Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

वरिष्ठमग्निहोत्राद्धि ब्राह्मणस्य मुखे हुतम् । विप्राणां वपुराश्रित्य सर्वास्तिष्ठंति देवताः

variṣṭhamagnihotrāddhi brāhmaṇasya mukhe hutam | viprāṇāṃ vapurāśritya sarvāstiṣṭhaṃti devatāḥ

Höher noch als das Agnihotra ist, was in den Mund eines Brahmanen dargebracht wird. Indem sie im Leib der Vipras, der Gelehrten, Zuflucht nehmen, verweilen alle Gottheiten.

वरिष्ठम्the best, most excellent
वरिष्ठम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक; वर-शब्दस्य तमत्-प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तमत्-प्रत्यय (superlative)
अग्निहोत्रात्from the Agnihotra sacrifice
अग्निहोत्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअग्निहोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—अग्नौ होत्रम् इति (तत्पुरुष)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अर्थे—खलु/नूनम् (indeed)
ब्राह्मणस्यof a Brahmin
ब्राह्मणस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
मुखेin the mouth
मुखे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
हुतम्offered, poured (as oblation)
हुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootहु (धातु) + क्त (प्रत्यय) → हुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘हूयते’ इत्यर्थः
विप्राणाम्of the Brahmins
विप्राणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
वपुःbody, form
वपुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आश्रित्यhaving resorted to, depending on
आश्रित्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-श्रि (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय) → आश्रित्य (अव्ययीभाव-भावे कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund), क्रियाविशेषण; अर्थः—आश्रयम् कृत्वा (having resorted to)
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; ‘देवताः’ इत्यस्य विशेषणम्
तिष्ठन्तिstand, abide
तिष्ठन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
देवताःdeities
देवताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the assembled sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A pilgrim offers food/water into the hands/mouth of a seated brahmana; above or subtly within him, multiple deities are suggested as residing—an adbhuta ‘living shrine’ motif; a small homa-fire in the background contrasts with the ‘mouth-offering’.

A
Agnihotra
B
Brāhmaṇa
D
Devatāḥ (deities)

FAQs

Hospitality and giving to the worthy (especially feeding Brāhmaṇas) is exalted as a high form of sacrifice.

Prabhāsa-kṣetra, where dāna and satkāra are integral to pilgrimage merit.

Offering food to Brāhmaṇas (anna-dāna/atithi-sevā) is praised as surpassing even agnihotra in excellence.