Adhyaya 32

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकत्रिशोध्यायः सूत उवाच उषित्वा तत्र भगवान् कपर्देशान्तिके पुनः / द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान् प्रभुः

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en la Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, en el Pūrva-bhāga, en el capítulo trigésimo primero—dijo Sūta: Habiendo morado de nuevo allí, cerca de Kapardeśa, el Señor, soberano Maestro, partió para contemplar a Madhyameśvara, tras el transcurrir de muchos años.

Verse 2

तत्र मन्दाकिनीं पुण्यामृषिसङ्गनिषेविताम् / नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः

Allí contempló el sabio la sagrada Mandākinī, frecuentada y venerada por la asamblea de los ṛṣis. Al ver aquel río de aguas puras, sin mancha y dignas de beber, el muni se colmó de júbilo.

Verse 3

स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः / चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित्

Tras contemplarla, el venerable Dvaipāyana (Vyāsa), junto con los sabios, realizó el baño ritual conforme al rito. Purificada su alma por la devota intención, él—conocedor de las ordenanzas del baño sagrado—cumplió la práctica.

Verse 4

संतर्प्य विधिवद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा / पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम्

Luego, conforme al rito, satisfizo a los dioses, a los ṛṣis y también a las huestes de los antepasados. Después adoró a Bhava (Śiva), origen primordial de los mundos, con flores de muchas clases.

Verse 5

प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः / मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम्

Entrando en el lugar sagrado junto con sus discípulos más eminentes, el hijo de Satyavatī (Vyāsa) adoró al Señor: Madhyameśvara, Īśāna, Śūlin, el Portador del tridente.

Verse 6

ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः / द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम्

Entonces los devotos pāśupatas, serenos y cubiertos de ceniza sagrada, se reunieron para contemplar a Rudra: el soberano Īśvara, Madhyameśvara, el Señor supremo que mora en el centro (como regente interior de todos los seres).

Verse 7

ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः / जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः

Sus mentes están absortas en la sílaba Oṁ; se consagran al estudio y la recitación del Veda. Unos llevan el cabello en jaṭā, otros van rapados; y portan el hilo sagrado (yajñopavīta) y los emblemas rituales en blanco puro.

Verse 8

कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः / ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः

Unos visten sólo el taparrabo (kaupīna), y otros van desnudos. Firmes en el brahmacarya, serenos, se aplican al conocimiento del Vedānta.

Verse 9

दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम् / पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन्

Al ver a Dvaipāyana (Vyāsa)—el muni rodeado de sus discípulos—los sabios brāhmaṇas lo honraron conforme al rito debido y luego pronunciaron estas palabras.

Verse 10

को भवान् कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने / प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन् ब्रह्मभावितान्

“¿Quién eres tú y de dónde has venido, oh gran sabio, junto con tus discípulos?”—así hablaron Paila y los demás discípulos, dirigiéndose a aquellos ṛṣis establecidos en la conciencia de Brahman.

Verse 11

अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः / व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक् कृताः

“Este es el sabio Kṛṣṇa-Dvaipāyana, hijo de Satyavatī—el propio Vyāsa; no es otro que Hṛṣīkeśa, el Señor de los sentidos—por quien los Vedas fueron ordenados y divididos en ramas distintas.”

Verse 12

यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक् / अंशांशेनाभवत् पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः

De él, el mismo Señor Mahādeva—Śiva en persona, portador del arco Pināka—se manifestó como hijo por una mínima fracción de su propia porción divina, el poderoso llamado Śuka.

Verse 13

यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम् / प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम्

Quien se entrega directamente a Mahādeva, a Śaṅkara, con todo su ser y con devoción suprema: para él, esa misma entrega y bhakti se vuelve conocimiento soberano que realiza a Dios (aiśvarya-jñāna).

Verse 14

ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः / नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम्

Entonces todos los devotos Pāśupata—tan sobrecogidos que se les erizó el vello—se postraron con la mente sin distracción y se dirigieron al hijo de Satyavatī (Vyāsa).

Verse 15

भगवन् भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः / प्रिसादाद् देवदेवस्य यत् तन्माहेश्वरं परम्

Oh Bienaventurado, tú has llegado a conocer la sabiduría suprema y discernidora de Parameṣṭhin (el Creador), obtenida por la gracia del Dios de los dioses; esa es la suprema ciencia de Maheśvara (Śiva).

Verse 16

तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम् / क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात्

Así también para nosotros hay un secreto no manifestado—sumamente oculto y excelso. Tras oírlo de la boca del Bienaventurado, ojalá contemplemos pronto a ese mismo Dios.

Verse 17

विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान् सुमन्तुप्रमुखांस्ततः / प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः

Habiendo despedido a aquellos discípulos—Sumantu y los demás—él, el supremo conocedor del Yoga, expuso entonces a los yoguis ese conocimiento excelso, el más alto.

Verse 18

तत्क्षणादेव विमलं संभूतं ज्योतिरुत्तमम् / लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत

En ese mismo instante surgió una luz inmaculada, excelentísima. En esa misma claridad aquellos sabios brahmanes se absorbieron, y en un momento desaparecieron de la vista.

Verse 19

ततः शिष्यान् समाहूय भगवान् ब्रह्मवित्तमः / प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान्

Entonces el Bienaventurado, el más eminente conocedor de Brahman, convocó a sus discípulos—comenzando por Paila—y les expuso la sagrada grandeza de Madhyameśa.

Verse 20

अस्मिन् स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः / रमते भगवान् नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः

En este mismo lugar, Maheśvara en persona—el Señor Bienaventurado—junto con la Diosa, se deleita eternamente, rodeado por los Rudras.

Verse 21

अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः / उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः

Aquí, en tiempos antiguos, Hṛṣīkeśa—Kṛṣṇa, el Sí mismo del universo, hijo de Devakī—moró durante un año entero, siempre rodeado por los Pāśupatas (devotos de Paśupati-Śiva).

Verse 22

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः / आराधयन् हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम्

Con todos sus miembros cubiertos de ceniza sagrada, entregado a la recitación y al estudio de las enseñanzas de Rudra, Hari adoró a Śambhu tras asumir el voto Pāśupata.

Verse 23

तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः / लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम्

Muchos de sus discípulos, consagrados a la disciplina del brahmacarya, recibieron el conocimiento por su instrucción; y, alcanzada así la comprensión, contemplaron directamente a Mahēśvara (Śiva).

Verse 24

तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः / ददौ कृष्णास्य भगवान वरदो वरमुत्तमम्

Para él, el Dios Mahādeva—Nīlalohita—se manifestó de modo directo; y el Bienaventurado Señor, dador de dones, concedió a Kṛṣṇa el don supremo.

Verse 25

येर्ऽचयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम् / तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय

Aquellos devotos Míos que adorarán a Govinda conforme a los ritos prescritos—en ellos, oh Omnipresente, surgirá entonces el conocimiento soberano centrado en Īśvara.

Verse 26

नमस्योर्ऽचयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः / भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद् द्विजातिभिः

“Debes ser reverenciado, adorado y meditado por quienes están consagrados a Mí. Por Mi gracia, no hay duda: prosperarás y alcanzarás plenitud entre los dvija, los dos veces nacidos.”

Verse 27

ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम् / ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति

Quienes, tras bañarse aquí, contemplan a Rudra—Señor de los dioses, portador del arco Pināka—ven cómo para ellos se extinguen pronto incluso los pecados que comienzan con la brahma-hatyā (matar a un brāhmaṇa).

Verse 28

प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि / ते यान्ति तत् परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा

Aun los mortales entregados a obras pecaminosas—si dejan la vida según la manera enseñada—van a esa morada suprema; sobre esto no hace falta duda ni más deliberación.

Verse 29

धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः / अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम्

Dichosos en verdad son esos sabios brāhmaṇas que han cumplido el baño ritual en la Mandākinī; ellos adoran a Mahādeva—al propio Īśvara—en Madhyameśvara, el Señor del santuario central.

Verse 30

स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह / एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम्

El baño sagrado, la dádiva, la austeridad, el śrāddha a los antepasados y la ofrenda de piṇḍas aquí—cada uno de estos actos, aun realizado por separado, oh brāhmaṇas, purifica el linaje hasta la séptima generación.

Verse 31

संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे / यत् फलं लभते मर्त्यस्तस्माद् दशगुणं त्विह

Cuando el Sol es apresado por Rāhu (durante un eclipse solar), el mortal que se purifica ritualmente tocando el agua en la auspiciosa conjunción (saṃnihati) obtiene un fruto; aquí, ese mismo mérito se vuelve diez veces mayor.

Verse 32

एवमुक्त्वा महायोगी मध्यमेशान्ति के प्रभुः / उवास सुचिरं कालं पूजयन् वै महेश्वरम्

Habiendo dicho así, el gran yogui—el Señor que mora en el estado medio de la paz—permaneció allí largo tiempo, adorando sin cesar a Maheśvara (Śiva).