Adhyaya 34

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः माहात्म्यमविमुक्तस्य यथावत् तदुदीरितम् / इदानीं तु प्रयागस्य माहात्म्यं ब्रूहि सुव्रत

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en la Saṃhitā de seis mil ślokas, en la sección anterior (Pūrva-bhāga), concluye el capítulo trigésimo tercero. Dijeron los sabios: «La grandeza de Avimukta ha sido expuesta debidamente, tal como es. Ahora, oh tú de excelentes votos, dinos la grandeza de Prayāga».

Verse 2

यानि तीर्थानि तत्रैव विश्रुतानि महान्ति वै / इदानीं कथयास्माकं सूत सर्वार्थविद् भवान्

Oh Sūta, tú que conoces el sentido de todas las cosas, cuéntanos ahora acerca de esos grandes tīrthas, célebres en aquel lugar.

Verse 3

सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे विस्तरेण ब्रवीमि वः / प्रयागस्य च माहात्म्यं यत्र देवः पितामहः

Dijo Sūta: «Escuchad, oh sabios todos. Os expondré con detalle la grandeza de Prayāga, el lugar sagrado donde está presente el divino Abuelo (Brahmā)».

Verse 4

मार्कण्डेयेन कथितं कौन्तेयाय महात्मने / यथा युधिष्ठिरायैतत् तद्वक्ष्ये भवतामहम्

Así como esto fue contado por Mārkaṇḍeya al gran hijo de Kuntī, Yudhiṣṭhira, así también os lo relataré a vosotros.

Verse 5

निहत्य कौरवान सर्वान् भ्रातृभिः सह पार्थिवः / शोकेन महाताविष्टा मुमोह स युधिष्ठिरः

Habiendo matado a todos los Kauravas junto con sus hermanos, el rey Yudhiṣṭhira, abrumado por un inmenso dolor, cayó en un estado de delusión.

Verse 6

अचिरेणाथ कालेन मार्कण्डेयो महातपाः / संप्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे स तिष्ठति

Poco tiempo después, el gran asceta Mārkaṇḍeya llegó a Hastināpura y se detuvo a la puerta del rey.

Verse 7

द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान् द्रुतम् / मार्कण्डेयो द्रष्टुमिच्छंस्त्वामास्ते द्वार्यसौ मुनिः

Al verlo, el guardián informó rápidamente al rey: "El sabio Mārkaṇḍeya, deseando verte, espera aquí en la puerta".

Verse 8

त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परम् / स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने

Entonces Dharmaputra se apresuró a la puerta y, con total atención, dijo: "Bienvenido seas, oh gran sabio; bienvenido seas, oh gran muní".

Verse 9

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् / अद्य मे पितरस्तुष्टास्त्वयि तुष्टे महामुने

Hoy mi nacimiento ha dado fruto; hoy mi linaje ha sido liberado. Hoy mis antepasados están complacidos—oh gran muni—porque tú estás complacido.

Verse 10

सिंहासनमुपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः / युधिष्ठिरो महात्मेति पूजयामास तं मुनिम्

Tras disponer un trono real y, comenzando con el lavado y la adoración de los pies del muni y otros ritos de honor, Yudhiṣṭhira veneró a aquel sabio, alabándolo como un gran alma.

Verse 11

मार्कण्डेयस्ततस्तुष्टः प्रोवाच स युधिष्ठिरम् / किमर्थं मुह्यसे विद्वन् सर्वं ज्ञात्वाहमागतः

Entonces Mārkaṇḍeya, complacido, habló a Yudhiṣṭhira: «Oh sabio, ¿por qué te confundes? He venido aquí conociéndolo todo».

Verse 12

ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्याह महामुनिम् / कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषैः

Entonces el rey Yudhiṣṭhira, tras inclinarse, dijo al gran muni: «Dime brevemente aquello por lo cual uno puede quedar libre de los pecados».

Verse 13

निहता वहवो युद्धे पुंसो निरपराधिनः / अस्माभिः कौरवैः सार्धं प्रसङ्गान्मुनिपुङ्गव

Oh el más excelso de los sabios, muchos hombres inocentes han sido abatidos en la guerra—por mero enredo de las circunstancias—junto con nosotros, los Kauravas.

Verse 14

येन हिंसासमुद्भूताज्जन्मान्तरकृतादपि / मुच्यते पातकादस्मात् तद् भवान् वक्तुमर्हति

Te ruego que expliques el medio por el cual uno queda libre de este pecado nacido de la violencia, aun si esa violencia fue cometida en otra existencia.

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन् महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत् / प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पापनाशनम्

Mārkaṇḍeya dijo: Escucha, oh rey—oh muy afortunado descendiente de Bharata—lo que me preguntas. La peregrinación a Prayāga es lo supremo para los hombres, pues destruye el pecado.

Verse 16

तत्र देवो महादेवो रुद्रो विश्वामरेश्वरः / समास्ते भगवान् ब्रह्मा स्वयंभूरपि दैवदैः

Allí preside el dios Mahādeva—Rudra, Señor del universo y de los inmortales—; y allí también se sienta el Bienaventurado Brahmā, el Autoengendrado, junto con las deidades.

Verse 17

युधिष्ठिर उवाच भगवञ्च्छ्रोतुमिच्छामि प्रयागगमने फलम् / मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानामपि किं फलम्

Yudhiṣṭhira dijo: «Oh Señor Bienaventurado, deseo oír el mérito espiritual de ir a Prayāga. ¿Cuál es el destino de quienes mueren allí, y qué fruto obtienen incluso los que solo se bañan allí?»

Verse 18

ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां तु किं फलम् / भवता विदितं ह्येतत् तन्मे ब्रूहि नमो ऽस्तु ते

Dime, ¿cuál es el fruto para quienes habitan en Prayāga? Puesto que esto te es bien conocido, explícamelo; a ti me inclino en reverencia.

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स या चेष्टा यच्च तत्फलम् / पुरा महर्षिभिः सम्यक् कथ्यमानं मया श्रुतम्

Mārkaṇḍeya dijo: «Hijo querido, te relataré qué conducta debe emprenderse y qué fruto nace de ella, tal como antaño lo oí, expuesto rectamente por los grandes ṛṣis».

Verse 20

एतत् प्रजापतिक्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् / अत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः

Este sagrado dominio de Prajāpati es célebre en los tres mundos. Quienes mueren aquí, tras bañarse en este lugar, ascienden al cielo y ya no retornan al renacer.

Verse 21

तत्र ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः / बहून्यन्यानि तीर्थानि सर्वपापापहानि तु

Allí, los dioses—encabezados por Brahmā—se congregan y velan en protección. Y hay también muchos otros tīrthas, que en verdad destruyen todos los pecados.

Verse 22

कथितुं नेह शक्नोमि बहुवर्षशतैरपि / संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्येह कीर्तनम्

No puedo describirlo aquí ni siquiera en cientos de años; por ello, relataré brevemente la sagrada alabanza y el relato de Prayāga.

Verse 23

षष्टिर्धनुः सहस्त्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् / यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः

Sesenta mil arqueros celestiales custodian el río Jāhnavī (Gaṅgā). Y el dios Sol, Savitṛ, que cabalga en su carro de siete corceles, protege siempre al Yamunā.

Verse 24

प्रयागे तु विशेषेण स्वयं वसति वासवः / मण्डलं रक्षति हरिः सर्वदेवैश्च सम्मितम्

En Prayāga, de modo especial, mora allí el propio Vāsava (Indra); y Hari (Viṣṇu) protege ese círculo sagrado, sostenido y sancionado por todos los dioses.

Verse 25

न्यग्रोधं रक्षते नित्यं शूलपाणिर्महेश्वरः / स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्

Maheshvara, el Portador del Tridente, protege siempre al Nyagrodha (baniano). En verdad, los dioses resguardan ese lugar sagrado, auspicioso y capaz de borrar todos los pecados.

Verse 26

स्वकर्मणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् / स्वल्पं स्वल्पतरं पापं यदा तस्य नराधिप / प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्

El mundo, velado por las propias obras (karma), no alcanza esa morada suprema. Pero, oh rey, aunque se adhiera el pecado más pequeño y sutil, para quien recuerda Prayāga, todo llega a su completa destrucción.

Verse 27

दर्शनात् तस्य तीर्थस्य नाम संकीर्तनादपि / मुत्तिकालम्भनाद् वापि नरः पापात् प्रमुच्यते

Con solo contemplar ese tirtha sagrado, con cantar su nombre, o incluso con tocar y aplicarse su tierra santa, el ser humano queda liberado del pecado.

Verse 28

पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र येषां मध्ये तु जाह्नवी / प्रयागं विशतः पुंसः पापं नश्यति तत्क्षणात्

Oh el mejor de los reyes, hay cinco kundas sagrados, en cuyo centro fluye la Jāhnavī (Gaṅgā). Para quien entra en Prayāga, el pecado se destruye en ese mismo instante.

Verse 29

योजनानां सहस्त्रेषु गङ्गां यः स्मरते नरः / अपि दुष्कृतकर्मासौ लभते परमां गतिम्

Aunque esté a miles de yojanas, quien recuerda a la sagrada Gaṅgā—aunque cargado de malas acciones—alcanza el destino supremo.

Verse 30

कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति / तथोपस्पृश्य राजेन्द्र स्वर्गलोके महीयते

Por el kīrtana (canto devocional) uno se libera del pecado; al contemplar (el lugar o la Deidad) ve lo auspicioso. Así también, oh mejor de los reyes, tras el upaspṛśya—tocar el agua sagrada para purificarse—es honrado en el mundo del cielo.

Verse 31

व्याधितो यदि वा दीनः क्रूद्धो वापि भवेन्नरः / गङ्गायमुनमासाद्य त्यजेत् प्राणान् प्रयत्नतः

Sea que el hombre esté enfermo, abatido por la miseria o dominado por la ira—al llegar a la confluencia de la Gaṅgā y la Yamunā, debe, con firme resolución, entregar allí su aliento vital.

Verse 32

दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर्विमानैर्भानुवर्णिभिः / ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति मुनिपुङ्गवाः

En vimānas radiantes, brillantes como oro bruñido y resplandecientes como el sol, se alcanzan los goces deseados—así lo proclaman los más excelsos sabios.

Verse 33

सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः / वराङ्गनासमाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणः

Rodeado de divinas moradas hechas de toda clase de gemas, colmadas de múltiples estandartes y pobladas de nobles doncellas, aquel de signos auspiciosos se regocija.

Verse 34

गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते / यावन्न स्मरते जन्म तापत् स्वर्गे महीयते

Despertado del sueño por el estruendo de cantos y de instrumentos musicales, permanece glorificado en el cielo sólo mientras no recuerde su nacimiento anterior; mas en cuanto surge ese recuerdo, es abrasado por la aflicción y su deleite celeste se desvanece.

Verse 35

तस्मात् स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा नरोत्तम / हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले

Por ello, cuando se agota su mérito, ese mejor de los hombres cae del cielo y vuelve a nacer en una familia próspera, colmada de oro y joyas.

Verse 36

तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात् तत्र गच्छति / देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे

Al recordar ese mismo vado sagrado (tīrtha), por el solo recuerdo se alcanza el estado de “ir allí”: ya se esté en la propia tierra, en el bosque, en país extranjero o incluso en casa.

Verse 37

प्रयागं स्मरमाणस्तु यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति मुनिपुङ्गवाः

Los sabios más eminentes declaran que quien abandona la vida recordando a Prayāga alcanza Brahmaloka.

Verse 38

सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी / ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र लोके स गच्छति

Él alcanza aquel mundo donde los árboles dan frutos que colman todo deseo y la tierra misma es de oro; allí moran ṛṣis, munis y siddhas consumados: a ese reino se dirige.

Verse 39

स्त्रीसहस्त्राकुले रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे / मोदते मुनिभिः सार्धं स्वकृतेनेह कर्मणा

En aquella región hermosa y auspiciosa, a la orilla del Mandākinī—colmada de miles de mujeres—él se regocija junto con los munis, como fruto de las acciones que él mismo realizó aquí.

Verse 40

सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः / ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बुद्वीपपतिर्भवेत्

En el cielo es honrado por los Siddhas, los Cāraṇas y los Gandharvas, y aun los propios dioses lo veneran. Luego, cuando se agota su mérito celeste y cae de Svarga, nace como soberano señor de Jambūdvīpa.

Verse 41

ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः / गुणवान् वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः / कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः

Por ello, quien una y otra vez contempla las obras auspiciosas llega, en este mismo mundo, a estar dotado de virtudes y prosperidad—sin duda—afianzado en la verdad y el dharma por acción, mente y palabra.

Verse 42

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु ग्रामं प्रतीच्छति / सुवर्णमथ मुक्तां वा तथैवान्यान् प्रतिग्रहान्

Pero quien, en la franja entre el Gaṅgā y el Yamunā, acepta como don una aldea—o acepta oro, perlas u otras dádivas semejantes—incurre en grave falta, pues tal recepción es censurada en esa región sagrada.

Verse 43

स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा / निष्फलं तस्य तत् तीर्थं यावत् तत्फलमश्नुते

Sea para el propio propósito, para los ritos a los antepasados o incluso para la adoración de las deidades—mientras no se alcance el fruto prometido—ese tīrtha queda, para esa persona, como si fuera estéril.

Verse 44

अतस्तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च / निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत्

Por ello, el dvija (nacido dos veces) no debe aceptar dádivas o ganancias impropias en un tīrtha, ni dentro de los santuarios sagrados; y en toda ocasión santa, ha de permanecer vigilante, sin descuido respecto de la pureza y la recta conducta.

Verse 45

कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति / स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां चैलकण्ठां पयस्विनीम्

Quien ofrezca en don una vaca lechera—tostada, de matiz rosado—adornada con cuernos de oro y pezuñas de plata, con un paño atado al cuello y abundante en leche, obtiene un gran mérito.

Verse 46

यावद् रोमाणि तस्या वै सन्ति गात्रेषु सत्तम / तावद् वर्षसहस्त्राणि रुद्रलोके महीयते

Oh, el mejor de los hombres: por tantos pelos como tiene ella en sus miembros, por tantos miles de años es honrado y exaltado en el mundo de Rudra (Rudra-loka).