Adhyaya 91
Īśvara weist Devī an, zum unvergänglichen Tr̥yambakeśvara zu gehen, der als der fünfte unter den Rudras und als ursprüngliche göttliche Gestalt beschrieben wird. Das Kapitel verortet den Schrein in einer genau bestimmten heiligen Geographie: nahe Sāmbapura, mit einem früheren Hinweis auf Śikhāṇḍīśvara, der mit einem vergangenen Yuga verbunden ist, und neben einem Kapālikā-sthāna, wo Kapāleśvara in Liṅga-Gestalt durch darśana (ehrfürchtiges Schauen) und sparśana (heilige Berührung) Verfehlungen tilgt. Tr̥yambakeśvara liegt nordöstlich in gemessener Entfernung und wird als allumfassend wohltätig und als Spender der gewünschten Früchte gepriesen. Ein Weiser namens Guru übt strenge tapas und rezitiert das Tr̥yambaka-Mantra nach göttlich geregelter Ordnung, indem er Śaṅkara dreimal täglich verehrt; durch Śivas Gnade erlangt er göttliche Herrschaft und begründet den Namen des Heiligtums. Sodann wird das phala dargelegt: Vernichtung der Sünden durch Nähe, Verehrung und Mantra-japa; Befreiung von Makeln durch Hingabe zusammen mit dem Vāmadeva-Mantra; sowie besondere Wirksamkeit in der Nacht der Caitra-śukla-caturdaśī durch wachsame Nachtwache mit pūjā, Lobpreis und Rezitation. Abschließend wird für jene, die die volle Pilgerfrucht begehren, die Gabe einer Kuh vorgeschrieben, und das māhātmya wird als puṇya-erzeugend und pāpa-vernichtend gerahmt.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि त्र्यंबकेश्वरमव्ययम् । तत्पंचमं समाख्यातं रुद्राणामादिदैवतम्
Īśvara sprach: Dann, o Mahādevī, soll man zum unvergänglichen Tryambakeśvara gehen. Er wird als der Fünfte (in der Reihenfolge) verkündet, als die ursprüngliche Gottheit unter den Rudras.
Verse 2
शिखंडीश्वरमाख्यातं पूर्वं त्रेतायुगे प्रिये । तच्चाद्याहं प्रवक्ष्यामि यथा संज्ञायते नरैः
Geliebte, in der Tretā-Yuga wurde es einst Śikhaṇḍīśvara genannt. Nun werde ich es darlegen, so wie die Menschen es heute erkennen und benennen.
Verse 3
अस्ति सांबपुरं देवि तत्रस्थं परमेश्वरि । तस्यैवोत्तरदिग्भागे स्थानं कापालिकं स्मृतम्
O Göttin, dort gibt es eine Stadt namens Sāmbapura, o höchste Herrin. In ihrem nördlichen Viertel gedenkt man eines Ortes, der als Kā pālika-sthāna bekannt ist.
Verse 4
कपालेश्वरनामा च यत्रेशो लिंगमूर्तिमान् । संस्थितः पापनाशाय दर्शनात्स्पर्शनान्नृणाम्
Dort ist der Herr, in der Gestalt des Liṅga verkörpert, unter dem Namen Kapāleśvara eingesetzt, zur Vernichtung der Sünden der Menschen—durch bloßes Schauen und sogar durch Berührung.
Verse 5
तस्मादीशानदिग्भागे धनुषां षोडशांतरे । त्र्यंबकेश्वरनामा च तत्र रुद्रः स्थितः स्वयम्
Von dort, im nordöstlichen Viertel, in einer Entfernung von sechzehn Bogenlängen, weilt Rudra selbst, bekannt als Tryambakeśvara.
Verse 6
सर्वानुग्रहकर्त्ता च सर्वकामफलप्रदः । पुरा यत्रातपद्देवि तपो घोरं सुदुष्करम् । गुरुर्नामा ऋषिवरो देवदानवदुःसहम्
Er ist der Spender von Gnade für alle und der Geber der Früchte jedes rechtmäßigen Wunsches. O Göttin, einst vollzog an eben diesem Ort der erhabene ṛṣi namens Guru eine wilde, überaus schwer zu ertragende Askese—eine Prüfung, die selbst Göttern und Asuras unerträglich ist.
Verse 7
कोटीनां त्रितयं येन त्र्यंबको मंत्रनायकः । जप्तो दिव्येन विधिना त्रिकालं पूज्य शंकरम्
Von ihm wurde das Tryambaka-Mantra—der Führer unter den Mantras—drei Krore Male nach göttlicher Vorschrift rezitiert, während er Śaṅkara zu den drei Tageszeiten verehrte.
Verse 8
ततः प्रसाद्य देवेशं दिव्यैश्वर्यमवाप सः । चक्रे नाम स्वयं तस्य त्र्यंबकेश्वरमव्ययम्
Dann, nachdem er den Herrn der Götter gnädig gestimmt hatte, erlangte er göttliche Herrschaft; und er selbst verlieh jenem (Liṅga) den unvergänglichen Namen „Tryambakeśvara“.
Verse 9
जप्त्वा तु त्र्यंबकं मंत्रं यतः सिद्धिमवाप सः । दिव्याष्टगुणमैश्वर्यं तेनासौ त्र्यंबकेश्वरः
Weil er durch das Rezitieren des Tryambaka-Mantras Vollendung erlangte, gewann er göttliche Herrschaft, ausgestattet mit acht Vorzügen; daher heißt jenes (Liṅga) Tryambakeśvara.
Verse 10
सर्वपातक विध्वंसी दर्शनात्स्पर्शनादपि । यस्त्र्यंबकं जपेद्विप्रस्त्र्यंबकेश्वरसंनिधौ । स प्राप्नोति महासिद्धिं प्रत्यक्षं रुद्र एव सः
Er vernichtet alle Sünden, schon durch bloßes Schauen und selbst durch Berührung. Jeder Brāhmaṇa, der in der Gegenwart Tryambakeśvaras das Tryambaka-(Mantra) rezitiert, erlangt die große Siddhi—offenbar wird er Rudra selbst.
Verse 11
दर्शनादपि तस्याथ पापं याति सहस्रधा । यस्तं पूजयते भक्त्या विधिना भावमास्थितः । वामदेवेन मंत्रेण स मुक्तः पातकैर्भवेत्
Schon durch sein Anblick wird die Sünde tausendfach zerschmettert. Wer ihn in Hingabe verehrt, nach rechter Vorschrift und mit der rechten inneren Haltung, wird durch das Vāmadeva-Mantra von Sünden befreit.
Verse 12
चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां तत्र यो जागृयान्निशि । पूजास्तुतिकथाभिश्च स प्राप्नोतीप्सितं फलम्
Am vierzehnten Mondtag der hellen Monatshälfte des Caitra erlangt, wer dort nachts wachend verweilt—mit Verehrung, Lobgesängen und heiligen Rezitationen—die ersehnte Frucht.
Verse 13
धेनुस्तत्रैव दातव्या सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
Wer die volle Frucht der Pilgerfahrt begehrt, soll dort an jenem heiligen Ort eine Kuh spenden.
Verse 14
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । त्र्यंबकेश्वररुद्रस्य नृणां पुण्यफलप्रदम्
So, o Göttin, habe ich dir die sündenvernichtende Größe des Tryaṃbakeśvara-Rudra verkündet, der den Menschen die Früchte des Verdienstes gewährt.
Verse 91
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनवतितमोऽध्यायः
So endet das einundneunzigste Kapitel, genannt „Beschreibung der Größe des Tryaṃbakeśvara“, im Prabhāsa-Khaṇḍa des Śrī Skanda-Mahāpurāṇa, innerhalb des Prabhāsakṣetra-Māhātmya und des Ekādaśa-Rudra-Māhātmya.