
পুলস্ত্য কেদাৰক ত্ৰিলোকখ্যাত পাপনাশক তীৰ্থ বুলি বৰ্ণনা কৰে; ইয়াত মন্দাকিনীৰ সৈতে সৰস্বতীৰ পৱিত্ৰ সম্পৰ্কৰ কথা কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত এটা “প্ৰাচীন ইতিহাস” কোৱা হয়—অজপাল নামৰ ৰজা প্ৰজাহিতকাৰী, অধিক কৰ নলোৱা আৰু কণ্টকৰহিত (অপৰাধমুক্ত) ৰাজ্য চলোৱা আদৰ্শ শাসক। তীৰ্থযাত্ৰাৰ প্ৰসঙ্গত বশিষ্ঠ আহিলে অজপালে নিজৰ সমৃদ্ধি, প্ৰজাসুখ আৰু ভক্তিমতী পত্নীৰ কৰ্মকাৰণ সুধে। বশিষ্ঠ পূৰ্বজন্মৰ কাহিনী কয়—অজপাল আৰু তেওঁৰ পত্নী শূদ্ৰযোনিত জন্মি দুৰ্ভিক্ষত কাতৰ হৈ ঘূৰি ফুৰোঁতে পদ্মভৰা এটা জলস্থানত স্নান-পান কৰি মনতে পিতৃ আৰু দেৱতাক তৰ্পণ কৰে। আহাৰৰ বাবে পদ্ম বিক্ৰী কৰিবলৈ লৈ যায়, কিন্তু অভাৱত কোনেও নকিনে। সন্ধিয়াত কেদাৰৰ শিৱালয়ৰ ওচৰত বেদ-পুৰাণ পাঠ শুনি, নাগৱতী নামৰ গণিকাই শিৱৰাত্ৰি জাগৰণ কৰা দেখা পায়। ব্ৰতৰ মাহাত্ম্য জানি দম্পতিয়ে মূল্য নলৈ পদ্ম শিৱক অৰ্পণ কৰি পূজা, ক্ষুধাজনিত উপবাস, ৰাত্ৰিজাগৰণ আৰু পুৰাণশ্ৰৱণ একাগ্ৰচিত্তে সম্পন্ন কৰে। মৃত্যুৰ পাছত (পত্নীৰ স্বদাহ বৰ্ণনাসহ) তেওঁলোকে ৰাজকুলত পুনর্জন্ম লাভ কৰে; অজপালৰ আদৰ্শ ৰাজত্ব কেদাৰৰ কৃপাৰ ফল বুলি কোৱা হৈছে। শেষত শিৱৰাত্ৰিৰ তিথি নিৰ্দিষ্ট—মাঘ আৰু ফাল্গুনৰ মাজৰ কৃষ্ণ চতুৰ্দশী। কেদাৰত যাত্ৰা, জাগৰণ, পূজাবিধি আৰু ফলশ্ৰুতি—শ্ৰৱণেই পাপক্ষয়; দৰ্শন-স্নান আৰু কেদাৰকুণ্ডৰ জলপানত মুক্তিমুখী ফল, লগতে পিতৃলোকৰো কল্যাণ।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । केदारमिति विख्यातं सर्वपापहरं नृणाम्
পুলস্ত্য ঋষিয়ে ক’লে: তেতিয়া, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, ত্ৰিলোকত বিখ্যাত সেই তীৰ্থলৈ যোৱা—‘কেদাৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ—যি মানুহৰ সকলো পাপ হৰণ কৰে।
Verse 2
यत्र मन्दाकिनी पुण्या सरस्वत्या समागता । तत्र स्नातो नरो राजन्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
য’ত পবিত্ৰ মন্দাকিনী সৰস্বতীৰ সৈতে মিলিত হৈছে—সেই ঠাইত, হে ৰাজন, যি নৰে স্নান কৰে, সি সকলো কলুষ আৰু অপৰাধৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 3
शृणु राजन्यथावृत्तमितिहास पुरातनम् । ऋषिभिर्बहुधा गीतमर्बुदे पर्वतोत्तमे
হে ৰাজন, যিদৰে ঘটনাটি ঘটিছিল, সেই প্ৰাচীন ইতিহাস শুনা। পৰ্বতসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ অৰ্বুদত ঋষিসকলে ইয়াক বহু ৰূপে গাইছে।
Verse 4
अजपालो नृपश्रेष्ठः सूर्यवंशसमुद्भवः । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं स पाति नात्र संशयः
অজপাল নৃপশ্ৰেষ্ঠ, সূৰ্যবংশত জন্মলাভ কৰা—সেইজনেই নিশ্চয় সাত দ্বীপযুক্ত পৃথিৱী শাসন কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 5
न हस्तिनो न पादाता न चाश्वास्तस्य भूपतेः । न रथाश्च महाराज न कोशाश्च तथाविधाः
সেই ভূপতিৰ নাছিল হাতী, নাছিল পদাতিক, নাছিল ঘোঁৰা; আৰু, হে মহাৰাজ, নাছিল ৰথ, নাছিল তেনেধৰণৰ কোষাগাৰো।
Verse 6
न गृह्णाति करं राजन्प्रजाभ्योथाधिकं नृप । राज्यं स ईदृशं चक्रे सर्वलोकहिते रतः
হে ৰাজন! সেই নৃপে প্ৰজাৰ পৰা অধিক কৰ নল’লে। সৰ্বলোকৰ হিতত ৰত হৈ তেওঁ তেনে ধৰ্মময় ৰাজ্য গঢ়ি তুলিলে।
Verse 7
जातापराधो भूपृष्ठे जायते चेत्कथंचन । तं गत्वा निग्रहं तस्य चक्रुः शस्त्राणि तत्क्षणात्
যদি পৃথিৱীৰ পিঠিত কেতিয়াবা কোনো অপৰাধী উঠি আহে, তেন্তে ৰজাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী তৎক্ষণাৎ তাৰ ওচৰলৈ গৈ সোনকালেই তাক দমন কৰি দণ্ড দিত।
Verse 8
एवमस्य नरेन्द्रस्य वर्त्तमानस्य भूतले । सुखेन रमते लोको राज्ये निहतकंटके
এইদৰে এই নৰেন্দ্ৰে পৃথিৱীত শাসন চলাই থাকোঁতে, ৰাজ্যৰ কাঁইট—অপৰাধী আৰু উপদ্ৰৱ—নিহত হোৱাত লোকসকল সুখেৰে বাস কৰিছিল।
Verse 9
कामं वर्षति पर्जन्यः सस्यानि रसवंति च । गावः प्रभूतदुग्धाश्च विद्यमाने नराधिपे
এনে নৰাধিপ বিদ্যমান থাকিলে পর্জন্য যথামতে বৰষে, শস্য ৰসে ভৰপূৰ হয়, আৰু গাভীসকলে প্ৰচুৰ দুগ্ধ দিয়ে।
Verse 10
केनचित्त्वथ कालेन वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्य गेहमुपागतः
তাৰ পাছত কিছুদিনৰ অন্তত, তীৰ্থযাত্ৰাৰ প্ৰসঙ্গত ভগৱান মুনি বশিষ্ঠ তেওঁৰ গৃহলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 11
तं दृष्ट्वा पूजयामास शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यपाद्यादिभिस्तथा
তেওঁক দেখি তেওঁ শাস্ত্ৰদৃষ্ট বিধি অনুসাৰে পূজা-সন্মান কৰিলে—প্ৰত্যুত্থান কৰি আদৰণি জনালে, অভিবাদন কৰিলে, আৰু অৰ্ঘ্য, পাদ্য (চৰণ-জল) আদি আতিথ্য-কৰ্ম আগবঢ়ালে।
Verse 12
एवं संपूजितस्तेन भक्त्या परमया नृप । सुखोपविष्टो विश्रांतो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । राजर्षीणां कथाश्चक्रे देवर्षीणां तथैव च
এইদৰে তেওঁ পৰম ভক্তিৰে সন্মানিত হোৱাত, হে নৃপ, মুনিসত্তম বশিষ্ঠে সুখে বহি বিশ্ৰাম লৈ ৰাজর্ষি আৰু তদ্ৰূপে দেবর্ষিসকলৰ কাহিনী ক’লে।
Verse 13
ततः कथावसाने तु कस्मिंश्चिन्नृपसत्तम । पप्रच्छ विनयोपेतस्तं मुनिं शंसितव्रतम्
তাৰ পাছত কাহিনী শেষ হোৱাত, হে নৃপসত্তম, বিনয়সহিত হৈ তেওঁ শংসিতব্ৰত সেই মুনিক প্ৰশ্ন কৰিলে।
Verse 14
अजपाल उवाच । अतीतानागतं विप्र वर्त्तमानं तथैव च । त्वं वेत्सि सकलं ब्रह्मंस्तपश्चर्याप्रभावतः
অজপালে ক’লে—হে বিপ্ৰ, অতীত, অনাগত আৰু বৰ্তমানো তুমি জানো; হে ব্ৰাহ্মণ, তপশ্চৰ্যাৰ প্ৰভাৱত তুমি সকলো জানো।
Verse 15
कौतुकं हृदि मे जातं वर्त्तते मुनिपुंगव । प्रसादः क्रियतां मह्यं कथयस्व प्रसादतः
হে মুনিপুঙ্গৱ, মোৰ হৃদয়ত এক গভীৰ কৌতূহল জাগি উঠি স্থিৰ হৈ আছে। মোৰ ওপৰত প্ৰসাদ কৰা; তোমাৰ কৃপাৰে মোক ক’বা।
Verse 16
वसिष्ठ उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल यत्ते मनसि वर्त्तते । कथयिष्यामि तत्सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
বসিষ্ঠে ক’লে: হে ৰাজশাৰ্দূল, তোমাৰ মনত যি ভাব আছে সেয়া কোৱা। যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ, তথাপি মই সকলো কথা তোমাক বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 17
राजोवाच । केन कर्मविपाकेन ममैतद्राज्यमुत्तमम् । निष्कण्टकं सदा क्षेमं सर्वकामसमन्वितम्
ৰাজাই ক’লে: কোন কৰ্মৰ বিপাকত মোৰ এই উত্তম ৰাজ্য উদ্ভৱ হ’ল—যি সদায় কণ্টকৰহিত, নিত্য ক্ষেম-মঙ্গলময়, আৰু সকলো শোভন কামনা পূৰ্ণ কৰে?
Verse 18
न दीनो न च दुःखार्त्तो व्याधिग्रस्तो न कोऽपि च । विद्यते मम राज्ये च न दरिद्रो महामुने
মোৰ ৰাজ্যত কোনো দীন নাই, কোনো দুখে পীড়িত নাই, কোনো ব্যাধিগ্ৰস্তো নাই। হে মহামুনি, মোৰ ৰাজ্যত একো দৰিদ্ৰও নাই।
Verse 19
नारीयं मम साध्वी च प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मच्चित्ता मद्गतप्राणा नित्यं मम हिते रता । अनया चिंतितं ब्रह्मन्सर्वं विस्तरतो वद
এই নাৰী—মোৰ সাধ্বী পত্নী—প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়। তাইৰ চিত্ত মোৰ ওপৰত স্থিৰ, তাইৰ প্ৰাণ মোৰেই অৰ্পিত, আৰু সদায় মোৰ মঙ্গলত ৰত। হে ব্ৰাহ্মণ, তাই যি চিন্তা কৰিছে, সেয়া সকলো বিস্তাৰে কোৱা।
Verse 20
किं दानस्य प्रभावेन व्रतयागस्य वा मुने । तपसो वा मुनिश्रेष्ठ व्रतस्य नियमस्य च
হে মুনি, ই দানৰ প্ৰভাৱত নে, নতুবা ব্ৰত আৰু যাগৰ ফলত? নে হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তপস্যাৰ দ্বাৰা—অথবা ব্ৰতৰ নিয়ম-অনুশাসনৰ দ্বাৰা?
Verse 21
जन्मान्तरकृतं पुण्यं परं कौतूहलं हि मे । कथयस्व प्रसादेन विस्तरेण द्विजोत्तम
পূৰ্বজন্মত মই কৰা পুণ্য মোৰ বাবে অতি মহান কৌতূহল। কৃপা কৰি, হে দ্বিজোত্তম, বিস্তাৰে সম্পূৰ্ণকৈ মোক কহক।
Verse 22
वसिष्ठ उवाच । शृणु सर्वं महीपाल विस्तरेण च कथ्यते । न च मन्युस्त्वया कार्यो न च व्रीडा महामते
বসিষ্ঠে ক’লে: শুনা, হে পৃথিৱীৰ পালনকৰ্তা, সকলো কথা বিস্তাৰে কোৱা হ’ব। হে মহামতে, তুমি ন ক্ৰোধ কৰিবা, ন লাজ ধৰিবা।
Verse 23
अन्यदेहांतरे राजञ्छूद्रजातिसमुद्भवः । शूद्रजातिरियं साध्वी तव पत्नी ह्यभूत्पुरा
হে ৰাজন, অন্য দেহত তুমি শূদ্ৰ জাতিত জন্ম লৈছিলা। আৰু এই সাধ্বী—তোমাৰ পত্নী—পূৰ্বতে শূদ্ৰজন্মা আছিল।
Verse 24
केनचित्त्वथ कालेन दुर्भिक्षे समुपस्थिते । अन्नक्षयान्महाराज सर्व लोकः क्षुधार्दितः
তাৰ পিছত কোনো এক সময়ত, হে মহাৰাজ, দুৰ্ভিক্ষ উপস্থিত হ’ল। অন্নৰ ক্ষয় হোৱাত সমগ্ৰ লোক ভোকত কাতৰ হৈ পৰিল।
Verse 25
ततस्त्वं भार्यया सार्द्धमन्यदेशांतरे गतः । समारुह्य च कृच्छ्रेण कस्मिंश्चिद्गिरिनिर्झरे
তেতিয়া তুমি পত্নীৰ সৈতে অন্য দেশলৈ গ’লা। আৰু অতি কষ্টেৰে কোনো এক পৰ্বতৰ ঝৰ্ণালৈ উঠিলা।
Verse 26
त्वया दृष्टं मनोहारि शुभं पंकजकाननम् । तत्र स्नात्वा पयः पीत्वा पितृदेवाः प्रतर्पिताः
তুমি তাত মনোহৰ, শুভ পদ্ম-কানন দেখিলা। তাত স্নান কৰি তাৰ জল পান কৰি তৰ্পণ-অৰ্ঘ্যৰে পিতৃদেৱতা আৰু দেৱতাসকলক সন্তুষ্ট কৰিলা।
Verse 27
मनसा चिंतितं ह्येतत्पद्मान्यादाय करोम्यहम् । विक्रयं येन चाहारो भवेन्मम च सर्वथा
তেওঁ মনে মনে চিন্তা কৰিলে: ‘এই পদ্মফুলবোৰ তুলি লওঁ; বিক্ৰী কৰিলে যাৰ দ্বাৰা যিকোনো প্ৰকাৰে মোৰ আহাৰ জুটিব।’
Verse 28
ततः पद्मानि भूरीणि गृहीत्वा भार्यया सह । गतो यत्र जनो भूरि गतः पार्थिवसत्तम
তাৰ পাছত বহু পদ্মফুল লৈ, পত্নীৰ সৈতে, তেওঁ সেই ঠাইলৈ গ’ল য’ত বহু লোক সমবেত হৈছিল, হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ।
Verse 29
न केऽपि प्रति गृह्णंति लोका दुर्भिक्षपीडिताः । भ्रमितस्त्वं च सर्वत्र श्रांतो वैराग्यमागतः
কোনেও গ্ৰহণ নকৰিলে, কিয়নো লোকসকল দুৰ্ভিক্ষত পীড়িত আছিল। তুমি সৰ্বত্ৰ ঘূৰি ফুৰি ক্লান্ত হ’লা আৰু বৈৰাগ্য লাভ কৰিলা।
Verse 30
ततो दिनावसाने तु गुहामेकां समाश्रितः । भूमौ पद्मानि निक्षिप्य क्षुधाविष्टः प्रसुप्तवान्
তাৰ পাছত দিনৰ অন্তত তেওঁ এটা গুহাত আশ্ৰয় ল’লে। ভূমিত পদ্মফুল থৈ, ক্ষুধাত কাতৰ হৈ তেওঁ নিদ্ৰালু হ’ল।
Verse 31
एतस्मिन्नेव काले तु कर्णयोस्ते समागतः । पठतां द्विजमुख्यानां ध्वनिर्वेदपुराणयोः
ঠিক সেই সময়তে তোমাৰ কাণলৈ প্ৰধান দ্বিজসকলৰ বেদ আৰু পুৰাণ পাঠৰ ধ্বনি আহি পৰিল।
Verse 32
तं श्रुत्वा सहसोत्थाय ज्ञात्वा जागरणं ततः । पद्मान्यादाय तत्रैव सभार्यः शिवमंदिरे
সেই ধ্বনি শুনি তেওঁ তৎক্ষণাৎ উঠিল; ই যে জাগৰণ বুলি বুজি, পদ্মফুল লৈ, পত্নীৰ সৈতে তাতেই শিৱ-মন্দিৰলৈ গ’ল।
Verse 33
तत्र नागवती वेश्या शिवरात्रिपरायणा । केदारे परया भक्त्या करोति निशि जागरम्
তাত নাগৱতী নামৰ এগৰাকী বেশ্যা, শিৱৰাত্ৰিত পৰায়ণা, কেদাৰত পৰম ভক্তিৰে নিশাজাগৰণ কৰিছিল।
Verse 34
तस्याः पार्श्वे स्थिता दासी त्वया पृष्टा नरेश्वर । देवस्य पुरतो बाले किमर्थं रात्रिजागरम्
হে নৰেশ্বৰ, তাইৰ কাষত থিয় দাসীক তুমি সুধিলা— “বালে, দেৱতাৰ সন্মুখত এই ৰাত্ৰিজাগৰণ কিহৰ বাবে?”
Verse 35
तयोक्तं शिवरात्र्यां वै वेश्येयं वरवर्णिनी । कुरुते नागवती नाम रात्रौ भक्त्या च जागरम्
তাই ক’লে— “নিশ্চয় শিৱৰাত্ৰিত এই সুন্দৰবৰ্ণা বেশ্যাই, নাগৱতী নামৰ, ভক্তিৰে ৰাতি জাগৰণ কৰে।”
Verse 36
यः श्रद्धाभक्तिसंयुक्तः कुरुते रात्रिजागरम् । पूजयित्वा महादेवं स याति परमं पदम्
যি শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তিৰে সংযুক্ত হৈ ৰাতিৰ জাগৰণ কৰে আৰু মহাদেৱক পূজা কৰে—সেইজন পৰম পদ লাভ কৰে।
Verse 37
कृत्वोपवासं पद्मैर्य्यः पूजयेत्त्र्यंबकं नरः । स याति रुद्रसालोक्यं सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः
যি নৰ উপবাস কৰি পদ্মফুলেৰে ত্ৰ্যম্বক (শিৱ)ক পূজা কৰে, সি ৰুদ্ৰ-সালোক্য লাভ কৰে আৰু অপ্সৰাগণৰ দ্বাৰা সেবিত হয়।
Verse 38
सकामो लभते कामान्देवैरपि सुदुर्ल्लभान् । स त्वं पद्मानि मे देहि कांचनं च पलत्रयम् । एतेषां मूल्यमादाय प्राणाधारं समाचर
সকামভাৱে পূজা কৰিলেও মানুহে এনে কামনা লাভ কৰে, যি দেবতাসকলৰ বাবেও অতি দুৰ্লভ। সেয়ে মোক এই পদ্মফুলবোৰ দে, আৰু সোণো দে—তিন পাল ওজন। ইয়াৰ মূল্য লৈ জীৱনধাৰণৰ উপায় কৰ।
Verse 39
ततस्त्वं भार्यया चोक्तो गृह्यमाणे च कांचने । न ग्राह्यं मूल्यमेतेषां त्वया नाथ कथंचन
তাৰ পাছত, তুমি সোণ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ধৰোঁতেই, তোমাৰ পত্নীয়ে ক’লে: “হে নাথ! এইবোৰৰ মূল্য তুমি কোনোপধ্যেই নল’বাঁ।”
Verse 40
उपवासो बलाज्जातो ह्यन्नाभावाद्वयोरपि । पद्मैरेभिर्हरः पूज्यो द्वाभ्यामेवाद्य निश्चयम्
আমাৰ এই উপবাস বাধ্যতাবশতঃ হৈছে, কিয়নো আমাৰ দুয়োৰে বাবে অন্ন নাই। সেয়ে আজি নিশ্চয়কৈ আমি দুয়ো এই পদ্মফুলেই লৈ হৰ (শিৱ)ক পূজা কৰোঁ।
Verse 41
इदं त्वयाऽद्य कर्त्तव्यं त्याज्यमस्यास्तु कांचनम् । भार्याया वचनं श्रुत्वा तैः पद्मैः पूजितः शिवः
“আজি তোমাৰ কৰ্তব্য এইয়ে; ইয়াৰ সোণ ত্যাগ কৰা উচিত।” পত্নীৰ বাক্য শুনি তেওঁ সেই পদ্মফুলেৰে ভগৱান শিৱক পূজা কৰিলে।
Verse 42
श्रद्धया च सभार्येण जागरं च शिवाग्रतः । कृतं त्वया महाराज भार्यया शिवमंदिरे
শ্ৰদ্ধাৰে পত্নীৰ সৈতে তুমি শিৱৰ সন্মুখত জাগৰণ কৰিলে; হে মহাৰাজ, শিৱ-মন্দিৰত এই কাৰ্য তোমাৰ আৰু তোমাৰ পত্নীৰ দ্বাৰাই সম্পন্ন হ’ল।
Verse 43
पुराणश्रवणं जातं तत्र पार्थिवसत्तम । शिवरात्र्यां महाराज पद्मैस्तु पूजितः शिवः
তাত, হে ৰাজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, পুৰাণ-শ্ৰৱণ সম্পন্ন হ’ল; আৰু শিৱৰাত্ৰিত, হে মহাৰাজ, পদ্মফুলেৰে শিৱক পূজা কৰা হ’ল।
Verse 44
केदारस्याग्रतो भक्त्या रात्रौ जागरणं तथा । कृतं त्वया महाराज एकाग्रेण च चेतसा
কেদাৰৰ সন্মুখত ভক্তিৰে তুমি ৰাতি জাগৰণো কৰিলে; হে মহাৰাজ, একাগ্ৰচিত্তে তুমি এই কাৰ্য সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 46
ततः कालांतरेणैव कालधर्मं गतो भवान् । भार्येयं च त्वया सार्धं संप्रविष्टा हुताशनम्
তাৰ পাছত কিছু কালৰ অন্তৰে তুমি কালধৰ্মত গ’লাহ, অৰ্থাৎ দেহ ত্যাগ কৰিলা। আৰু এই পত্নীয়েও তোমাৰ সৈতে হুতাশন অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 47
ततो जाता महाराज दशार्णाधिपतेः सुता । वैदेहे नगरे राजा जातस्त्वं पार्थिवोत्तम
তাৰ পাছত, হে মহাৰাজ, দশাৰ্ণাধিপতিৰ এগৰাকী কন্যা জন্মিল; আৰু হে পাৰ্থিৱোত্তম, তুমি বিদেহ নগৰত ৰজা ৰূপে জন্মিলা।
Verse 48
अजपाल इति ख्यातो नाम्ना च धरणीतले । सर्वेषां प्राणिनां त्वं च वल्लभो नृपसत्तम
ধৰণীতলত তুমি ‘অজপাল’ নামে খ্যাত; আৰু হে নৃপসত্তম, তুমি সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰিয়।
Verse 49
एतस्मात्कारणाज्जाता भार्येयं प्राणसंमता । भूयोऽपि तव संजाता यन्मां त्वं परिपृच्छसि
এই কাৰণতেই এই পত্নী—প্ৰাণসম প্ৰিয়—জন্মিল; আৰু তুমি যি মোক সুধিছা, সেইমতে সি পুনৰো তোমাৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ল।
Verse 50
तस्य देवस्य माहात्म्यात्केदारस्य महीपतेः । राज्यं ते सुखदं नृणां तथा निहतकण्टकम्
হে ভূমিপতি, সেই দেব কেদাৰৰ মাহাত্ম্যৰ বলত তোমাৰ ৰাজ্য প্ৰজাসকলৰ বাবে সুখদায়ক হ’ল, আৰু তাৰ কণ্টক—দুঃখ-শত্ৰু—নিহত হ’ল।
Verse 51
प्राप्तं त्वया महाराज केदारस्य प्रसादतः । येन त्वं सैन्यहीनोऽपि पृथिवीं परिरक्षसि
হে মহাৰাজ, কেদাৰৰ প্ৰসাদত এই সকলো তুমি লাভ কৰিলা; যাৰ বলত তুমি সেনাহীন হ’লেও পৃথিৱী ৰক্ষা কৰিছা।
Verse 52
पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः । गमनाय मतिं चक्रे केदारं प्रति भूमिपः
পুলস্ত্য ক’লে: সেই বাক্য শুনি ৰজা বিস্ময়ে পৰিপূৰ্ণ হ’ল আৰু কেদাৰলৈ গমন কৰিবলৈ মন স্থিৰ কৰিলে; ভূমিপতিয়ে যাত্ৰাৰ সংকল্প কৰিলে।
Verse 53
स गत्वा पर्वते रम्ये पूजयित्वा च तं विभुम् । शिवरात्रिपरः सम्यग्वर्षेवर्षे बभूव ह
সেই ৰমণীয় পৰ্বতলৈ গৈ আৰু সেই বিভু প্ৰভুক পূজা কৰি, তেওঁ শিৱৰাত্ৰিত পৰম নিবেদিত হ’ল; বছৰে-বছৰে বিধিপূৰ্বক পালন কৰিলে।
Verse 54
पुत्रं राज्ये च संस्थाप्य ततोऽर्बुदमथागमत् । प्राप्तो मुक्तिं ततो भूयः सभार्यस्तत्प्रभावतः
পুত্ৰক ৰাজ্যত স্থাপন কৰি তেওঁ তাৰ পিছত অৰ্বুদলৈ আহিল। তাৰ (কেদাৰৰ) প্ৰভাৱত তেওঁ পত্নীসহ পুনৰ মুক্তি লাভ কৰিলে।
Verse 55
एतत्ते सर्वमाख्यातं केदारस्य महीपते । माहात्म्यं शुभदं नृणां सर्व पापप्रणाशनम्
হে মহীপতে, কেদাৰৰ এই সকলো কথা তোমাক কোৱা হ’ল—ই মানুহৰ বাবে মঙ্গলদায়ী মাহাত্ম্য, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 56
माघफाल्गुनयोर्मध्ये कृष्णपक्षे चतुर्दशी । शिवरात्रिरिति ख्याता भूतलेऽस्मिन्महामते
হে মহামতে, মাঘ আৰু ফাল্গুনৰ মাজত, কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশী তিথি এই ভূতলত ‘শিৱৰাত্ৰি’ বুলি খ্যাত।
Verse 57
तस्यां तु सर्वथा राजन्यात्रां तस्य समाचरेत् । केदारस्य महाराज प्रकुर्यात्पूजनं नृप
সেই (শিৱৰাত্ৰি) দিনা, হে ৰাজন, নিশ্চয়কৈ তাত যাত্ৰা পালন কৰিব লাগে; আৰু হে মহাৰাজ, হে নৃপ, কেদাৰৰ পূজন-অৰ্চনা কৰিব লাগে।
Verse 58
माघकृष्णचतुर्दश्यां यः कुर्यात्तत्र जागरम् । कृतोपवासो नृपते शिवलोकं स गच्छति
হে নৃপতে, মাঘ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত যি তাত জাগৰণ কৰে আৰু উপবাস পালন কৰে, সি শিৱলোকলৈ গমন কৰে।
Verse 59
स्नात्वा गंगासरस्वत्योः संगमे सर्वकामदे । ये प्रपश्यन्ति केदारं ते यास्यंति परां गतिम्
গঙ্গা-সৰস্বতীৰ সঙ্গমত—সৰ্বকামদায়ক তীৰ্থত—স্নান কৰি, যিসকলে কেদাৰৰ দৰ্শন কৰে, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰে।
Verse 60
कुण्डे केदारसंज्ञे यः प्रपिबेद्विमलं जलम् । सप्तपूर्वान्सप्त परान्पूर्वजांस्तारयेत्तु सः
কেদাৰ-নামক কুণ্ডৰ পৰা যি বিমল জল পান কৰে, সি সাত পুৰ্বপুৰুষ আৰু সাত পৰৱৰ্তী বংশধৰলৈকে পিতৃগণকো তাৰে।
Verse 61
यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं भक्त्या परमया नृप । सोऽपि पापैर्विमुच्येत केदारस्य प्रभावतः
হে নৃপ, যি এই কথা নিত্য পৰম ভক্তিৰে শ্ৰৱণ কৰে, সিও কেদাৰৰ প্ৰভাৱত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।