Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

सरस्वत्युवाच । एषास्मि प्रस्थिता तात तव वाक्या दसंशयम् । रौद्रोऽयं वाडवो वह्निस्तनुं मे भक्षयिष्यति

Transliteration

sarasvatyuvāca | eṣāsmi prasthitā tāta tava vākyā dasaṃśayam | raudro'yaṃ vāḍavo vahnistanuṃ me bhakṣayiṣyati

Translation

Sarasvatī sprach: „Vater, ohne Zweifel breche ich auf, deinem Wort gemäß. Doch dieses Vāḍava-Feuer ist furchtbar; es wird meinen Leib verzehren.“

Word by Word

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• एषा: this (I)
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• प्रस्थिता: set out, departed
• प्रस्थिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगः (set out)

• तात: O father/dear sir
• तात: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वाक्यात्: from (your) command/word
• वाक्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/Ablative), एकवचन

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अ (नञ्) + संशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘without doubt’

• रौद्रः: fierce
• रौद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वाडवः/वह्निः)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वाडवः: the Vāḍava (fire)
• वाडवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाडव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वह्निः: fire
• वह्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समनाधिकरण (वाडवः)

• तनुम्: body
• तनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• भक्षयिष्यति: will devour
• भक्षयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Sarasvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa coastal ocean (destination of Vāḍava)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sarasvatī speaks to Brahmā with filial devotion: she will depart at once, yet warns that the fierce Vāḍava fire may consume her body; the flame is depicted as a contained but ravenous force beside her serene radiance.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Brahmā
• Vāḍava Agni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma includes readiness to serve the greater good even when the duty entails personal suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra forms the māhātmya backdrop, connecting the region with cosmic safeguarding acts.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes resolve (niścaya) and duty rather than a specific rite.