Adhyaya 167

Verse 2

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्रस्थां भूतमातृकाम् । सावित्र्या वारूणे भागे शतधन्वंतरे स्थिताम् । नवकोटि गणैर्युक्तां प्रेतभूतसमाकुलाम् । पूजितां सिद्धगंधर्वैर्देवादिभिरनेकशः

ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, তাত অৱস্থিত ভূতমাতৃকাৰ দৰ্শনলৈ যোৱা উচিত—সাৱিত্ৰীৰ বৰুণ-দিশাৰ ভাগত, এশ ধনুৰ অন্তৰত স্থিত; নৱ কোটি গণেৰে সংযুক্ত, প্ৰেত-ভূতেৰে পৰিপূৰ্ণ, আৰু সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব, দেৱ আদি বহুজনৰ দ্বাৰা পুনঃপুনঃ পূজিত।

Verse 3

देव्युवाच । भूतमातेति संहृष्टा ग्रामेग्रामे पुरेपुरे । गायन्नृत्यन्हसंल्लोकः सर्वतः परिधावति

দেৱীয়ে ক’লে: ‘ভূতমাতা!’ বুলি উল্লসিত হৈ লোকসকল গাঁও গাঁও, নগৰ নগৰ, গাই নাচি হাঁহি সকলো দিশে দৌৰি ফুৰে।

Verse 4

उन्मत्तवत्प्रलपते क्षितौ पतति मत्तवत् । क्रुद्धवद्धावति परान्मृतवत्कृष्यते हि सः

সেয়া উন্মত্তৰ দৰে প্ৰলাপ কৰে, মত্তৰ দৰে মাটিত পৰে; ক্ৰুদ্ধৰ দৰে আনক ধাৱি যায়, আৰু মৃতৰ দৰে তাক টানি লৈ যোৱা হয়।

Verse 5

सुखभंगांश्च कुरुते लोको वातगृहीतवत् । भूतवद्भस्ममूत्रांबुकर्दमानवगाहते

লোকসকলে বায়ু-গ্ৰহে ধৰা পৰাৰ দৰে সুখ-শান্তি ভাঙে; ভূতগ্ৰস্তৰ দৰে ছাই, মূত্ৰ, পানী আৰু কাদাত ডুব যায়।

Verse 6

किमेष शास्त्रनिर्दिष्टो मार्गः किमुत लौकिकः । मुह्यते मे मनो देव तेन त्वं वक्तुमर्हसि

এই পথ শাস্ত্ৰে নিৰ্দেশিত নে, নে কেৱল লোকাচাৰ? হে দেৱ, মোৰ মন বিভ্ৰান্ত হৈছে; সেয়ে আপুনি কৃপা কৰি ব্যাখ্যা কৰিব।

Verse 7

कथं सा पुरुषैः पूज्या प्रभासक्षेत्रवासिभिः । कस्मात्तत्र गता देवी कस्मिन्काले समागता । कस्मिन्दिने तु मासे तु तस्याः कार्यो महोत्सवः

প্ৰভাসক্ষেত্ৰত বাস কৰা লোকসকলে সেই দেৱীক কেনেকৈ পূজা কৰিব? কোন কাৰণত দেৱী তাত গ’ল, আৰু কোন সময়ত আহি উপস্থিত হ’ল? আৰু কোন দিনত, কোন মাহত তেখেতৰ মহোৎসৱ পালন কৰিব লাগে?

Verse 8

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्ते किंचिन्मनोगतम् । आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च भवन्तीति मतिर्मम

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে দেবী; তোমাৰ মনত যি ভাব উঠিছে, সেয়া মই ক’ম। মোৰ দৃঢ় মত এই যে—মানুহ আস্থাবান হয় আৰু ধৰ্ম তথা পবিত্ৰতাত শ্ৰদ্ধা-ভৰসা লাভ কৰে।

Verse 9

चाक्षुषस्यान्तरेऽतीते प्राप्ते वैवस्वतेऽन्तरे । दक्षापमानात्संजाता तदा पर्वतपुत्रिका

যেতিয়া চাক্ষুষ মন্বন্তৰ অতীত হ’ল আৰু বৈৱস্বত মন্বন্তৰ উপস্থিত হ’ল, তেতিয়া দক্ষৰ অপমানৰ পৰা উদ্ভূত হৈ পৰ্বতৰ কন্যা (পাৰ্বতী) পুনৰ প্ৰকাশ পালে।

Verse 10

द्वापरे तु द्वितीये वै दत्ता त्वं पर्वतेन मे । विवाहे चैव संजाते सर्वदेवमनोरमे

দ্বিতীয় দ্বাপৰ যুগত পৰ্বত (হিমালয়) নিশ্চয় তোমাক মোক অৰ্পণ কৰিলে; আৰু যেতিয়া বিবাহ সম্পন্ন হ’ল, সেয়া সকলো দেৱতাৰ মন হৰণ কৰিলে।

Verse 11

त्वया च सहितः पूर्वं मन्दरे चारुकंदरे । अक्रीडं च मुदा युक्तो दिव्यक्रीडनकैः प्रिये । पीनोन्नतनितंबेन भ्राजमाना कुचोन्नताम्

হে প্ৰিয়ে, আগতে তোমাৰ সৈতে মন্দৰ পৰ্বতৰ মনোমোহা গুহাসমূহত আমি আনন্দেৰে ক্ৰীড়া কৰিছিলোঁ, দিব্য খেলনাৰে সজ্জিত হৈ। তুমিও পূৰ্ণ, উচ্ছ্বসিত নিতম্ব আৰু উন্নত স্তনে দীপ্তিময় হৈ উজলি উঠিছিলা।

Verse 12

सिताब्जवदनां हृष्टां दृष्ट्वाऽहं त्वां महाप्रभाम् । दग्धकामतरोः कन्दकंदलीमिव निःसृताम् । महार्हशयनस्थां त्वां तदा कामितवानहम्

হে মহাপ্ৰভা! তোমাক হৃষ্ট, শ্বেত পদ্ম-মুখী আৰু অতি দীপ্তিময় দেখি—দগ্ধ কামতৰুৰ পৰা ওলোৱা কোমল কুঁহিপাতৰ দৰে—আৰু মহাৰ্হ শয্যাত বিশ্ৰাম কৰা তোমাক তেতিয়াই মই কামনা কৰিলোঁ।

Verse 13

सुरते तव संजातं दिव्यं वर्षशतं यदा । तदा देवि समुत्थाय निरोधान्निर्गता बहिः

তোমাৰ সুৰত-ক্ৰীড়াত যেতিয়া দিব্য একশ বছৰ পাৰ হ’ল, তেতিয়া, হে দেবী! তুমি উঠি নিৰোধৰ পৰা মুক্ত হৈ বাহিৰলৈ ওলাই গ’লা।

Verse 14

तवोदकात्समुत्तस्थौ नार्येका गह्वरोदरा । कृष्णा करालवदना पिंगाक्षी मुक्तमूर्धजा

তোমাৰ উদকৰ পৰা এগৰাকী নাৰী উঠিল—গহ্বৰোদৰা; কৃষ্ণবৰ্ণা, কৰাল-মুখী, পিঙ্গল-নয়না আৰু মুক্ত মূৰ্ধজা।

Verse 15

कपालमालाभरणा बद्धमुण्डार्धपिंडका । खट्वांगकंकालधरा रुण्डमुंडकरा शिवा

তাই কপালমালা অলংকাৰ পিন্ধিছিল, বাঁধা অর্ধ-মুণ্ডৰ গুচ্ছ বহন কৰিছিল; খট্বাঙ্গ আৰু কঙ্কাল ধাৰণ কৰিছিল; আৰু ৰুণ্ড-মুণ্ড হাতে লৈছিল—সেই ভয়ংকৰ শিৱা, শিৱৰ অনুচৰী।

Verse 16

द्वीपिचर्माम्बरधरा रणत्किंकिणिमेखला । डमड्डमरुकारा च फेत्कारपूरिताम्बरा

দ্বীপিচর্মৰ অম্বৰ পিন্ধি, ৰণৰণ কৰা কিঙ্কিণী-মেখলা বাঁধি; ডমৰুৰ ডমাড্ডম শব্দ কৰি, নিজৰ ফেত্কাৰে আকাশ ভৰাই তুলিছিল।

Verse 17

तस्याश्च पार्श्वगा अन्यास्तासां नामानि मे शृणु । सख्यो ब्राह्मणराक्षस्यस्तासां चैव सुदर्शनाः

তাইৰ কাষত আন কিছুমান নাৰীও আছিল—মোৰ পৰা সিহঁতৰ নাম শুনা। সিহঁত তাইৰ সখী, ব্ৰাহ্মণ-ৰাক্ষসী, আৰু সিহঁতো দৰ্শনত মনোমোহা আছিল।

Verse 18

दशकोटिप्रभेदेन धरां व्याप्य सुसंस्थिताः । मुख्यास्तत्र चतस्रो वै महाबलपराक्रमाः

দশ কোটি প্ৰভেদে পৃথিৱীজুৰি বিস্তৃত হৈ সিহঁত সুদৃঢ়ভাৱে স্থিত। সিহঁতৰ মাজত চাৰিগৰাকী মুখ্য বুলি গণ্য, মহাবল আৰু পৰাক্ৰমে সমৃদ্ধ।

Verse 19

रक्तवर्णा महाजिह्वाऽक्षया वै पापकारिणी । एतासामन्वये जाताः पृथिव्यां ब्रह्मराक्षसाः

ৰক্তবৰ্ণা, দীঘল জিহ্বাযুক্তা, অক্ষয়, আৰু নিশ্চয় পাপকর্মকাৰিণী—এইসকলৰ বংশধাৰাৰ পৰা পৃথিৱীত ব্ৰহ্ম-ৰাক্ষস জন্মিল।

Verse 20

श्लेष्मातकतरौ ह्येते प्रायशः सुकृतालयाः । उत्तालतालचपला नृत्यंति च हसंति च

ইহঁত সাধাৰণতে শ্লেষ্মাতক গছত দেখা যায়, অধিকাংশে পুণ্য সঞ্চিত স্থানত বাস কৰে। উচ্চ তালে চঞ্চল হৈ সিহঁতে নাচে আৰু হাঁহেও।

Verse 21

विज्ञेया इह लोकेऽस्मिन्भूतानां मूलनायकाः । अतिकृष्णा भवन्त्येते व्यंतरान्तरचारिणः

এই লোকতেই সিহঁতক ভূতসকলৰ আদিম মূল-নায়ক বুলি জানিবা। সিহঁত অতি কৃষ্ণবৰ্ণ, আৰু ব্যন্তৰ ৰূপে অন্তৰাল-অন্তৰচৰী হৈ বিচৰণ কৰে।

Verse 22

वृक्षाग्रमात्रमाकाशं ते चरंति न संशयः

তেওঁলোকে আকাশত কেৱল গছৰ শীৰ্ষসম উচ্চতা পৰ্যন্তেই বিচৰণ কৰে—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 23

तथैव मम वीर्यात्तु मद्रूपाभरणः पुमान् । कपालखट्वांगधरो जातश्चर्मविगुण्ठितः

সেইদৰে মোৰ নিজ শক্তিৰ পৰা মোৰেই ৰূপ-অলংকাৰৰে বিভূষিত এজন পুৰুষ উদ্ভৱ হ’ল—হাতে কপাল (খুলি) আৰু খট্বাঙ দণ্ড ধৰি, চামৰাৰে আৱৃত।

Verse 24

अनुगम्यमानो बहुभिर्भूतैरपि भयंकरः । सिंहशार्दूलवदनैर्वदनोल्लिखितांबरैः

বহু ভূতৰ দ্বাৰা অনুসৃত হৈ সি নিশ্চয়েই ভয়ংকৰ আছিল—সিংহ আৰু শাৰ্দূল সদৃশ মুখধাৰীসকলৰ মাজত ঘেৰাও, যাৰ উত্থিত মুখ যেন আকাশকেই আঁচোৰ মাৰে।

Verse 25

एवं देवि तदा जातः क्षुधाक्रान्तो बभाष माम् । अतोऽहं क्षुधितं दृष्ट्वा वरं हीमं च दत्तवान्

এইদৰে, হে দেবী, যেতিয়া সি জন্মিল, ক্ষুধাত আক্ৰান্ত হৈ সি মোক ক’লে। সেয়ে তাক ক্ষুধিত দেখি মই তাক এটা বৰ দিলোঁ—উপযুক্ত আৰু ভয়ংকৰ।

Verse 26

युवयोर्हस्तसंस्पर्शान्नक्तमेवास्तु सर्वशः । नक्तं चैव बलीयांसौ दिवा नातिबलावुभौ । पुत्रवद्रक्षतं लोकान्धर्मश्चैवानुपाल्यताम्

‘তোমালোক দুয়োৰ হাতৰ স্পৰ্শত সৰ্বত্ৰ ৰাতি হোৱাই থাকক। আৰু ৰাতিত তোমালোক দুয়ো অধিক বলৱান হ’বা; দিনত তোমালোক দুয়োৰ বল অতিশয় নহ’ব। পুত্ৰৰ দৰে লোকসমূহক ৰক্ষা কৰা, আৰু ধৰ্ম যথাযথভাৱে পালন হওক।’

Verse 27

इत्युक्तौ तौ मया तत्र भूतमातृगणौ प्रिये । एकीभूतौ क्षणेनैव तौ भवानीभवोद्भवौ

এইদৰে, হে প্ৰিয়ে, মই তাত ভূত-মাতৃগণ দুয়োক তেনেকৈ ক’লোঁ। ক্ষণমাত্ৰতে সেই দুয়ো একীভূত হ’ল—ভৱানী আৰু ভৱৰ পৰা উদ্ভূত।

Verse 28

दृष्ट्वा हृष्टमनाश्चाहमवोचं त्वां शुचिस्मिते

তেওঁলোকক দেখি মোৰ মন আনন্দেৰে ভৰি উঠিল, আৰু মই তোমাক ক’লোঁ, হে শুচি-হাস্যময়ী।

Verse 29

कल्याणि पश्यपश्यैतौ ममांशाच्च समुद्भवौ । बीभत्साद्भुतशृंगारधारिणौ हास्यकारिणौ

হে কল্যাণী, চোৱা—চোৱা এই দুয়োক, মোৰেই অংশৰ পৰা উদ্ভৱ। ইহঁতে ভয়ংকৰ, অদ্ভুত আৰু শৃঙ্গাৰ ৰস ধাৰণ কৰে, আৰু হাঁহি জগায়।

Verse 30

भ्रातृभांडा भूतमाता तथैवोदकसेविता । संज्ञात्रयं स्मृतं देवि लोके विख्यातपौरुषम्

‘ভ্ৰাতৃভাণ্ডা’, ‘ভূতমাতা’ আৰু ‘উদকসেৱিতা’—হে দেবী, এই তিন নাম লোকত তেওঁলোকৰ বিখ্যাত পौरুষৰূপে স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 31

पुनः कृतांजलिपुटौ दृष्ट्वा मामूचतुस्तदा । आवयोर्भगवन्कुत्र स्थाने वासो भविष्यति

পুনৰ তেওঁলোকে অঞ্জলি বঁধি মোক চাই ক’লে: ‘হে ভগৱন, আমাৰ বাসস্থান ক’ত হ’ব?’

Verse 32

इत्युक्तवन्तौ तौ तत्र वरेण च्छन्दितौ मया । अस्ति सौराष्ट्रविषये भारते क्षेत्रमुत्तमम्

তেওঁলোক দুয়োজনে এইদৰে ক’লে, মই তেওঁলোকক বৰ দান কৰি ক’লোঁ: ‘ভাৰতবৰ্ষৰ সৌৰাষ্ট্ৰ বিষয়ত এক অনুপম পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আছে।’

Verse 33

प्रभासेति समाख्यातं तत्र क्षेमं मम प्रियम् । कूर्मस्य नैरृते भागे स्थितं वै दक्षिणे परे

সেই স্থান ‘প্ৰভাস’ নামে খ্যাত; তাতেই মোৰ প্ৰিয় কল্যাণ-আসন আছে। ‘কূৰ্ম’ বিন্যাসৰ নৈঋত (দক্ষিণ-পশ্চিম) ভাগত, পৰম দক্ষিণে ই স্থিত।

Verse 34

स्वाती विशाखा मैत्रं च यत्र ऋक्षत्रयं स्मृतम् । तस्मिन्स्थाने सदा स्थेयं यावन्मन्वन्तरावधि

য’ত স্বাতী, বিশাখা আৰু মৈত্র—এই তিন নক্ষত্ৰ স্মৰণ কৰা হয়, সেই স্থানতেই তোমালোকে সদায় স্থিত থাকিবা, মন্বন্তৰৰ অন্ত পৰ্যন্ত।

Verse 35

अन्यदा जीविकं वच्मि तव भूतप्रिये सदा

হে সদায় ভূত-প্ৰিয়, অন্য সময়ত মই তোমাৰ জীৱিকা বিষয়ে ক’ম।

Verse 36

यत्र कण्टकिनो वृक्षा यत्र निष्पाववल्लरी । भार्या पुनर्भूर्वल्मीकस्तास्ते वसतयश्चिरम्

য’ত কাঁটাযুক্ত গছ আছে, য’ত নিষ্পাৱ লতা গজে—সেই ঠাইতে তোমাৰ পত্নী ‘পুনৰ্ভূ’ থাকক, আৰু ভাল্মীক (পিঁপৰা-ঢিপ) হওক তোমাৰ নিবাস; এইবোৰেই তোমাৰ দীঘলীয়া বাসস্থান হ’ব।

Verse 37

यस्मिन्गृहे नराः पञ्च स्त्रीत्रयं तावतीश्च गाः । अन्धकारेंधनाग्निश्च तद्गृहे वसतिस्तव

যি ঘৰত পাঁচজন পুৰুষ, তিনিগৰাকী নাৰী আৰু তেনেই সংখ্যক গাই থাকে, আৰু য’ত অন্ধকাৰ, ইন্ধন আৰু অগ্নি থাকে—হে দেৱী, সেই ঘৰতেই তোমাৰ বাস।

Verse 38

भूतैः प्रेतैः पिशाचैश्च यत्स्थानं समधिष्ठितम् । एकावि चाष्टबालेयं त्रिगवं पञ्चमाहिषम् । षडश्वं सप्तमातंगं तद्गृहे वसतिस्तव

ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচে যি স্থান অধিকৃত কৰি ৰাখে—হে দেৱী, সেই ঠাইতেই তোমাৰ আশ্ৰয়: য’ত এটা ভেড়া, আঠটা কিশোৰ ষাঁড়, তিনিটা গাই, পাঁচটা মহিষ, ছটা ঘোঁৰা আৰু সাতটা হাতী থাকে—সেই ঘৰতেই তোমাৰ বাস।

Verse 39

उद्दालकान्नपिटकं तद्वत्स्थाल्यादिभाजनम् । यत्र तत्रैव क्षिप्तं च तव तच्च प्रतिश्रयम्

য’ত অন্ন-আহাৰৰ টোপোলা আৰু তেনেদৰে হাঁড়ি-পাত্ৰ আদি ৰন্ধন-পাত্ৰ য’তে-ত’তে ছিটাই পেলোৱা থাকে—হে দেৱী, তাতো তোমাৰ আশ্ৰয় আছে।

Verse 40

मुशलोलूखले स्त्रीणामास्या तद्वदुदुंबरे । भाषणं कटुकं चैव तत्र देवि स्थितिस्तव

মুছল-উখলিত, নাৰীৰ মুখত, আৰু তেনেদৰে উদুম্বৰ (ডুমুৰ) গছত; আৰু য’ত বাক্য কটু হয়—হে দেৱী, তাতেই তোমাৰ স্থিতি।

Verse 41

खाद्यन्ते यत्र धान्यानि पक्वापक्वानि वेश्मनि । तद्वच्छाखाश्च तत्र त्वं भूतैः सह चरिष्यसि

যি ঘৰত পকা-অপকা ধান্য অযত্নে খোৱা হয়, আৰু য’ত ডাল-পাতি তথা কাষ্ঠখণ্ডো তেনেদৰে এলোমেলো থাকে—তাত তুমি ভূতসকলৰ সৈতে বিচৰণ কৰিবা।

Verse 42

स्थालीपिधाने यत्राग्निं ददते विकला नराः । गृहे तत्र दुरिष्टानामशेषाणां समाश्रयः

যি ঘৰত অসাৱধান বা অক্ষম লোকে ৰান্ধনি পাত্ৰৰ ঢাকনাৰ ওপৰত অগ্নি স্থাপন কৰে, সেই গৃহ দুঃলক্ষণ আৰু কুকৰ্মৰ সকলো প্ৰকাৰৰ আশ্ৰয়স্থল হৈ পৰে।

Verse 43

मानुष्यास्थि गृहे यत्र अहोरात्रे व्यवस्थितम् । तत्रायं भूतनिवहो यथेष्टं विचरिष्यति

যি ঘৰত মানৱ অস্থি দিন-ৰাতি সংৰক্ষিত থাকে, তাত ভূতসমূহৰ দল ইচ্ছামতে বিচৰণ কৰিব।

Verse 44

सर्वस्मादधिकं ये न प्रवदन्ति पिनाकिनम् । साधारणं वदंत्येनं तत्र भूतैः समाविश

যিসকলে পিনাকিন শিৱক সকলোতকৈ উচ্চ বুলি ঘোষণা নকৰে আৰু তেওঁক কেৱল ‘সাধাৰণ’ বুলি কয়, তেওঁলোকে ভূতসমূহৰ সৈতে তাত প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 45

कन्या च यत्र वै वल्ली रोहीनाम जटी गृहे । अगस्त्य पादपो वापि बंधुजीवो गृहेषु वै

আৰু যি ঘৰত ‘কন্যা’ নামৰ লতা, বা ‘ৰোহী’ নামৰ জটা-ধাৰী উদ্ভিদ, বা ‘অগস্ত্য’ গছ, বা ঘৰত ‘বন্ধুজীৱ’ উদ্ভিদ থাকে—সেই গৃহো তেনে প্ৰভাৱৰ যোগ্য বুলি গণ্য হয়।

Verse 46

करवीरो विशेषेण नंद्यावर्तस्तथैव च । मल्लिका वा गृहे येषां भूतयोग्यं गृहं हि तत्

বিশেষকৈ যি ঘৰত কৰবীৰ (কনেৰ), তদুপৰি নন্দ্যাৱর্ত উদ্ভিদ, বা মল্লিকা (জুঁই) থাকে—সেই গৃহ নিশ্চয় ভূতবাসৰ যোগ্য।

Verse 47

तालं तमालं भल्लातं तिंतिणीखंडमेव वा । बकुलं कदलीखंडं कदंबः खदिरोऽपि वा

তাল, তমাল, ভল্লাত বা তিঁতিণীৰ ডাল-গুচ্ছ; বকুল, কলাগছৰ গুচ্ছ, কদম্ব বা খদিৰ—ঘৰৰ চৌহদত থাকিলে সেয়া এই লক্ষণসমূহৰ ভিতৰত গণ্য হয়।

Verse 48

न्यग्रोधो हि गृहे येषामश्वत्थं चूत एव वा । उदुंबरश्च पनसः सर्वभूत प्रियं हि तत्

যিসকলৰ ঘৰত ন্যাগ্ৰোধ (বট) বা অশ্বত্থ (অশ্বত্থ/পিপল) বা চূত (আম) থাকে; তদুপৰি উদুম্বৰ বা পনস (কঠাল)—সেই বাসস্থান সকলো জীৱৰ প্ৰিয় আৰু মনোহৰ হয়।

Verse 49

यत्र काकगृहं वै स्यादारामे वा गृहेऽपि वा । भिक्षुबिंबं च वै यत्र गृहे दक्षिणके तथा

য’ত কাকগৃহ (কাকৰ ঘৰ/বাসা) থাকে—উদ্যানত হওক বা ঘৰৰ ভিতৰতো—আৰু য’ত ভিক্ষুবিম্ব (ভিক্ষুকৰ প্ৰতিমা/চিহ্ন) থাকে, বিশেষকৈ ঘৰৰ দক্ষিণ দিশত—

Verse 50

बिंबमूर्ध्वं च यत्रस्थं तत्र भूतनिवेशनम्

য’ত সেই বিম্ব উৰ্ধ্বত স্থাপন কৰা থাকে, তাত নিশ্চয়েই ভূতৰ নিবাস হয়।

Verse 51

लिंगार्चनं न यत्रैव यत्र नास्ति जपादिकम् । यत्र भक्तिविहीना वै भूतानां तान्गृहान्वदेत्

য’ত লিঙ্গাৰ্চনা নাই, য’ত জপ আদি কৰ্ম নাই; আৰু য’ত ভক্তিৰ অভাৱ—সেই ঘৰসমূহক ভূতৰ ঘৰ বুলি ক’ব লাগে।

Verse 52

मलिनास्यास्तु ये मर्त्या मलिनांबर धारिणः । मलदंता गृहस्था ये गृहं तेषां समाविश

যিসকল মৰ্ত্যৰ মুখ মলিন, যিসকলে মলিন বস্ত্ৰ ধাৰে, আৰু যিসকল গৃহস্থৰ দাঁত মলিন—তেওঁলোকৰ গৃহত তুমি প্ৰৱেশ কৰা।

Verse 53

अगम्यनिरता ये तु मैथुने व्यभिचारतः । संध्यायां मैथुनं यांति गृहं तेषां समाविश

যিসকলে অগম্য সম্পৰ্কত আসক্ত, ব্যভিচাৰদ্বাৰা মৈথুনত লিপ্ত, আৰু যিসকলে সন্ধ্যাকালত মৈথুন কৰে—তেওঁলোকৰ গৃহত তুমি প্ৰৱেশ কৰা।

Verse 54

बहुना किं प्रलापेन नित्यकर्मबहिष्कृताः । रुद्रभक्तिविहीना ये गृहं तेषां समाविश

বহু কথাৰে কি লাভ? যিসকলে নিত্যকৰ্ম ত্যাগ কৰে আৰু যিসকলে ৰুদ্ৰভক্তিহীন—তেওঁলোকৰ গৃহত তুমি প্ৰৱেশ কৰা।

Verse 55

अदत्त्वा भुंजते योऽन्नं बंधुभ्योऽन्नं तथोदकम् । सपिण्डान्सोदकांश्चैव तत्कालात्तान्नरान्भज

যি দান নকৰাকৈ অন্ন ভোজন কৰে, আৰু বন্ধুসকলক অন্ন তথা জল নিদিয়ে—বিশেষকৈ সপিণ্ড আৰু সোদক আত্মীয়সকলক—সেই মুহূৰ্তৰ পৰা তুমি তেনে লোকৰ লগত সংলগ্ন হও।

Verse 56

यत्र भार्या च भर्ता च परस्परविरोधिनौ । सह भूतैर्गृहं तस्य विश त्वं भयवर्ज्जिता

য’ত পত্নী আৰু পতি পৰস্পৰবিৰোধী, সেই গৃহত ভূতসকলৰ সৈতে তুমি প্ৰৱেশ কৰা; ভয়মুক্ত হৈ ভিতৰলৈ যোৱা।

Verse 57

वासुदेवे रतिर्नास्ति यत्र नास्ति सदा हरिः । जपहोमादिकं नास्ति भस्म नास्ति गृहे नृणाम्

যি মানুহৰ ঘৰত বাসুদেৱৰ প্ৰতি ৰতি নাই, য’ত সদায় হৰিৰ স্মৰণ নাই, জপ-হোম আদি আচাৰ নাই, আৰু গৃহত পৱিত্ৰ ভস্মো নাই—

Verse 58

पर्वस्वप्यर्चनं नास्ति चतुर्दश्यां विशेषतः

পৰ্বদিনতো আৰ্চনা নাই—বিশেষকৈ চতুৰ্দশীত।

Verse 59

कृष्णाष्टम्यां च ये मर्त्याः संध्यायां भस्मवर्जिताः । पंचदश्यां महादेवं न यजंति च यत्र वै

যিসকল মৰ্ত্য কৃ্ষ্ণাষ্টমীত সন্ধ্যাকৰ্ম ভস্মবিহীনকৈ কৰে, আৰু য’ত পঞ্চদশীত মহাদেৱৰ পূজা নকৰে—সেই স্থান ধৰ্মহানিৰ লক্ষণযুক্ত।

Verse 60

पौरजानपदैर्यत्र प्राक्प्रसिद्धा महोत्सवाः । क्रियते पूर्ववन्नैव तद्गृहं वसतिस्तव

য’ত নগৰবাসী আৰু গাঁৱৰ লোকৰ মাজত পূৰ্বে প্ৰসিদ্ধ মহোৎসৱসমূহ আছিল, সেয়া এতিয়া আগৰ দৰে নকৰা হয়—সেই ঘৰেই তোমাৰ নিবাসস্থান হয়।

Verse 61

वेदघोषो न यत्रास्ति गुरुपूजादिकं न च । पितृकर्मविहीनं च तद्भूतस्य गृहं स्मृतम्

য’ত বেদঘোষ নাই, গুৰুপূজা আদি নাই, আৰু পিতৃকৰ্মো উপেক্ষিত—সেই ঘৰক ভূতৰ নিবাস বুলি কোৱা হয়।

Verse 62

रात्रौरात्रौ गृहे यस्मिन्कलहो जायते मिथः । बालानां प्रेक्षमाणानां यत्र वृद्धश्च पूर्वतः । भक्षयेत्तत्र वै हृष्टा भूतैः सह समाविश

যি ঘৰত ৰাতিৰ পাছত ৰাতি পৰস্পৰে কলহ উঠে, য’ত শিশুসকলে চাই থাকোঁতে বৃদ্ধজনেও আগবাঢ়ি তেনে কলহৰ পথ দেখুৱায়—তাত ভূতসকলৰ সৈতে আনন্দিত হৈ প্ৰৱেশ কৰি তেওঁলোকৰ শান্তি-সুখ ভক্ষণ কৰ।

Verse 63

कस्मिन्मासे दिने चापि भवित्री लोकपूजिता । इत्युक्तोऽहं तया देवि तामवोचं पुनः प्रिये

“কোন মাহত আৰু কোন দিনত মই লোকসকলৰ দ্বাৰা পূজিতা হ’ম?”—এইদৰে সি, হে দেবী, মোক সুধিলে; তেতিয়া মই, হে প্ৰিয়ে, তাক পুনৰ ক’লোঁ।

Verse 64

अमा या माधवे मासि तस्मिन्या च चतुर्दशी । तस्यां महोत्सवस्तत्र भविता ते चिरंतनः

মাধৱ মাহৰ অমাৱস্যা তিথিত, আৰু তাৰ সৈতে সংযুক্ত চতুৰ্দশী তিথিত—সেই সময়ত তাত তোমাৰ মহোৎসৱ হ’ব, যি বহুদিনলৈ স্থায়ী হ’ব।

Verse 65

याः स्त्रियस्तां च यक्ष्यंति तस्मिन्काले महोत्सवे । बलिभिः पुष्पधूपैश्च मा तासां त्वं गृहे विश

সেই মহোৎসৱৰ সময়ত যিসকল স্ত্ৰীয়ে তাক পূজা কৰিব—বলি, ফুল আৰু ধূপ অৰ্পণ কৰি—তুমি তেওঁলোকৰ ঘৰত প্ৰৱেশ নকৰিবা।

Verse 66

नारायण हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव । अच्युतानंत गोविंद वासुदेव जनार्दन

নাৰায়ণ, হৃষীকেশ, পুণ্ডৰীকাক্ষ, মাধৱ; অচ্যুত, অনন্ত, গোবিন্দ, বাসুদেৱ, জনাৰ্দন—এই নামসমূহ স্তৱ-স্তুতিত উচ্চাৰিত হয়।

Verse 67

नृसिंह वामनाचिंत्य केशवेति च ये जनाः । रुद्र रुद्रेति रुद्रेति शिवाय च नमोनमः

যিসকল লোকে ভক্তিভাৱে কয়—“নৃসিংহ, বামন, অচিন্ত্য, কেশৱ”—আৰু “ৰুদ্ৰ, ৰুদ্ৰ, ৰুদ্ৰ” বুলি পুনঃপুনঃ জপ কৰে, আৰু শিৱলৈ বাৰে বাৰে নমস্কাৰ অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোক এই ভক্তিৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত হয়।

Verse 68

वक्ष्यंति सततं हृष्टास्तेषां धनगृहादिषु । आरामे चैव गोष्ठे च मा विशेथाः कथंचन

তেওঁলোকে সদায় আনন্দিত হৈ নিজৰ ধন-ভঁৰাল, ঘৰ-দুৱাৰ আদি বিষয়ে কথা কৈ থাকিব। কোনো পৰিস্থিতিতো তেওঁলোকৰ উদ্যান বা গোৱালঘৰত কেতিয়াও প্ৰৱেশ নকৰিবা।

Verse 69

देशाचाराञ्ज्ञा तिधर्माञ्जपं होमं च मंगलम् । दैवतेज्यां विधानेन शौचं कुर्वंति ये जनाः । लोकापवादभीता ये पुमांसस्तेषु मा विश

যিসকল পুৰুষে দেশাচাৰ আৰু ধৰ্মৰ বিধান জানি বিধিমতে জপ, হোম, মঙ্গলক্ৰিয়া আৰু দেৱপূজা কৰে, আৰু লোক-আপবাদৰ ভয়ত শৌচ-শুদ্ধি ৰক্ষা কৰে—তেওঁলোকৰ মাজত প্ৰৱেশ নকৰিবা।

Verse 70

देव्युवाच । कदा पूजा प्रकर्तव्या भूतमातुः सुखार्थिभिः । पुरुषैर्देवदेवेश एतन्मे वक्तुमर्हसि

দেৱীয়ে ক’লে: “হে দেৱদেৱেশ! মঙ্গল আৰু কল্যাণ কামনা কৰা পুৰুষসকলে ভূতমাতৃৰ পূজা কেতিয়া কৰিব? অনুগ্ৰহ কৰি মোক এই কথা ক’ব।”

Verse 71

ईश्वर उवाच । सर्वत्रैषा भगवती बालानां हितकारिणी । नामभेदैः कालभेदैः क्रियाभेदैश्च पूज्यते

ঈশ্বৰে ক’লে: “সৰ্বত্ৰ এই ভগৱতী, শিশু-বালকৰ হিতকাৰিণী, বিভিন্ন নামত, বিভিন্ন সময়ত, আৰু বিভিন্ন ক্ৰিয়াৰে পূজিত হয়।”

Verse 72

प्रतिपत्प्रभृति वैशाखे यावच्चतुर्दशीतिथिः । तावत्पूजा प्रकर्तव्या प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः

বৈশাখ মাহৰ প্ৰতিপদাৰ পৰা চতুৰ্দশী তিথিলৈকে, সেই সমগ্ৰ সময় জুৰি যথাবিধি সহায়ক আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু পূজা-ব্যৱস্থাসহ পূজা কৰণীয়।

Verse 73

भग्नामपि गतां चैनां जरत्तरुतले स्थिताम् । सेचयिष्यंति ये भक्त्या जलसंपूर्णगंडुकैः

যদিও তেওঁৰ মূৰ্তি ভাঙি গৈছে, স্থানচ্যুত হৈছে আৰু জৰাজীৰ্ণ গছৰ তলত পৰি আছে, তথাপি যিসকলে ভক্তিভাৱে পানীৰে পূৰ্ণ গণ্ডুক (পাত্ৰ) লৈ সিঞ্চন/অভিষেক কৰিব—

Verse 74

ग्रीवासूत्रकसिन्दूरैः पुष्पैर्धूपैस्तथार्चयेत् । तत्र सिद्धवटः पूज्यः शाखां चास्य विनिक्षिपेत्

গ্ৰীৱাসূত্ৰ (তাবিজ-সূতা), সিন্দূৰ, ফুল আৰু ধূপেৰে তাত তেওঁৰ অৰ্চনা কৰিব। তাত সিদ্ধৱট (সিদ্ধসকলৰ বট)ো পূজ্য; আৰু তাৰ এটা শাখা নিবেদনস্বৰূপে স্থাপন কৰিব।

Verse 75

पूजितां तां नरैर्यत्नादवलोक्य शुभेप्सुभिः । भोजयेत्क्षिप्रासंयावकृशरापूपपायसैः

তাঁৰ পূজিত ৰূপটি যত্নেৰে দৰ্শন কৰি, শুভফল কামনা কৰা লোকসকলে তেতিয়া ভোজন-দান কৰিব; ক্ষিপ্ৰা, সংযাৱ, কৃশৰা, পূপ আৰু পায়স (ক্ষীৰ) আদি খাদ্যৰে।

Verse 76

एवं विधिं यः कुरुते पुरुषो भक्तिभावतः । स पुत्रपशुवृद्धिं च शरीरारोग्यमाप्नुयात्

যি পুৰুষে ভক্তিভাৱে এই বিধি অনুসাৰে এই কৰ্ম কৰে, সি পুত্ৰ আৰু পশুধনৰ বৃদ্ধি, লগতে দেহৰ আৰোগ্য লাভ কৰে।

Verse 77

न शाकिन्यो गृहे तस्य न पिशाचा न राक्षसाः । पीडां कुर्वन्ति शिशवो यान्ति वृद्धिमनामयाम्

তেওঁৰ গৃহত শাকিনী, পিশাচ বা ৰাক্ষস কোনো নাথাকে; সিহঁতে শিশুসকলক কষ্ট নিদিয়ে, আৰু শিশুসকল ৰোগমুক্ত হৈ সুস্থ বলত বৃদ্ধি পায়।

Verse 78

अथ देवि प्रवक्ष्यामि प्रतिपत्प्रभृति क्रमात् । यथोत्सवो नरैः कार्यः प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः

এতিয়া, হে দেবী, মই প্ৰথম তিথিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিম—লোকসকলে আয়োজনকাৰী আৰু নিযুক্ত পৰ্যবেক্ষকৰ তত্ত্বাৱধানত উৎসৱ কেনেকৈ পালন কৰিব লাগে।

Verse 79

विकर्मफलनिर्द्देशैः पाखंडानां विटंबनैः । प्रदर्श्यते हास्यपरैर्नरैरद्भुतचेष्टितैः

আশ্চৰ্য চেষ্টাৰে, হাস্যপ্ৰদৰ্শনত আসক্ত লোকসকলে এই অভিনয় কৰে—কুকৰ্মৰ ফল দেখুৱাই আৰু পাখণ্ডী ভণ্ডসকলক বিদ্ৰূপ কৰি।

Verse 80

पञ्चम्यां तु विशेषेण रात्रौ कोलाहलः शुभे । जागरं तत्र कुर्वीत देवीं पूज्य प्रयत्नतः

পঞ্চমীত বিশেষকৈ, সেই শুভ ৰাতিত আনন্দময় কোলাহল হ’ব; তাত দেৱীক যত্নে পূজা কৰি জাগৰণ কৰিব লাগে।

Verse 81

विश्वस्य धनलोभेन स्वाध्यायो निहतः पतिः । आरोप्यमाणं शूलाग्रमेनं पश्यत भो जनाः

‘ধনৰ লোভত, স্বাধ্যায়ৰ অধিপতি স্বামী নিহত হ’ল!’—হে জনসকল, চাওক, এইজনক খুঁটি/শূলৰ আগত তুলি ধৰা হৈছে।

Verse 82

दृष्टो भवद्भिर्दुष्टः स परदारावमर्शकः । छित्त्वा हस्तौ च खड्गेन खरारूढस्तु गच्छति

তোমালোকে এই দুষ্ট লোকজনক দেখিছা, যি পৰস্ত্ৰীৰ অপমানকাৰী। তৰোৱালেৰে হাত কাটি পেলোৱাৰ পাছত সি গাধৰ ওপৰত উঠি গৈ আছে।

Verse 83

शीर्णश्चैवासिपत्रेण अस्याभरणभूषितः । सुखासन समारूढः सुकृती यात्यसौ सुखम्

যদিও তেওঁ তৰোৱালৰ আঘাতত জৰ্জৰিত, তথাপিও তেওঁ অলংকাৰেৰে বিভূষিত; সুখৰ আসনত বহি সেই পুণ্যৱান লোকজনে সুখৰ দিশে যাত্ৰা কৰিছে।

Verse 84

हे जनाः किं न पश्यध्वं स्वामिद्रोहकरं परम् । करपत्रैर्विदार्यंतमुच्छलच्छोणितान्तरम्

হে ৰাইজ, তোমালোকে প্ৰভুৰ সৈতে বিশ্বাসঘাটকতা কৰা এই নৰাধমক দেখা নাইনে? কৰতৰ দ্বাৰা তেওঁক ফালি পেলোৱা হৈছে আৰু তেওঁৰ ভিতৰৰ পৰা তেজৰ সোঁত বৈ আছে।

Verse 85

चौरः किलायं संप्राप्तः सर्वोद्वेगकरः परः । दंडप्रहाराभिहतो नीयते दंडपाशकैः

দৰাচলতে, সকলোৰে বাবে সন্ত্ৰাসৰ কাৰণ হোৱা এই চোৰটো ধৰা পৰিছে। লাঠিৰ কোব খাই, তাক লাঠি আৰু ৰছী লৈ থকা ৰক্ষীসকলে লৈ গৈ আছে।

Verse 86

प्रेक्षकैश्चेष्टितः शश्वदारटन्विविधैः स्वरैः । संयम्य नीयते हन्तुं लज्जितोऽधोमुखो जनाः

দৰ্শকসকলৰ দ্বাৰা উৎসাহিত হৈ, নানা ধৰণৰ চিঞৰ-বাখৰৰ মাজত, তাক বান্ধি মৃত্যুদণ্ডৰ বাবে লৈ যোৱা হৈছে—লজ্জাত তাৰ মূৰ তললৈ হৈ আছে, হে ৰাইজ।

Verse 87

सितकेशं सितश्मश्रुं सितांबरधरध्वजम् । विटंकाद्यैश्च चेटीभिर्हन्यमानं न पश्यथि

তোমালোকে নেদেখা নেকি—সাদা চুল, সাদা দাড়ি, সাদা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি ধ্বজা বহন কৰা সেইজনক—যাক দাসী আৰু পৰিচাৰকে লাঠি আদি লৈ প্ৰহাৰ কৰি আছে?

Verse 88

गृहान्निष्क्राम्य मां रंडां गृहं नीत्वाऽकरोद्रतिम् । कस्मादसौ न कुरुते मूढो भरणपोषणम्

“মোক, এগৰাকী বিধৱাক, মোৰ ঘৰৰ পৰা উলিয়াই নিজৰ ঘৰত নি ৰতি-সুখ বিচাৰিলে। তেন্তে সেই মূৰ্খে কিয় মোৰ ভৰণ-পোষণৰ ধৰ্ম পালন নকৰে?”

Verse 89

भैरवाभरणो नेता सदा घूर्णितलोचनः । प्रवृत्ततंद्रवन्मूढो वध्यश्चासावितस्ततः

“ভৈৰৱৰ দৰে অলংকাৰে সজ্জিত নেতা, সদায় ঘূৰ্ণিত দৃষ্টিযুক্ত—তন্দ্ৰাগ্ৰস্ত যেন মূঢ়—সেইবাবে সি দণ্ড আৰু বধৰ যোগ্য হৈছিল।”

Verse 90

निर्वेदेकोऽस्य हृदये धनक्षेत्रादिसंभवः । गृहीतं यदनेनाद्य बालेनापि महाव्रतम् । रक्ताक्षं काककृष्णांगं सत्वरं किं न पश्यथि

“ধন-ক্ষেত্ৰ আদি পৰা জন্মা কেৱল সংসাৰী নিৰ্বেদই তাৰ হৃদয়ত আছে। তথাপি আজি সি শিশুৰ দৰে ‘মহাব্ৰত’ গ্ৰহণ কৰিছে। তেতিয়াও তোমালোকে সোনকালে তাৰ সত্য ৰূপ কিয় নেদেখা—ৰক্তচক্ষু, কাকৰ দৰে কৃষ্ণ অঙ্গ?”

Verse 91

तरुकोटरगान्बद्ध्वा अन्याञ्छृंखलया तथा । शरौघैः काष्ठकैश्चैव बहुभिः शकलीकृतान्

“কিছুমানক সি গছৰ কোটৰত বান্ধিলে; আন কিছুমানক শৃঙ্খলাৰে জকড়িলে। তীৰৰ বৰ্ষা আৰু বহু কাঠৰ লাঠিৰে সিহঁতক টুকুৰা-টুকুৰা কৰি পেলালে।”

Verse 92

विमुक्तहक्काहुंकारा न्सुप्रहारान्निरीक्षत

চাওক, কঠোৰ হাঁহকাৰ আৰু গর্জনৰ সৈতে মুক্ত হোৱা সেই ভয়ংকৰ প্ৰহাৰসমূহ!

Verse 93

इमां कृष्णार्धवदनां ग्रहीष्यसि दुरात्मिकाम् । विमुक्तकेशां नृत्यन्तीं पश्यध्वं योगिनीमिव

তুমি এই দুষ্টা নাৰীক ধৰিবা, যাৰ মুখ আধা-ক’লা। চাওক—চুলি মুকলি, আৰু সি যোগিনী যেন নৃত্য কৰে!

Verse 94

गम्भीर नूपुरध्वानप्रवृद्धोद्धततांडवा । उन्मत्तनेत्रचरणा यात्येषा डिम्भमण्डली

নূপুৰৰ গম্ভীৰ ধ্বনিয়ে অধিক উন্মত্ত কৰা বনৰীয়া তাণ্ডৱেৰে—উন্মাদ চকু আৰু পদক্ষেপেৰে—এই ডিম্ভ-মণ্ডলী আগবাঢ়ি যায়।

Verse 95

कटीतटस्थपिटिकोल्लसत्कंबलधारिणी । अटते नटती ह्युर्वी परितश्च गृहाद्गृहम्

কঁকালৰ কাষত ঝুলা থলিয়ে উজ্জ্বল কৰা কম্বলধাৰিণী, পৃথিৱীত নাচি নাচি ঘৰে ঘৰে চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰে।

Verse 96

इत्येवमादिभिर्नित्यं प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः । प्रेरयेत्तान्महानित्थं पुत्रभ्रातृसुहृद्वृतः

এইদৰে সদায় উচটোৱা আৰু দেখুৱাবলীয়া কৌশলসমূহেৰে সি তেওঁলোকক উচটাই থাকিল—সেই মহা দুষ্ট—পুত্ৰ, ভ্ৰাতা আৰু বন্ধু-বান্ধৱৰ মাজত ঘেৰাও হৈ।

Verse 97

एकादश्यां नवम्यां वा दीपं प्रज्वाल्य कुण्डकम् । मुखबिंबानि तत्रैव लेपदारुकृतानि वै

একাদশী বা নবমীত সৰু কুণ্ডত দীপ জ্বলাই, তাতেই মুখ-বিম্বৰ দৰে মুখোশ স্থাপন কৰা হৈছিল—কাঠ আৰু লেপ (প্লাষ্টাৰ)ৰে গঢ়া।

Verse 98

विचित्राणि महार्हाणि रौद्रशान्तानि कारयेत् । मातृणां चण्डिकादीनां राक्षसानां तथैव च

বিচিত্ৰ আৰু মহাৰ্হ মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰাব লাগে—কেতিয়াবা ৰৌদ্ৰ, কেতিয়াবা শান্ত ৰূপে—চণ্ডিকা আদি মাতৃকাসকলৰ, আৰু তদ্ৰূপ ৰাক্ষসসকলৰো।

Verse 99

भूतप्रेतपिशाचानां शाकिनीनां तथैव च । मुखानि कारयेत्तत्र हावभावकृतानि च

তাত ভূত, প্ৰেত, পিশাচ আৰু তদ্ৰূপ শাকিনীসকলৰো মুখাকৃতি গঢ়াব লাগে—হাৱ-ভাৱ আৰু ৰস-ভঙ্গিমাৰে সজ্জিত।

Verse 100

रक्षिभिर्बहुभिर्गुप्तं तिर्य ग्ध्वनिपुरःसरम् । अमावास्यां महादेवि क्षिपेत्पूजाक्रमैर्नरः

হে মহাদেৱী! অমাৱস্যাৰ ৰাতি পুজাৰ বিধি-ক্ৰম অনুসৰি, বহু ৰক্ষীৰে সুৰক্ষিত কৰি—তিৰ্যক ধ্বনি আৰু আগত কোলাহল উঠাই—মানুহে সেই কৰ্ম/অৰ্পণ নিক্ষেপ কৰিব।

Verse 101

ततः प्रदोषसमये यत्र देवी जनैर्वृता । तत्र गच्छेन्महारावैः फेत्कारा कुलकीर्तनैः

তাৰ পাছত প্ৰদোষ সময়ত, য’ত দেৱী জনসমূহেৰে বেষ্টিত, তাত মহাৰাৱ, তীক্ষ্ণ চিঞৰ আৰু কুল-কীৰ্তনৰ ঘোষণাৰে গমন কৰিব লাগে।

Verse 102

वीरचर्याविधानेन नगरे भ्रामयेन्निशि । वीरचर्या स कथितो दीपः सर्वार्थसाधकः

বীৰচৰ্যাৰ বিধান অনুসৰি ৰাতি নগৰত ভ্ৰমণ কৰিব লাগে। এই বীৰচৰ্যাই সকলো অভীষ্ট সিদ্ধি দান কৰা ‘দীপ’ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 103

नित्यं निष्क्रामयेद्दीपं याव त्पञ्चदशी तिथिः । पञ्चदश्यां प्रकुर्वीत भूतमातुर्महोत्सवम् । तस्य गृहेश्वरं यावद्गृहे विघ्नं न जायते

পঞ্চদশী তিথিলৈকে নিতৌ দীপ বাহিৰলৈ উলিয়াব লাগে। পঞ্চদশীত ভূতমাতৃৰ মহোৎসৱ সম্পন্ন কৰিব লাগে। সেই গৃহস্থৰ ঘৰত, যিমান দিন তেওঁ থাকে, কোনো বিঘ্ন জন্মে নাহে।

Verse 104

अथ कालान्तरेऽतीते भूतमातुः शरीरतः । जाताः प्रस्वेदबिन्दुभ्यः पिशाचाः पञ्चकोटयः

তাৰ পাছত কিছু কাল অতিবাহিত হোৱাত ভূতমাতৃৰ দেহৰ পৰা ঘামৰ বিন্দুৰ মাজৰ পৰা পাঁচ কোটি পিশাচ জন্মিল।

Verse 105

सर्वे ते क्रूरवदना जिह्वाज्वालाकृशोदराः । पाणिपात्राः पिशाचास्ते निसृष्टबलिभोजनाः

সকলোৰে মুখ ক্ৰূৰ, জিহ্বা অগ্নিশিখাৰ দৰে, আৰু উদৰ কৃশ আছিল। সেই পিশাচসকলে হাতক পাত্ৰ কৰি, নিবেদিত বলি-ভোগেৰে জীৱন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 106

धमनीसंतताः शुष्काः श्मश्रुलाश्चर्मवाससः । उलूखलैराभरणैः शूर्पच्छत्रासनांबराः

তেওঁলোকৰ শুকান ধমনীবোৰ উভৰি উঠিছিল, দাড়ি আছিল আৰু চামৰাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল। উলূখলক অলংকাৰ কৰি, শূৰ্প, ছত্ৰ, আসন আৰু আৱৰণক সজ্জা-সামগ্ৰী কৰি লৈছিল।

Verse 107

नक्तं ज्वलितकेशाढ्या अंगारानुद्गिरंति वै । अंगारकाः पिशाचास्ते मातृमार्गानुसारिणः

ৰাতি তেওঁলোক জ্বলা কেশেৰে দীপ্ত হৈ সঁচাকৈ অঙ্গাৰ উগলি দিছিল। সেই পিশাচসকল ‘অঙ্গাৰক’ নামে পৰিচিত আছিল আৰু ভূতমাতৃৰ পথ অনুসৰণ কৰিছিল।

Verse 108

आकर्णदारितास्याश्च लंबभ्रूस्थूलनासिकाः । बलाढ्यास्ते पिशाचा वै सूतिकागृहवासिनः

তেওঁলোকৰ মুখ কাণলৈকে ফাটি আছিল; ভ্ৰূ লম্বিত আৰু নাক ডাঠ আছিল। সেই পিশাচসকল বলবান আছিল আৰু সূতিকাগৃহ—প্ৰসবঘৰত বাস কৰিছিল।

Verse 109

पृष्ठतः पाणिपादाश्च पृष्ठगा वातरंहसा । विषादनाः पिशाचास्ते संग्रामे पिशिताशनाः

তেওঁলোকৰ হাত-পা পিছফালে লগোৱা আছিল; বতাহৰ বেগেৰে তেওঁলোকে গতি কৰিছিল। সেই পিশাচসকল বিষাদ জন্মাই, আৰু যুদ্ধত মাংস ভক্ষণ কৰিছিল।

Verse 110

एवंविधान्पिशाचांस्तु दृष्ट्वा दीनानुकम्पया । तेभ्योऽहमवदं किञ्चित्कारुण्यादल्पचेतसाम्

এনেধৰণৰ পিশাচসকলক দেখি, দীনজনৰ প্ৰতি কৰুণাত দ্ৰৱীভূত হৈ, অল্পবুদ্ধিসকলৰ ওপৰত দয়া কৰি মই তেওঁলোকক কিছুমান বাক্য ক’লোঁ।

Verse 111

अन्तर्धानं प्रजादेहे कामरूपित्वमेव च । उभयोः संध्ययोश्चारं स्थानान्याजीवितं तथा

‘জীৱসমূহৰ মাজত অন্তৰ্ধান হোৱাৰ শক্তি, ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰণৰ সামৰ্থ্য, দুয়ো সংধ্যাত বিচৰণ, আৰু তোমালোকৰ নিবাসস্থান আৰু জীৱিকাৰ উপায়—এই সকলো মই দান/ঘোষণা কৰিলোঁ।’

Verse 112

गृहाणि यानि नग्नानि शून्यान्यायतनानि च । विध्वस्तानि च यानि स्यू रचनारोषितानि च

যি ঘৰবোৰ উলংগ আৰু উন্মুক্ত, আৰু যি আয়তন-মন্দিৰ তথা বাসস্থান শূন্য; যিবোৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত, আৰু যিবোৰ বিঘ্নিত হৈ উজাৰ কৰা হৈছে—

Verse 113

राजमार्गोपरथ्याश्च चत्वराणि त्रिकाणि च । द्वाराण्यट्टालकांश्चैव निर्गमान्संक्रमांस्तथा

ৰাজপথ আৰু উপপথ, চত্বৰ আৰু ত্ৰিমুখী সংযোগ; দ্বাৰ আৰু প্ৰহৰীদুৰ্গ, নিৰ্গমন আৰু সংক্রমণস্থানো—

Verse 114

पथो नदीश्च तीर्थानि चैत्यवृक्षान्महापथान् । स्थानानि तु पिशाचानां निवासायाददां प्रिये

পথ, নদী, তীৰ্থ, পবিত্ৰ বৃক্ষ আৰু মহাপথ—হে প্ৰিয়ে, এই স্থানসমূহ মই পিশাচসকলৰ নিবাসভূমি ৰূপে নিৰ্ধাৰণ কৰিলোঁ।

Verse 115

अधार्मिका जनास्तेषामा जीवो विहितः पुरा । वर्णाश्रमाचारहीनाः कारुशिल्पिजनास्तथा

পূৰ্বতে বিধান কৰা হৈছিল যে তেওঁলোকৰ জীৱিকা অধাৰ্মিক লোকৰ পৰা হ’ব—যিসকল বৰ্ণ-আশ্ৰম আচাৰহীন, আৰু তেনেদৰে কাৰু-শিল্পীসকলও।

Verse 116

अनुतापाश्च साधूनां चौरा विश्वासघातिनः । एतैरन्यैश्च बहुभिरन्यायोपार्जितैर्धनैः

সাধুসকলৰ প্ৰতি অনুতাপ নথকা, চোৰ আৰু বিশ্বাসঘাতক—এহঁতে আৰু আন বহুতে অন্যায়ে উপাৰ্জিত ধনেৰে—

Verse 117

आरभ्यते क्रिया यास्तु पिशाचास्तत्र देवताः । मधुमासदिने दध्ना तिलचूर्णसुरासवैः

তাত যি কোনো ক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰা হয়, তাত পিশাচসকলকেই অধিষ্ঠাতা দেৱতা বুলি গণ্য কৰা হয়। মধু-মাহত এক দিন দধি, তিলগুঁড়া, সুৰা আৰু আসৱ (ফাৰ্মেণ্টেড পানীয়) লৈ—

Verse 118

पूपैर्हारिद्रकृशरैस्तिलैरिक्षुगुडौदनैः । कृष्णानि चैव वासांसि धूम्राः सुमनसस्तथा

পূপ (পিঠা), হালধি-মিশ্ৰিত কৃশৰ, তিল, ইক্ষুগুড়-অন্ন (গুড়-চাউল), আৰু ক’লা বস্ত্ৰ; লগতে ধূসৰ বৰ্ণৰ সুগন্ধি ফুল—এই সকলো অৰ্ঘ্যৰে তেঁওক সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 119

सर्वभूतपिशाचानां कृता देवी मया शुभा । एवंविधा भूतमाता सर्वभूतगणैर्वृता

সকলো ভূত আৰু পিশাচৰ নিমিত্তে মই এই শুভা দেৱীক গঢ়ি তুলিলোঁ। এইদৰে ভূত-মাতা, সকলো সত্তাৰ গণেৰে পৰিবেষ্টিত।

Verse 120

प्रभासे संस्थिता देवी समुद्रादुत्तरेण तु । य एतां वेद वै देव्या उत्पत्तिं पापनाशिनीम्

দেৱী প্ৰভাসত অৱস্থিত, সাগৰৰ উত্তৰ দিশত। যি কোনোবাই দেৱীৰ এই পাপনাশিনী উৎপত্তি-কথা সত্যকৈ জানে—

Verse 121

कुत्सिता संतति स्तस्य न भवेच्च कदाचन । भूतप्रेतपिशाचानां न दोषैः परिभूयते

তেওঁৰ বাবে কেতিয়াও নিন্দিত সন্ততি জন্ম নলয়; আৰু ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচৰ দোষ-উপদ্ৰৱে তেওঁক পৰাভূত নকৰে।

Verse 122

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वसौभाग्यसंयुतः । सर्वान्कामानवाप्नोति नारीहृदयनंदनः

সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত আৰু সকলো সৌভাগ্যৰে সংযুক্ত হৈ, তেওঁ সকলো কামনা-আকাঙ্ক্ষা লাভ কৰে আৰু নাৰীৰ হৃদয় আনন্দিত কৰা জন হয়।

Verse 123

ये मानयंति निजहासकलैर्विलासैः संसेवया अभयदा भवभूतमाताम् । ते भ्रातृभृत्यसुतबंधुजनैर्युताश्च सर्वोपसर्ग रहिताः सुखिनो भवन्ति

যিসকলে নিজৰ আনন্দময় উৎসৱ-উল্লাস আৰু ভক্তিপূৰ্ণ সেৱাৰে ভৱৰ ভূত-মাতা—অভয়দায়িনী—ক মান্য কৰে, তেওঁলোকে ভ্ৰাতা, ভৃত্য, পুত্ৰ আৰু আত্মীয়-স্বজনসহ সুখে বাস কৰে আৰু সকলো আপদ-বিপদৰ পৰা মুক্ত থাকে।

Verse 167

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भूत मातृकामाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি-হাজাৰ শ্লোকসম্বলিত সংহিতাত, সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য অংশত “ভূত-মাতৃকা-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামক অধ্যায়, অৰ্থাৎ ১৬৭তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।