Adhyaya 9

Verse 1

। सूत उवाच । अथ शक्रः समाहूय प्रोचे संवर्तकानिलम् । हाटकेश्वरजेक्षेत्रे महान्नागबिलोऽस्ति वै

সূতে ক’লে: তেতিয়া শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)য়ে সংৱৰ্তক বায়ুক আহ্বান কৰি ক’লে— “হাটকেশ্বৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত নিশ্চয় এক মহান নাগ-বিল আছে।”

Verse 2

तं पूरय ममादेशाद्द्रुतं गत्वाऽभिपांसुभिः । येन न स्याद्गतिस्तत्र कस्यचिन्मृत्युधर्मिणः

“মোৰ আদেশত তৎক্ষণাৎ গৈ সেই গুহা বালিৰে পূৰাই দে, যাতে মৃত্যুধৰ্মী কোনো মানুহে তাত পথ নাপায়।”

Verse 3

वायुरुवाच । तवादेशान्मया पूर्वं पूरितो विवरो यदा । लिंगोद्भवस्तदा शापः प्रदत्तो मे पुरारिणा

বায়ুৱে ক’লে: “তোমাৰ আদেশত মই আগতেই যেতিয়া সেই ফাঁট পূৰিছিলোঁ, লিঙ্গৰ প্ৰাকট্যৰ সময়ত ত্ৰিপুৰ-শত্ৰু (শিৱ)য়ে তেতিয়া মোক শাপ দিছিল।”

Verse 4

यस्माल्लिंगं ममैतद्वै त्वया पांसुभिरावृतम् । तस्मात्समानधर्मा त्वं गन्धवाहो भविष्यसि

“যিহেতু মোৰ এই লিঙ্গ তোমাৰ দ্বাৰা বালিৰে আৱৃত হ’ল, সেয়েহে তুমি সমধৰ্মী হৈ গন্ধবাহ (গন্ধ বহনকাৰী) হ’বা।”

Verse 5

यद्वत्कर्पूरजं गन्धं समग्रं त्वं हि वक्ष्यसि । अमेध्यसंभवं तद्वन्मम वाक्यादसंशयम्

যেনেকৈ তুমি কৰ্পূৰৰ পৰা জন্মা সুগন্ধ সম্পূৰ্ণৰূপে ধাৰণ কৰা, তেনেকৈয়ে—মোৰ বাক্য অনুসাৰে, নিঃসন্দেহে—অপবিত্ৰতাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দুৰ্গন্ধো তুমি বহন কৰিবা।

Verse 6

तस्मात्कुरु प्रसादं मे विदित्वैतत्सुरेश्वर । कृत्येऽस्मिन्स्म र्यतामन्यस्त्रिपुरारेर्बिभेम्यहम्

সেয়ে, হে সুৰেশ্বৰ, এই কথা জানি মোৰ ওপৰত প্ৰসাদ কৰা। এই কৰ্মত আন কাকো নিযুক্ত কৰা হওক—কাৰণ মই ত্ৰিপুৰাৰী (শিৱ)ক ভয় কৰোঁ।

Verse 7

ततः संचिंतयामास पूरणं त्रिदशाधिपः । तस्य नागबिलस्यैव नैव किंचिदवैक्षत

তেতিয়া ত্ৰিদশাধিপতি ইন্দ্ৰই তাক পূৰণৰ উপায় চিন্তা কৰিলে; কিন্তু সেই নাগ-বিল পূৰণ কৰিবলৈ একো উপায়েই তেওঁৰ দৃষ্টিত নপৰিল।

Verse 8

ततस्तं प्राह देवेज्यःस्वय मेव शतक्रतुम् । कस्मात्त्वं व्याकुलीभूतः कृत्येऽस्मिंस्त्रिदशाधिप

তেতিয়া দেৱেশ্য (বৃহস্পতিয়ে) নিজে শতিক্ৰতু (ইন্দ্ৰ)ক ক’লে: “হে ত্ৰিদশাধিপ, এই কৰ্মত তুমি কিয় ব্যাকুল হৈ পৰিছা?”

Verse 9

अस्ति पर्वतमुख्योऽत्र नाम्ना ख्यातो हिमालयः । तस्य पुत्रत्रयं जातं तच्च शक्र शृणुष्व मे

ইয়াত পৰ্বতমুখ্য, হিমালয় নামে খ্যাত। তেওঁৰ তিনিজন পুত্ৰ জন্মিল—হে শক্ৰ, মোৰ কথা শুনা।

Verse 10

मैनाकः प्रथमः प्रोक्तो द्वितीयो नंदिवर्धनः । रक्तशृंगस्तृतीयस्तु पर्वतः परिकीर्तितः

প্ৰথমজন মৈনাক বুলি কোৱা হৈছে; দ্বিতীয়জন নন্দিবৰ্ধন; আৰু তৃতীয় পৰ্বত ৰক্তশৃঙ্গ (ৰঙা শিখৰযুক্ত) বুলি খ্যাত।

Verse 11

स मैनाकः समुद्रांतः प्रविष्टः शक्र ते भयात् । पक्षाभ्यां सहितोऽद्यापि स तत्रैव व्यवस्थितः

হে শক্র (ইন্দ্ৰ), তোমাৰ ভয়ত সেই মৈনাক পৰ্বত সাগৰৰ গভীৰতালৈ প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু আজিও, পাখি সহ, সি তাতেই একান্তে স্থিত আছে।

Verse 12

नंदिवर्धन इत्येष द्वितीयः परिकीर्तितः । वसिष्ठाश्रमजो रन्ध्रस्ते न कृत्स्नः प्रपूरितः

দ্বিতীয়জন নন্দিবৰ্ধন নামে খ্যাত। বশিষ্ঠৰ আশ্ৰম-সংলগ্ন যি ফাটল আছিল, সেয়া (তোমাৰ দ্বাৰা) এতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে পূৰণ হোৱা নাই।

Verse 13

हिमाचलसमादेशाद्वसिष्ठस्य च सन्मुनेः । देवभूमिं परित्यज्य स गतस्तत्र सत्वरम्

হিমাচল আৰু সৎমুনি বশিষ্ঠৰ আদেশত, সি দেবভূমি ত্যাগ কৰি তৎক্ষণাৎ তাত দ্ৰুতগতিতে গ’ল।

Verse 14

तृतीयस्तिष्ठतेऽद्यापि रक्तशृंगः स्मृतोऽत्र यः । तमानय सहस्राक्ष बिलं सार्पं प्रपूरय

তৃতীয়জন আজিও ইয়াত স্থিত, যাক ৰক্তশৃঙ্গ নামে স্মৰণ কৰা হয়। হে সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ), তাক আন আৰু নাগ-বিল, সৰ্প-গুহা, সম্পূৰ্ণৰূপে পূৰণ কৰ।

Verse 15

नान्यथा पूरितुं शक्यो बिलोऽयं त्रिदशाधिप । तं मुक्त्वा पर्वत श्रेष्ठं सत्यमेतन्मयोदितम्

হে ত্ৰিদশাধিপ! এই গুহা অন্য কোনো উপায়ে পূৰণ কৰিব নোৱাৰি। সেই পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠক মুক্ত নকৰিলে ই সম্পন্ন নহ’ব—এই সত্য মই ঘোষণা কৰিলোঁ।

Verse 16

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा देवपूज्यस्य वचनं त्रिदशाधिपः । जगाम सत्वरं तत्र स यत्रास्ते हिमालयः

সূত ক’লে: দেৱতাই পূজ্য সেইজনাৰ বাক্য শুনি ত্ৰিদশাধিপ (ইন্দ্ৰ) সত্বৰে সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত হিমালয় অৱস্থিত।

Verse 17

ततः प्रोवाच तं गत्वा सामपूर्वमिदं वचः । हिमाचलं गिरिश्रेष्ठं सिद्धचारणसेवितम्

তাৰ পাছত তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ সান্ত্বনাৰে আৰম্ভ কৰি এই বাক্য ক’লে—হিমাচল, গিৰিশ্ৰেষ্ঠ, সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলৰ সেৱিত।

Verse 18

इन्द्र उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे महान्नागबिलः स्थितः । तेन गत्वा नरा देवं पाताले हाटकेश्वरम्

ইন্দ্ৰ ক’লে: হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত এক মহান নাগ-বিল অৱস্থিত। তাত গৈ মানুহে পাতালস্থিত দেৱ হাটকেশ্বৰক লাভ কৰে।

Verse 19

पूजयिष्यंति ये केचिदपि पापपरायणाः । मया सार्धं करिष्यंति ततः स्पर्द्धां नगोत्तम

হে নগোত্তম! যিসকল পাপত পৰায়ণ, যি কোনো হোৱক, সিহঁতেও তাত গৈ পূজা কৰিব; তাৰ পাছত পুণ্যত মোৰ সৈতে স্পৰ্ধা কৰিব।

Verse 20

तस्मात्पुत्रमिमं तत्र रक्तशृंगं हिमालय । प्रेषयस्व बिलो येन पूर्यते सोऽहिसंभवः

সেয়ে, হে হিমালয়, তোমাৰ এই পুত্ৰ ৰক্তশৃংগক তাত পঠাই দিয়া; যাৰ দ্বাৰা সাপ-উৎপন্ন গুহা ‘নাগবিল’ পূৰ্ণ হ’ব।

Verse 21

कुरुष्व त्वं ममातिथ्यं गृहप्राप्तस्य पर्वत । आत्मपुत्रप्रदानेन कीर्तिं प्राप्स्यस्यलौकिकीम्

হে পৰ্বত, তোমাৰ গৃহলৈ অহা মোৰ আতিথ্য কৰাঁ। নিজৰ পুত্ৰক দান-সেৱাত অৰ্পণ কৰিলে তুমি অতি অদ্ভুত, জগতখ্যাত কীৰ্তি লাভ কৰিবা।

Verse 22

बाढमित्येव सोऽप्युक्त्वा पूजयित्वा च देवपम् । ततः प्रोवाच तं पुत्रं रक्तशृंगं हिमालयः

তেওঁ “বাঢ়ম” বুলি কৈ সন্মতি দিলে আৰু দেৱপতিৰ যথাবিধি পূজা কৰিলে। তাৰ পাছত হিমালয়ে নিজৰ পুত্ৰ ৰক্তশৃংগক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 23

तवार्थाय सहस्राक्षः पुत्र प्राप्तो ममांतिकम् । तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र यत्र नागबिलः स्थितः

হে পুত্ৰ, তোমাৰ কল্যাণৰ বাবে সহস্ৰাক্ষ মোৰ ওচৰলৈ আহিছে। সেয়ে তৎক্ষণাৎ তাত যোৱা, য’ত নাগবিল অৱস্থিত।

Verse 24

पूरयित्वा ममादेशात्तं त्वं शक्रस्य कृत्स्नशः । सुखी भव सहानेन तथान्यैः सुरसत्तमैः

মোৰ আদেশ অনুসৰি তুমি শক্ৰৰ সেই আজ্ঞা সম্পূৰ্ণৰূপে সম্পন্ন কৰা। তাৰ পাছত তুমি তেওঁৰ সৈতে আৰু অন্য শ্ৰেষ্ঠ সুৰসকলৰ সৈতে সুখী হোৱা।

Verse 25

रक्तशृंग उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि मर्त्य भूमौ कथंचन । यत्र कण्टकिनो वृक्षा रूक्षाः फलविवर्जिताः

ৰক্তশৃংগে ক’লে: মই কেতিয়াও সেই মৰ্ত্যভূমিলৈ নাযাম, য’ত কাঁটাযুক্ত গছবোৰ ৰূক্ষ, শুকান আৰু ফলবিহীন।

Verse 26

न सिद्धा न च गंधर्वा न देवा न च किंनराः । न च तीर्थानि रम्याणि न नद्यो विमलोदकाः

সেই ঠাইত ন সিদ্ধ আছে, ন গন্ধৰ্ব, ন দেৱতা, ন কিন্নৰ; ন মনোৰম তীৰ্থ, ন নিৰ্মল-স্বচ্ছ জলেৰে নদী।

Verse 27

तथा पापसमाचारा मनुष्याः शीलवर्जिताः । दुष्टचित्ताः सदा सर्वे तिर्यग्योनिगता अपि

আৰু তাতৰ মানুহবোৰ পাপাচাৰী, সুশীলতা-বিহীন; সকলোৱে সদায় দুষ্টচিত্ত—যেন তিৰ্যক যোনিত পতিত।

Verse 28

तथा मम नगश्रेष्ठ पक्षौ द्वावपि कर्तितौ । शक्रेण तेन नो शक्तिर्गंतुमस्ति कथंचन

আৰু হে নগশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ দুয়োটা পাখি সেই শক্ৰই কাটি পেলালে; সেয়ে মোৰ কেতিয়াও যাবলৈ শক্তি নাই।

Verse 29

तस्मात्कंचित्सहस्राक्ष उपायं तत्कृते परम् । चिंतयत्वेव मां मुक्त्वा सत्यमेतन्मयोदितम्

সেয়ে, হে সহস্ৰাক্ষ, সেই উদ্দেশ্যৰ বাবে কোনো পৰম উপায় চিন্তা কৰা—মোক এই বাধ্যতা পৰা মুক্ত কৰা; মই কোৱা কথাই সত্য।

Verse 30

शक्र उवाच । अह त्वां तत्र नेष्यामि स्वहस्तेन विदारितम् । तत्रापि सुशुभा वृक्षा भविष्यंति तवाश्रयाः

শক্ৰে ক’লে: মই নিজ হাতে পথ বিদাৰি তোমাক তাত লৈ যাম। তাতো তোমাৰ আশ্ৰয়ত সুন্দৰ বৃক্ষ উদ্ভৱ হ’ব, তোমাৰ আশ্ৰয়স্থল হৈ।

Verse 31

तथा पुण्यानि तीर्थानि देवतायतनानि च । समंतात्ते भविष्यंति मुनीनामाश्रमास्तथा

তদ্ৰূপে পুণ্য তীৰ্থসমূহ আৰু দেৱতাৰ মন্দিৰসমূহো তোমাৰ চাৰিওফালে উদ্ভৱ হ’ব; তেনেদৰে মুনিসকলৰ আশ্ৰমো গঢ় লৈ উঠিব।

Verse 32

अत्रस्थस्य प्रभावो यस्तव पर्वत नंदन । मद्वाक्यात्तत्र संस्थस्य कोटिसंख्यो भविष्यति

হে পৰ্বত-নন্দন! ইয়াত অৱস্থিত থাকিলে তোমাৰ যি প্ৰভাৱ, মোৰ বাক্যবলে, সেই স্থানত স্থিত জনৰ বাবে সেয়া কোটিগুণ বৃদ্ধি পাব।

Verse 33

तथा ये मानवास्तत्र पापात्मानोऽपि भूतले । विपाप्मानो भविष्यंति सहसा तव दर्शनात्

আৰু তাত পৃথিৱীত থকা যিসকল মানুহ—পাপস্বভাৱী হলেও—তোমাৰ দৰ্শন মাত্ৰতে হঠাতে পাপমুক্ত হ’ব।

Verse 34

तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र मया सार्धं नगात्मज । न चेद्वज्रप्रहारेण करिष्यामि सहस्रधा

সেয়ে হে নগ-আত্মজ! মোৰ সৈতে শীঘ্ৰে তাত গ’লা। নচেৎ বজ্ৰাঘাতে তোমাক সহস্ৰ খণ্ড কৰি পেলাম।

Verse 35

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रक्तशृंगो भयान्वितः । प्रविष्टः सहसागत्य तस्मिन्नागबिले गतः

সূত উৱাচ: তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি ৰক্তশৃঙ্গ ভয়ে কঁপি উঠিল; তৎক্ষণাৎ দৌৰি আহি সেই নাগ-বিলত প্ৰৱেশ কৰি ভিতৰলৈ গ’ল।

Verse 36

निमग्नो ब्राह्मणश्रेष्ठा नासाग्रं यावदेव हि । शृंगैर्मनोरमैस्तुं गैः समग्रैः सहितस्तदा । वृक्षगुल्मलताकीर्णै रम्यपक्षिनिषेवितैः

হে ব্রাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, তেওঁ নাকৰ আগলৈকে মাত্ৰ নিমগ্ন হৈছিল; তেতিয়া সেই স্থান মনোৰম, উচ্চ শৃঙ্গসমূহেৰে সম্পূৰ্ণ, গছ-গুল্ম-লতাৰে আৱৃত আৰু মনোহৰ পক্ষীৰে সেবিত আছিল।

Verse 37

एवं संस्थाप्य तं शक्रो हिमाचलसुतं नगम् । ततः प्रोवाच सहृष्टो वरो मत्तः प्रगृह्यताम्

এইদৰে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)য়ে হিমাচল-সুত সেই পৰ্বত স্থাপন কৰিলে; তাৰ পাছত আনন্দিত হৈ ক’লে: “মোৰ পৰা এটা বৰ গ্ৰহণ কৰা হওক।”

Verse 38

रक्तशृंग उवाच । एष एव वरोऽस्माकं यत्त्वं तुष्टः सुरेश्वर । किं वरेण करिष्यामि त्वत्प्रसादादहं सुखी

ৰক্তশৃঙ্গ ক’লে: “হে সুৰেশ্বৰ, আমাৰ বাবে এইটোৱেই বৰ—আপুনি সন্তুষ্ট। আন বৰ লৈ মই কি কৰিম? আপোনাৰ প্ৰসাদে মই ইতিমধ্যে তৃপ্ত।”

Verse 39

इन्द्र उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्यादपि स्वप्ने नगात्मज । किं पुनर्दर्शने जाते कृते कृत्ये विशेषतः

ইন্দ্ৰ ক’লে: “হে নগাত্মজ, মোৰ দৰ্শন কেতিয়াও বৃথা নহয়—স্বপ্নতো নহয়। তেন্তে সাক্ষাতে দৰ্শন হ’লে, আৰু বিশেষকৈ কৰ্তব্য কাৰ্য সম্পন্ন হ’লে, কিমান অধিক!”

Verse 41

इन्द्र उवाच । भविष्यति महीपालश्चमत्कार इति स्मृतः । तव मूर्धनि विप्रार्थं स पुरं स्थापयिष्यति

ইন্দ্ৰে ক’লে: ভৱিষ্যতে ‘চমৎকাৰ’ নামে স্মৃত এক মহীপাল ৰজা উদয় হ’ব। ব্ৰাহ্মণসকলৰ হিতাৰ্থে সি তোমাৰ শিখৰত এক নগৰ স্থাপন কৰিব।

Verse 42

तत्र ब्राह्मणशार्दूला वेदवेदांगपारगाः । विभवं तव निःशेषं भजिष्यंति प्रहर्षिताः

তাত ব্ৰাহ্মণশাৰ্দূল সদৃশ মহাব্ৰাহ্মণসকল—বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰগ—আনন্দিত হৈ তোমাৰ সম্পূৰ্ণ ঐশ্বৰ্য আৰু মহিমা সকলো দিশে ভোগ কৰি গৌৰৱে উদ্‌যাপন কৰিব।

Verse 43

तथाहं चैत्रमासस्य चतुर्दश्यां नगात्मज । कृष्णायां स्वयमागत्य शृंगे मुख्यतमे तव

হে পৰ্বতপুত্ৰ, তদ্ৰূপে চৈত্ৰমাসৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত মই স্বয়ং আহি তোমাৰ সৰ্বোত্তম শিখৰত উপস্থিত হ’ম।

Verse 44

पूजयिष्यामि देवेशं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । सर्वैर्देवगणैः सार्धं तथा किंनरगुह्यकैः

মই ‘হাটকেশ্বৰ’ নামে খ্যাত দেবেশ্বৰক পূজা কৰিম—সকলো দেবগণৰ সৈতে, আৰু তদ্ৰূপে কিন্নৰ আৰু গুহ্যকসকলৰ সঙ্গেও।

Verse 45

तमेकं दिवसं चात्र शृंगे तव हरः स्वयम् । अस्माभिः सहितस्तुष्टो निवासं प्रकरिष्यति

আৰু ইয়াত তোমাৰ শিখৰত এক দিনৰ বাবে, হৰ স্বয়ং—আমাৰ সৈতে আৰু সন্তুষ্টচিত্তে—নিজ বাসস্থান স্থাপন কৰিব।

Verse 46

प्रभावस्तेन ते मुख्य स्त्रैलोक्येऽपि भविष्यति । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्

ইয়াৰ দ্বাৰা, হে শ্ৰেষ্ঠজন, তোমাৰ মহিমা ত্ৰিলোকতোও প্ৰসিদ্ধ হ’ব। তোমাৰ মঙ্গল হওক; মই এতিয়া ত্ৰিদিৱৰ ধামলৈ গমন কৰোঁ।

Verse 47

सूत उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्ततः प्राप्तस्त्रिविष्टपम् । रक्तशृंगोऽपि तस्थौ च व्याप्य नागबिलं तदा

সূত ক’লে: এইদৰে কৈ সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) তেতিয়া ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গ)লৈ উপনীত হ’ল। আৰু ৰক্তশৃঙ্গো সেই সময়ত নাগবিলত ব্যাপি তাতে স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 48

तस्योपरि सुमुख्यानि तीर्थान्यायतनानि च । संजातानि मुनीनां च संजाताश्च तथाऽश्रमाः

সেই স্থানৰ ওপৰত বহু উৎকৃষ্ট তীৰ্থ আৰু পবিত্ৰ আয়তন জন্মিল। তদুপৰি মুনিসকলৰ আশ্ৰমসমূহো তাতে উদ্ভৱ হ’ল।