Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 91›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

सर्वानुग्रहकर्त्ता च सर्वकामफलप्रदः । पुरा यत्रातपद्देवि तपो घोरं सुदुष्करम् । गुरुर्नामा ऋषिवरो देवदानवदुःसहम्

Transliteration

sarvānugrahakarttā ca sarvakāmaphalapradaḥ | purā yatrātapaddevi tapo ghoraṃ suduṣkaram | gururnāmā ṛṣivaro devadānavaduḥsaham

Translation

Er ist der Spender von Gnade für alle und der Geber der Früchte jedes rechtmäßigen Wunsches. O Göttin, einst vollzog an eben diesem Ort der erhabene ṛṣi namens Guru eine wilde, überaus schwer zu ertragende Askese—eine Prüfung, die selbst Göttern und Asuras unerträglich ist.

Word by Word
सर्वall
सर्व:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
अनुग्रहfavor, grace
अनुग्रह:
Upapada (compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
कर्त्ताdoer, maker
कर्त्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय) → कर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: सर्वानुग्रहस्य कर्ता
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
सर्वall
सर्व:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
कामdesire
काम:
Upapada (compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
फलfruit, result
फल:
Upapada (compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
प्रदःgiver, bestower
प्रदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्र-दा (धातु) + क (कृत्) → प्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: सर्वकामफलस्य प्रदः
पुराformerly, once
पुरा:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
यत्रwhere
यत्र:
Deśa-adhikaraṇa (Locative sense/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
आतपत्performed austerity, practiced penance
आतपत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-तप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
घोरम्terrible, fierce
घोरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; तपः-विशेषणम्
सुदुष्करम्very difficult
सुदुष्करम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; तपः-विशेषणम्; कर्मधारयः (सु + दुष्कर)
गुरुःGuru (name/title)
गुरुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (indeclinable meaning 'by name')
ऋषिवरःbest of sages
ऋषिवरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः: वरः ऋषिः
देवgod
देव:
Upapada (compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
दानवdemon
दानव:
Upapada (compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
दुःसहम्unbearable, hard to withstand
दुःसहम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःसह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः: देवदानवैः दुःसहम् (by gods and demons hard to endure)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages; vocative 'devi' retained from embedded dialogue style (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tryambakeśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Rudra as Tryambakeśvara bestowing grace; nearby, Ṛṣi Guru stands or sits in severe austerity—matted hair, ash-smeared body—amid heat and hardship, suggesting tapas ‘intolerable to gods and demons’.

Characters & Entities
T
Tryambakeśvara (implied)
G
Guru (ṛṣi)
D
Devas
D
Dānavas

FAQs

Sacred places gain enduring potency through tapas; Śiva’s grace there fulfills desires and uplifts all who approach with sincerity.

The Tryambakeśvara vicinity in Prabhāsa-kṣetra, renowned as the ground of ṛṣi Guru’s severe tapas.

No explicit rite is commanded here; the verse establishes the site’s power through the precedent of intense austerity performed there.

←Previous Verse
Next Verse→