Adhyaya 43

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने हयग्रीवागस्त्यसम्वादे द्वाचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ करुणामृतवारिधे / श्रीदेवीदर्शने दीक्षा यादृशी तां निवेदय

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección Uttara, en el Lalitopākhyāna, en el diálogo entre Hayagrīva y Agastya, el capítulo cuadragésimo segundo. Agastya dijo: «Oh Aśvānana, sapientísimo, océano del néctar de la compasión, expónme cuál es la dīkṣā para obtener el darśana de Śrī Devī».

Verse 2

हयग्रीव उवाच यदि ते देवताभावो यया कल्मषकर्दमाः / क्षाल्यन्ते च तथा पुसां दीक्षामाचक्ष्महे ऽत्र ताम्

Hayagrīva dijo: Si anhelas el estado divino, por el cual se lavan de los hombres los lodos de la culpa, aquí expondremos esa dīkṣā, la iniciación sagrada.

Verse 3

हस्ते शिवपुरन्ध्यात्वा जपेन्मूलाङ्गमालिनीम् / गुरुः स्पृशेच्छिष्यतनुं स्पर्शदीक्षेयमीरिता

Tomando la mano y meditando en Śiva como el Esposo divino, recítese en japa la Mūlāṅgamālinī; el guru toca el cuerpo del discípulo: a esto se le llama sparśa-dīkṣā, la iniciación por el contacto.

Verse 4

निमील्य नयने ध्यात्वा श्रीकामाक्षीं प्रसन्नधीः / सम्यक्पश्येद्गुरुः शिष्यं दृग्दीक्षा सेयमुच्यते

Cerrando los ojos y meditando en Śrī Kāmākṣī con mente serena, el guru contempla plenamente al discípulo: esto se llama dṛg-dīkṣā, la iniciación por la mirada.

Verse 5

गुरोरालोकमात्रेण भाषणात्स्पर्शनादपि / सद्यः सञ्जायते ज्ञानं सा दीक्षा शाम्भवी मता

Con la sola mirada del guru, o por su palabra, o incluso por su contacto, el conocimiento (jñāna) nace de inmediato; esa dīkṣā es tenida por Śāmbhavī.

Verse 6

देव्या देहो यथा प्रोक्तो गुरुदेहस्तथैव च / तत्प्रसादेन शिष्यो ऽपि तद्रूपः सम्प्रकाशते

Tal como se ha dicho, así como es el cuerpo de la Devī, así mismo es el cuerpo del guru; por su gracia, el discípulo también resplandece manifestando esa misma forma.

Verse 7

चिरं शुश्रूषया सम्यक्तोषितो देशिकेश्वरः / तूष्णीं संकल्पयेच्छिष्यं सा दीक्षा मानसी मता

Tras largo tiempo de servicio reverente, el Señor de los maestros queda plenamente complacido; y en silencio, decide en su interior aceptar al discípulo: esa iniciación se considera mental (mānasī dīkṣā).

Verse 8

दीक्षाणामपि सर्वासामियमेवोत्तमोत्तमा / आदौ कुर्यात्क्रियादीक्षां तत्प्रकारः प्रवक्ष्यते

Entre todas las dīkṣā, ésta es la suprema entre las supremas. Con todo, al comienzo debe realizarse la dīkṣā ritual (kriyā-dīkṣā); su procedimiento será expuesto.

Verse 9

शुक्लपक्षे शुभदिने विधाय शुचिमानसम् / जिह्वास्यमलशुद्धिं च कृत्वा स्नात्वा यथाविधि

En la quincena luminosa (śukla-pakṣa), en un día propicio, dispón la mente pura; purifica las impurezas de la lengua y la boca, y báñate según el rito prescrito.

Verse 10

संध्याकर्म समाप्याथ गुरुदेहं परं स्मरन् / एकान्ते निवसञ्छ्रीमान्मौनी च नियताशनः

Tras concluir el rito del sandhyā, recordando la forma suprema del Gurú, permanezca en retiro; sea silencioso y de alimento moderado, lleno de dignidad.

Verse 11

गुरुश्च तादृशोभूत्वा पूजामन्दिरमाविशेत् / देवीसूक्तेन संयुक्तं विद्यान्यासं समातृकम्

El Gurú, hallándose en tal disposición, entre en el santuario de la adoración; y realice el vidyā-nyāsa unido al Devī-sūkta, junto con las mātṛkā.

Verse 12

कृत्वा पुरुषसूक्तेन षोडशैरुपचारकैः / आवाहना सने पाद्यमर्ध्यमाचमनं तथा

Habiendo realizado el rito con el Puruṣa Sūkta, ofrézcanse los dieciséis servicios de adoración: la invocación, el asiento, el agua para los pies, el arghya y también el agua para la purificación de la boca.

Verse 13

स्नानं वस्त्रं च भूषा च गन्धः पुष्पं तथैव च / धूपदीपौ च नैवेद्यं ताम्बूलं च प्रदक्षिणा

Luego ofrézcanse el baño ritual, las vestiduras y los ornamentos, el perfume y las flores; también el incienso y la lámpara, el naivedya (ofrenda de alimento), el tāmbūla (betel) y la pradakṣiṇā (circunvalación).

Verse 14

प्रणामश्चेति विख्यातैः प्रीणयेत्त्रिपुरांबिकाम् / अथ पुष्पाञ्जलिं दद्यात्सहस्राक्षरविद्यया

Con los actos conocidos, como la postración reverente (praṇāma) y otros, complázcase a Tripurāmbikā; y luego ofrézcase un puñado de flores con la vidyā de las mil sílabas (Sahasrākṣarī).

Verse 15

ॐ ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ॐ नमस्त्रिपुरसुन्दरि हृदये देवि शिरोदेवि शिखादेवि कवचदेवि नेत्रदेवि आस्यदेवि कामेश्वरि भगमालिनि नित्यक्लिन्नें भैरुण्डे वह्निवासिनि महावज्रेश्वरि विद्येश्वरि परशिवदूति त्वरिते कुलसुंदरि नित्ये नीलपताके विजये सर्वमङ्गले ज्वालामालिनि चित्रे महानित्ये परमेश्वरि मन्त्रेशमयि षष्ठीशमय्युद्यानमयि लोपामुद्रामय्यगस्त्यमयि कालतापनमयि धर्माचारमयि मुक्तके शीश्वरमयि दीपकलानाथमयि विष्णुदेवमयि प्रभाकरदेवमयि तेजोदेवमयि मनोजदेवमयि अणिमसिद्धे महिमसिद्धे गरिम सिद्धे लघिमसिद्धे ईशित्वसिद्धे वशित्वसिद्धे प्राप्तिसिद्धे प्राकाम्यसिद्धे रससिद्धे मोक्षसिद्धे ब्राह्मि माहेश्वरी कौमारि वैष्णवि वाराहि इन्द्राणि चामुण्डे महालक्ष्मि सर्वसंक्षोभिणि सर्वविद्राविणि सर्वाकर्षिणि सर्ववशङ्करि सर्वोन्मादिनि सर्वमहाङ्कुशे सर्वखेचरि सर्वबीजे सर्वयोने सर्वास्त्रखण्डिनि त्रैलोक्यमोहिनि चक्रस्वामिनि प्राटयोगिनि बौद्धदर्शनाङ्गि कामाकर्षिणि बुद्ध्याकर्षिणि अहङ्काराकर्षिणि शब्दाकर्षिणि स्पर्शाकर्षिणि रूपाकर्षिणि रसाकर्षिणि गन्धाकर्षिणि चित्ताकर्षिणि धैर्याकर्षिणि स्मृत्याकर्षिणि नामाकर्षिणि बीजाकर्षिणात्माकिर्षिणि अमृताकर्षिणि शरीराकर्षिणि गुप्तयोगिनि सर्वाशापरिपूरकचक्रस्वामिनि अनङ्गकुसुमे अनङ्गमेखले अनङ्गमादिनि अनङ्गमदनातुरे ऽनङ्गरेखे ऽनङ्गवेगिन्यनङ्गाङ्कुशे ऽनङ्गमालिनि गुप्ततरयोगिनि वैदिकदर्शनाङ्गि सर्वसंक्षोभकारक चक्रस्वामिनि पूर्वाम्नायाधिदेवते सृष्टिरूपे सर्वसंक्षोभिणि सर्वविद्राविणि सर्वाकर्षिणि सर्वाह्लादिनि सर्वसंमोहिनि सर्वस्तंभिणि सर्वजृंभिणि सर्ववशङ्करि सर्वरञ्जिनि सर्वोन्मादिनि सर्वार्थसाधिके सर्वसंपत्प्रपूरिणि सर्वमन्त्रमयि सर्वद्वन्द्वक्षयकरि सम्प्रदाययोगिनि सौरदर्शनाङ्गि सर्वसौभाग्यदायकचक्रे सर्वसिद्धिप्रदे सर्वसम्पत्प्रदे सर्वप्रियङ्करि सर्वमङ्गलकारिणि सर्वकामप्रदे सर्वदुःखविमोचिनि सर्वमृत्युप्रशमिनि सर्वविघ्ननिवारिणि सर्वाङ्गसुन्दरि सर्वसौभाग्यदायिनि कुलोत्तीर्णयोगिनि सर्वार्थसाधकचक्रेशि सर्वज्ञे सर्वशक्ते सर्वैश्वर्यफलप्रदे सर्वज्ञानमयि सर्वव्याधिनिवारिणि सर्वाधारस्वरूपे सर्वपापहरे सर्वानन्दमयि सर्वरक्षास्वरूपिणि सर्वेप्सित फलप्रदे नियोगिनि वैष्णवदर्शनाङ्गि सर्वरक्षाकरचक्रस्थे दक्षिणाम्नायेशि स्थितिरूपे वशिनि कामेशि मोदिनि विमले अरुणे जयिनि सर्वेश्वरि कौलिनि रहस्ययोगिनि रहस्यभोगिनि रहस्यगोपिनि शाक्तदर्शनाङ्गि सर्वरोगहरचक्रेशि पश्चिमाम्नाये धनुर्बाणपाशाङ्कुशदेवते कामेशि वज्रेशि फगमालिनि अतिरहस्ययोगिनि शैवदर्शनाङ्गि सर्वसिद्धिप्रदचक्रगे उत्तराम्नायेशि संहाररूपे शुद्धपरे विन्दुपीठगते महारात्रिपुरसुन्दरि परापरातिरहस्ययोगिनि शांभवदर्शनाङ्गि सर्वानन्दमयचक्रेशि त्रिपुरसुंदरि त्रिपुरवासिनि त्रिपुरश्रीः त्रिपुरमालिनि त्रिपुरसिद्धे त्रिपुरांब सर्वचक्रस्थे अनुत्तराम्नायाख्यस्वरूपे महात्रिपुरभैरवि चतुर्विधगुणरूपे कुले अकुले कुलाकुले महाकौलिनि सर्वोत्तरे सर्वदर्शनाङ्गि नवासनस्थिते नवाक्षरि नवमिथुनाकृते महेशमाधवविधातृमन्मथस्कन्दनन्दीन्द्रमनुचन्द्रकुबेरागस्त्यदुर्वासःक्रोधभट्टारकविद्यात्मिके कल्याणतत्त्वत्रयरूपे शिवशिवात्मिके पूर्मब्रह्मशक्ते महापरमेश्वरि महात्रिपुरसुन्दरि तव श्रीपादुकां पूजयामि नमः / क एं ईल ह्रीं हस कहल ह्रीं ऐं क्लीं सौः सौः क्लीं ऐं श्रीं / देव्याः पुष्पाञ्जलिं दद्यात्सहस्राक्षरविद्याया / नोचेत्तत्पूजनं व्यर्थमित्याहुर्वेदवादिनः

Con el gran mantra que comienza: «Oṃ aiṃ hrīṃ śrīṃ aiṃ klīṃ sauḥ…», adórese a Śrī Tripurasundarī con sus innumerables nombres divinos; y ofrézcase un puñado de flores según la Sahasrākṣarī-vidyā. De lo contrario, dicen los conocedores del Veda, ese culto es vano.

Verse 16

ततो गोमयसंलिप्ते भूतले द्रोणशालिभिः / तावद्भिस्तण्डुलैः शुद्धैः शस्तार्णैस्तत्र नूतनम्

Luego, sobre el suelo untado con estiércol de vaca, dispóngase arroz en medida de un droṇa; y con igual cantidad de granos puros, bien escogidos, prepárese allí lo nuevo.

Verse 17

द्रोणोदपूरितं कुंभं पञ्चरत्नैर्नवैर्युतम् / न्यग्रोधाश्वत्थमाकन्दजंबूदुम्बरशाखिनाम्

Llénese la vasija (kumbha) con agua en medida de droṇa, y únase a ella las cinco gemas y ofrendas nuevas; adórnese con ramas de nyagrodha, aśvattha, ākanda, jambu y udumbara.

Verse 18

त्वग्भिश्च पल्लवैश्चैव प्रक्षिप्तैरधिवासिनम् / कुम्भाग्रे निक्षिपेत्पक्वं नारिकेलफलं शुभम्

Con cortezas y brotes tiernos arrojados dentro para el adhi-vāsana (purificación y perfumación), colóquese sobre la boca del kumbha un coco maduro y auspicioso.

Verse 19

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्धूपदीपादि दर्शयेत् / श्रीचिन्तामणिमन्त्रं तु हृदि मातृकमाजपेत्

Tras rendir adoración con fragancias, flores y demás ofrendas, muéstrense el incienso y la lámpara. Luego, en el corazón, recítese en japa el mantra de Śrī Cintāmaṇi junto con la Mātṛkā.

Verse 20

कुम्भ स्पृशञ्छ्रीकामाप्तिरूपीकृतकलेवरम् / अष्टोत्तरशते जाते पुनर्दीपं प्रदर्शयेत्

Al tocar el kumbha, el cuerpo queda transfigurado como forma de Śrī y de la obtención de los deseos. Cumplidas las ciento ocho repeticiones, muéstrese de nuevo la lámpara.

Verse 21

शिष्यमाहूय रहसि वाससा बद्धलोचनम् / कारयित्वा प्रणामानां साष्टाङ्गानां त्रयं गुरुः

El maestro llama al discípulo en secreto y le venda los ojos con un paño; luego le hace realizar tres postraciones sāṣṭāṅga (de ocho miembros).

Verse 22

पुष्पाणि तत्करे दत्त्वा कारये त्कुसुमाञ्जलिम् / श्रीनाथकरुणाराशे परञ्ज्योतिर्मयेश्वरि

Poniendo las flores en Su mano, ofrézcase un anjali de flores; oh Śrīnātha, océano de compasión, oh Īśvarī, hecha de la Luz suprema.

Verse 23

प्रसूनाञ्जलिरेषा ते निक्षिप्ता चरणांबुजे / परं धाम परं ब्रह्म मम त्वं परदेवता

Este anjali de flores lo he depositado en el loto de Tus pies; Tú eres la Morada suprema, el Brahman supremo; para mí, Tú eres la Deidad más alta.

Verse 24

अद्यप्रभृति मे पुत्रान्रक्ष मां शारणागतम् / इत्युक्त्वा गुरुपादाव्जे शिष्यो मूर्ध्नि विधारयेत्

Desde hoy, protege a mí y a mis hijos; he venido a Ti en refugio. Dicho esto, el discípulo ha de llevar sobre su cabeza el loto de los pies del Gurú.

Verse 25

जन्मान्तर सुकृतत्वं स्यान्न्यस्ते शिरसि पादुके / गुरुणा कमलासनमुरशासनपुरशासनसेवया लब्धे

Cuando las pādukā (sandalias sagradas) del Gurú son puestas sobre la cabeza, ello es mérito de vidas anteriores. Tal mérito lo obtuvo el Gurú mediante el servicio devocional a Brahmā, el de asiento de loto, y a Viṣṇu, soberano de ciudades y palacios.

Verse 26

इत्युक्त्वा भक्तिभरितः पुनरुत्थाय शान्तिमान् / वामपार्श्वे गुरोस्तिष्ठेदमानी विनयान्वितः

Dicho esto, colmado de bhakti, se levantó de nuevo con serenidad; y permaneció a la izquierda del Gurú, sin orgullo, lleno de humildad y disciplina.

Verse 27

ततस्तुंबीजलैः प्रोक्ष्य वामभागे निवेदयेत् / विमुच्य नेत्रबन्धं तु दर्शयेदर्चनक्रमम्

Luego, rociando con el agua del fruto tumbi para purificar, ofrézcase el naivedya al lado izquierdo; después, desátese la venda de los ojos y muéstrese el orden del rito de adoración (arcana).

Verse 28

सितामध्वाज्यकदलीफलपायसरूपकम् / महात्रिपुरसुन्दर्या नैवेद्यमिति चादिशेत्

Dispónganse azúcar blanca, miel, ghee (mantequilla clarificada), fruto de plátano y payasa (arroz con leche), junto con los demás manjares; y declárese: «Éste es el naivedya para la gran Tripurasundarī».

Verse 29

षोडशर्णमनुं तस्य वदेद्वामश्रुतौ शनैः / ततो बहिर्विनिर्गत्य स्थाप्य दार्वासने शुचिम्

Recítese lentamente en su oído izquierdo el mantra de dieciséis sílabas de Ella; luego, saliendo afuera, colóquese al discípulo purificado sobre un āsana de madera.

Verse 30

निवेश्य प्राङ्मुखं तत्र पट्टवस्त्रसमास्तृते / शिष्यं श्रीकुम्भसलिलैरभिषिञ्चेत्समन्त्रकम्

Haciendo que el discípulo se siente allí mirando al oriente, sobre la tela de seda extendida, únjasele con la ablución (abhiṣeka) del agua del śrīkumbha, acompañada de mantras.

Verse 31

पुनः शुद्धोदकैः स्नात्वा वाससी परिगृह्य च / अष्टोत्तरशतं मन्त्रं जप्त्वा निद्रामथाविशेत्

Después, bañándose de nuevo con agua pura y tomando sus vestiduras, tras recitar el mantra ciento ocho veces, entre en el reposo del sueño.

Verse 32

शुभे दृष्टे सति स्वप्ने पुण्यं योज्यं तदोत्तमम् / दुःस्वप्ने तु जपं कुर्यादष्टोत्तरसहस्रकम्

Si en el sueño se ve un augurio propicio, conviene acrecentar el mérito; eso es lo más excelente. Mas si hay mal sueño, hágase japa de mil ocho repeticiones.

Verse 33

कारयेत्त्रिपुरांबायाः सपर्यां मुक्तमार्गतः / यदा न दृष्टः स्वप्नो ऽपि तदा सिद्धिश्चिराद्भवेत्

Hágase la saparyā, el culto a la Madre Tripurāmbā, conforme al sendero de la liberación. Cuando ya no se vea ni siquiera un sueño, entonces la siddhi llegará tras largo tiempo.

Verse 34

स्वीकुर्यात्परया भक्त्या देवी शेष कलाधिकम् / सद्य एव स शिष्यः स्यात्पङ्क्तिपावनपावनः

La Diosa, con devoción suprema, acepta lo que resta, aun lo que excede la porción debida. En ese mismo instante, tal discípulo se vuelve puro: purificador de la fila y purificador incluso de los purificadores.

Verse 35

शरीरमर्थं प्राणं च तस्मै श्रीगुरवे दिशेत् / तदधीनश्च रेन्नित्यं तद्वाक्यं नैव लघयेत्

Entréguese a ese Śrī Guru el cuerpo, la riqueza y el aliento vital. Y, sometido a él cada día, no se menosprecie en absoluto su palabra.

Verse 36

यः प्रसन्नः क्षणार्धेन मोक्षलक्ष्मीं प्रयच्छति / दुर्लभं तं विजानीयाद्गुरुं संसारतारकम्

Aquel que, complacido en medio instante, concede la Lakṣmī de la liberación, reconózcase como un guru rarísimo, el que hace cruzar el saṃsāra.

Verse 37

गुकारस्यान्धकारोर्ऽथो रुकारस्तन्निरोधकः / अन्धकारनिरोधित्वाद्गुरुरित्यभिधीयते

La sílaba «gu» significa oscuridad; la sílaba «ru» es quien la detiene. Por ser quien suprime la oscuridad, se le llama «Gurú».

Verse 38

बोधरूपं गुरुं प्राप्य न गुर्वन्तरमादिशेत् / गुरुक्तं परुषं वाक्यमाशिषं परिचिन्तयेत्

Habiendo alcanzado al Gurú, forma misma del despertar, no se debe indicar otro maestro. Incluso la palabra áspera dicha por el Gurú debe contemplarse como bendición.

Verse 39

लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव च / आददीत ततो ज्ञानं पूर्वं तमभिवादयेत्

Sea conocimiento mundano, védico o espiritual, tómese de él la sabiduría. Y antes de recibirla, primero hay que saludar y reverenciar al Gurú.

Verse 40

एवं दीक्षात्रयं कृत्वा विधेयं बौधयेत्पुनः / गुरुभक्तिस्सदाचारस्तद्द्रोहस्तत्र पातकम्

Así, tras realizar las tres iniciaciones (dīkṣā), debe instruirse de nuevo lo que ha de cumplirse. La devoción al Gurú y la recta conducta son el buen camino; traicionarlo es allí un grave pecado.

Verse 41

तत्पदस्मरणं मुक्तिर्यावद्देहमयं क्रमः / यत्पापं समवाप्नोति गुर्वग्रे ऽनृतभाषणत्

Recordar los pies sagrados de él es liberación, paso a paso, mientras se habita este cuerpo. Y el pecado que se adquiere es el de hablar falsedad ante el Gurú.

Verse 42

गोब्राह्मणावधं कृत्वा न तत्पापं समाश्रयेत् / ब्रह्मादिस्तंब पर्यतं यस्य मे गुरुसंततिः

Aunque se cometa la muerte de una vaca y de un brahmán, tal pecado no se adhiere a aquel que posee mi sucesión de Gurús, desde Brahmā hasta la más humilde brizna de hierba.

Verse 43

तस्य मे सर्वपूज्यस्य को न पूज्यो महीतले / इति सर्वानुकूलो यः स शिष्यः परिकीर्तितः

Para quien me venera a mí, el digno de toda adoración, ¿quién en la tierra no sería venerable? Aquel que así es favorable a todos es proclamado discípulo.

Verse 44

शीलादिविमलानेकगुणसंपन्नभावनः / गुरुशासनवर्तित्वाच्छिष्य इत्यभिधीयते

Aquel cuya disposición está colmada de muchas virtudes puras —como la buena conducta y otras— y que vive conforme al mandato del Gurú, es llamado discípulo.

Verse 45

जपाच्छ्रान्तः पुनर्ध्यायेद्ध्यानाच्छ्रान्तः पुनर्जपेत् / जपध्यानादियुक्तस्य क्षिप्रं मन्त्रः प्रसिध्यति

Cansado del japa, que vuelva a meditar; cansado de la meditación, que vuelva al japa. Para quien se une al japa y al dhyāna, el mantra se perfecciona con prontitud.

Verse 46

यथा ध्यानस्य सामर्थ्यात्कीटो ऽपि भ्रमरायते / तथा समाधिसा मर्थ्याद्ब्रह्मीभूतो भवेन्नरः

Así como por el poder del dhyāna hasta un gusano llega a volverse abeja, del mismo modo, por la fuerza del samādhi, el hombre se torna brahmī-bhūta, hecho uno con Brahman.

Verse 47

यथा निलीयते काले प्रपञ्चो नैव दृश्यते / तथैव मीलयेन्नेत्रे एतद्ध्यानस्य लक्षणम्

Así como, cuando el tiempo lo oculta, el despliegue del mundo ya no se ve; del mismo modo, que se cierren los ojos: ésta es la señal de la dhyāna.

Verse 48

विदिते तु परे तत्त्वे वर्णातीते ह्यविक्रिये / किङ्करत्वं च गच्छन्ति मन्त्रा मन्त्राधिपैः सह

Cuando se conoce la Realidad suprema, más allá de las letras y de los varṇa, inmutable, entonces los mantras, junto con sus señores, pasan a ser servidores.

Verse 49

आत्मैक्यभावनिष्ठस्य या चेष्टा सा तु दर्शनम् / योगस्तपः स तन्मन्त्रस्तद्धनं यन्निरीक्षणम्

Para quien permanece firme en la contemplación de la unidad del Sí mismo, toda acción suya es visión (darśana); eso es yoga, eso es ascesis, ése es su mantra; su riqueza es esa contemplación.

Verse 50

देहाभिमाने गलिते विज्ञाते परमात्मनि / यत्रयत्र मनो याति तत्रतत्र समाधयः

Cuando se disuelve el apego al cuerpo y se conoce al Paramātman, adondequiera que vaya la mente, allí mismo hay samādhi.

Verse 51

यः पश्येत्सर्वगं शांमानन्दात्मानमद्वयम् / न तस्य किञ्चिदाप्तव्यं ज्ञातव्यं वावशिष्यते

Quien contempla al Ātman de dicha, sereno, omnipresente y no dual, para él no queda nada por alcanzar ni nada por conocer.

Verse 52

पूजाकोटिसमं स्तोत्रं स्तोत्रकोटिसमोजपः / जपकोटिसमं ध्यानं ध्यानकोटिसमो लयः

Un millón de ofrendas equivale a un himno sagrado; un millón de himnos equivale a la japa (repetición del mantra). Un millón de japas equivale a la dhyāna (meditación); un millón de dhyānas equivale a laya, la disolución en lo Divino.

Verse 53

देहो देवालयः प्रोक्तो जीव एव महेश्वरः / त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोहंभावेन योजयेत्

Se proclama que el cuerpo es un devālaya, templo de los Devas; y que el jīva mismo es Maheśvara. Abandona la guirnalda de la ignorancia y únete con el sentir de “so’ham”: «Yo soy Él».

Verse 54

तुषेण बद्धो व्रीहिः स्यात्तुषाभावे तु तण्डुलः / पाशबद्धः स्मृतो जीवः पाशमुक्तो महेश्वरः

El grano de arroz atado por la cáscara es vrīhi; sin cáscara es taṇḍula (arroz limpio). El jīva es recordado como atado por el pāśa, el lazo; quien queda libre del pāśa es Maheśvara.

Verse 55

आकाशे पक्षिजातीनां जलेषु जलचारिणाम् / यथा गतिर्न दृश्येत महावृत्तं महात्मनाम्

Así como no se ve la huella del vuelo de las aves en el cielo ni el rastro de los seres acuáticos en las aguas, así tampoco se percibe fácilmente la gran conducta (mahāvṛtta) de los magnánimos.

Verse 56

नित्यार्चनं दिवा कुर्याद्रात्रौ नैमित्तिकार्चनम् / उभयोः काम्यकर्मा स्यादिति शास्त्रस्य निश्चयः

De día debe hacerse el nityārcana, la adoración cotidiana; de noche, el naimittikārcana, la adoración ocasional. Si se realizan ambos buscando frutos, ello es kāmya‑karma; tal es la determinación del śāstra.

Verse 57

कोटिकोटिमहादानात्कोटिकोटिमहाव्रतात् / कोटिकोटिमहायज्ञात्परा श्रीपादुका स्मृतिः

Más excelsa que millones de grandes dádivas, que millones de grandes votos y que millones de grandes yajñas, es la suprema memoria de la Śrīpādukā, las sandalias sagradas del Señor.

Verse 58

ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि यावद्देहस्य धारणम् / तावद्वर्णाश्रमाचारः कर्तव्यः कर्ममुक्तये

Sea con conocimiento o sin él, mientras se sostenga este cuerpo, debe cumplirse la conducta del varṇa y del āśrama, para la liberación del karma.

Verse 59

निर्गतं यद्गुरोर्वक्त्रात्सर्वं शास्त्रं तदुच्यते / निषिद्धमपि तत्कुर्याद्गुर्वाज्ञां नैव लङ्घयेत्

Todo lo que sale de la boca del Gurú se llama, en verdad, Śāstra. Aun si fuese algo prohibido, debe hacerse; no se ha de transgredir la orden del Gurú.

Verse 60

जातिविद्याधनाढ्यो वा दूरे दृष्ट्वा गुरुं मुदा / दण्डप्रमाणं कृत्वैकं त्रिः प्रदक्षिणामाचरेत्

Sea uno noble de cuna, sabio o rico, al ver al Gurú desde lejos con júbilo, póngase erguido como un báculo y realice tres pradakṣiṇās (circunvalaciones).

Verse 61

गुरुबुद्ध्या नमेत्सर्वं दैवतं तृणमेव वा / प्रणमेद्देवबुद्ध्या तु प्रतिमां लोहमृन्मयीम्

Con la mente puesta en el Gurú, inclínate ante todo, sea una deidad o incluso una brizna de hierba. Pero con la mente puesta en la Deidad, postérnate ante la imagen (pratimā) hecha de metal o de arcilla.

Verse 62

गुरुं हुङ्कृत्य तुङ्कृत्य विप्रं वादैर्विजित्य च / विकास्य गुह्यशास्त्राणि भवन्ति ब्रह्मराक्षसाः

Quien increpa al Gurú con “huṃ” y “tuṃ”, y vence al brāhmaṇa con disputas, y además divulga los śāstra secretos, llega a ser un Brahma-rākṣasa.

Verse 63

अद्वैतं भाव येन्नित्यं नाद्वैतं गुरुणा सह / न निन्देदन्यसमयान्वेदशास्त्रागमादिकान्

Medita siempre en el Advaita; pero no adoptes el “no-dual” frente al Gurú. No censures otras vías ni los Veda, los Śāstra, los Āgama y demás tradiciones.

Verse 64

एकग्रामस्थितः शिष्यस्त्रिसंध्यं प्रणमेद्गुरुम् / क्रोश मात्रस्थितो भक्त्या गुरुं प्रतिदिनं नमेत्

El discípulo que vive en la misma aldea debe postrarse ante el Gurú en las tres sandhyā. Quien está a la distancia de un krośa, con devoción, debe saludar al Gurú cada día.

Verse 65

अर्थयोजनगः शिष्यः प्रणमेत्पञ्चपर्वसु / एकयोजनमारभ्य योजनद्वादशावधि

El discípulo que está a media yojana debe postrarse ante el Gurú en los cinco parva. Esto rige desde una yojana de distancia hasta doce yojanas.

Verse 66

तत्तद्योजनसंख्यातमासेषु प्रणमेद्गुरुम् / अतिदूरस्थितः शिष्यो यदेच्छा स्यात्तदा व्रजेत्

Según el número de yojanas, en los meses correspondientes debe el discípulo postrarse ante el Gurú. El discípulo que está muy lejos, cuando surja el anhelo, entonces mismo debe partir para acudir.

Verse 67

रिक्तपाणिस्तु नोपेयाद्राजानं देवतां गुरुम् / फलपुष्पांबरादीनि यथाशक्ति समर्पयेत्

No se debe acudir al rey, a la deidad ni al gurú con las manos vacías; según la propia capacidad, ofrézcanse frutos, flores, vestiduras y demás ofrendas.

Verse 68

मनुष्यचर्मणा बद्धः साक्षात्परशिवः स्वयम् / सच्छिष्यानुग्रहार्थाय गूढं पर्यटति क्षितौ

El mismo Paraśiva, como si estuviera ceñido con piel humana, recorre oculto la tierra para otorgar gracia a los discípulos verdaderos.

Verse 70

सद्भक्तरक्षणायैव निराकारो ऽपि साकृतिः / शिवः कृपानिधिर्लोके संसारीव हि चेष्टते // ब्न्द्प्३,४३।६९ / अत्रिनेत्रः शिवः साक्षादचतुर्बाहुरच्युतः / अचतुर्वदनो ब्रह्मा श्रीगुरुः परिकीर्तितः

Para proteger a los devotos verdaderos, aunque sin forma, Śiva asume forma; Śiva, tesoro de compasión, en el mundo actúa como si fuera un ser sujeto al samsāra. El de tres ojos es Śiva; Acyuta no es de cuatro brazos; Brahmā no es de cuatro rostros: a ese se le proclama como el venerable Śrī Guru.

Verse 71

श्रीगुरुं परतत्त्वाख्यं तिष्ठन्तं चक्षुरग्रतः / भाग्यहीना न पश्यन्ति सूर्यमन्धा इवोदितम्

El Śrī Gurú, llamado la Realidad Suprema, está de pie ante los ojos; pero los faltos de fortuna no lo ven, como los ciegos no ven el sol cuando amanece.

Verse 72

उत्तमा तत्त्वचिन्ता स्याज्जपचिन्ता तु मध्यमा / अधमा शास्त्रचिन्ता स्याल्लोकचिन्ताधमाधमा

La contemplación del tattva es la más excelsa; la contemplación del japa es intermedia; la contemplación de las śāstras es inferior; y la preocupación por lo mundano es la más baja de las bajas.

Verse 73

नास्थि गुर्वधिकं तत्त्वं नास्ति ज्ञानाधिकं सुखम् / नास्ति भक्त्यधिका पूजा न हि मोक्षाधिकं फलम्

No hay verdad más alta que el Guru; no hay dicha mayor que el conocimiento. No hay culto superior a la bhakti; y no hay fruto más excelso que la moksha, la liberación.

Verse 74

सर्ववेदेषु शास्त्रेषु ब्रह्मविष्णुशिवादिषु / तत्र तत्रोच्यते शब्दैः श्रीकामाक्षी परात्परा

En todos los Vedas y śāstras, en Brahmā, Viṣṇu, Śiva y los demás, aquí y allá se proclama con palabras que Śrī Kāmākṣī es la Suprema, más allá de lo supremo.

Verse 75

शचीन्द्रौ स्वाहाग्नी च प्रभारवी / लक्ष्मीनारायणौ वाणीधातारौ गिरिजाशिवौ

Śacī e Indra; Svāhā y Agni; Prabhā y Ravi; Lakṣmī y Nārāyaṇa; Vāṇī y Dhātā; Girijā y Śiva.

Verse 76

अग्नीषोमौ बिन्दुनादौ तथा प्रकृतिपूरुषौ / आधाराधेयनामानौ भोगमोक्षौ तथैव च

Agni y Soma; Bindu y Nāda; Prakṛti y Puruṣa; llamados Ādhāra y Ādheya; y asimismo Bhoga y Mokṣa.

Verse 77

प्राणापनौ च शब्दार्थौं तथा विधिनिषेधकौ / सुखदुःखादि यद्द्वन्द्वं दृश्यते श्रूयते ऽपि वा

Prāṇa y Apāna; palabra y sentido; mandato y prohibición; y toda dualidad como dicha y dolor y demás, ya sea vista o incluso oída.

Verse 78

सर्वलोकेषु तत्सर्वं परं ब्रह्म न संशयः / उत्तीर्ममपरं ज्योतिः कामाक्षीनामकं विदुः

En todos los mundos, todo eso es el Brahman Supremo (Para Brahman), sin duda alguna; la Luz insuperable y trascendente es conocida con el nombre de Kāmākṣī.

Verse 79

यदेव नित्यं ध्यायन्ति ब्रह्मविष्णुशिवादयः / इत्थं हि शक्तिमार्गे ऽस्मिन्यः पुमानिह वर्तते

Aquello mismo que Brahmā, Viṣṇu, Śiva y los demás dioses contemplan eternamente: así es, en verdad, quien aquí vive y camina por esta senda de Śakti.

Verse 80

प्रसादभूमिः श्रीदेव्या भुक्तिमुक्त्योः स भाजनम् / अमन्त्रं वा समत्रं वा कामाक्षीमर्चयन्ति ये

Śrī Devī es el suelo de la gracia; tal devoto se vuelve recipiente de bhukti y de mukti. Quienes adoran a Kāmākṣī, sea sin mantra o con mantra, alcanzan ese fruto.

Verse 81

स्त्रियो वैश्याश्च शूद्राश्च ते यान्ति परमां गतिम् / किं पुनः क्षत्त्रिया विप्रा मन्त्रपूर्वं यजन्ति ये

Las mujeres, los vaiśya y los śūdra también alcanzan la meta suprema; ¡cuánto más los kṣatriya y los vipra que realizan el sacrificio precedido por mantras!

Verse 82

संसारिणो ऽपि ते नूनं विमुक्ता नात्र संशयः / सितामध्वाज्यकदलीफलपायसरूपकम्

Aun los que vagan en el saṃsāra quedan ciertamente liberados, sin duda; mediante ofrendas de azúcar, miel, ghee, plátanos, frutos y payasa (arroz con leche sagrado).

Verse 83

पञ्चपर्वसु नैवेद्यं सर्वदैव निवेदयेत् / योनार्चयति शक्तो ऽपि स देवीशापमाप्नुयात्

En las cinco festividades sagradas, ofrézcase siempre el naivedya (ofrenda de alimento) a todos los dioses; quien adore el yoni, aun siendo capaz, incurrirá en la maldición de la Diosa.

Verse 84

अशक्तौ भावनाद्रव्यैरर्चयेन्नित्यमंबिकाम् / गृहस्थस्तु महादेवीं मङ्गलाचारसंयुतः

Si no se tiene fuerza, adórese cada día a Ambikā con ofrendas nacidas de la devoción y la contemplación; y el cabeza de familia venere a la Mahādevī unido a conductas auspiciosas.

Verse 85

अर्चयेत महालक्ष्मीमनुकूलाङ्गनासखः / गुरुस्त्रिवारमाचारं कथयेत्कलशोद्भव

Adórese a Mahālakṣmī con ánimo favorable, como amigo de la esposa virtuosa; y, oh Kalaśodbhava (nacido del cántaro), el maestro exponga la norma ritual tres veces.

Verse 86

शिष्यो यदि न गृह्णीया च्छिष्ये पापं गुरोर्न हि / लक्ष्मीनारायणौ वाणीधातारौ गिरिजाशिवौ

Si el discípulo no acepta (la enseñanza), el pecado recae en el discípulo, no en el maestro; recuérdense las parejas divinas: Lakṣmī–Nārāyaṇa, Vāṇī–Dhātā, Girijā–Śiva.

Verse 87

श्रीगुरुं गुरुपत्नीं च पितरौ चिन्तयेद्धिया / इति सर्वं मया प्रोक्तं समासेन घटोद्भव

Con la mente, medítese en el venerable guru, en la esposa del guru y en los padres; así, oh Ghaṭodbhava (nacido del cántaro), todo esto lo he expuesto en resumen.

Verse 88

एतावदवधानेन सर्वज्ञो मतिमान्भवेत्

Con tan sólo esta atención, el sabio de mente clara llega a ser como omnisciente.