Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 18

एकशतं ता जनता या भूमिर्व्यऽधूनुत । प्रजां हिंसित्वा ब्राह्मणीमसंभव्यं पराभवन्

ékaśataṁ tā́ janátā yā́ bhū́mir vy-àdhūnut | prajā́ṁ hiṁsitvā́ brāhmaṇī́m asaṁbhávyam parā́bhavan ||

A hundred were they, that folk whom Earth shook off and cast away: having wronged the people, having violated the Brahman woman, they fell to ruin—an end not to be endured.

एकशतम्one hundred
एकशतम्:
विशेषण (जनताः इत्यस्य) / कर्म-विशेषण
TypeAdjective/Numeral
Rootएक-शत (प्रातिपदिक)
ताःthose (f.)
ताः:
कर्तृ (अधूनुत इत्यस्य) / अनुवादक-सर्वनाम
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनताःthe people, folk
जनताः:
कर्तृ (अधूनुत) / समूहः
TypeNoun
Rootजनता (प्रातिपदिक; जन-धातोः भाव/समूहवाचक)
याःwho/which
याः:
कर्तृ (अधूनुत) — सम्बन्धवाचक
TypePronoun
Rootयद् (संबन्ध-सर्वनाम)
भूमिःthe Earth
भूमिः:
कर्तृ (अधूनुत) — मुख्यकर्तृ
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, forth
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अधूनुतshook, caused to tremble
अधूनुत:
क्रिया (कर्तृ = भूमिः)
TypeVerb
Rootधू (धातु; उपसर्गः अधि-; लुङ्/इम्पर्फेक्ट् रूपम्)
प्रजाम्offspring, subjects
प्रजाम्:
कर्म (हिंसित्वा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
हिंसित्वाhaving harmed
हिंसित्वा:
पूर्वकालक्रिया (मुख्यक्रियायाः पूर्वम्)
TypeVerbal (Gerund)
Rootहिंस् (धातु) + क्त्वा
ब्राह्मणीम्a Brahmin woman
ब्राह्मणीम्:
कर्म (हिंसित्वा) / विशेष्य
TypeNoun
Rootब्राह्मणी (प्रातिपदिक)
असम्भव्यम्impossible, improper
असम्भव्यम्:
कर्म-विशेषण / विधेयविशेषण (पराभवन् इत्यस्य फल/भाव)
TypeAdjective
Rootअ-सम्भव्य (सम्भव् धातोः कृत्य-प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
पराभवन्they were defeated / they perished
पराभवन्:
क्रिया (कर्तृ = जनताः/ताः)
TypeVerb
Rootपरा-भू (धातु; लुङ्/इम्पर्फेक्ट्)

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Bhūmi (Earth) as expelling power; brahmanic social order as implicit deity-force

Chandas: Anuṣṭubh-like

{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From description of crime to cosmic expulsion and irreversible ruin.","listener_experience":"Awe and fear that stabilizes boundaries; communal catharsis through condemnation.","intensity":8}