Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

तेन वाक्येन पार्वत्या जिज्ञासार्थं कृतं मनः । चतुर्द्दशविधस्यापि भूतग्रामस्य यः प्रभुः

Transliteration

tena vākyena pārvatyā jijñāsārthaṃ kṛtaṃ manaḥ | caturddaśavidhasyāpi bhūtagrāmasya yaḥ prabhuḥ

Translation

Durch jene Worte wandte sich Pārvatīs Sinn dem Erforschen zu. Denn er ist der Herr über die ganze Schar der Wesen, über alle vierzehn Arten des Daseins.

Word by Word

• तेन: by/with that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; demonstrative pronoun ‘by/with that’

• वाक्येन: by the statement/words
• वाक्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पार्वत्या: by Pārvatī
• पार्वत्या: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• जिज्ञासा-अर्थम्: for the sake of inquiry
• जिज्ञासा-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: जिज्ञासा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जिज्ञासायाः अर्थः)

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकालिक-कर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘made/done’

• मनः: mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• चतुर्दश-विधस्य: of the fourteenfold
• चतुर्दश-विधस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दश (संख्या-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (चतुर्दशानां विधः)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; particle (emphasis/‘also/even’)

• भूत-ग्रामस्य: of the host/collection of beings
• भूत-ग्रामस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक) + ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानां ग्रामः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; relative pronoun

• प्रभुः: lord/master
• प्रभुः: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Narrator (unmarked; within the ongoing Prabhāsa Khaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, stirred by a statement, turns inward toward inquiry; the verse then expands to a cosmic assertion of Śiva’s lordship over the multitude of beings, suggesting a shift from emotion to metaphysical reflection.

Characters & Entities

• Pārvatī
• prabhu (Lord)
• bhūtagrāma (host of beings)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred inquiry (jijñāsā) is praised; right understanding of the Lord’s cosmic sovereignty dispels error.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, whose māhātmya frames theology through narrative events connected to Śiva and Pārvatī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights theological reflection rather than practice.