Adhyaya 308

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्मान्नारायणात्पूर्वे किंचिदीशानसंस्थितम् । मूलचण्डीशनाम्ना तु विख्यातं भुवनत्रयं

ঈশ্বৰে ক’লে: সেই নাৰায়ণৰো আগতে ঈশান-ধামত কিছুমান স্থাপিত তত্ত্ব আছে; ‘মূলচণ্ডীশ’ নামে সেয়া ত্ৰিভুবনত বিখ্যাত।

Verse 2

यत्र लिंगं पुराऽस्माकं पातितं त्वृषिभिः प्रिये । क्रोधरक्तेक्षणैर्देवि मूलचण्डीशता गतम्

প্ৰিয়ে, তাতেই আমাৰ লিঙ্গ একদা ঋষিসকলে নিক্ষেপ কৰিছিল; আৰু হে দেবী, ক্ৰোধে ৰক্তবৰ্ণ দৃষ্টিৰে সেয়া ‘মূলচণ্ডীশ’ অৱস্থালৈ গ’ল।

Verse 3

आद्यं लिंगोद्भवं देवि ऋषिकोपान्निपातितम् । ये केचिदृषयस्तत्र देवदारुवने स्थिताः

হে দেবী, আদ্য স্বয়ম্ভূ লিঙ্গ ঋষিসকলৰ ক্ৰোধৰ ফলত নিক্ষিপ্ত হৈছিল; তাত দেবদাৰু বনত অৱস্থিত যিসকল ঋষি আছিল, সিহঁতেই জড়িত আছিল।

Verse 4

कालांतरे महादेवि अहं तत्र समागतः । तेषां जिज्ञासया देवि ततस्ते रोषिता भवन् । शप्तस्ततोऽहं देवेशि चक्रुर्मे लिंगपातनम्

কিছু কালৰ পাছত, হে মহাদেৱী, মই তাত উপস্থিত হ’লোঁ। হে দেবী, মোক পৰীক্ষা/জানিবৰ জিজ্ঞাসাৰে সিহঁত ৰোষিত হ’ল; তাৰ পাছত, হে দেবেশী, মোক শাপ দিলে আৰু মোৰ লিঙ্গ নিক্ষেপ কৰালে।

Verse 5

देव्युवाच । रोषोपहतसद्भावाः कथमेते द्विजातयः । संजाता एतदाख्याहि परं कौतूहलं मम

দেৱীয়ে ক’লে: ক্ৰোধে যিসকলৰ সদ্ভাৱ নষ্ট কৰিলে, সেই দ্বিজসকল কেনেকৈ এনে হ’ল? এই কথা মোক ক’বা—মোৰ কৌতূহল অতি মহান।

Verse 6

ईश्वर उवाच । डिंडि रूपः पुरा देवि भूत्वाऽहं दारुके वने । ऋषीणामाश्रमे पुण्ये नग्नो भिक्षाचरोऽभवम् । भिक्षंतमाश्रमे दृष्ट्वा ताः सर्वा ऋषियोषितः

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, বহু আগতে মই ডিঁডি ৰূপ ধৰি দাৰুক বনত গ’লোঁ। ঋষিসকলৰ পবিত্ৰ আশ্ৰমত মই নগ্ন ভিক্ষুক হৈ ভিক্ষা বিচাৰি ফুৰিলোঁ। আশ্ৰমত মোক ভিক্ষা মাগি থকা দেখি ঋষিসকলৰ সকলো পত্নীয়ে লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 7

कामस्य वशमापन्नाः प्रियमुत्सृज्य सर्वतः । तमूर्ध्वलिंगमालोक्य जटामुकुटधारिणम्

কামৰ বশত পৰি তেওঁলোকে চাৰিওফালে নিজৰ প্ৰিয় বস্তু-কৰ্তব্য ত্যাগ কৰিলে। ওপৰলৈ উঠা লিঙ্গযুক্ত, জটা-মুকুট ধাৰণ কৰা সেই তপস্বীক দেখি তেওঁলোকে তেওঁৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হ’ল।

Verse 8

भिक्षंतं भस्मदिग्धांगं झषकेतुमिवापरम् । विक्षोभिताश्च नः सर्वे दारा एतेन डिंडिना

‘সেইজন ভিক্ষা মাগি ফুৰে, তেওঁৰ অঙ্গ ভস্মে লেপা, যেন আন এজন ঝষকেতু। আৰু এই ডিঁডিনে আমাৰ সকলো পত্নীক অস্থিৰ কৰি তুলিছে।’

Verse 9

तस्माच्छापं च दास्याम ऋषयस्ते तदाऽब्रुवन् । ततः शापोदकं गृह्य संध्यात्वाऽथ तपोधनाः

সেয়ে ঋষিসকলে তেতিয়াই ক’লে: ‘আমি নিশ্চয় শাপ দিম।’ তাৰ পাছত তপস্যাধন ঋষিসকলে শাপৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত জল লৈ সন্ধ্যা-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 10

अस्य लिंगमधो यातु दृश्यते यत्सदोन्नतम् । इत्युक्ते पतितं लिंगं तत्र देवकुले मम

‘ইয়াৰ লিঙ্গ তললৈ নামি যাওক, কিয়নো ই সদায় উৰ্ধ্বে উঠা দেখা যায়!’—এই কথা কোৱা মাত্ৰেই মোৰ দেৱ-প্ৰাঙ্গণত তাতেই লিঙ্গ পতিত হ’ল।

Verse 11

मूलचण्डीशनाम्ना तु विख्यातं भुवनत्रये । तल्लिंगं पतितं दृष्ट्वा कोपोपहतचेतसः । पुनर्हंतुं समारब्धा डिंडिनं ते तपोधनाः

সেই লিঙ্গ ত্ৰিভুবনত ‘মূলচণ্ডীশ’ নামে খ্যাত হ’ল। লিঙ্গ পতিত দেখা মাত্র ক্ৰোধে আঘাতপ্ৰাপ্ত চিত্তে সেই তপোধন ঋষিসকলে পুনৰ ডিণ্ডিনক বধ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 12

वृसिकापाणयः केचित्कमंडलुधराः परे । गृहीत्वा पादुकाश्चान्ये तस्य धावंति पृष्ठतः

কিছুমানে হাতে বৃসিকা (চামচ) লৈছিল, আন কিছুমানে কমণ্ডলু ধাৰণ কৰিছিল; আৰু আন কিছুমানে পাদুকা ধৰি তাৰ পিছে পিছে দৌৰিলে।

Verse 13

डिंडिश्चांतर्हितो भूत्वा त्वामुवाच सुमध्यमाम् । रोषोपहतचेतस्कान्पश्यैतांस्त्वं तपोधनान्

আৰু ডিণ্ডিন অন্তৰ্হিত হৈ, হে সুমধ্যমা নাৰী, তোমাক ক’লে—‘এই তপোধন ঋষিসকলক চোৱা; ক্ৰোধে তেওঁলোকৰ চিত্ত আচ্ছন্ন।’

Verse 14

एतस्मात्कारणाद्देवि तव वाक्यान्मयाऽनघे । न कृतोऽनुग्रहस्तेषां सरोषाणां तपस्विनाम्

এই কাৰণতে, হে দেবী, হে অনঘে, তোমাৰ বাক্য অনুসৰি মই ক্ৰোধে ভৰা সেই তপস্বীসকলৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ নকৰিলোঁ।

Verse 15

अत्रांतरे ते मुनयो ह्यपश्यंतो हि डिंडिनम् । निरानंदं गताः सर्वे द्रष्टुं देवं पितामहम्

ইতিমধ্যে সেই মুনিসকলে ডিণ্ডিনক নেদেখি, সকলো আনন্দহীন হৈ পিতামহ দেৱ (ব্ৰহ্মা)ক দৰ্শন কৰিবলৈ গ’ল।

Verse 16

तं दृष्ट्वा विबुधेशानं विरंचिं विगतज्वरम् । प्रणम्य शिरसा सर्व ऋषयः प्राहुरंजसा

তেওঁক দেখি—দেৱগণৰ ঈশান, বিৰঞ্চি (ব্ৰহ্মা), যি উদ্বেগ-জ্বৰহীন—সকলো ঋষিয়ে মূৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰি সোজাসুজি কথালৈ ক’লে।

Verse 17

भगवन्डिंडि रूपेण कश्चिदस्ति तपोधनः । विध्वंसनाय दाराणां प्रविष्टः किल भिक्षितुम्

হে ভগৱন! তপস্যাধনে সমৃদ্ধ এজন তপস্বী ‘ডিঁডি’ ৰূপ ধৰি, কোৱা হয়, ভিক্ষা মাগিবলৈ বুলি (আমাৰ গৃহত) প্ৰৱেশ কৰিছে—আমাৰ স্ত্ৰীসকলৰ বিনাশ সাধিবলৈ মনস্থ কৰি।

Verse 18

शप्तोऽस्माभिस्तु दुर्वृत्तस्तस्य लिंगं निपातितम् । तस्मिन्निपतितेऽस्माकं तथैव पतितानि च

আমি সকলোৱে সেই দুষ্কৃতীক শাপ দিলোঁ, তাতে তাৰ লিঙ্গ পতিত হ’ল। যেতিয়া সেয়া পতিত হ’ল, তেতিয়াই আমাৰো তেনেদৰে (অৱস্থা) পতিত হ’ল।

Verse 19

गतोऽसौ कारणात्तस्मात्तल्लिंगे पतिते वयम् । निरानंदाः स्थिताः सर्व आचक्ष्वैतद्धि कारणम्

সেই কাৰণতেই সি গুচি গ’ল; আৰু যেতিয়া সেই লিঙ্গ পতিত হ’ল, তেতিয়াৰ পৰা আমি সকলোৱে আনন্দহীন হৈ আছোঁ। ইয়াৰ সত্য কাৰণ কৃপা কৰি কওক।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । अशोभनमिदं कार्यं युष्माभिर्यत्कृतं महत् । रुद्रस्यातिसुरूपस्य सेर्ष्या ये हन्तुमुद्यताः

ব্ৰহ্মা ক’লে: তোমালোকৰ দ্বাৰা কৰা এই মহান কাৰ্য অশোভন। ঈৰ্ষ্যাৰ বশে অতি-সুৰুপ ৰুদ্ৰক আঘাত কৰি নিধন কৰিবলৈ তোমালোক উদ্যত হৈছিলা।

Verse 21

आसुरीं दानवीं दैवीं यक्षिणीं किंनरीं तथा । विद्याधरीं च गन्धर्वीं नागकन्यां मनोरमाम् । एता वरस्त्रियस्त्यक्त्वा युष्मदीयासु तास्वपि

আসুৰী, দানৱী, দেৱী, যক্ষিণী, কিন্নৰী, বিদ্যাধৰী, গন্ধৰ্বী অথবা মনোমোহা নাগ-কন্যা—এনে উত্তম নাৰীসকলক ত্যাগ কৰি, তোমালোকৰ নাৰীৰ মাজতো তেওঁ কিয় সুখ বিচাৰিব?

Verse 22

आह्लादं कुरुते सर्वे नैव जानीत भो द्विजाः । त्रैलोक्यनायकां सर्वां रूपातिशयसंयुताम्

সকলো সত্তাই তাত আনন্দ পায়; তথাপি, হে দ্বিজসকল, তোমালোক নুবুজা—তেওঁ ত্ৰিলোকৰ অধিশ্বৰী, অতুল সৌন্দৰ্য্যে বিভূষিতা।

Verse 23

तां त्यक्त्वा मुनिपत्नीनामाह्लादं कुरुते कथम् । तया रुद्रो हि विज्ञप्त ऋषीणां कुर्वनुग्रहम्

তাক ত্যাগ কৰি তেওঁ মুনিপত্নীসকলত কেনেকৈ আনন্দ ল’ব? নিশ্চয় ৰুদ্ৰই তেঁওৰ অনুৰোধত, ঋষিসকলৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰি, কৃপা প্ৰদান কৰিছিল।

Verse 24

तेन वाक्येन पार्वत्या जिज्ञासार्थं कृतं मनः । चतुर्द्दशविधस्यापि भूतग्रामस्य यः प्रभुः

সেই বাক্যসমূহে পাৰ্বতীৰ মন জিজ্ঞাসাৰ দিশে ঘূৰি গ’ল; কিয়নো তেওঁ চৌদ্দ প্ৰকাৰৰ ভूतগণসহ সমগ্ৰ সত্তাসমূহৰ প্ৰভু।

Verse 25

स शप्तो डिंडिरूपस्तु भवद्भिः करणेश्वरः । तच्छापाच्छप्तमेवैतत्समस्तं तद्गुणास्पदम् । देवतिर्यङ्मनुष्याणां निरानंदमिति स्थितम्

ডিঁডি-ৰূপ ধৰি প্ৰকাশিত সেই কৰণেশ্বৰক তোমালোকেই শাপ দিছিলা। সেই শাপৰ ফলত, তেওঁৰ গুণ আৰু আশ্ৰয়ত থকা এই সমগ্ৰ লোক শাপগ্ৰস্ত হ’ল; সেয়ে দেৱ, তিৰ্যক আৰু মানুহ সকলোৱে আনন্দহীন অৱস্থাত বাস কৰিছে।

Verse 26

शापेनानेन भवतां महा दोषः प्रजायते । आराध्यं नान्यथा लिंगमुन्नतिं यात्यधोगतम्

এই শাপৰ ফলত তোমালোকৰ ওপৰত মহাদোষ জন্মে। লিঙ্গকেই আৰাধনা কৰিব লাগে, অন্যথা নহয়; যিয়ে এই বিধি লঙ্ঘন কৰে, সি উন্নতিৰ পৰা পতিত হৈ অধোগতিলৈ যায়।

Verse 27

एवमुक्तेऽथ देवेन विप्रा ऊचुः पितामहम् । द्रष्टव्यः कुत्र सोऽस्माभिः कथयस्व यथास्थितम्

দেৱতাই এইদৰে ক’লে, তেতিয়া বিপ্ৰসকলে পিতামহ ব্ৰহ্মাক ক’লে— “আমি সকলোৱে তেওঁক ক’ত দৰ্শন কৰিব পাৰিম? যি দৰে আছে, তেনেদৰে স্পষ্টকৈ কওক।”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । आस्ते गजस्वरूपेण कुबेराश्रमसंस्थितः । तत्र गत्वा तमासाद्य तोषयध्वं पिनाकिनम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে— “তেওঁ গজৰূপে কুবেৰাশ্ৰমত অৱস্থিত হৈ আছে। তাত গৈ তেওঁক লাভ কৰি পিনাকধাৰী শিৱক সন্তুষ্ট কৰা।”

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सर्वे ते हृष्टमानसाः । गंतुं प्रवृत्ताः सहसा कोटिसंख्यास्तपोधनाः

তেওঁৰ বাক্য শুনি সেই সকলো তপোধন মুনিসকল অন্তৰত আনন্দিত হ’ল আৰু কোটিসংখ্যক হৈ তৎক্ষণাৎ যাত্ৰা কৰিবলৈ ওলাই পৰিল।

Verse 30

चिंतयंतः शुभं देशं द्रष्टुं तं गजरूपिणम् । रुद्रं पितामहाख्यातं कुबेराश्रमवासिनम्

তেওঁলোকে সেই শুভ দেশ চিন্তা কৰি, পিতামহে কোৱা গজৰূপী ৰুদ্ৰক—কুবেৰাশ্ৰমত বাস কৰা—দৰ্শন কৰিবলৈ আকুল হ’ল।

Verse 31

क्षुत्कामकंठास्तृषितान्गौरी मत्वा तपोधनान् । आदाय गोरसं तेषां कारुण्यात्सा पुरः स्थिता

তপস্যাই ধন হোৱা সেই মুনিসকলক ক্ষুধিত আৰু তৃষিত বুলি ভাবি, গৌৰীয়ে কৰুণাবশত তেওঁলোকৰ বাবে গোৰস (গাখীৰ) লৈ সন্মুখত থিয় হ’ল।

Verse 32

असितां कुटिलां स्निग्धामायतां भुजगीमिव । वेणीं शिरसि बिभ्राणा गौरी गोरससंयुता

গোৰসসহ গৌৰীয়ে মূৰত এক দীঘল বেণী ধাৰণ কৰিছিল—ক’লা, কুটিল-ঢৌৱা, স্নিগ্ধ আৰু দীঘল—যেন সাপিনী।

Verse 33

सा तानाह मुनीन्सर्वान्यन्मया पर्वताहृतम् । कपित्थफलसंगंधं गोरसं त्वमृतोपमम्

তেতিয়া তাই সকলো মুনিক ক’লে: “এই গোৰস মই পৰ্বতৰ পৰা আনিছোঁ—কপিত্থ ফলৰ সুগন্ধিযুক্ত—ই অমৃতসম।”

Verse 34

तयैवमुक्ता विप्रास्तु आहुस्तां विपुलेक्षणाम् । स्नात्वा च सर्वे पास्यामो गोरसं तु त्वयाहृतम्

এনেদৰে কোৱা শুনি, সেই ব্ৰাহ্মণসকলে বৃহৎ-নয়না দেৱীক ক’লে: “স্নান কৰি আমি সকলোৱে তোমাৰ আনা গোৰস পান কৰিম।”

Verse 35

ततः श्रुत्वा तथा देव्या स्नानार्थं तीर्थमुत्तमम् । तप्तोदकेनसंपूर्णं कृतं कुण्डं मनोरमम्

তেতিয়া এই কথা শুনি দেৱীয়ে স্নানাৰ্থে এক উত্তম তীৰ্থ সৃষ্টি কৰিলে—উষ্ণ জলেৰে পৰিপূৰ্ণ এক মনোৰম কুণ্ড।

Verse 36

तत्र ते संप्लुताः सर्वे विमुक्ता विपुलाच्छ्रमात् । कृताऽह्ना गोरसस्वैव पानार्थं समुपस्थिताः

তাত তেওঁলোকে সকলোৱে স্নান কৰি মহা ক্লান্তিৰ পৰা মুক্ত হ’ল। আহ্নিক কৰ্ম সম্পূৰ্ণ কৰি, গোৰস পান কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল।

Verse 37

पत्रैर्दिवाकरतरोर्विधाय पुटकाञ्छुभान् । उपविश्य क्रमात्सर्वे ते पिबंति स्म गोरसम्

দিবাকৰ গছৰ পাতৰে সুন্দৰ পুটকা সাজি, তেওঁলোকে সকলোৱে ক্ৰমে বহি তাত অৰ্পিত গোৰস পান কৰিলে।

Verse 38

गोरसेन तदा तेषाममृतेनेव पूरितान् । बुभुक्षितानां पुटकान्मुनीनां तृप्तिकारणात्

তেতিয়া তেওঁলোকৰ পুটকাবোৰ গোৰসেৰে অমৃতৰ দৰে ভৰি উঠিল; ভোকাতুৰ মুনিসকলৰ তৃপ্তিৰ মূল কাৰণ হ’ল সেয়াই।

Verse 39

पुनः पूरयते गौरी पीत्वा ते तृप्तिमागताः । क्षुत्तृषाश्रमनिर्मुक्ताः पुनर्जाता इव स्थिताः

গৌৰীয়ে পুনঃ পুনঃ তেওঁলোকৰ পুটকা ভৰাই দিলে। পান কৰি তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত হ’ল—ভোক, পিয়াহ আৰু ক্লান্তিৰ পৰা মুক্ত, যেন নতুনকৈ জন্ম লোৱা।

Verse 40

स्वस्थचित्तैस्ततो ज्ञात्वा नेयं गोपालिसंज्ञिका । अनुग्रहार्थमस्माकं गौरीयं समुपागता

তাৰ পাছত শান্তচিত্তে তেওঁলোকে বুজিলে—“ই গোপালিনী নামৰ কোনো নাৰী নহয়; ই গৌৰী স্বয়ং, আমাৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ আহিছে।”

Verse 41

प्रणम्य शिरसा सर्वे तामूचुस्ते सुमध्यमाम् । उमे कथय कुत्रस्थं द्रक्ष्यामो रुद्रमेकदा

সকলোয়ে শিৰ নত কৰি সেই সুকোমল-কটিযুক্তা দেৱীক ক’লে: “হে উমা, ৰুদ্ৰ ক’ত নিবাস কৰে কোৱা, যাতে আমি অন্তত এবাৰ তেঁওক দৰ্শন কৰিব পাৰোঁ।”

Verse 42

तथोक्तास्ते महात्मानस्तं पश्यत महागजम् । गजतां च समासाद्य संचरंतं महाबलम्

এইদৰে কোৱা হ’লে সেই মহাত্মাসকলক কোৱা হ’ল: “সেই মহাগজক চোৱা; হাতীৰ জাকৰ ওচৰলৈ গৈ সি মহাবলেৰে ইফালে-সিফালে বিচৰণ কৰে।”

Verse 43

भवद्भिर्निजभक्त्यायं संग्राह्यो हि यथासुखम् । ते तद्वचनमासाद्य समेत्यैकत्र च द्विजाः

“নিজ ভক্তিৰ দ্বাৰাই ইয়াক যিদৰে সুবিধা হয় তিদৰে বশত আনিবা।” সেই বাক্য গ্ৰহণ কৰি দ্বিজ মুনিসকল এক ঠাইত একেলগে সমবেত হ’ল।

Verse 44

पवित्रास्तं गजं द्रष्टुं भावितेनांतरात्मना । यत्रैकत्र स्थिता विप्रास्तत्र तीर्थं महोदयम् । संगमेश्वरसंज्ञं तु पूर्वं सर्वत्र विश्रुतम्

অন্তৰে পবিত্ৰ হৈ, অন্তৰাত্মা ভাবিত কৰি, সেই গজৰ দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে ব্ৰাহ্মণসকল এক ঠাইতে স্থিৰ হ’ল। সেই স্থানেই মহোদয় তীৰ্থ, যি পূৰ্বে ‘সঙ্গমেশ্বৰ’ নামে সৰ্বত্র খ্যাত আছিল।

Verse 45

ततस्तस्मात्प्रवृत्तास्ते द्रष्टुकामा महागजम् । कुंडिकाः संपरित्यज्य संनह्यात्मानमात्मना

তাৰ পাছত তাতৰ পৰা তেওঁলোকে মহাগজক দৰ্শন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। কুণ্ডিকা ত্যাগ কৰি, নিজে নিজে দৃঢ় সংকল্পেৰে আত্মাক সজ্জিত কৰিলে।

Verse 46

यत्र ताः कुंडिकास्त्यक्तास्तत्तीर्थं कुण्डिकाह्वयम् । सर्वपापहरं पुंसां दृष्टाऽदृष्टफलप्रदम्

য’ত সেই জলঘটবোৰ ত্যাগ কৰা হৈছিল, সেই স্থান ‘কুণ্ডিকা’ নামে তীৰ্থ হৈ পৰিল। ই মানুহৰ সকলো পাপ হৰণ কৰে আৰু দৃষ্ট-অদৃষ্ট উভয় ফল দান কৰে।

Verse 47

कुबेरस्याश्रमं प्राप्य ततस्ते मुनिसत्तमाः । नालिकेरवनीसंस्थं ददृशुस्तं द्विपं तदा

কুবেৰদেৱৰ আশ্ৰমত উপস্থিত হৈ, সেই শ্ৰেষ্ঠ মুনিসকল তেতিয়া নাৰিকলবনৰ মাজত অৱস্থিত সেই হাতীটোক দেখিলে।

Verse 48

करे ग्रहीतुमारब्धाः स्वकरैर्हृष्टमानसाः । गजस्तान्करसंलग्नान्विचिक्षेप तपोधनान्

আনন্দিত চিত্তে তেওঁলোকে নিজৰ হাতেৰে তাৰ শুঁড় ধৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে; কিন্তু হাতীটোৱে শুঁড়ত আঁকোৱালি ধৰা সেই তপোধন ঋষিসকলক ঝাঁকি মাৰি দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 49

काश्चिदंगसमालग्नान्समंताद्भयवर्जितान् । एवं स तैः पुनः सर्वैर्मशकैरिव चेष्टितम्

কিছুমানে চাৰিওফালে ভয়শূন্য হৈ তাৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ আঁকোৱালি ধৰিলে। এইদৰে সকলোৱে পুনঃপুনঃ তাক মশাৰ দৰে উৎপাত কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 50

क्रीडां करोति विविधां वनसंस्थो हरद्विपः । तद्रूपं संपरित्यज्य रुद्रो रौद्रगजात्मकम्

বনত অৱস্থিত হৰদ্বিপে নানা প্ৰকাৰ ক্ৰীড়া কৰিলে। তাৰপিছত সেই ৰূপ পৰিত্যাগ কৰি, ৰৌদ্ৰ গজ-স্বৰূপ ধাৰণ কৰা ৰুদ্ৰই অন্য প্ৰকাশলৈ অগ্ৰসর হ’ল।

Verse 51

पुनरन्यच्चकारासौ डिंडिरूपं मनोरमम् । जयशब्दप्रघोषेण वेदमङ्गलगीतकैः

পুনৰ তেওঁ আন এক মনোমোহা ৰূপ ধাৰণ কৰিলে—ডিঁডি-ৰূপ—জয়ধ্বনিৰ গম্ভীৰ গুঞ্জন আৰু বৈদিক মঙ্গলগীতৰ মাজত।

Verse 52

उन्नामितं पुनस्तेन यत्र लिंगं महोदयम् । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

য’ত তেওঁ পুনৰ সেই মহোদয় মহিমাময় লিঙ্গ উত্তোলন কৰিলে, সেই স্থান ‘উন্নত’ বুলি ঘোষিত—পবিত্ৰ ধামসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 53

गजरूपधरस्तत्र स्थितः स्थाने महाबलः । गणनाथस्वरूपेण ह्युन्नतो जगति स्थितः

সেই ঠাইত মহাবলী জনে গজ-ৰূপ ধৰি স্থিত থাকিল; আৰু জগতত ‘উন্নত’ নামে প্ৰতিষ্ঠিত হৈ, গণনাথৰ স্বৰূপে অৱস্থিত।

Verse 54

डिंडिरूप धरो भूत्वा रुद्रः प्राह तपोधनान् । यन्मया भवतां कार्यं कर्तव्यं तदिहोच्यताम्

ডিঁডি-ৰূপ ধৰি ৰুদ্ৰই তপোধন ঋষিসকলক ক’লে: “মোৰ দ্বাৰা তোমালোকৰ যি কাৰ্য, যি কৰ্তব্য, সেয়া ইয়াত কোৱা হওক।”

Verse 55

एवमुक्तस्तु तैरुक्तः सर्वज्ञानक्रियापरैः । सानन्दाः प्राणिनः संतु त्वत्प्रसादात्पुरा यथा

এইদৰে কোৱা হ’লে, সৰ্বজ্ঞান আৰু সদ্ক্ৰিয়াত ৰত তেওঁলোকে আনন্দে উত্তৰ দিলে: “আপোনাৰ প্ৰসাদত প্ৰাণীসকল পূৰ্বৰ দৰে সুখী হওক।”

Verse 56

क्षंतव्यं देवदेवेश कृतं यन्मूढमानसैः । त्वत्प्रसादात्सुरेशान तत्त्वं सानुग्रहो भव

হে দেবদেৱেশ, মূঢ় হৈ পৰা মনৰ দ্বাৰা যি কৰা হ’ল, তাক ক্ষমা কৰক। হে সুৰেশান, আপোনাৰ প্ৰসাদে আমাৰ ওপৰত সত্য দয়া আৰু অনুগ্ৰহ বৰ্ষাওক।

Verse 57

एवमस्त्विति तेनोक्तास्ते सर्वे विगतज्वराः । तल्लिंगानुकृतिं लिंगमीजिरे मुनयस्तथा । चक्रुस्ते मुनयः सर्वे स्तुतिं विगतमत्सराः

তেওঁ “এৱমস্ত্ব” বুলি কোৱাত তেওঁলোক সকলোৱে জ্বৰ-মুক্ত হ’ল। তাৰ পাছত মুনিসকলে সেই দিৱ্য লিঙ্গৰ অনুকৃতিত গঢ়া লিঙ্গ পূজা কৰিলে, আৰু ঈৰ্ষা-মুক্ত হৈ সকলো মুনিয়ে স্তৱগান ৰচনা কৰিলে।

Verse 58

क्षमस्व देवदेवेश कुर्वस्माकमनुग्रहम् । अस्मिंल्लिंगे लयं गच्छ मूलचण्डीशसंज्ञके । त्रिकालं देवदेवेश ग्राह्या ह्यत्र कला त्वया

হে দেবদেৱেশ, আমাক ক্ষমা কৰক আৰু আমাৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰক। মূলচণ্ডীশ নামে পৰিচিত এই লিঙ্গত লয় গমন কৰক। হে দেবদেৱেশ, ত্ৰিকালত ইয়াত আপোনাৰ দিৱ্য কলা গ্ৰহণীয় হওক।

Verse 59

ईश्वर उवाच । चण्डी तु प्रोच्यते देवी तस्या ईशस्त्वहं स्मृतः । तस्य मूलं स्मृतं लिंगं तदत्र पतितं यतः

ঈশ্বৰ ক’লে: “দেৱীক চণ্ডী বুলি কোৱা হয়, আৰু মই তেঁওৰ ঈশ (প্ৰভু) বুলি স্মৃত। সেই লিঙ্গক তেঁওৰ ‘মূল/উৎস’ বুলি কোৱা হয়, কিয়নো সেয়া ইয়াত পতিত হৈছিল।”

Verse 60

तस्मात्तन्मूल चण्डीश इति ख्यातिं गमिष्यति वा । पीकूपतडागानां शतैस्तु विपुलैरपि

“সেইহেতু ই ‘মূলচণ্ডীশ’ নামে খ্যাতি লাভ কৰিব। বৃহৎ কূপ আৰু তড়াগ (পুখুৰী)ৰ শত শত (ধাৰ্মিক কৰ্ম) থাকিলেও…”

Verse 61

कृतैर्यज्जायते पुण्यं तत्पुण्यं लिंगदर्शनात् । ब्रह्माण्डं सकलं दत्त्वा यत्पुण्यफलमाप्नुयात्

যি পুণ্য কৰ্মেৰে জন্মে, সেই একে পুণ্য কেৱল লিঙ্গ-দৰ্শনে লাভ হয়। সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ড দান কৰিলে যি পুণ্যফল পোৱা যায়…

Verse 62

तत्पुण्यं लभते देवि मूलचण्डीशदर्शनात् । तत्र दानानि देयानि षोडशैव नरोत्तमैः

হে দেবী, সেই একে পুণ্য মূলচণ্ডীশৰ দৰ্শনে লাভ হয়। তাত নৰোত্তমসকলে ষোড়শ প্ৰকাৰ দান দিয়া উচিত।

Verse 63

एवं तद्भविता सर्वं यन्मयोक्तं द्विजोत्तमाः । यात दारुवनं विप्राः सर्वे यूयं तपोधनाः । मया सर्वे समादिष्टा यात दारुवनं द्विजाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, মই যি কৈছোঁ সেয়াই সকলো হ’ব। হে বিপ্ৰসকল, তপস্যাধন তোমালোক সকলেই দাৰুৱনলৈ যোৱা। মই তোমালোক সকলোকে আদেশ দিলোঁ—হে দ্বিজসকল, দাৰুৱনলৈ যোৱা।

Verse 64

ततस्तु संप्राप्य महद्वचो मम सर्वे प्रहृष्टा मुनयो महोदयम् । गत्वा च तद्दारुवनं महेश्वरि पुनश्च चेरुः सुतपस्तपोधनाः

তাৰ পাছত, হে মহেশ্বৰী, মোৰ মহৎ বচন লাভ কৰি সকলো মুনি অতি আনন্দিত হ’ল। সেই দাৰুৱনলৈ গৈ, তপস্যাই যাৰ ধন সেই তপোধনসকলে পুনৰ উত্তম তপত লীন হ’ল।

Verse 65

एतस्मात्कारणाद्देवि मूलचण्डीशसंज्ञितम् । लिंगं पापहरं नृणामर्द्धचन्द्रेण भूषितम्

এই কাৰণেই, হে দেবী, এই লিঙ্গ ‘মূলচণ্ডীশ’ নামে খ্যাত। ই মানুহৰ পাপ হৰণ কৰে আৰু অৰ্ধচন্দ্ৰেৰে ভূষিত।

Verse 66

दोहनी दुग्थदानेन मुनीनां तृषितात्मनाम् । श्रमापहारं यद्देवि त्वया कृतमनुत्तमम् । तत्तप्तोदकनाम्ना वा अभूत्कुण्डं धरातले

হে দেবী! দোহনী গাইৰ দ্বাৰা তৃষ্ণাতুৰ মুনিসকলক দুগ্ধদান কৰি তুমি শ্ৰম হৰণ কৰা অতুলনীয় পুণ্যকৰ্ম কৰিলা। সেই স্থানেই পৃথিৱীত ‘তপ্তোদক’ নামে কুণ্ড ৰূপে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 67

ऋषितोयाजले स्नात्वा चण्डीशं यः प्रपूजयेत् । स प्रचण्डो भवेद्भूमौ भुवनानामधीश्वरः

যি জনে ‘ঋষিতোয়’ নামে পবিত্ৰ জলে স্নান কৰি তাৰ পিছত ভক্তিভাৱে চণ্ডীশক পূজা কৰে, সি পৃথিৱীত প্ৰচণ্ড শক্তিমান হয় আৰু ভুবনসমূহত অধীশ্বৰ্য লাভ কৰে।

Verse 68

एतत्संक्षेपतो देवि माहात्म्यं कीर्तितं तव । मूलचण्डीशदेवस्य श्रुतं पातकनाशनम्

এইদৰে, হে দেবী, তোমাৰ মাহাত্ম্য সংক্ষেপে কীৰ্তিত হ’ল। মূলচণ্ডীশ দেৱতাৰ এই কাহিনী শ্ৰৱণ কৰাই পাপনাশক।

Verse 308

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तप्तोदककुण्डोत्पत्तौ मूलचण्डीशोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तर त्रिशततमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ অন্তৰ্গত সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য’ অংশত, ‘তপ্তোদক কুণ্ড’ৰ উৎপত্তি-প্ৰসঙ্গে ‘মূলচণ্ডীশ উৎপত্তি-মাহাত্ম্য’ বৰ্ণনা নামক অষ্টোত্তৰ ত্ৰিশততম (৩০৮তম) অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।