Mantra 1
Sukta 8.13
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रः सुतेषु सोमेषु क्रतुं पुनीत उक्थ्यम् । विदे वृधस्य दक्षसो महान्हि षः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॑: सु॒तेषु॒ सोमे॑षु॒ क्रतुं॑ पुनीत उ॒क्थ्य॑म् । वि॒दे वृ॒धस्य॒ दक्ष॑सो म॒हान्हि षः ॥
Transliteration
índraḥ sutéṣu sómeṣu krátum punīta ukthyàm | vidé vṛdhásya dákṣaso mahā́n hí ṣáḥ ||
Translation
Indra, in the pressed Somes, purifies and clarifies the will-force that is fit for the hymn; for he knows—he is great—by the skill and power of the increaser.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः॑ । सु॒तेषु॑ । सोमे॑षु । क्रतु॑म् । पु॒नी॒ते॒ । उ॒क्थ्य॑म् । वि॒दे । वृ॒धस्य॑ । दक्ष॑सः । म॒हान् । हि । सः ॥इन्द्रः । सुतेषु । सोमेषु । क्रतुम् । पुनीते । उक्थ्यम् । विदे । वृधस्य । दक्षसः । महान् । हि । सः ॥indraḥ | suteṣu | someṣu | kratum | punīte | ukthyam | vide | vṛdhasya | dakṣasaḥ | mahān | hi | saḥ
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सुतेषुamong the pressed (draughts)
सुतेषु:
अधिकरण
TypeNoun (locative plural; ritual term)
Rootसुता (सु-√सो/√सु ‘to press, extract’ → ‘pressed (Soma)’)
सोमेषुin/among the Soma (draughts)
सोमेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
क्रतुम्resolve, power of will/insight
क्रतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
पुनीतpurify (thou)
पुनीत:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√पू (पूञ्) ‘to purify, cleanse’
उक्थ्यम्hymn-worthy; fit for the chant
उक्थ्यम्:
कर्म (क्रतुं/… उक्थ्यम्—विशेषण/सम्बन्ध)
TypeAdjective (used substantively)
Rootउक्थ्य (उक्थ ‘hymn’ + यत्/य प्रत्यय; प्रातिपदिक)
विदेhe knows / he has found
विदे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√विद् ‘to know, find’
वृधस्यof the strong/growing one
वृधस्य:
सम्बन्ध (दक्षसोः/दक्षसः-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootवृध (प्रातिपदिक; ‘growing, strong’)
दक्षसःof skill/power (of dexterity)
दक्षसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
महान्great
महान्:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
षःhe
षः:
कर्तृ (विदे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक)