Adhyaya 165
এই অধ্যায়টো শিৱ–দেৱী সংলাপৰূপে বৰ্ণনা কৰে যে সাৱিত্ৰী কেনেকৈ প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ সৈতে যুক্ত হ’ল আৰু যজ্ঞৰ তৎকালীন তাড়নাই কেনেকৈ নৈতিক আৰু তত্ত্বচিন্তামূলক টানাপোড়েন সৃষ্টি কৰে। শিৱে কয়—ব্ৰহ্মাই পুষ্কৰত মহাযজ্ঞ স্থিৰ কৰিলে; কিন্তু দীক্ষা আৰু হোমৰ বাবে পত্নীৰ উপস্থিতি অনিবাৰ্য। গৃহকৰ্মত বিলম্ব হোৱাত সাৱিত্ৰী অনুপস্থিত থাকিল; তেতিয়া ইন্দ্ৰে এজনী গোপালকন্যা আনি গায়ত্ৰী ৰূপে পত্নীস্থান দিলে আৰু যজ্ঞ চলিল। পিছত সাৱিত্ৰী অন্য দেৱীসকলৰ সৈতে সভালৈ আহি ব্ৰহ্মাক মুখামুখি কৰি শাপৰ শৃংখলা দিয়ে—ব্ৰহ্মাৰ পূজা বছৰত কেৱল কাৰ্ত্তিকীত সীমিত হওক, ইন্দ্ৰে ভৱিষ্যতে অপমান আৰু বন্ধন ভোগ কৰক, বিষ্ণুৱে মর্ত্যাৱতাৰত পত্নীবিয়োগৰ দুখ সহিব, ৰুদ্ৰ দাৰুবন প্ৰসঙ্গত সংঘাতত পৰিব, অগ্নি আৰু বহু ঋত্বিজ/যাজক দোষভাগী হওক। ইয়াত কামনাপ্ৰেৰিত কৰ্ম আৰু প্ৰক্ৰিয়াগত তাড়াহুড়াৰ সমালোচনা প্ৰকাশ পায়। তাৰ পাছত বিষ্ণুৱে সাৱিত্ৰীক স্তৱ কৰে; সাৱিত্ৰীয়ে প্ৰতিবৰ দি শাপশমন কৰি যজ্ঞসমাপ্তি অনুমতি দিয়ে। গায়ত্ৰীয়ে জপ, প্ৰাণায়াম, দান আৰু যজ্ঞদোষ-নিবাৰণৰ আশ্বাস দিয়ে, বিশেষকৈ প্ৰভাস আৰু পুষ্কৰ সন্দৰ্ভত। অধ্যায়শেষত কোৱা হয়—সাৱিত্ৰী প্ৰভাসত সোমেশ্বৰ নিকটত অৱস্থিত। পখৱাড়জুৰি পূজা, পাণ্ডুকূপত স্নান, পাণ্ডৱ-প্ৰতিষ্ঠিত পাঁচ লিঙ্গৰ দৰ্শন, আৰু জ্যেষ্ঠ পূৰ্ণিমাত সাৱিত্ৰীস্থানত ব্ৰহ্মসূক্ত পাঠ বিধেয়। ফল—পাপমোচন আৰু পৰম পদপ্ৰাপ্তি।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सावित्रीं लोकमातरम् । महा पापप्रशमनीं सोमेशादीशदिक्स्थिताम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱি, লোকমাতা সাবিত্ৰীলৈ যাব—যি মহাপাপ শান্ত কৰে—আৰু যি সোমেশ আদি দিশাত অৱস্থিত।
Verse 2
संयतात्मा नरः पश्येत्तत्र तां नियतात्मवान्
সংযত আত্মা আৰু নিয়তচিত্তবান মানুহে তাত গৈ তেখেতক দৰ্শন কৰিব।
Verse 3
ब्रह्मणा यष्टुकामेन सावित्री सहधर्मिणी । कृता तां बलतो ज्ञात्वा गायत्रीं कोपमाविशत्
যজ্ঞ কৰিবলৈ ইচ্ছুক ব্ৰহ্মাই ধৰ্মসহধৰ্মিণী সাবিত্ৰীক সহধৰ্মিণী ৰূপে গ্ৰহণ কৰিলে; ই বলপূৰ্বক কৰা বুলি বুজি গায়ত্ৰী ক্ৰোধত আৱিষ্ট হ’ল।
Verse 4
ततः संत्यज्य सा देवी ब्रह्माणं कमलोद्भवम् । सपत्नीरोषसन्तप्ता प्रभासं क्षेत्रमाश्रिता
তাৰ পাছত সেই দেৱীয়ে কমলজন্মা ব্ৰহ্মাক ত্যাগ কৰি, সতীন-ৰোষৰ দাহে দগ্ধ হৈ, প্ৰভাস নামৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত আশ্ৰয় ল’লে।
Verse 5
तपः करोति विपुलं देवैरपि सुदुःसहम् । तत्र स्थले स्थिता देवी साऽद्यापि प्रियदर्शना
সেই ঠাইত দেৱীয়ে অতি বিপুল তপস্যা কৰে, যি দেৱতাসকলৰ বাবেও অতি দুৰসহ; সেই স্থানতেই অৱস্থিত হৈ দেৱী আজিও মনোহৰ দৰ্শনীয়।
Verse 6
श्रीदेव्युवाच । किमर्थं सा परित्यक्ता सावित्री ब्रह्मणा पुरा । गायत्री च कथं प्राप्ता केन चास्य निवेदिता
শ্ৰী দেৱীয়ে ক’লে: “পূৰ্বে ব্ৰহ্মাই কিয় সাবিত্ৰীক পৰিত্যাগ কৰিছিল? আৰু গায়ত্ৰী কেনেকৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল—কোনে তাক তেওঁৰ ওচৰত নিবেদন কৰিলে?”
Verse 7
कीदृशीं तां च गायत्रीं लब्धवान्पद्मसंभवः । यस्तां पत्नीं समुत्सृज्य तस्यामेव मनो दधौ
“আৰু সেই গায়ত্ৰী কেনে ৰূপ-গুণৰ আছিল, যাক পদ্মসম্ভৱ ব্ৰহ্মাই লাভ কৰিলে—যিজনে নিজৰ পত্নীক ত্যাগ কৰি মন কেৱল তাইতেই স্থাপন কৰিলে?”
Verse 8
कस्य सा दुहिता देव किमर्थं च विवाहिता । एतन्मे कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि
হে দেৱ! সেই কন্যা কাৰ আছিল, আৰু কিহেতু তাইৰ বিবাহ হৈছিল? এই সকলো কৌতূহল মোৰ অন্তৰত আছে—যেনেকৈ সত্যই ঘটিছিল, তেনেকৈ যথাযথকৈ কৃপা কৰি কওক।
Verse 9
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावित्र्याश्चरितं महत् । यथा सा ब्रह्मणा त्यक्ता गायत्री च विवाहिता
ঈশ্বৰ উৱাচ: হে দেবি, শুনা; মই সাৱিত্ৰীৰ মহৎ চৰিত্ৰ ক’ম—কেনেকৈ ব্ৰহ্মাই তাইক ত্যাগ কৰিলে, আৰু কেনেকৈ গায়ত্ৰী বিবাহিতা হ’ল।
Verse 10
पुरा बुद्धिः समुत्पन्ना ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । इति वेदा मया प्रोक्ता यज्ञार्थं नात्र संशयः
পূৰ্বে, অব্যক্ত-জন্ম ব্ৰহ্মাৰ অন্তৰত এই বুদ্ধি উদয় হ’ল: ‘যজ্ঞাৰ্থে মই বেদসমূহ ঘোষণা কৰিছোঁ; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।’
Verse 11
यज्ञैः संतर्पिता देवा वृष्टिं दास्यंति भूतले । ततश्चौषधयः सर्वा भविष्यंति धरातले
যজ্ঞে সন্তুষ্ট হোৱা দেৱতাসকলে পৃথিৱীত বৰষুণ দিব; তাৰ পাছত ধৰণীত সকলো ঔষধি আৰু শস্য-ফসল সজীৱ হৈ উঠিব।
Verse 12
तस्मात्संजायते शुक्रं शुक्रात्सृष्टिः प्रवर्तते । सृष्ट्यर्थं सर्वलोकानां ततो यज्ञं करोम्यहम्
তাৰ পৰা শুক্ৰ—সৃষ্টিৰ বীজ-তেজ—উৎপন্ন হয়; শুক্ৰৰ পৰা সৃষ্টিৰ ধাৰা প্ৰৱৰ্তিত হয়। সেয়ে সকলো লোকৰ সৃষ্টিৰ অৰ্থে মই যজ্ঞ কৰোঁ।
Verse 13
दृष्ट्वा मां यज्ञ आसक्तं ये च विप्रा धरातले । ते यज्ञान्प्रचरिष्यंति शतशोऽथ सहस्रशः
মোক যজ্ঞত আসক্ত দেখি পৃথিৱীত থকা বিপ্ৰসকলে যজ্ঞৰ প্ৰচাৰ কৰিব—শতশত, আনকি সহস্ৰ সহস্ৰকৈ।
Verse 14
एवं स निश्चयं कृत्वा यज्ञार्थं सुरसुंदरि । तीर्थं निवेशयामास पुष्करं नाम नामतः
এইদৰে যজ্ঞাৰ্থে দৃঢ় সংকল্প কৰি, হে দেৱসুন্দৰি, তেওঁ তাত এক তীৰ্থ স্থাপন কৰিলে—নামতে প্ৰসিদ্ধ ‘পুষ্কৰ’।
Verse 15
यज्ञवाटो महांस्तत्र आसीत्तस्य महात्मनः । तत्र देवर्षयः सर्वे देवाः सेन्द्रपुरोगमाः
তাত সেই মহাত্মাৰ বাবে এক বিশাল যজ্ঞৱাট আছিল; আৰু তাত সকলো দেৱৰ্ষি আৰু ইন্দ্ৰ-প্ৰমুখ দেৱতাসকল সমবেত হ’ল।
Verse 16
समायाता महादेवि यज्ञे पैतामहे तदा । पुण्यास्तेऽपि द्विजश्रेष्ठास्तत्रर्त्विजः प्रजज्ञिरे
তেতিয়া, হে মহাদেৱি, তেওঁলোকে সেই পৈতামহ যজ্ঞলৈ সমবেত হ’ল; আৰু তাত সেই পুণ্যৱান দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল ঋত্বিজ (যজ্ঞ-পুৰোহিত) ৰূপে নিযুক্ত হ’ল।
Verse 17
सावित्री लोकजननी पत्नी तस्य महात्मनः । गृहकार्ये समासक्ता दीक्षा कालव्यतिक्रमात् । अध्वर्युणा समाहूता सावित्री वाक्यमब्रवीत्
সাৱিত্ৰী, লোকজননী, সেই মহাত্মাৰ পত্নী, গৃহকাৰ্যত ব্যস্ত আছিল; আৰু দীক্ষাৰ সময় অতিক্ৰম হ’ব ধৰাত অধ্বৰ্যুৱে তেওঁক মাতিলে—তেতিয়া সাৱিত্ৰীয়ে এই বাক্য ক’লে।
Verse 18
सावित्र्युवाच । अद्यापि न कृतो वेषो न गृहे गृहमण्डनम् । लक्ष्मीर्नाद्यापि संप्राप्ता न भवानी न जाह्नवी
সাৱিত্ৰীয়ে ক’লে: “এতিয়াও মোৰ সাজ-পোছাক সাজু নহ’ল, আৰু গৃহো সজোৱা নহ’ল। লক্ষ্মী এতিয়াও আহি নাপালে—ভৱানীও নহয়, জাহ্নৱীও নহয়।”
Verse 19
न स्वाहा न स्वधा चैव तथा चैवाप्यरुंधती । इन्द्राणी देवपत्न्योऽन्याः कथमेकाकिनी व्रजे
“ন স্বাহা আছে, ন স্বধা; অৰুন্ধতীও নাই। ইন্দ্ৰাণী আৰু আন আন দেৱপত্নীসকলো নাই—মই একেলগে কেনেকৈ তাত যাম?”
Verse 20
उक्तः पितामहो गत्वा पुलस्त्येन महात्मना । सावित्री देव नायाति प्रसक्ता गृहकर्मणि
তেতিয়া মহাত্মা পুলস্ত্য গৈ পিতামহক জনালে: “হে দেৱ! সাৱিত্ৰী নাহে আহে; সি গৃহকৰ্মত ব্যস্ত।”
Verse 21
त्वत्पत्नी किमिदं कर्म फलेन संप्रवर्तते । तच्छ्रुत्वा दीक्षितो वाचं शिखी मुंडी मृगाजिनी
“তোমাৰ পত্নীৰ এই আচৰণ কিয়—ইয়াৰ ফল কি হ’ব?” এই বাক্য শুনি দীক্ষিতজন—শিখাধাৰী, মুণ্ডিত-মস্তক, মৃগাজিন পৰিধান কৰা—(প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিলে)।
Verse 22
पत्नीकोपेन संतप्तः प्राह देवं पुरंदरम्
পত্নীৰ ক্ৰোধত দগ্ধ হৈ তেওঁ দেৱ পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ)ক ক’লে।
Verse 23
गच्छ मद्वचनाच्छक्र पत्नीमन्यां कुतश्चन । गृहीत्वा शीघ्रमागच्छ न स्यात्कालात्ययो यथा
মোৰ বচন অনুসৰি, হে শক্ৰ! ক’ৰবাতৰ পৰা আন এগৰাকী পত্নী আনি শীঘ্ৰে উভতি আহা, যাতে নিৰ্ধাৰিত সময় অতিক্ৰম নহয়।
Verse 24
जगाम बलहा तूर्णं वचनात्परमेष्ठिनः । अपश्यमानः कांचित्स्त्रीं या योग्या हंसवाहने
পৰমেষ্ঠী (ব্ৰহ্মা)ৰ বচনত বলহা তৎক্ষণাৎ গ’ল; হংসবাহন প্ৰভুৰ পবিত্ৰ কৰ্মৰ বাবে যোগ্য এগৰাকী নাৰী বিচাৰি সি দ্ৰুত গতিৰে ঘূৰি ফুৰিল।
Verse 25
अथ शापाद्बिभीतेन सहस्राक्षेण धीमता । दृष्टा गोपालकन्यैका रूपयौवनशालिनी
তাৰ পাছত শাপৰ ভয়ে কঁপা বুদ্ধিমান সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) এ এগৰাকী গোপালক কন্যাক দেখিলে, যি ৰূপ-যৌৱনৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল আছিল।
Verse 26
बिभ्रती तत्र पूर्णं सा कुम्भं कन्येत्यचोदयत् । तां गृहीत्वा ततः शक्रः समायाद्यत्र दीक्षितः । देवदेवश्चतुर्वक्त्रो विष्णुरुद्रसमन्वितः
সেই কন্যাই তাত পূৰ্ণ কুম্ভ বহন কৰি থিয় আছিল; শক্ৰে তাক আহ্বান কৰি ক’লে, “হে কন্যা!” তাৰ পাছত তাক লগত লৈ শক্ৰ সেই ঠাইলৈ আহিল য’ত দীক্ষা চলি আছিল—য’ত দেবদেব চতুৰ্বক্ত্ৰ ব্ৰহ্মা বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰসহ উপস্থিত আছিল।
Verse 27
संप्रदानं तु कृतवान्कन्याया मधुसूदनः
তেতিয়া মধুসূদন (বিষ্ণু) এ সেই কন্যাৰ বিধিপূৰ্বক সংপ্ৰদান—অৰ্থাৎ কন্যাদান—সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 28
प्रेरितः शंकरेणैव ब्रह्मा देवर्षिभिस्तथा । परिणीयतां ततो दीक्षां तस्याश्चक्रे यथात्मनः
শংকৰ আৰু দেৱঋষিসকলৰ প্ৰেৰণা পাই ব্ৰহ্মাই তেতিয়া তাইক বিধিমতে বিবাহ কৰাই দিলে আৰু নিজৰ দৰে তাইৰ দীক্ষা-সংস্কাৰো সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 29
ततः प्रवर्तितो यज्ञः सर्वकामसमन्वितः
তাৰ পাছত যজ্ঞ আৰম্ভ হ’ল—সকল ধৰ্মসঙ্গত কামনা পূৰণ কৰিব পৰা শক্তিৰে সমন্বিত।
Verse 30
अत्रिर्होतार्चिकस्तत्र पुलस्त्योऽध्वर्युरेव च । उद्गाताऽथो मरीचिश्च ब्रह्माहं सुरपुंगवः
তাত অত্রি হোতৃ আৰু ঋচ্-পাঠক আছিল; পুলস্ত্য অধ্বৰ্যু আছিল; মৰীচি উদ্গাতা আছিল; আৰু মই, দেৱসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, ব্ৰহ্মা-পুরোহিত (যজ্ঞৰ পৰ্যবেক্ষক) আছিলোঁ।
Verse 31
सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य निर्मिताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः
সনৎকুমাৰ আদি সকলক সেই যজ্ঞৰ বাবে সভাসদ ৰূপে নিযুক্ত কৰা হ’ল; তেওঁলোক বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰ, মুকুট আৰু আঙুঠিৰে সুসজ্জিত আছিল।
Verse 32
भूषिता भूषणोपेता एकैकस्य पृथक्पृथक् । त्रयस्त्रयः पृष्ठतोऽन्ये ते चैवं षोडशर्त्विजः
তেওঁলোক অলংকাৰৰে দীপ্তিমান আছিল—প্ৰত্যেকৰে অলংকাৰ পৃথক পৃথক। আন কিছুমান তিনিজনকৈ গোট বান্ধি পিছফালে থিয় হৈছিল; এইদৰে ষোলোজন ঋত্বিজ সজ্জিত হ’ল।
Verse 33
प्रोक्ता भवद्भि र्यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्योऽस्मि सर्वदा । पत्नी ममेयं गायत्री यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्यताम्
এই যজ্ঞত আপোনালোকৰ দ্বাৰা যি বাক্য কোৱা আৰু বিধান দিয়া হ’ল, তাতে মই সদায় অনুগৃহীত। এইগৰাকী মোৰ পত্নী গায়ত্ৰী—এই যজ্ঞত তাকো কৃপাপূৰ্বক গ্ৰহণ কৰা হওক।
Verse 34
मृदुवस्त्रधरां साक्षात्क्षौमवस्त्रावगुण्ठिताम् । निष्क्रम्य पत्नीशालात ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः
মৃদু বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি আৰু ক্ষৌম বস্ত্ৰে আৱৰণ দিয়া অৱস্থাত, তাই পত্নীশালাৰ পৰা বাহিৰলৈ ওলাই আহিল; বেদপাৰগ ঋত্বিজ পুৰোহিতসকল তাইৰ সৈতে আছিল।
Verse 35
औदुम्बरेण दण्डेन संवृतो मृगचर्मणा । तया सार्धं प्रविष्टश्च ब्रह्मा तं यज्ञमण्डपम्
উদুম্বৰ কাঠৰ দণ্ড ধৰি, মৃগচৰ্মে আৱৃত হৈ, ব্ৰহ্মা তাইৰ সৈতে একেলগে সেই যজ্ঞমণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 36
ईश्वर उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु संप्राप्ता देवयोषितः । संप्राप्ता यत्र सावित्री यज्ञे तस्मिन्निमंत्रिताः
ঈশ্বৰে ক’লে: ঠিক সেই সময়তে দেৱলোকৰ নাৰীসকল আহি উপস্থিত হ’ল; যি যজ্ঞত সাবিত্ৰীক নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল, সেই যজ্ঞস্থললৈ তেওঁলোক আহিল।
Verse 37
भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना विष्णुपत्नी यशस्विनी । आमन्त्रिता सा लक्ष्मीश्च तत्रायाता त्वरान्विता
ভৃগু আৰু খ্যাতীৰ পৰা জন্ম লোৱা, বিষ্ণুৰ যশস্বিনী পত্নী লক্ষ্মীক নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল; নিমন্ত্ৰণ পাই তাই ত্বৰিতভাৱে সেই স্থানলৈ আহিল।
Verse 38
तत्र देवी महाभागा योगनिद्रादिभूषिता । देवी कांतिस्तथा श्रद्धा द्युतिस्तुष्टिस्तथैव च
তাত মহাভাগা দেৱী যোগনিদ্ৰা আদি অলংকাৰে বিভূষিতা হৈ আহিল; লগতে কান্তি, শ্ৰদ্ধা, দ্যুতি আৰু তুষ্টি দেৱীসকলেও উপস্থিত হ’ল।
Verse 39
सती या दक्षतनया उमा या पार्वती शुभा । त्रैलोक्यसुन्दरी देवी स्त्रीणां सौभाग्यदायका
যি সতি—দক্ষৰ কন্যা; যি শুভ উমা, পাৰ্বতী; ত্ৰৈলোক্যসুন্দৰী দেৱী, যি নাৰীৰ সৌভাগ্য দান কৰে।
Verse 40
जया च विजया चैव गौरी चैव महाधना । मनोजवा वायुपत्नी ऋद्धिश्च धनदप्रिया
জয়া আৰু বিজয়া, গৌৰী আৰু মহাধনা; মনোজবা—বায়ুৰ পত্নী; আৰু ঋদ্ধি—ধনদেৱৰ প্ৰিয়া—সকলোৱে আহিল।
Verse 41
देवकन्यास्तथाऽयाता दानव्यो दनुवंशजाः । सप्तर्षीणां तथा पत्न्य ऋषीणां च तथैव च
তাত দেৱকন্যাসকল আহিল, আৰু দনুৰ বংশজাত দানৱীসকলেও; তদুপৰি সপ্তঋষিৰ পত্নীসকল আৰু অন্য ঋষিসকলৰ পত্নীসকলেও উপস্থিত হ’ল।
Verse 42
प्लवा मित्रा दुहितरो विद्याधरगणास्तथा । पितरो रक्षसां कन्यास्तथाऽन्या लोकमातरः
প্লবা আৰু মিত্ৰা—কন্যাসকলেও, আৰু বিদ্যাধৰগণো; পিতৃগণ, ৰাক্ষসীসকলৰ কন্যাসকল, আৰু আন আন লোকমাতাসকলেও তাত সমবেত হ’ল।
Verse 43
वधूभिश्चैव मुख्याभिः सावित्री गन्तुमिच्छति । अदित्याद्यास्तथा देव्यो दक्षकन्याः समागताः
মুখ্য বধূসকলৰ সৈতে সাৱিত্ৰীয়ে যাবলৈ ইচ্ছা কৰিলে; অদিতি আদি দেৱীসকল—দক্ষৰ কন্যাসকল—সেই ঠাইত একত্ৰিত হ’ল।
Verse 44
ताभिः परिवृता सार्धं ब्रह्माणी कमलालया । काश्चिन्मोदकमादाय काश्चित्पूपं वरानने
সেই নাৰীসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ ব্ৰহ্মাৰ পত্নী ব্ৰহ্মাণী—কমল-আলয় দেৱী—তেওঁলোকৰ সৈতে আগবাঢ়িল; কিছুমানে মোদক লৈ গ’ল, কিছুমানে পূপ (পিঠা), হে সুন্দৰ-মুখী।
Verse 45
फलानि तु समादाय प्रयाता ब्रह्मणोऽन्तिकम् । आढकीश्चैव निष्पावान्राजमाषांस्तथाऽपराः
ফলসমূহ লৈ তেওঁলোকে ব্ৰহ্মাৰ সান্নিধ্যলৈ আগবাঢ়িল। কিছুমানে আঢকী দাল, কিছুমানে নিষ্পাৱা শিম, আৰু কিছুমানে ৰাজমাষ (উত্তম শিম) লৈ গ’ল।
Verse 46
दाडिमानि विचित्राणि मातुलिंगानि शोभने । करीराणि तथा चान्या गृहीत्वा करमर्दकान्
কিছুমানে বিচিত্ৰ দাডিম (ডালিম) আৰু শোভন মাতুলিঙ্গ (চিট্ৰন) লৈ গ’ল, হে দীপ্তিমতী; আন কিছুমানে কৰীৰ ফল, আৰু সংগ্ৰহ কৰি কৰমৰ্দক ফলও লৈ ল’লে।
Verse 47
कौसुंभं जीरकं चैव खर्जूरं चापरास्तथा । उततीश्चापरा गृह्य नालिकेराणि चापराः
আন কিছুমানে কৌসুম্ভ (কুসুম্ভ) আৰু জীৰা, লগতে খেজুৰো লৈ আহিল। কিছুমানে উততী লৈ ল’লে, আৰু আন কিছুমানে নাৰিকল তুলিলে।
Verse 48
द्राक्षया पूरितं चाम्रं शृङ्गाराय यथा पुरा । कर्बुराणि विचित्राणि जंबूकानि शुभानि च
দ্ৰাক্ষাৰে পূৰ্ণ আম—পূৰ্বকালৰ দৰে আনন্দ-শৃংগাৰৰ নিমিত্তে—আনি, বিচিত্ৰ বৰ্ণৰ কৰ্বুৰ ফল আৰু শুভ জাম্বু ফলও আনা হ’ল।
Verse 49
अक्षोडामलकान्गृह्य जंबीराणि तथा पराः । बिल्वानि परिपक्वानि चिर्भटानि वरानने
আখৰোট আৰু আমলক লৈ, আন কিছুমানে জাম্বীৰ (লেবু)ও আনিলে; হে সুন্দৰ-মুখী, সম্পূৰ্ণ পকা বিল্ব ফল আৰু চিৰ্ভট (খৰবুজা)ও আছিল।
Verse 50
अन्नपानाधिकाराणि बहूनि विविधानि च । शर्करापुत्तलीं चान्या वस्त्रे कौसुम्भके तथा
অন্ন-পানৰ বহুতো নানাবিধ সামগ্ৰী আনা হ’ল। আন এগৰাকীয়ে চেনিৰ মিঠাই আৰু কৌসুম্ভক ৰঙে ৰঙোৱা বস্ত্ৰও বহন কৰিলে।
Verse 51
एवमादीनि चान्यानि गृह्य पूर्वे वरानने । सावित्र्या सहिताः सर्वाः संप्राप्तास्तु तदा शुभाः
এইদৰে আন আন বহু বস্তু লৈ, হে সুন্দৰ-মুখী, সেই পূৰ্বৰ কুলীন নাৰীগণ সাৱিত্ৰীৰ সৈতে তেতিয়া মঙ্গলময়ভাৱে তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 52
सावित्रीमागतां दृष्ट्वा भीतस्तत्र पुरंदरः । अधोमुखः स्थितो ब्रह्मा किमेषा मां वदिष्यति
সাৱিত্ৰীক আহি পোৱা দেখি তাত পুরন্দর (ইন্দ্ৰ) ভীত হ’ল। ব্ৰহ্মা অধোমুখে থিয় হৈ ভাবিলে, “ইয়ে মোক কি ক’ব?”
Verse 53
त्रपान्वितौ विष्णुरुद्रौ सर्वे चान्ये द्विजातयः । सभासदस्तथा भीतास्तथैवान्ये दिवौकसः
বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰ লাজত আৱৃত হ’ল; আন সকলো দ্বিজাতিও তেনেকুৱাই হ’ল। সভাৰ সদস্যসকল ভীত হ’ল, আৰু আন দিৱৌকস দেৱগণো তেনেকুৱাই হ’ল।
Verse 54
पुत्रपौत्रा भागिनेया मातुला भ्रातरस्तथा । ऋतवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः
পুত্ৰ-পৌত্ৰ, ভগ্নীপুত্ৰ, মাতুল আৰু ভ্ৰাতাসকল; লগতে ‘ঋতু’ নামে ঋতুদেৱতাসকল—যিসকল দেৱতাৰ মাজতো দেৱতা-সদৃশ পূজ্য—সকলোৱে তাত উপস্থিত আছিল।
Verse 55
विलक्षास्तु तथा सर्वे सावित्री किं वदिष्यति । ब्रह्मवाक्यानि वाच्यानि किं नु वै गोपकन्यया
সকলোৱে বিস্মিত হৈ থিয় হ’ল: “সাৱিত্ৰী কি ক’ব? ব্ৰহ্মাৰ গম্ভীৰ বচন কেনেকৈ উচ্চাৰিত হ’ব—আৰু গোপকন্যাৰ মুখে সেয়া কেনেকৈ ওলাব?”
Verse 56
मौनीभूतास्तु शृण्वानाः सर्वेषां वदतां गिरः । अध्वर्युणा समाहूता नागता वरवर्णिनी
সকলোৱে মৌন হৈ, কোৱা সকলৰ বাণী শুনি থাকিল। অধ্বৰ্যু পুৰোহিতে আহ্বান কৰিলেও, সেই সুন্দৰী বৰবৰ্ণিনী নাৰী নাহিল।
Verse 57
शक्रेणान्या तथाऽनीता दत्ता सा विष्णुना स्वयम् । अनुमोदिता च रुद्रेण पित्रा दत्ता स्वयं तथा
তাৰ পাছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) এ আন এগৰাকী নাৰী আনিলে। বিষ্ণুৱে নিজে বিবাহ-দান কৰিলে; ৰুদ্ৰে অনুমোদন দিলে, আৰু পিতৃয়েও নিজ হাতে কন্যাদান কৰিলে।
Verse 58
कथं सा भविता यज्ञः समाप्तिं वा कथं व्रजेत् । एवं चिन्तयतां तेषां प्रविष्टा कमलालया
“এই যজ্ঞ কেনেকৈ আগবাঢ়িব, আৰু কেনেকৈ সম্পূৰ্ণতালৈ যাব?”—এনে চিন্তা কৰি থাকোঁতেই কমল-আলয়িনী দেৱী সভালৈ প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 59
वृतो ब्रह्मा भार्यया स ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । हूयन्ते चाग्नयस्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
ব্ৰহ্মা দেৱীসহ বেষ্টিত আছিল; বেদ-পাৰগ ঋত্বিজসকলে তেওঁৰ সেৱাত নিযুক্ত আছিল। তাত বেদবিদ্ ব্ৰাহ্মণসকলে বিধিমতে পবিত্ৰ অগ্নিসমূহ আহ্বান কৰি হোম কৰিলে।
Verse 60
पत्नीशाले तथा गोपी रौप्यशृंगा समेखला । क्षौमवस्त्रपरीधाना ध्यायन्ती परमेश्वरम्
পত্নীশালাত সেই গোপী কন্যা থিয় হৈ আছিল—ৰূপ্য অলংকাৰ আৰু মেখলাৰে সুশোভিতা, সূক্ষ্ম ক্ষৌম বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি—পৰমেশ্বৰক ধ্যান কৰিছিল।
Verse 61
पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्येन निवेशिता । कृपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा
সেই নাৰী পতিব্ৰতা, পতিকেই প্ৰাণৰূপে ধৰি আছিল; সন্মানৰ আসনত প্ৰধানকৈ স্থাপিত হৈছিল। দয়াময়ী, বিশাল-নয়না, আৰু তেজত সূৰ্যসম দীপ্তিময়ী আছিল।
Verse 62
द्योतयंती सदस्तत्र सूर्यस्येव यथा प्रभा । ज्वलमानस्तथा वह्निर्भ्रमंते चर्त्विजस्तथा
সেই দেৱীয়ে তাত যজ্ঞসভা সূৰ্যৰ প্ৰভাৰ দৰে দীপ্ত কৰি তুলিছিল। অগ্নিও তেনেদৰে জ্বলিছিল, আৰু ঋত্বিজসকলও বিধিমতে ক্ৰমে ক্ৰমে চলাফেরা কৰিছিল।
Verse 63
पशूनामवदानानि गृह्णंति द्विजसत्तमाः । प्राप्ता भागार्थिनो देवा विलंबसमयोऽभवत्
দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলে যজ্ঞ-পশুৰ নিৰ্ধাৰিত ভাগ গ্ৰহণ কৰিলে। নিজৰ অংশ বিচাৰি দেৱতাসকল আহি উপস্থিত হ’ল, কিন্তু সময়ত বিলম্ব ঘটিল।
Verse 64
कालहीनं न कर्तव्यं कृतं न फलदं भवेत् । वेदेष्वयमधीकारो दृष्टः सर्वो मनीषिभिः
অকালত কোনো ক্ৰিয়া কৰা উচিত নহয়; অকালত কৰা ক্ৰিয়া ফলদায়ক নহয়। এই অধিকার আৰু সময়-নিয়ম বেদসমূহত সৰ্বত্ৰ দেখা যায়, যাক সকলো মুনিজনে স্বীকাৰ কৰিছে।
Verse 65
प्रवर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । क्षीरद्वये हूयमाने मंत्रेणाध्वर्युणा तथा
যেতিয়া বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণসকলে প্ৰৱৰ্গ্য ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰি আছিল, আৰু বিধি অনুসাৰে অধ্বৰ্যু যাজকে মন্ত্রোচ্চাৰণেৰে দুটা ক্ষীৰ-আহুতি অগ্নিত ঢালি দিছিল—
Verse 66
उपहूतोपहूतेन आगतेषु द्विजन्मसु । क्रियमाणे तथा भक्ष्ये दृष्ट्वा देवी क्रुधान्विता । उवाच देवी ब्रह्माणं सदोमध्ये तु मौनिनम्
নিমন্ত্ৰণ আৰু প্ৰতি-নিমন্ত্ৰণ অনুসৰি দ্বিজসকল আহি উপস্থিত হোৱাত, আৰু ভোজ্য প্ৰস্তুত হ’বলৈ ধৰাত, দেৱীয়ে সেয়া দেখি ক্ৰোধেৰে উদ্দীপ্ত হৈ সভামধ্যত মৌন হৈ বহি থকা ব্ৰহ্মাক ক’লে।
Verse 67
किमेवं बुध्यते देव कृतमेतद्विचेष्टितम् । मां परित्यज्य यः कामात्कृतवानसि किल्बिषम्
“হে দেৱ! তুমি কেনেকৈ এনেদৰে ভাবি এনেদৰে আচৰণ কৰিলা? কামবশ হৈ মোক ত্যাগ কৰি তুমি নিশ্চয় পাপময় অপৰাধ কৰিলা।”
Verse 68
न तुल्या पादरजसा समा साऽधिशिरः कृता
সেয়া পদধূলিৰো সমান নহয়; তথাপি তাক সমান বুলি গণি, মূৰৰ ওপৰত স্থাপন কৰা হ’ল।
Verse 69
यद्वदंति नराः सर्वे संगताः सदसि स्थिताः । आश्चर्यं च प्रभूणां तु कुरुते यं यमिच्छति
সদসত একেলগে বহি থকা সকলো লোকে কয়: প্ৰভাৱশালীসকলে যি ইচ্ছা কৰে, যেতিয়া ইচ্ছা কৰে, তেতিয়াই তেনে আশ্চৰ্য ঘটাব পাৰে।
Verse 70
भवता रूपलोभेन कृतं कर्म विगर्हितम्
ৰূপৰ লোভে প্ৰেৰিত হৈ তুমি নিন্দনীয় কৰ্ম কৰিলা।
Verse 71
न पुत्रेषु कृता लज्जा पौत्रेषु च न ते विभो । कामकारकृतं मन्ये ह्येतत्कर्म विगर्हितम्
হে বিভো, পুত্ৰসকলৰ আগত তোমাৰ লাজ নাহিল, নাতিসকলৰ আগতো নহয়। মই মানো, কামনাৰ বশত এই নিন্দনীয় কৰ্ম কৰা হ’ল।
Verse 72
पितामहोऽसि देवानामृषीणां प्रपितामहः । कथं न ते त्रपा जाता आत्मनः पश्यतस्तनुम्
তুমি দেৱতাসকলৰ পিতামহ, ঋষিসকলৰ প্ৰপিতামহ। নিজৰ দেহক চাই থাকোঁতে তোমাৰ লাজ কেনেকৈ নাজাগিল?
Verse 73
लोकमध्ये कृतं हास्यमिह चैव विगर्हितः । यद्येष ते स्थितो भावस्तिष्ठ देव नमोऽस्तु ते
লোকৰ মাজত তুমি উপহাসৰ পাত্ৰ হৈছা, আৰু ইয়াতো তোমাক নিন্দা কৰা হৈছে। যদি তোমাৰ ভিতৰত এই ভাৱেই স্থিৰ, তেন্তে যেনেকৈ আছা তেনেকৈ থাকাঁ, হে দেৱ—তোমালৈ নমস্কাৰ।
Verse 74
अहं कथं सखीनां तु दर्शयिष्यामि वै मुखम् । भर्त्रा मे विहिता पत्नी कथमेतदहं वदे
মই মোৰ সখীসকলৰ আগত মুখ কেনেকৈ দেখুৱাম? মই কেনেকৈ ক’ম যে মোৰ স্বামীয়ে মোক পত্নী হিচাপে নিযুক্ত কৰিলে?
Verse 75
ब्रह्मोवाच । ऋत्विग्भिरहमाज्ञप्तो दीक्षा कालोऽतिवर्तते । पत्नीं विना न होमोत्र शीघ्रं पत्नीमिहानय
ব্ৰহ্মাই ক’লে: ঋত্বিক পুৰোহিতসকলে মোক আদেশ দিলে—দীক্ষাৰ সময় পাৰ হৈ গৈছে। পত্নী নাথাকিলে ইয়াত হোম সম্পন্ন নহয়; সোনকালে পত্নীক ইয়ালৈ আন।
Verse 76
शक्रेणैषा समानीता दत्ता चैवाऽथ विष्णुना । गृहीता च मया त्वं हि क्षमस्वैकं मया कृतम् । न चापराध्यं भूयोऽन्यं करिष्ये तव सुव्रते
শক্ৰই এয়াক আনিলে, আৰু বিষ্ণুৱে দান কৰিলে; আৰু মই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিলোঁ। হে সুৱ্ৰতে, মোৰ দ্বাৰা কৰা এই একমাত্ৰ কৰ্ম ক্ষমা কৰা। তোমাৰ প্ৰতি মই পুনৰ কোনো অপৰাধ নকৰোঁ।
Verse 77
ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा क्रुद्धा ब्रह्माणं शप्तुमुद्यता । यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं गुरवो यदि तोषिताः
ঈশ্বৰে ক’লে: এইদৰে কোৱা শুনি তাই ক্ৰুদ্ধ হৈ ব্ৰহ্মাক শাপ দিবলৈ উদ্যত হ’ল—“যদি মই সঁচাকৈ তপস্যা কৰিছোঁ, যদি মোৰ গুৰুসকল সন্তুষ্ট হৈছে…”
Verse 78
सर्वब्राह्मणशालासु स्थानेषु विविधेष्वपि । न तु ते ब्राह्मणाः पूजां करिष्यंति कदाचन
সকলো ব্ৰাহ্মণ-শালাত আৰু নানা স্থানতো, সেই ব্ৰাহ্মণসকলে তোমাৰ বাবে কেতিয়াও পূজা নকৰিব।
Verse 79
ऋते वै कार्तिकीमेकां पूजां सांवत्सरीं तव । करिष्यंति द्विजाः सर्वे सत्येनानेन ते शपे । एतद्बुद्ध्वा न कोपोस्तु हतो हन्ति न संशयः
কাৰ্ত্তিক মাহৰ একমাত্ৰ বাৰ্ষিক পূজা বাদে, সকলো দ্বিজে তোমাক পূজা নকৰিব। এই সত্যৰ দ্বাৰা মই তোমাক শপথ দিছোঁ। এই কথা জানি ক্ৰোধ নকৰিবা—আঘাতপ্ৰাপ্তে নিশ্চয়েই প্ৰতিআঘাত কৰে।
Verse 80
सावित्र्युवाच । भोभोः शक्र त्वयानीता आभीरी ब्रह्मणोऽन्तिकम् । यस्मादीदृक्कृतं कर्म तस्मात्त्वं लप्स्यसे फलम्
সাৱিত্ৰীয়ে ক’লে: হে শক্ৰ! তুমিয়েই গোপিনীজনীক ব্ৰহ্মাৰ সন্নিধিলৈ আনিছিলা। যিহেতু তুমিয়ে এনে কৰ্ম কৰোৱালা, সেয়েহে তাৰ ফল তুমিয়েই লাভ কৰিবা।
Verse 81
यदा संग्राममध्ये त्वं स्थाता शक्र भविष्यसि । तदा त्वं शत्रुभिर्बद्धो नीतः परमिकां दशाम्
যেতিয়া তুমি, হে শক্ৰ, যুদ্ধৰ মাজত অৱস্থান কৰিবা, তেতিয়া শত্রুসকলে তোমাক বাঁধি লৈ গৈ পৰম দুঃখদায়ক অৱস্থালৈ নিবলৈ।
Verse 82
अकिंचनो नष्टसुतः शत्रूणां नगरे स्थितः । पराभवं महत्प्राप्य अचिरादेव मोक्ष्यसे
সকলো সম্বলহীন, পুত্ৰ নষ্ট, শত্রুৰ নগৰত বাস কৰি—মহা অপমান ভোগ কৰি তুমি অচিৰেই মুক্ত হ’বা।
Verse 83
शक्रं शप्त्वा तदा देवी विष्णुं चाऽथ वचोब्रवीत्
শক্ৰক শাপ দি, তেতিয়া দেৱীয়ে বিষ্ণুকো বচন ক’লে।
Verse 84
गुरुवाक्येन ते जन्म यदा मर्त्ये भवि ष्यति । भार्याविरहजं दुःखं तदा त्वं तत्र भोक्ष्यसे
গুৰুৰ বচন অনুসাৰে যেতিয়া তুমি মর্ত্যলোকে জন্ম ল’বা, তেতিয়া তাত পত্নীবিৰহৰ পৰা জন্মা দুখ তুমি ভোগিবা।
Verse 85
हृतां शत्रुगणैः पत्नीं परे पारे महोदधेः । न च त्वं ज्ञायसे सीतां शोकोपहचेतनः
যেতিয়া শত্রুগণৰ দলে তোমাৰ পত্নীক মহাসাগৰৰ দূৰ পাৰত লৈ যাব, তেতিয়া শোকত আচ্ছন্ন চেতনাৰে তুমি সেই সীতাক চিনিব নোৱাৰিবা।
Verse 86
भ्रात्रा सह परां काष्ठामापदं दुःखितस्तथा । पशूनां चैव संयोगश्चिरकालं भविष्यति
ভ্ৰাতাৰ সৈতে তুমি দুখে পীড়িত হৈ বিপদৰ পৰম সীমালৈ যাবা; আৰু বহুদিন ধৰি পশুধনৰ সৈতে সঙ্গও থাকিব।
Verse 87
तथाऽह रुद्रं कुपिता यदा दारुवने स्थितः । तदा ते मुनयः क्रुद्धाः शापं दास्यंति ते हर
তদ্ৰূপে, যেতিয়া ৰুদ্ৰ দাৰুবনত অৱস্থিত হৈ কুপিত হয়, তেতিয়া সেই মুনিসকল ক্ৰুদ্ধ হৈ, হে হৰ, তোমাক শাপ দিব।
Verse 88
भोभोः कापालिक क्षुद्र पत्न्योऽस्माकं जिहीर्षसि । तदेतद्भूषितं लिंग भूमौ रुद्र पतिष्यति
হে হে, নীচ কপালিক! তুমি আমাৰ পত্নীসকলক হৰণ কৰিব বিচাৰিছা। সেয়ে এই ভূষিত লিঙ্গ, হে ৰুদ্ৰ, ভূমিত পতিত হ’ব।
Verse 89
विहीनः पौरुषेण त्वं मुनिशापाच्च पीडितः । गंगातीरे स्थिता पत्नी सा त्वामाश्वासयिष्यति
পৌৰুষশক্তিৰ পৰা বঞ্চিত আৰু মুনিসকলৰ শাপত পীড়িত হৈ থাকিবি। গঙ্গাতীৰত অৱস্থিত তোৰ পত্নীয়ে তোক সান্ত্বনা দিব।
Verse 90
अग्ने त्वं सर्वभक्षोऽसि पूर्वं पुत्रेण मे कृतः । भ्रूणहा धर्म इत्येष कथं दग्धं दहाम्यहम्
হে অগ্নি! তুমি সৰ্বভক্ষক; আগতে মোৰ পুত্ৰে তোমাক এইদৰে কৰিছিলে। কিন্তু ‘ভ্ৰূণহত্যা ধৰ্ম নহয়’—যি ইতিমধ্যে দগ্ধ, তাক মই কেনেকৈ দহিম?
Verse 91
जातवेदस रुद्रस्त्वां रेतसा प्लावयिष्यति । मेध्येषु च कृतज्वाला ज्वालया त्वां ज्वलिष्यति
হে জাতবেদস! ৰুদ্ৰে তোমাক নিজৰ ৰেতসাৰে প্লাৱিত কৰিব। আৰু যজ্ঞক্ৰিয়াত জ্বলাই তোলা জ্বালাই নিজৰ দাহক জ্বালাৰে তোমাক দগ্ধ কৰিব।
Verse 92
ब्राह्मणानृत्विजः सर्वान्सावित्री ह्यशपत्तदा
তেতিয়া সাৱিত্ৰীয়ে সঁচাকৈয়ে সকলো ব্ৰাহ্মণক—যিসকল ঋত্বিজ (যজ্ঞ-পুৰোহিত) আছিল—শাপ দিলে।
Verse 93
प्रतिग्रहाग्निहोत्राश्च वृथा दारा वृथाश्रमाः । सदा क्षेत्राणि तीर्थानि लोभादेव गमिष्यथ
তোমালোকৰ দান-প্ৰতিগ্ৰহ আৰু অগ্নিহোত্ৰ বৃথা হ’ব; বৃথা হ’ব তোমালোকৰ গৃহস্থ-জীৱন, বৃথা হ’ব আশ্ৰম। আৰু লোভৰ বশত তোমালোক সদায় পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থলৈহে যাবা।
Verse 94
परान्नेषु सदा तृप्ता अतृप्ताः स्वगृहेषु च । अयाज्ययाजनं कृत्वा कुत्सितस्य प्रतिग्रहम्
পৰাৰ অন্নত সদায় তৃপ্ত, কিন্তু নিজৰ ঘৰত অতৃপ্ত—অযাজ্য লোকৰ বাবে যাজন কৰি, আৰু নীচ-অপবিত্ৰ লোকৰ পৰা কুৎসিত প্ৰতিগ্ৰহ (দান) গ্ৰহণ কৰি।
Verse 95
वृथा धनार्जनं कृत्वा व्यवश्चैव तथा वृथा । मृतानां तेन प्रेतत्वं भविष्यति न संशयः
বৃথা ধন সঞ্চয় কৰি আৰু বৃথাই জীৱন কটাই—তাৰ ফলত মৃতসকলৰ বাবে প্ৰেতত্ব অৱস্থা উদ্ভৱ হ’ব; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 96
एवं शक्रं तथा विष्णुं रुद्रं वै पावकं तथा । ब्रह्माणं ब्राह्मणांश्चैव सर्वांस्तानशपत्तदा
এইদৰে সেই সময়ত তাই শক্র (ইন্দ্ৰ), বিষ্ণু, ৰুদ্ৰ, পাৱক (অগ্নি), ব্ৰহ্মা আৰু ব্ৰাহ্মণসকল—সকলকে শাপ দিলে।
Verse 97
शापं दत्त्वा तथा तेषां तदा सावस्थिता स्थिरा
তেওঁলোকৰ ওপৰত এইদৰে শাপ দিয়া পাছত, তাই তেতিয়া অচল-অটল হৈ থিয় হৈ ৰ’ল।
Verse 98
लक्ष्मीः प्राह सखीं तां च इन्द्राणी च वरानना । अन्या देव्यस्तथा प्राहुः साऽह स्थास्यामि नात्र वै । तत्र चाहं गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न तु ध्वनिम्
লক্ষ্মীয়ে ক’লে, আৰু সুশ্ৰী মুখৱতী ইন্দ্ৰাণীয়ে সেই সখীক ক’লে; আন আন দেৱীয়েও ক’লে। সেয়ে ক’লে, “মই ইয়াত কেতিয়াও নাথাকিম; মই সেই ঠাইলৈ যাম, য’ত একেবাৰে কোনো ধ্বনি নুশুনিম।”
Verse 99
ततस्ताः प्रमदाः सर्वाः प्रयाताः स्वं निकेतनम् । सावित्री कुपिता तासां पुनः शापाय चोद्यता
তাৰ পাছত সেই সকলো দেৱী-প্ৰমদা নিজৰ নিজৰ নিকেতনলৈ গ’ল। সাৱিত্ৰী তেওঁলোকৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হৈ পুনৰ শাপ দিবলৈ উদ্দীপ্ত হ’ল।
Verse 100
यस्मान्मां संपरित्यज्य गतास्ता देवयोषितः । तासामपि तथा शापं प्रदास्ये कुपिता भृशम्
“যিহেতু সেই দেৱী-যুৱতীসকলে মোক ত্যাগ কৰি গ’ল, সেয়ে মইও—অতি ক্ৰুদ্ধ হৈ—তেওঁলোককো তেনেদৰে শাপ দিম।”
Verse 101
नैकत्र वासो लक्ष्म्यास्तु भविष्यति कदाचन । रुद्रापि चंचला तावन्मूर्खेषु च वसिष्यसि
“লক্ষ্মী কেতিয়াও এক ঠাইত দীঘল সময় নাথাকিব। আৰু তুমি, ‘ৰুদ্ৰা’ বুলি কোৱা হলেও, তেতিয়ালৈ চঞ্চল হৈ থাকিবা আৰু মূৰ্খসকলৰ মাজত বাস কৰিবা।”
Verse 102
म्लेच्छेषु पर्वतीयेषु कुत्सिते कुष्ठिते तथा । वाचाटे चावलिप्ते च अभिशस्ते दुरात्मनि । एवंविधे नरे तुभ्यं वसतिः शापकारिता
“এই শাপৰ ফলত তোমাৰ বাস হ’ব এনেধৰণৰ মানুহৰ মাজত: ম্লেচ্ছ, পৰ্বতবাসী, নিন্দনীয়, কুষ্ঠৰোগী, বাচাল, অহংকাৰী, অভিশপ্ত আৰু দুষ্টচিত্ত।”
Verse 103
शापं दत्त्वा ततस्तस्या इन्द्राणीमशपत्तदा
এইদৰে শাপ দিয়া, তেতিয়াই তাই ইন্দ্ৰাণীকো শাপ দিলে।
Verse 104
त्वष्टुर्वाचा गृहीतेन्द्रे पत्यौ ते दुष्टकारिणि । नहुषाय गते राज्ये दृष्ट्वा त्वां याचयिष्यति
“হে দুষ্টকৰ্মিণী! যেতিয়া তোৰ পতি ইন্দ্ৰ ত্বষ্টৃৰ শাপত গ্ৰস্ত হ’ব, আৰু ৰাজ্য নহুষলৈ যাব, তেতিয়া সি তোকে দেখি অনুচিত কামনাৰে তোকে বিচাৰিব।”
Verse 105
अहमिन्द्रः कथं चैषा नोपतिष्ठति चालसा । सर्वान्देवान्हनिष्यामि लप्स्ये नाहं शचीं यदि
“মই ইন্দ্ৰ—এই উদ্ধতাই কিয় অলস হৈ মোৰ সেৱাত উপস্থিত নহয়? যদি মই শচীক নাপাওঁ, তেন্তে মই সকলো দেৱতাক বধ কৰিম!”
Verse 106
नष्टा त्वं च तदा शस्ता वने महति दुःखिता । वसिष्यसि दुराचारे शापेन मम गर्विते
“তেতিয়া তোক ত্যাগ কৰি মহা অৰণ্যলৈ খেদি দিয়া হ’ব, দুখে পীড়িতা হৈ। হে গৰ্বিতা দুৰাচাৰিণী! মোৰ শাপত তই তাতেই বাস কৰিবি।”
Verse 107
देवभार्यासु सर्वासु तदा शापमयच्छत
তেতিয়া তাই সকলো দেৱ-পত্নীৰ ওপৰত শাপ উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 108
न चापत्यकृता प्रीतिः सर्वास्वेव भविष्यति । दह्यमाना दिवारात्रौ वंध्याशब्देन दुःखिताः
তেওঁলোকৰ কোনোজনৰেই সন্তান-সুখৰ আনন্দ নহ’ব। দিন-ৰাতি শোকত দগ্ধ হৈ ‘বন্ধ্যা’ বুলি নিন্দাৰ শব্দে তেওঁলোকক দুখিত কৰিব।
Verse 109
गौरीमेवं तथा शप्त्वा सा देवी वरवर्णिनी । उच्चै रुरोद सावित्री भर्तृ यज्ञाद्बहिः स्थिता
এইদৰে গৌৰীক শাপ দি, উত্তম বৰ্ণৰ সেই দেৱী সাৱিত্ৰী স্বামীৰ যজ্ঞৰ বাহিৰত থিয় হৈ উচ্চস্বৰে কন্দিবলৈ ধৰিলে।
Verse 110
रोदमाना तु सा दृष्टा विष्णुना च प्रसादिता । मा रोदीस्त्वं विशालाक्षि एह्यागच्छ सदः शुभे
তেওঁক কান্দি থকা দেখি বিষ্ণুৱে কৃপা কৰি সান্ত্বনা দিলে— “হে বিশালনয়নী, নাকান্দিবা; আহা, শুভ যজ্ঞসভালৈ প্ৰৱেশ কৰা।”
Verse 111
प्रविष्टा च शुभे यागे मेखलां क्षौमवाससी । गृहाण दीक्षां ब्रह्माणि पादौ ते प्रणमे शुभे
তেওঁ শুভ যজ্ঞত প্ৰৱেশ কৰিলে, কঁকালত মেখলা আৰু ক্ষৌম বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি। “হে ব্ৰহ্মাৰ পত্নী, দীক্ষা গ্ৰহণ কৰক; হে শুভে, আপোনাৰ চৰণত মই প্ৰণাম কৰোঁ।”
Verse 112
एवमुक्ताऽब्रवीदेनं नाहं कुर्यां वचस्तव । तत्राहं च गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न च ध्वनिम्
এইদৰে কোৱা হ’লত তেওঁ ক’লে— “মই তোমাৰ কথামতে নকৰোঁ। মই তেনে ঠাইলৈ যাম, য’ত এইটোৰ ধ্বনি এটাও নুশুনিম।”
Verse 113
एतावदुक्त्वा व्यरमदुच्चैः स्थाने क्षितौ स्थिता
ইমানেই কৈ তাই নীৰৱ হ’ল আৰু উচ্চ স্থানত পৃথিৱীৰ ওপৰত থিয় হৈ তাতে স্থিৰ ৰ’ল।
Verse 114
विष्णुस्तदग्रतः स्थित्वा बद्ध्वा च करसंपुटम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा भक्त्या परमया युतः
তেতিয়া বিষ্ণুৱে তাইৰ সন্মুখত থিয় হৈ দুহাত জোৰি প্ৰণাম কৰি, পৰম ভক্তিৰে তাইক স্তৱন কৰিলে।
Verse 115
विष्णुरुवाच । नमोऽस्तु ते महादेवि भूर्भुवःस्वस्त्रयीमयि । सावित्रि दुर्गतरिणि त्वं वाणी सप्तधा स्मृता
বিষ্ণুৱে ক’লে: “হে মহাদেৱী, তোমাক নমস্কাৰ—তুমি ভূৰ্-ভুৱঃ-স্বঃ আৰু ত্ৰিবেদৰ মূৰ্তি। হে সাৱিত্ৰী, দুঃখ-সঙ্কট পাৰ কৰোৱা, তুমি বাণী হিচাপে সাত ৰূপে স্মৃত।”
Verse 116
सर्वाणि स्तुतिशास्त्राणि लक्षणानि तथैव च । भविष्या सर्वशास्त्राणां त्वं तु देवि नमोऽस्तु ते
সকলো স্তৱন-শাস্ত্ৰ আৰু লক্ষণ-চিহ্নসমূহো—হে দেবী, তুমিয়েই সকলো শাস্ত্ৰৰ আগন্তুক মূল-উৎস হ’বাঁ; তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 117
श्वेता त्वं श्वेतरूपासि शशांकेन समानना । शशिरश्मिप्रकाशेन हरिणोरसि राजसे । दिव्यकुंडलपूर्णाभ्यां श्रवणाभ्यां विभूषिता
তুমি শ্বেত, শ্বেতৰূপা; তোমাৰ মুখ চন্দ্ৰসম। চন্দ্ৰকিৰণৰ দীপ্তিৰে তুমি হৰিণচৰ্মৰ ওপৰত উজ্জ্বল হৈ ৰাজসী। দিৱ্য কুণ্ডলেৰে পূৰ্ণ দুয়োটা কৰ্ণেৰে তুমি বিভূষিতা।
Verse 118
त्वं सिद्धिस्त्वं तथा ऋद्धिः कीर्तिः श्रीः संततिर्मतिः । संध्या रात्रि प्रभातस्त्वं कालरात्रिस्त्वमेव च
তুমিয়েই সিদ্ধি, তুমিয়েই ঋদ্ধি; তুমিয়েই কীৰ্তি, শ্ৰী, সন্ততি আৰু মতি। তুমিয়েই সন্ধ্যা, ৰাত্ৰি আৰু প্ৰভাত—আৰু তুমিয়েই কালের ৰাত্ৰি, কালৰাত্ৰি।
Verse 119
कर्षुकाणां यथा सीता भूतानां धारिणी तथा । एवं स्तुवंतं सावित्री विष्णुं प्रोवाच सुव्रता
যেনেকৈ হালচালকসকলৰ বাবে সীতা (হালৰ ৰেখা), তেনেকৈ তাই সকলো ভূতৰ ধাৰিণী। এইদৰে বিষ্ণুৱে তাইক স্তৱ কৰোঁতে, সুব্ৰতা সাৱিত্ৰীয়ে তেওঁক ক’লে।
Verse 120
सम्यक्स्तुता त्वया पुत्र अजेयस्त्वं भविष्यसि । अवतारे सदा वत्स पितृमातृसु वल्लभः
পুত্ৰ, তুমি মোক যথাযথভাৱে স্তৱ কৰিলা; তুমি অজেয় হ’বা। আৰু তোমাৰ অৱতাৰসমূহত, বৎস, তুমি সদায় পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰিয় হ’বা।
Verse 121
अनेन स्तवराजेन स्तोष्यते यस्तु मां सदा । सर्वदोषविनिर्मुक्तः परं स्थानं गमिष्यति
যি কোনোবাই এই স্তৱৰাজে—‘স্তৱৰ ৰজা’—মোক সদায় স্তৱ কৰে, সি সকলো দোষৰ পৰা মুক্ত হৈ পৰম স্থানলৈ গমন কৰিব।
Verse 122
गच्छ यज्ञं चिरं तस्य समाप्तिं नय पुत्रक
যোৱা, পুত্ৰক, আৰু সেই দীঘলীয়া যজ্ঞটোক সম্পূৰ্ণতালৈ লৈ যোৱা।
Verse 123
कुरुक्षेत्रे प्रयागे च भविष्ये यज्ञकर्मणि । समीपगा स्थिता भर्तुः करिष्ये तव भाषितम्
কুৰুক্ষেত্ৰত আৰু প্ৰয়াগত, আৰু ভৱিষ্যতে যজ্ঞকৰ্মৰ সময়তো, স্বামীৰ সন্নিধানত থাকি মই তোমাৰ কোৱা কথামতে কাৰ্য সম্পন্ন কৰিম।
Verse 124
एवमुक्तो गतो विष्णुर्ब्रह्मणः सद उत्तमम् । सावित्री तु समायाता प्रभासे वरवर्णिनि
এইদৰে কোৱা হোৱাত বিষ্ণু ব্ৰহ্মাৰ অতি উত্তম সদনলৈ গ’ল। আৰু হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, সাৱিত্ৰী প্ৰভাসত উপস্থিত হ’ল।
Verse 125
गतायामथ सावित्र्यां गायत्री वाक्यमब्रवीत्
তাৰ পাছত সাৱিত্ৰী গুচি যোৱাৰ পিছত গায়ত্ৰীয়ে এই বাক্য ক’লে।
Verse 126
शृण्वंतु मुनयो वाक्यं मदीयं भर्तृसन्निधौ । यदहं वच्मि संतुष्टा वरदानाय चोद्यता
মোৰ প্ৰভুৰ সন্নিধানত মুনিসকলে মোৰ বাক্য শুনক। মই যি কওঁ, সন্তুষ্টচিত্তে, বৰদান প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে প্ৰেৰিত হৈ কওঁ।
Verse 127
ब्रह्माणं पूजयिष्यंति नरा भक्तिसमन्विताः । तेषां वस्त्रं धनं धान्यं दाराः सौख्यं सुताश्च वै
ভক্তিযুক্ত নৰসকলে ব্ৰহ্মাৰ পূজা কৰিব। তেওঁলোকৰ বাবে বস্ত্ৰ, ধন, ধান্য, পত্নী, সুখ আৰু নিশ্চয়েই সন্তান থাকিব।
Verse 128
अविच्छिन्नं तथा सौख्यं गृहं वै पुत्रपौत्रिकम् । भुक्त्वाऽसौ सुचिरं कालं ततो मोक्षं गमिष्यति
অবিচ্ছিন্ন সুখ আৰু পুত্ৰ-পৌত্ৰে ধন্য গৃহস্থালি—এই সকলো বহুদিন ভোগ কৰি, শেষত তেওঁ মোক্ষ লাভ কৰিব।
Verse 129
शक्राहं ते वरं वच्मि संग्रामे शत्रुभिः सह । तदा ब्रह्मा मोचयिता गत्वा शत्रुनिकेतनम्
হে শক্ৰ! মই তোমাক এটা বৰ কওঁ: যেতিয়া তুমি শত্রুসকলৰ সৈতে যুদ্ধত থাকিবা, তেতিয়া ব্ৰহ্মাই শত্রুৰ দুৰ্গলৈ গৈ তোমাৰ মুক্তিদাতা হ’ব।
Verse 130
सपुत्रशत्रुनाशात्त्वं लप्स्यसे च परं मुदम् । अकंटकं महद्राज्यं त्रैलोक्ये ते भविष्यति
শত্রুক পুত্ৰসহ বিনাশ কৰি তুমি পৰম আনন্দ লাভ কৰিবা; আৰু ত্ৰিলোকত তোমাৰ কণ্টকমুক্ত, মহাৰাজ্য স্থাপিত হ’ব।
Verse 131
मर्त्यलोके यदा विष्णो ह्यवतारं करिष्यसि । भ्रात्रा सह परं दुःखं स्वभार्या हरणं च यत्
আৰু হে বিষ্ণু! যেতিয়া তুমি মর্ত্যলোকে অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰিবা, তেতিয়া ভ্ৰাতাৰ সৈতে তুমি পৰম দুখ ভোগ কৰিবা—নিজ পত্নীৰ হৰণ সেই দুখ।
Verse 132
हत्वा शत्रुं पुनर्भार्यां लप्स्यसे सुरसन्निधौ । गृहीत्वा तां पुनः प्राज्यं राज्यं कृत्वा गमिष्यसि
শত্রুক বধ কৰি তুমি দেৱসন্নিধিত পুনৰ নিজৰ পত্নীক লাভ কৰিবা। তাক পুনৰ গ্ৰহণ কৰি, সমৃদ্ধ ৰাজ্য স্থাপন কৰি, তুমি প্ৰস্থান কৰিবা।
Verse 133
एकादश सहस्राणि कृत्वा राज्यं पुनर्दिवम् । ख्यातिस्ते विपुला लोके चानुरागो भविष्यति
এগাৰ হাজাৰ বছৰ ৰাজ্য শাসন কৰি তুমি পুনৰ স্বৰ্গলৈ উভতি যাবা। জগতত তোমাৰ কীৰ্তি বিস্তৃত হ’ব, আৰু তোমাৰ প্ৰতি ভক্তি আৰু অনুৰাগ জাগিব।
Verse 134
गायत्री ब्राह्मणांस्तांश्च सर्वानेवाब्रवीदिदम्
তেতিয়া গায়ত্ৰীয়ে সেই সকলো ব্ৰাহ্মণক সম্বোধন কৰি এই বাক্য ক’লে।
Verse 135
युष्माकं प्रीणनं कृत्वाऽ तृप्तिं यास्यंति देवताः । भवंतो भूमिदेवा वै सर्वे पूज्या भविष्यथ
তোমালোকক সন্তুষ্ট কৰিলে দেৱতাসকলেও তৃপ্তি লাভ কৰে। তোমালোক সত্যই ‘ভূমিদেৱ’; তোমালোক সকলো পূজ্য হ’বা।
Verse 136
युष्माकं पूजनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः । प्राणायामेन चैकेन सर्वमेतत्तरिष्यथ
তোমালোকৰ পূজা কৰি, নানাবিধ দান দি, আৰু একমাত্ৰ প্ৰাণায়ামৰ অনুশীলনেও তোমালোক এই সকলো (দোষ আৰু দুঃখ-কষ্ট) পাৰ হ’বা।
Verse 137
प्रभासे तु विशेषेण जप्त्वा मां वेदमातरम् । प्रतिग्रहकृतान्दोषान्न प्राप्स्यध्वं द्विजोत्तमाः
কিন্তু প্ৰভাসত বিশেষকৈ মোক—বেদমাতা—জপ কৰিলে, হে দ্বিজোত্তমসকল, দান গ্ৰহণৰ পৰা উৎপন্ন দোষ তোমালোকৰ ওপৰত নপৰে।
Verse 138
पुष्करे चान्नदानेन प्रीताः सर्वे च देवताः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवतिभोजिता
পুষ্কৰত অন্নদান কৰিলে সকলো দেৱতা প্ৰসন্ন হয়। এজন ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰালে যেন কোটিজনক ভোজন কৰোৱা হয়।
Verse 139
ब्रह्महत्यादिपापानि दुरितानि च यानि च । तरिष्यंति नराः सर्वे दत्ते युष्मत्करे धने
ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপ আৰু যি যি দুষ্কৃত আছে—তোমালোকৰ হাতত ধন দান কৰিলে সকলো মানুহ সেইবোৰৰ ওপৰেদি পাৰ হয়।
Verse 140
महीयध्वे तु जाप्येन प्राणायामैस्त्रिभिः कृतैः । ब्रह्महत्यासमं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
কিন্তু জপৰ দ্বাৰা তোমালোক মহাসন্মান লাভ কৰিবা। তিনিটা প্ৰাণায়াম সম্পন্ন কৰিলে ব্ৰহ্মহত্যাসম পাপো সেই ক্ষণতে নাশ হয়।
Verse 141
दशभिर्जन्मजनितं शतेन तु पुरा कृतम् । त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हंति किल्बिषम्
দশবাৰ জপে গায়ত্ৰী এই জন্মৰ পাপ নাশ কৰে; শতবাৰে পূৰ্বে কৰা পাপ; আৰু সহস্ৰবাৰে তিনিযুগৰ কলুষো বিনাশ হয়।
Verse 142
एवं ज्ञात्वा सदा पूज्या जाप्ये च मम वै कृते । भविष्यध्वं न सन्देहो नात्र कार्या विचारणा
এইদৰে জানি সদায় মোৰ পূজা কৰা আৰু মোৰ বাবে জপ কৰা। তোমালোক নিশ্চয় ফল লাভ কৰিবা—ইয়াত সন্দেহ নাই; ইয়াত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।
Verse 143
ओंकारेण त्रिमात्रेण सार्धेन च विशेषतः । पूज्याः सर्वे न सन्देहो जप्त्वा मां शिरसा सह
বিশেষকৈ ত্ৰিমাত্ৰিক ওঁকাৰ (প্ৰণৱ) আৰু তাৰ সংযুক্ত বিশেষ ৰূপেৰে—সন্দেহ নাই—যি মোক জপ কৰি শিৰত ধাৰণ কৰে, সৰ্বেই পূজ্য হৈ উঠে।
Verse 144
अष्टाक्षरस्थिता चाहं जगद्व्याप्तं मया त्विदम् । माताऽहं सर्ववेदानां वेदैः सर्वैरलङ्कता
মই অষ্টাক্ষৰ পবিত্ৰ ৰূপত অৱস্থিত, আৰু এই সমগ্ৰ জগত মোৰ দ্বাৰাই ব্যাপ্ত। মই সকলো বেদৰ মাতা; সকলো বেদীয় প্ৰকাশেৰে অলংকৃত আৰু প্ৰমাণিত।
Verse 145
जत्वा मां परमां सिर्द्धि पश्यन्ति द्विजसत्तमाः । प्राधान्यं मम जाप्येन सर्वेषां वो भविष्यति
মোক জপা আৰু পূজা কৰি, দ্বিজসত্তমসকলে পৰম সিদ্ধি দৰ্শন কৰে। মোৰ মন্ত্রজপৰ দ্বাৰা তোমালোকৰ সৰ্বৰ মাজত প্ৰাধান্য আৰু বিশেষত্ব লাভ হ’ব।
Verse 146
गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदः सर्वाशी सर्वविक्रयी
গায়ত্ৰীৰ সাৰমাত্ৰ জানিলেও, যদি সুসংযত আৰু শৃঙ্খলিত হয়, তেন্তে সেই বিপ্ৰ শ্ৰেষ্ঠ। কিন্তু যি অসংযত—চাৰিও বেদ জানিলেও—সকলো গিলি খোৱা আৰু সকলো বিক্ৰী কৰা (ধৰ্মক পণ্য কৰা) হৈ পৰে।
Verse 147
यस्माद्भवतां सावित्र्या शापो दत्तो सदे त्विह । अत्र दत्तं हुतं चापि सर्वमक्षयकारकम् । दत्तो वरो मया तेन युष्माकं द्विजसत्तमाः
যিহেতু সাৱিত্ৰীয়ে ইয়াত তোমালোকৰ ওপৰত শাপ দিছিল, সেয়ে ইয়াত যি দান দিয়া হয় আৰু যি হোমাগ্নিত আহুতি দিয়া হয়, সেয়া সকলো অক্ষয় ফলদায়ক হয়। সেই কাৰণেই, হে দ্বিজসত্তমসকল, মই তোমালোকক এই বৰ দিছোঁ।
Verse 148
अग्निहोत्रपरा विप्रास्त्रिकालं होमदायिनः । स्वर्गं ते तु गमिष्यंति एकविंशतिभिः कुलैः
যিসকল ব্ৰাহ্মণ অগ্নিহোত্ৰত পৰায়ণ আৰু দিনে তিনিবাৰ হোম অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয় স্বৰ্গলৈ গমন কৰে—নিজৰ একবিংশতি কুলসহ।
Verse 149
एवं शक्रे च विष्णौ च रुद्रे वै पावके तथा । ब्रह्मणो ब्रह्मणानां च गायत्री सा वरं ददौ । तस्मिन्काले वरं दत्त्वा ब्रह्मणः पार्श्वगाऽभवत्
এইদৰে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), বিষ্ণু, ৰুদ্ৰ আৰু পাৱক (অগ্নি)ক, লগতে ব্ৰহ্মা আৰু ব্ৰাহ্মণসকলকো গায়ত্ৰীয়ে বৰ দান কৰিলে। সেই সময় বৰ দান কৰি তেওঁ ব্ৰহ্মাৰ কাষত অৱস্থিতা হ’ল।
Verse 150
हरिणा तु समाख्यातं लक्ष्म्याः शापस्य कारणम् । युवतीनां च सर्वासां शापस्तासां पृथक्पृथक्
তাৰ পাছত হৰিয়ে লক্ষ্মীৰ শাপৰ কাৰণ বৰ্ণনা কৰিলে, আৰু সেই সকলো যুৱতীৰ ওপৰত পৰি থকা পৃথক পৃথক শাপসমূহো ক’লে—প্ৰত্যেকৰ নিজৰ দৰে।
Verse 151
लक्ष्म्यास्तदा वरं प्रादाद्गायत्री ब्रह्मणः प्रिया
তেতিয়া ব্ৰহ্মাৰ প্ৰিয়া গায়ত্ৰীয়ে লক্ষ্মীক এক বৰ দান কৰিলে।
Verse 152
अकुत्सिताः सदा पुत्रि तव वासेन शोभने । भविष्यति न संदेहः सर्वेभ्यः प्रीतिदायकाः
‘হে কন্যা, তেওঁলোক কেতিয়াও নিন্দিত নহ’ব; হে সুন্দৰী, তোমাৰ বাসৰ দ্বাৰা তেওঁলোক নিঃসন্দেহে সকলোৰে প্ৰিয় আৰু মনোহৰ হ’ব।’
Verse 153
ये त्वया वीक्षिताः सर्वे सर्वे वै पुण्यभाजनाः । तेषां जातिः कुलं शीलं धर्मश्चैव वरानने
তুমি যিসকলক চাহি দেখিছা, তেওঁলোক সকলোৱে নিশ্চয় পুণ্যৰ পাত্ৰ। হে সুন্দৰ-মুখী, তেওঁলোকৰ জাতি, কুল, শীল আৰু ধৰ্মো শোভন হৈ স্থিতি লাভ কৰে।
Verse 154
परित्यक्तास्त्वया ये तु ते नरा दुःखभागिनः । सभायां ते न शोभन्ते मन्यन्ते न च पार्थिवैः
তুমি যিসকল নৰক ত্যাগ কৰা, তেওঁলোক দুখৰ ভাগী হয়। ৰাজসভাত তেওঁলোক শোভা নাপায়, আৰু ৰজাসকলে তেওঁলোকক মান্য নকৰে।
Verse 155
आशिषश्चैव तेषां तु कुर्वते वै द्विजोत्तमाः । सौजन्यं तेषु कुर्वन्ति नप्ता भ्राता पिता गुरुः
তেওঁলোকৰ বাবে উত্তম দ্বিজসকলে আশীৰ্বাদ কৰে। নাতি, ভ্ৰাতা, পিতা আৰু গুৰুসকলে তেওঁলোকৰ প্ৰতি সৌজন্য আৰু দয়া প্ৰদৰ্শন কৰে।
Verse 156
बांधवोऽसि न संदेहो न जीवेऽहं त्वया विना । त्वयि दृष्टे प्रसन्ना मे दृष्टिर्भवति शोभना । मनः प्रसीदतेऽत्यर्थं सत्यंसत्यं वदामि ते
তুমি মোৰ বান্ধৱ—ইয়াত সন্দেহ নাই। তোমাৰ বিনা মই জীয়াই থাকিব নোৱাৰোঁ। তোমাক দেখিলে মোৰ দৃষ্টি প্ৰসন্ন আৰু দীপ্ত হয়; মন অতিশয় শান্ত হয়। সত্যই সত্য, তোমাক এই কথা কওঁ।
Verse 157
एवंविधानि वाक्यानि त्वया दृष्ट्या निरीक्षिते । सज्जनास्ते वदिष्यन्ति जनानां प्रीतिदायकाः
তোমাৰ কৃপাময় দৃষ্টিয়ে যেতিয়া চাহি দেখে, তেতিয়া সেই সজ্জনসকলে এনে বাক্য ক’ব, যি সকলো লোকক আনন্দ আৰু প্ৰীতি দান কৰে।
Verse 158
इन्द्राणि नहुषः प्राप्य स्वर्गं त्वां याचयिष्यति । अदृष्ट्वा तु हतः पापो अगस्त्यवचनाद्द्रुतम्
হে ইন্দ্ৰাণী! নহুষে স্বৰ্গ লাভ কৰি তোমাক প্ৰাৰ্থনা কৰিব। কিন্তু যথোচিত ভক্তিভাৱে তোমাৰ দৰ্শন নকৰাকৈ সেই পাপী অগস্ত্যৰ বচনত তৎক্ষণাৎ নিপাতিত হ’ব।
Verse 159
सर्पत्वं समनुप्राप्य प्रार्थयिष्यति तं मुनिम् । दर्पेणाहं विनष्टोऽस्मि शरणं मे मुने भव
সৰ্পত্ব লাভ কৰি সি সেই মুনিক প্ৰাৰ্থনা কৰিব: ‘দৰ্পৰ বাবে মই বিনষ্ট হ’লোঁ; হে মুনে, মোৰ শৰণ হওক।’
Verse 160
वाक्येन तेन तस्यासौ नृपस्य भगवानृषिः । कृत्वा मनसि कारुण्यमिदं वचनमब्रवीत्
ৰাজাৰ সেই বাক্য শুনি, ভগৱান ঋষিয়ে মনত কৰুণা আনিলে আৰু এই উত্তৰ বচন ক’লে।
Verse 161
उत्पत्स्यति कुले राजा त्वदीये कुरुनंदन । सार्पं कलेवरं दृष्ट्वा प्रश्नैस्त्वामुद्धरिष्यति
হে কুৰুনন্দন! তোমাৰেই বংশত এজন ৰজা জন্মিব। তোমাৰ সৰ্পদেহ দেখি, প্ৰশ্নৰ দ্বাৰাই সি তোমাক সেই অৱস্থাৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিব।
Verse 162
सोऽप्यजगरतां त्यक्त्वा पुनः स्वर्गं गमिष्यति । अश्वमेधे कृते भर्त्रा सह यासि पुनर्दिवि । प्राप्स्यसे वर दानेन ममानेन सुलोचने
সিও অজগৰ অৱস্থা ত্যাগ কৰি পুনৰ স্বৰ্গলৈ যাব। তোমাৰ স্বামীয়ে অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে, তুমিও তেওঁৰ সৈতে পুনৰ দিৱ্যলোলৈ যাবা। হে সুলোচনে, মোৰ এই বৰদানৰ দ্বাৰাই তুমি নিশ্চয় তাক লাভ কৰিবা।
Verse 163
देवपत्न्यस्तदा सर्वास्तुष्टया परिभाषिताः । अपत्यैरपि हीनाः स्युर्नैव दुःखं भविष्यति
তেতিয়া সকলো দেবপত্নীক সন্তুষ্টচিত্তে সম্বোধন কৰা হ’ল; সন্তানহীন হ’লেও তেওঁলোকৰ কেতিয়াও দুখ নোহ’ব।
Verse 164
इति दत्त्वा वरान्देवी गायत्री लोकसंमता । जगामादर्शनं देवी सर्वेषां पश्यतां तदा
এইদৰে বৰদান দি, সকলো লোকত পূজিতা দেৱী গায়ত্ৰী, সকলোৰে চকুৰ সন্মুখতে সেই মুহূর্ততে অদৃশ্য হ’ল।
Verse 165
सावित्री तु तदा देवी प्रभासं क्षेत्रमागता । कृतस्मरस्य शृङ्गे तु श्रीसोमेश्वरपूर्वतः
তেতিয়া দেৱী সাবিত্ৰী প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ আহিল; কৃতস্মৰ নামৰ শৃংগত, শ্ৰী সোমেশ্বৰ দেৱালয়ৰ পূৰ্ব দিশত।
Verse 166
मन्वन्तरे चाक्षुषे च द्वितीये द्वापरे शुभे । तत्र यज्ञः समारब्धो ब्रह्मणा लोककारिणा
দ্বিতীয়, অৰ্থাৎ চাক্ষুষ মন্বন্তৰৰ শুভ দ্বাপৰ যুগত, লোকহিতকাৰী ব্ৰহ্মাই তাত যজ্ঞ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 167
यज्ञे याता महात्मानो देवाः सप्तर्षयो वराः । स्वायंभुवे तु ये शस्ताः शप्तास्ते चाभवन्पुरा
সেই যজ্ঞলৈ মহাত্মা দেবতাসকল আৰু শ্ৰেষ্ঠ সপ্তর্ষি আহিল। স্বায়ম্ভুৱ যুগত যিসকল খ্যাত আছিল, তেওঁলোকেই প্ৰাচীন কালত শাপগ্ৰস্তো হৈছিল।
Verse 168
तस्मात्कालात्समारभ्य प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः
সেই সময়ৰ পৰা তেওঁলোকে পবিত্ৰ প্ৰভাস ক্ষেত্ৰত আশ্ৰয় লৈ তাতেই স্থিত হ’ল।
Verse 169
सावित्री लोकजननी लोकानुग्रहकारिणी । यस्तां पूजयते भक्त्या पक्षमेकं निरंतरम् । ब्रह्मपूजाविधानेन तस्य पुत्रो ध्रुवो भवेत्
সাৱিত্ৰী লোকজননী, সৰ্বজীৱৰ ওপৰত অনুগ্ৰহকাৰিণী। যিয়ে ব্ৰহ্মা-পূজাৰ বিধান অনুসৰি এক পক্ষ অবিৰত ভক্তিৰে তেঁওক পূজা কৰে, তাৰ পুত্ৰ ধ্ৰুৱ—অচল আৰু স্থিৰ—হ’ব।
Verse 170
पाण्डुकूपे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा लिंगानि पञ्च वै । पाण्डवैः स्थापितानीह दृष्ट्वा यज्ञफलं लभेत्
পাণ্ডুকূপত স্নান কৰি, আৰু পাণ্ডৱসকলে ইয়াত স্থাপন কৰা পাঁচটা লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে, মানুহে যজ্ঞফলসম পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 171
ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु सावित्रीस्थलसंनिधौ । पठेद्यो ब्रह्मसूक्तानि मुच्यते सर्वपातकैः
জ্যেষ্ঠ পূৰ্ণিমাৰ দিনা সাৱিত্ৰীস্থলৰ সন্নিধানত যিয়ে ব্ৰহ্মসূক্ত পাঠ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 172
एतत्ते सर्वविख्यातमाख्यातं कल्मषापहम् । यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या स गच्छेत्परमं पदम्
এই কথা সৰ্বত্র প্ৰসিদ্ধ, কল্মষ নাশক বুলি তোমাক কোৱা হ’ল। যিয়ে ইয়াক ভক্তিৰে শ্ৰৱণ কৰে, সি পৰম পদ লাভ কৰে।