Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

तत्र सोमेश्वरो देवः स्वयं तिष्ठति शङ्करः । अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च दंतोलूखलिभिस्तथा । ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च पूज्यमानः समंततः

tatra someśvaro devaḥ svayaṃ tiṣṭhati śaṅkaraḥ | abbhakṣairvāyubhakṣaiśca daṃtolūkhalibhistathā | ṛṣibhirvālakhilyaiśca pūjyamānaḥ samaṃtataḥ

Dort weilt der Gott Someśvara—Śaṅkara selbst in eigener Person. Ringsum wird er verehrt von Asketen, die von Wasser leben, von denen, die von Luft leben, von den Daṃtolūkhalis und von den Weisen der Vālakhilyas.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
सोमेश्वरःSomeśvara (Lord of Soma)
सोमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (somasya īśvaraḥ)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; apposition to someśvaraḥ
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रतावाचक-अव्यय (emphatic adverb)
तिष्ठतिstands, remains
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
शङ्करःŚaṅkara
शङ्करः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; apposition to someśvaraḥ
अप्-भक्षैःby water-eaters (water-fed ascetics)
अप्-भक्षैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअप्-भक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (apām bhakṣāḥ)
वायु-भक्षैःby air-eaters (living on air)
वायु-भक्षैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवायु-भक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (vāyoḥ bhakṣāḥ)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दन्त-उलूखलिभिःby those whose teeth are (like) mortars (a class of ascetics)
दन्त-उलूखलिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदन्त-उलूखलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (दन्त एव उलूखलिः)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/उपमानार्थक-अव्यय (adverb: likewise)
ऋषिभिःby sages
ऋषिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
वालखिल्यैःby the Vālakhilya sages
वालखिल्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवालखिल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पूज्यमानःbeing worshipped
पूज्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (of someśvaraḥ)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formपरितोवाचक-अव्यय (adverb: on all sides)

Prahasta

Tirtha: Someśvara at Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Rākṣaseśa

Scene: Someśvara (Śaṅkara) stands/abides radiantly at Prabhāsa while concentric circles of ascetics worship: water-only sages with kamaṇḍalus, air-only yogins in prāṇāyāma, tiny Vālakhilyas, and other rishi groups offering flowers and mantra.

S
Someśvara
Ś
Śaṅkara (Śiva)
A
Abbhakṣa ascetics
V
Vāyubhakṣa ascetics
D
Daṃtolūkhalis
V
Vālakhilya Ṛṣis
P
Prabhāsa

FAQs

A supreme tīrtha attracts the highest tapasvins; Someśvara’s presence makes Prabhāsa a center where asceticism and devotion converge.

Someśvara at Prabhāsa Kṣetra, where Śiva is said to abide directly.

Worship (pūjā/stuti) is implied; the verse highlights communities of ascetics devoted to continuous veneration rather than detailing a rite.