Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54
Devanagari script
पुत्रं राज्ये च संस्थाप्य ततोऽर्बुदमथागमत् । प्राप्तो मुक्तिं ततो भूयः सभार्यस्तत्प्रभावतः
Transliteration
putraṃ rājye ca saṃsthāpya tato'rbudamathāgamat | prāpto muktiṃ tato bhūyaḥ sabhāryastatprabhāvataḥ
Translation
পুত্ৰক ৰাজ্যত স্থাপন কৰি তেওঁ তাৰ পিছত অৰ্বুদলৈ আহিল। তাৰ (কেদাৰৰ) প্ৰভাৱত তেওঁ পত্নীসহ পুনৰ মুক্তি লাভ কৰিলে।
Word by Word
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
राज्येin the kingdom; on the throne
राज्ये:
Adhikarana (Location/State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी-अधिकरण), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
संस्थाप्यhaving स्थापित/installed
संस्थाप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) + सम्-
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), causative sense in usage ‘having installed/established’
ततःthen; thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—काल/क्रमवाचक (then/from there)
अर्बुदम्Arbuda (place/mountain)
अर्बुदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; देश/पर्वतनाम
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
अगमत्went
अगमत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
प्राप्तः(he) attained
प्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त; √आप् (धातु) + प्र-, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त, कर्तरि प्रयोगे ‘attained’
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ततःthereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (thereafter)
भूयःagain; further
भूयः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again/further)
सभार्यःtogether with (his) wife
सभार्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गसदृश) + भार्या (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भार्यया सह)
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; विशेषण (प्रभावतः)
प्रभावतःdue to (its) power/effect
प्रभावतः:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी-अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (due to)
Speaker
Pulastya (continuing narration)
Characters & Entities
A
ArbudaK
Kedāra (Śiva)S
SonW
WifeFAQs
Dharma includes orderly succession and detachment; devotion to Śiva at Kedāra is said to culminate in liberation.
Kedāra is the source of liberating power; Arbuda is mentioned as the region to which the king returns.
No explicit ritual here; it narrates renunciation-like transition and the fruit (mukti) attributed to sacred power.