Mantra 2
Sukta 8.13
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
स प्रथमे व्योमनि देवानां सदने वृधः । सुपारः सुश्रवस्तमः समप्सुजित् ॥
Samhita Patha (IAST)
स प्र॑थ॒मे व्यो॑मनि दे॒वानां॒ सद॑ने वृ॒धः । सु॒पा॒रः सु॒श्रव॑स्तम॒: सम॑प्सु॒जित् ॥
Transliteration
sá prathamé vyòmani devā́nāṃ sádane vṛdháḥ | supāráḥ suśrávastamaḥ sám apsujít ||
Translation
He, the increaser, is in the first wideness, in the seat of the gods; a good-farer across, most rich in true hearing and fame, a conqueror even in the waters (the subconscient depths).
Padapatha (Word Analysis)
सः । प्र॒थ॒मे । विऽओ॑मनि । दे॒वाना॑म् । सद॑ने । वृ॒धः । सु॒ऽपा॒रः । सु॒श्रवः॑ऽतमः । सम् । अ॒प्सु॒ऽजित् ॥सः । प्रथमे । विओमनि । देवानाम् । सदने । वृधः । सुपारः । सुश्रवःतमः । सम् । अप्सुजित् ॥saḥ | prathame | vi-omani | devānām | sadane | vṛdhaḥ | su-pāraḥ | suśravaḥ-tamaḥ | sam | apsu-jit
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
प्रथमेin the first
प्रथमे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
व्योमनिin the sky / in the firmament
व्योमनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सदनेin the seat / dwelling
सदने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक; √सद्/सीद् ‘to sit’ से)
वृधःthe strong/growing one
वृधः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवृध् (प्रातिपदिक/विशेषण; ‘growing, strong’)
सुपारःhaving a good passage / good crossing
सुपारः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-पार (समास; पार ‘crossing/ford’)
सुश्रवस्तमःmost glorious / most famed
सुश्रवस्तमः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (superlative)
Rootसु-श्रवस्-तम (समास; श्रवस् ‘fame, glory’ + तमप्)
सम्together, completely (as preverb)
सम्:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अप्सुजित्conquering in the waters / victor in the waters
अप्सुजित्:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootअप्सु-जित् (समास; अप्सु = अप् ‘waters’ सप्तमी बहुवचनम् + जित् < √जि ‘to conquer’)