además un lugar santo auspicioso, aún más bendito que Prayāga. Asimismo, el Viśvarūpa-tīrtha y el insuperable Tāla-tīrtha deben ser venerados.

Verse 3

आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् / स्वर्नोलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्

«Hay un gran tīrtha llamado Ākāśākhya; y también el supremo Ṛṣabha-tīrtha. Asimismo está Svarṇola, gran tīrtha, y el insuperable Gaurī-tīrtha.»

Verse 4

प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च / जम्बुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्

Ese tīrtha se llama Prājāpatya; y también es conocido como Svargadvāra, la «Puerta del Cielo». Se le nombra asimismo Jambukeśvara: un tīrtha supremo, célebre con el nombre de Dharma.

Verse 5

गयातीर्थं महातीर्थं तीर्थं चैव महानदी / नारायणं परं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्

Gayā-tīrtha es un vado sagrado, un gran tīrtha; y el Mahānadī también es un tīrtha santo. Nārāyaṇa es el tīrtha supremo, y el Vāyu-tīrtha es insuperable.

Verse 6

ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् / यमतीर्थं महापुण्यं तीर्थं संवर्तकं शुभम्

El Jñāna-tīrtha es supremo y profundamente secreto; y el Vārāha-tīrtha es el más excelente de los lugares santos. El Yama-tīrtha otorga gran mérito; y el Saṁvartaka-tīrtha es auspicioso.

Verse 7

अग्नितीर्थं द्विजश्रेष्ठाः कलशेश्वरमुत्तमम् / नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च

Oh mejores de los nacidos dos veces, están el Agni-tīrtha y el excelso Kalaśeśvara; y asimismo el Nāga-tīrtha, el Soma-tīrtha y el Sūrya-tīrtha.

Verse 8

पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्णमनुत्तमम् / घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्

«Describiré Parvatākhya; el gran secreto llamado Mahāguhya; el insuperable Maṇikarṇa; a Ghaṭotkaca, el mejor de los tīrthas; y también Śrī-tīrtha y Pitāmaha-tīrtha.»

Verse 9

गङ्गातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् / कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्

«Está el Gaṅgā-tīrtha y Deveśa; el tīrtha excelso del rey Yayāti; y también el Kāpilā-tīrtha con Someśa; y el insuperable Brahma-tīrtha.»

Verse 10

अत्र लिङ्गं पुरानीय ब्रह्मा स्नातुं यदा गतः / तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिङ्गमैश्वरम्

Aquí había un Liṅga sagrado y antiquísimo. Cuando Brahmā fue a bañarse, en ese mismo instante Viṣṇu estableció aquel Liṅga divino del Señor (Īśvara).

Verse 11

ततः स्नात्वा समागत्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् / मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवानसि

Luego, tras bañarse y regresar, Brahmā dijo a Hari (Viṣṇu): «Este liṅga que yo traje, ¿por qué lo has instalado?»

Verse 12

तमाह विष्णुस्त्वत्तो ऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम / तस्मात् प्रतिष्ठितं लिङ्गंनाम्ना तव भविष्यति

Dijo Viṣṇu: «Oh Rudra, mi devoción hacia ti es firme, por encima de todo. Por eso, este liṅga establecido será conocido por tu propio nombre.»

Verse 13

भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् / गन्धर्वतीर्थं परमं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्

Asimismo están el tīrtha de Bhūteśvara; el lugar santo llamado Dharmasamudbhava; el supremo Gandharva-tīrtha; y el excelente Vāhneya-tīrtha (vinculado al fuego).

Verse 14

दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चन्द्रतीर्थं द्विजोत्तमाः / चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्

Oh mejores de los nacidos dos veces, están el Durvāsas-tīrtha, el Vyoma-tīrtha y el Candra-tīrtha; y también el santo Citrāṅga-deśvara y el santo Vidyādhareśvara, todos de mérito supremo.

Verse 15

केदारतीर्थमुग्राख्यं कालञ्जरमनुत्तमम् / सारस्वतं प्रभासं च भद्रकर्णं ह्रदं शुभम्

(También habló de) el tīrtha de Kedāra, célebre como Ugra; el insuperable Kālañjara; Sārasvata; Prabhāsa; y el lago auspicioso llamado Bhadrakarṇa.

Verse 16

लौकिकाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव वृषध्वजम् / हिरण्यगर्भं गोप्रेक्ष्यं तीर्थं चैव वृषध्वजम्

Está el gran tīrtha conocido como Laukikā; y también el tīrtha llamado Vṛṣadhvaja. Están Hiraṇyagarbha y Goprekṣya—éstos también son tīrthas; y asimismo (el tīrtha) de nombre Vṛṣadhvaja.

Verse 17

उपशान्तं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् / त्रिलोचनं महातीर्थं लोलार्कं चोत्तराह्वयम्

También se hallan Upashānta y Śiva; el insuperable Vyāghreśvara; Trilocana, el gran tīrtha; y Lolārka, conocido asimismo con el nombre de Uttara.

Verse 18

कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् / शुक्रेश्वरं महापुण्यमानन्दपुरमुत्तमम्

Está el tīrtha llamado Kapālamocana, destructor del pecado de matar a un brahmán; y está Śukreśvara, de mérito inmenso; así como el supremo lugar santo llamado Ānandapura.

Verse 19

एवमादीनि तीर्थानि प्राधान्यात् कथितानि तु / न शक्यं विस्तराद् वक्तुं तीर्थसंख्या द्विजात्तमाः

Así, estos y otros tīrthas han sido descritos sólo en breve, según su principal importancia. Pero, oh mejores de los nacidos dos veces, no es posible relatar en detalle la totalidad del número de lugares de peregrinación.

Verse 20

तेषु सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / उपोष्य तत्र तत्रासौ पाराशर्यो महामुनिः

Tras bañarse en todos aquellos tīrthas y adorar a Pinākin (Śiva, portador del arco Pināka), el gran sabio Pārāśarya observó ayunos sagrados en cada lugar.

Verse 21

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् कृत्वा पिण्डप्रिदानकम् / जगाम पुनरेवापि यत्र विश्वेश्वरः शिवः

Habiendo complacido a los Pitṛs y a los dioses con libaciones (tarpaṇa) y realizado la ofrenda de piṇḍas, partió de nuevo al lugar donde estaba Śiva, Viśveśvara, Señor del universo.

Verse 22

स्नात्वाभ्यर्च्य परं लिङ्गं शिष्यैः सह महामुनिः / उवाच शिष्यान् धर्मात्मा स्वान् देशान् गन्तुमर्हथा

Tras bañarse y, junto con sus discípulos, adorar el Liṅga supremo, el gran sabio, de alma justa, dijo a sus discípulos: «Ahora debéis partir a vuestras propias regiones».

Verse 23

ते प्रणम्य महात्मानं जग्मुः पैलादयो द्विजाः / वासं च तत्र नियतो वाराणस्यां चकार सः

Los sabios dos veces nacidos—comenzando por Paila—se postraron ante aquel gran ser y partieron. Y él, firme y disciplinado, estableció allí su morada, en Vārāṇasī.

Verse 24

शान्तो दान्तस्त्रिषवणंस्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / भैक्षाहारो विशुद्धात्मा ब्रह्मचर्यपरायणः

Sereno y dueño de sí, bañándose en las tres sandhyās del día y adorando a Pinākin, debe vivir de limosnas, mantener el corazón puro y entregarse al brahmacarya (disciplina de castidad).

Verse 25

कदाचिद् वसता तत्र व्यासेनामिततेजसा / भ्रममाणेन भिक्षा तु नैव लब्धा द्विजोत्तमाः

En cierta ocasión, cuando el sabio Vyāsa, de esplendor inconmensurable, moraba allí, aunque vagó pidiendo limosna, no obtuvo alimento alguno—oh el mejor de los nacidos dos veces.

Verse 26

ततः क्रोधावृततनुर्नराणामिह वासिनाम् / विघ्नं सृजामि सर्वेषां येन सिद्धिर्विहीयते

Entonces, con todo mi ser cubierto por la ira contra los hombres que habitan aquí, creo obstáculos para todos, de modo que su logro espiritual se vea frustrado y decaiga.

Verse 27

तत्क्षणे सा महादेवी शङ्करार्धशरीरिणी / प्रादुरासीत् स्वयं प्रीत्या वेषं कृत्वा तु मानुषम्

En ese mismo instante, la Gran Diosa—la que comparte un solo cuerpo con Śaṅkara como su otra mitad—se manifestó por sí misma, gozosa, tomando un disfraz humano.

Verse 28

भो भो व्यास महाबुद्धे शप्तव्या भवता न हि / गृहाण भिक्षां मत्तस्त्वमुक्त्वैवं प्रददौ शिवा

«¡Oh Vyāsa, de gran inteligencia! No debes maldecir. Toma de mí la limosna». Dicho esto, Śivā (Pārvatī) le entregó la ofrenda de alimento.

Verse 29

उवाच च महादेवी क्रोधनस्त्वं भवान् यतः / इह क्षेत्रे न वस्तव्यं कृतघ्नो ऽसि त्वया सदा

Entonces la Gran Diosa dijo: «Puesto que eres propenso a la ira, no debes morar en este kṣetra sagrado; pues eres siempre ingrato».

Verse 30

एवमुक्तः स भगवान् ध्यानाज्ज्ञात्वा परां शिवाम् / उवाच प्रणतो भूत्वा स्तुत्वा च प्रवरैः स्तवैः

Así interpelado, el Bienaventurado Señor—habiendo conocido por la meditación a la Suprema Śivā—se postró con reverencia y, tras alabarla con excelsos himnos, habló.

Verse 31

चतुर्दश्यामथाष्टम्यां प्रवेशं देहि शाङ्करि / एवमस्त्वित्यनुज्ञाय देवी चान्तरधीयत

«Oh Śāṅkarī, Consorte de Śaṅkara, concédenos el permiso para la entrada ceremonial en el decimocuarto día lunar y de nuevo en el octavo». La Diosa asintió: «Así sea», otorgó la venia y luego desapareció de la vista.

Verse 32

एवं स भगवान् व्यासो महायोगी पुरातनः / ज्ञात्वा क्षेत्रगुणान् सर्वान् स्थितस्तस्याथ पार्श्वतः

Así, el venerable Vyāsa—antiguo gran yogui—habiendo comprendido todas las cualidades del campo sagrado (kṣetra), se mantuvo entonces a su lado.

Verse 33

एवं व्यासं स्थितं ज्ञात्वा क्षेत्रं सेवन्ति पण्डिताः / तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः

Sabiendo que Vyāsa mora así en este santo asiento, los sabios veneran y sirven este kṣetra. Por ello, con todo empeño, el hombre debe habitar en Vārāṇasī.

Verse 34

सूत उवाच यः पठेदविमुक्तस्य माहात्म्यं शृणुयादपि / श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् सो ऽपियातिपराङ्गतिम्

Dijo Sūta: Quien recite la grandeza de Avimukta (Kāśī), o incluso la escuche, o haga que la escuchen los serenos sabios dos veces nacidos, ése también alcanza el estado supremo.

Verse 35

श्राद्धे वा दैविके कार्ये रात्रावहनि वा द्विजाः / नदीनां चैव तीरेषु देवतायतनेषु च

Oh, nacidos dos veces, ya sea en el śrāddha para los antepasados o en las ofrendas destinadas a los dioses, de noche o de día: estos actos deben realizarse en las riberas de los ríos y también en los templos y santuarios de las deidades.

Verse 36

स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः / जपेदीशं नमस्कृत्य स याति परमां गतिम्

Tras bañarse, con la mente recogida, libre de hipocresía y envidia, debe uno inclinarse ante el Señor Īśvara y luego realizar japa; tal persona alcanza la meta suprema, la liberación más alta.