Adhyaya 8

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स्वर्गमनुप्राप्ते त्रिशंकौ नृपसत्तमे । सशरीरे द्विजश्रेष्ठा विश्वामित्रसमुद्यमात्

সূত ক’লে: হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! এইদৰে ত্ৰিশংকুৱে নিজৰ দেহসহ স্বৰ্গ লাভ কৰিলে, দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ বিশ্বামিত্ৰৰ মহা প্ৰচেষ্টাৰ বলত।

Verse 2

तत्तीर्थं ख्यातिमायातं समस्ते भुवनत्रये । ततःप्रसूति लोकानां धर्मकामार्थमोक्षदम्

সেই তীৰ্থ ত্ৰিভুৱনজুৰি খ্যাতি লাভ কৰিলে; তাৰ পৰা সত্ত্বসমূহৰ কল্যাণ উদ্ভৱ হয়, যি ধৰ্ম, কাম, অৰ্থ আৰু মোক্ষ দান কৰে।

Verse 3

अस्पृष्टं कलिदोषेण तथान्यैरुपपातकैः । ब्रह्महत्यादिकैश्चैवत्रिपुरारेः प्रभावतः

কলিযুগৰ দোষে ই স্পৰ্শ নকৰে, আৰু আন উপপাপক পাপ—ব্ৰহ্মহত্যা আদি—দ্বাৰাও নহয়; ত্ৰিপুৰাৰিৰ (শিৱৰ) প্ৰভাৱত এই তীৰ্থ পৱিত্ৰ থাকে।

Verse 4

यस्तत्र त्यजति प्राणाञ्छ्रद्धा युक्तेन चेतसा । स मोक्षमाप्नुयान्मर्त्यो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

যি কোনো ব্যক্তি তাত শ্ৰদ্ধাযুক্ত চিত্তে প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সেই মৰ্ত্যই মোক্ষ লাভ কৰে, যদিও সি মহাপাপী হ’ব পাৰে।

Verse 5

कृमिपक्षिपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि तत्र मृता यांति शिवलोकमसंशयम्

কৃমি, পক্ষী, পতঙ্গ, পশু, পাখি আৰু বনমৃগ—সিহঁতে যদি তাত মৃত্যু বৰে, তেন্তে নিঃসন্দেহে শিৱলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 6

स्नानं ये तत्र कुर्वंति श्रद्धापूतेन चेतसा । त्रिशंकुरिव ते स्वर्गे प्रयांत्यपि विधर्मिणः

যিসকলে শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তে তাত স্নান কৰে, সিহঁতে ত্ৰিশংকুৰ দৰে স্বৰ্গলৈ গমন কৰে—যদিও সিহঁত বিধৰ্মী বুলিও গণ্য হয়।

Verse 7

घर्मार्त्ता वा तृषार्ता वा येऽवगाहंति तज्जलम् । तेऽपि यांति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

ঘৰ্মে পীড়িত হওক বা তৃষ্ণাত কাতৰ হওক—যিসকলে সেই জলত কেৱল অৱগাহন কৰে, সিহঁতেও সেই পৰম স্থানলৈ যায় য’ত দেব মহেশ্বৰ বাস কৰে।

Verse 8

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कुरुक्षेत्रं परित्यज्य तत्र वासमथाकरोत्

সেই তীৰ্থৰ অনুপম মাহাত্ম্য দেখি বিশ্বামিত্ৰোও কুৰুক্ষেত্ৰ ত্যাগ কৰি, তাৰ পাছত তাতেই বাসস্থান স্থাপন কৰিলে।

Verse 9

तथान्ये मुनयः शांतास्त्यक्त्वा तीर्थानि दूरतः । तत्राश्रमपदं कृत्वा प्रयाताः परमं पदम्

সেইদৰে আন শান্ত মুনিসকলেও দূৰৰ তীৰ্থসমূহ ত্যাগ কৰি, তাত আশ্ৰম স্থাপন কৰি, পৰম পদ লাভ কৰিলে।

Verse 10

तथैव मनुजाः सर्वे दूरादागत्य सत्वराः । तत्र स्नात्वा दिवं यांति कृत्वा पापशतान्यपि

তেনেদৰে সকলো মানুহ দূৰৰ পৰা তৎপৰতাৰে আহে; তাত স্নান কৰি, শত শত পাপ কৰিলেও, স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।

Verse 11

एवं तस्य प्रभावेण तीर्थस्य द्विजसत्तमाः । गच्छमानेषु लोकेषु सुखेन त्रिदिवालयम्

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱবলে লোকসকল এই লোক ত্যাগ কৰি সুখে ত্ৰিদিৱৰ ধামলৈ উপনীত হয়।

Verse 12

अग्निष्टोमादिका सर्वाः समुच्छेदं गताः क्रियाः । न कश्चिद्यजते मर्त्यो न व्रतं कुरुते नरः

অগ্নিষ্টোম আদি সকলো ক্ৰিয়া লুপ্তপ্ৰায় হ’ল; কোনো মর্ত্যই যজ্ঞ নকৰিলে, কোনো নৰে ব্ৰতও নধৰিলে।

Verse 13

न यच्छति तथा दानं न च तीर्थं निषेवते । केवलं कुरुते स्नानं लिंगभेदे समाहितः

সেইজন ন বিধিমতে দান দিয়ে, ন তীৰ্থক যথাযথ সেৱে; কেৱল লিঙ্গভেদৰ আসক্তিত মন একাগ্ৰ কৰি স্নানহে কৰে।

Verse 14

ततः प्रगच्छति स्वर्गं विमानवरमाश्रितः

তাৰ পাছত সি উত্তম বিমান আশ্ৰয় কৰি স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।

Verse 15

ततः प्रपूरिताः सर्वे स्वर्गलोका नरैर्द्विजाः । ब्रह्मविष्णुशिवेन्द्रादीन्स्पर्धमानैः सुरोत्तमान्

তেতিয়া, হে দ্বিজসকল, সকলো স্বৰ্গলোক মানুহেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল; ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, শিৱ, ইন্দ্ৰ আদি শ্ৰেষ্ঠ দেৱসকলৰ সৈতে স্পৰ্ধা কৰি চাৰিওফালে ঠেলাঠেলি কৰি উঠিল।

Verse 16

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । कृच्छ्रं परमनुप्राप्ता मन्त्रं चक्रुः परस्परम्

তেতিয়া যজ্ঞভাগৰ পৰা বঞ্চিত সকলো দেৱগণ মহা কষ্টত পৰিল আৰু পৰস্পৰে পৰামৰ্শ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 17

हाटकेश्वरमाहात्म्यात्स्वर्गलोकः प्रपूरितः । ऊर्ध्वबाहुभिराकीर्णः स्पर्धमानैः समंततः

হাটকেশ্বৰ মহাত্ম্যৰ প্ৰভাৱত স্বৰ্গলোক পৰিপূৰ্ণ হ’ল; চাৰিওফালে স্পৰ্ধা কৰা লোকসকলে বাহু ওপৰলৈ তুলি কোলাহল কৰি সকলো ঠাই ভৰি পেলালে।

Verse 18

तस्मात्तत्क्रियतां कर्म येनोच्छेदं प्रगच्छति । तीर्थमेद्धरापृष्ठे हाटकेश्वरसंज्ञितम्

সেয়ে, যি কৰ্মে ইয়াৰ উচ্ছেদ ঘটে, সেই কৰ্ম কৰা হওক—ধৰাৰ পৃষ্ঠত অৱস্থিত ‘হাটকেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত সেই তীৰ্থ।

Verse 19

ततः संवर्तको वायुः शक्रादेशात्समंततः । तत्क्षेत्रं पूरयामास पांसुभिर्द्विजसत्तमाः

তেতিয়া শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ আদেশত সংৱৰ্তক বায়ু চাৰিওফালৰ পৰা ব’বলৈ ধৰিলে আৰু, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ ধূলিৰে ভৰি পেলালে।

Verse 20

एवं नाशमनुप्राप्ते तस्मिंस्तीर्थे स्थलोच्चये । जाते जाताः क्रियाः सर्वा भूयोऽपि क्रतुसंभवाः

এইদৰে যেতিয়া সেই তীৰ্থ-স্থান ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হ’ল, তেতিয়া সকলো ধৰ্মক্ৰিয়া পুনৰ উদ্ভৱ হ’ল আৰু বিধিপূৰ্বক ক্ৰিয়াৰ পৰা জন্ম লোৱা যজ্ঞসমূহো আকৌ প্ৰকট হ’ল।

Verse 21

ततः कालेन महता वल्मीकः समपद्यत । तस्मिन्क्षेत्रे स पाताले संप्रयातः शनैःशनैः

তাৰ পাছত বহু কাল অতিবাহিত হোৱাৰ পিছত এটা বাল্মীক (পিঁপৰাৰ ঢিপ) গঢ় লৈ উঠিল। সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত সি ধীৰে ধীৰে পাতাললৈ নামি গ’ল।

Verse 22

अथ पातालतो नागास्तेन मार्गेण कौतुकात् । मर्त्यलोकं समायांति भ्रमंति च धरातले

তাৰ পাছত কৌতূহলবশত পাতালৰ পৰা নাগাসকল সেই একে পথেদি ওপৰলৈ উঠে আহে; মর্ত্যলোকত উপস্থিত হৈ পৃথিৱীত ঘূৰি ফুৰে।

Verse 23

तत्र ते मानवान्भोगान्भुक्त्वा चैव यथेच्छया । पुनर्निर्यांति तेनैव मार्गेण निजमंदिरम्

তাত তেওঁলোকে মানুহৰ ভোগ-বিলাস যেথেচ্ছা ভোগ কৰি, পুনৰ সেই একে পথেদি ওলাই গৈ নিজৰ নিবাসলৈ উভতি যায়।

Verse 24

ततो नागबिलः ख्यातः स सर्वस्मिन्धरातले । गतागतेन नागानां स वल्मीको द्विजोत्तमाः

সেইহেতু, হে দ্বিজোত্তম, সেই বাল্মীক সমগ্ৰ পৃথিৱীত ‘নাগবিল’ নামে খ্যাত হ’ল, কিয়নো নাগাসকল তাৰ মাজেদি সদায় যাতায়াত কৰিছিল।

Verse 25

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । ब्रह्महत्यासमोपेतो निस्तेजाः समपद्यत

এটা সময়ত ভগৱান পাকশাসন (ইন্দ্ৰ) ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপত আক্ৰান্ত হৈ তেজহীন অৱস্থালৈ পতিত হ’ল।

Verse 26

ततः पितामहादेशं लब्ध्वा मार्गेण तेन सः । प्रविश्य चेक्षयामास पाताले हाट केश्वरम्

তাৰ পাছত পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ আদেশ লাভ কৰি, সেই একে পথেদি প্ৰৱেশ কৰি পাটালত হাটকেশ্বৰক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 27

अथाऽभूत्पापनिर्मुक्तस्तत्क्षणात्तस्य दर्शनात् । तेजसा च समायुक्तः पुनः प्राप त्रिविष्टपम्

তাঁৰ কেৱল দৰ্শনতেই সেই ক্ষণতে সি পাপমুক্ত হ’ল; পুনৰ তেজে সমন্বিত হৈ ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গ)লৈ উভতি গ’ল।

Verse 28

स दृष्ट्वा तत्प्रभावं तल्लिंगं देवस्य शूलिनः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य भयं चक्रे नरोद्भवम्

সেই প্ৰভাৱ দেখি—শূলধাৰী দেৱ শিৱৰ হাটকেশ্বৰ নামৰ সেই লিঙ্গ—তেওঁ ভয় কৰিলে, যেন ই নৰলোকৰ বাবে সহজলভ্য নহয়।

Verse 29

यदि कश्चित्पुमानत्र त्रिशंकुरिव भूपतिः । पूजयिष्यति तल्लिंगं विपाप्मा श्रद्धया सह

যদি ইয়াত কোনো পুৰুষ—ৰাজা ত্ৰিশঙ্কুৰ দৰে হলেও—শ্ৰদ্ধাসহ সেই লিঙ্গৰ পূজা কৰে, তেন্তে সি পাপমুক্ত হ’ব।

Verse 30

यापयिष्यति तन्नूनं मामस्मात्त्रिदशालयात् । तस्मात्संपूरयाम्येनं मार्गं पाता लसंभवम्

নিশ্চয়েই ইয়ে মোক ত্ৰিদশলোকৰ এই দেবালয়ৰ পৰা দূৰ কৰি দিব; সেয়ে পাটালৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই পথটো মই বন্ধ কৰিম।

Verse 31

ततश्च त्वरया युक्तो रक्तशृंगं नगोत्तमम् । प्रचिक्षेप बिले तस्मिन्स्वयमेव शतक्रतुः

তাৰ পাছত ত্বৰিত হৈ, শতক্ৰতু ইন্দ্ৰই নিজেই ৰক্তশৃঙ্গ নামৰ সেই উত্তম পৰ্বতখন ঠিক সেই গুহাত নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता देवेन्द्रस्य महात्मनः । कस्मिन्काले च सर्वं नो विस्तरात्सूत कीर्तय

ঋষিসকলে ক’লে: ‘মহাত্মা দেবেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰৰ ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ কেনেকৈ জন্মিল? আৰু কোন সময়ত ই ঘটিল? হে সূত, সকলো কথা আমাক বিস্তাৰে কীৰ্তন কৰা।’

Verse 33

रक्तशृंगो गिरिः कोऽयं संक्षिप्तस्तत्र तेन यः । मानुषाणां भयं तस्य कतमस्य शचीपतेः

‘ৰক্তশৃঙ্গ নামৰ এই পৰ্বতখন কোনটো, আৰু তেওঁ কিয় তাক তাত নিক্ষেপ কৰিলে? শচীপতি ইন্দ্ৰৰ কোন কৰ্মৰ পৰা মানুহৰ মাজত ভয় জাগিল?’

Verse 34

सूत उवाच । पुरा त्वष्ट्रा द्विजश्रेष्ठा हिरण्यकशिपोः सुता । विवाहिता रमानाम श्रेष्ठरूपगुणान्विता

সূতে ক’লে: ‘পূৰ্বে, দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ ত্বষ্ট্ৰই হিৰণ্যকশিপুৰ কন্যা—ৰমা নামৰ—সঙ্গে বিবাহ বন্ধনত আবদ্ধ হৈছিল; তাই উত্তম ৰূপ আৰু গুণে বিভূষিতা আছিল।’

Verse 35

अथ तस्या ययौ कालः सुप्रभूतः सुतं विना । ततो वैराग्यसंपन्ना सुतार्थं तपसि स्थिता

তাৰ পুত্ৰ নোহোৱাকৈ বহু দিন কাল পাৰ হ’ল। তেতিয়া বৈৰাগ্যৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, পুত্ৰ লাভৰ উদ্দেশ্যে তাই তপস্যাত স্থিত হ’ল।

Verse 36

ध्यायमाना सुराधीशं देवदेवं महेश्वरम् । बलिपूजोपहारेण सम्यक्छ्रद्धासमन्विता

দেৱতাৰ দেৱ, সুৰাধীশ মহেশ্বৰক ধ্যান কৰি, দৃঢ় শ্ৰদ্ধাৰে বলি-পূজা-উপহাৰেৰে তাই বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰিলে।

Verse 37

नियता नियताहारा स्नानजप्यपरायणा । यच्छमाना द्विजाग्र्येभ्यो दानानि विविधानि च

তাই সংযমী আছিল, নিয়মিত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, স্নান আৰু জপত পৰায়ণ আছিল। আৰু দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক সদায় নানা প্ৰকাৰ দান দিছিল।

Verse 38

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वरदोऽस्मीति वृणुष्व यदभीप्सितम्

তাৰ পাছত হাজাৰ বছৰৰ অন্তত মহেশ্বৰ তাইৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হ’ল। তেওঁ ক’লে, “মই বৰদাতা; যি ইচ্ছা, সেয়া বাছি লোৱা।”

Verse 39

सा वव्रे मम पुत्रोऽस्तु भगवंस्त्वत्प्रसादतः । शूरः शस्त्रैरवध्यश्च विप्रदानवरूपधृक्

তাই বৰ বাছিলে: “হে ভগৱান, তোমাৰ প্ৰসাদে মোৰ এজন পুত্ৰ হওক—বীৰ, অস্ত্ৰে অবধ্য, আৰু ব্ৰাহ্মণ আৰু দানৱ দুয়ো ৰূপ ধাৰণ কৰিব পৰা।”

Verse 40

वेदाध्ययन संपन्नो यज्ञकर्मसमुद्यतः । तेजसा यशसा ख्यातः सर्वेषामपि देहिनाम्

সেইজন বেদ অধ্যয়নত সম্পন্ন হওক, যজ্ঞ-কর্মত সদা উদ্যোগী হওক, আৰু তেজ আৰু যশেৰে সকলো দেহধাৰী প্ৰাণীৰ মাজত খ্যাত হওক।

Verse 41

भगवानुवाच । भविष्यति न संदेहः पुत्रस्ते बलवान्सुधीः । अवध्यः सर्वशस्त्राणां महातेजोभिरन्वितः

ভগৱানে ক’লে: নিশ্চয়েই ই হ’ব, তাত সন্দেহ নাই। তোমাৰ পুত্ৰ বলৱান আৰু সুধী হ’ব, সকলো অস্ত্ৰৰ পৰা অবধ্য, আৰু মহাতেজেৰে অন্বিত।

Verse 42

यज्वा दानपतिः शूरो वेदवेदांगपारगः । ब्राह्मणोक्ताः क्रियाः सर्वाः करिष्यति स कृत्स्नशः । अजेयः संगरे चैव कृत्स्नैरपि सुरासुरैः

সেইজন যজ্বা, দানৰ অধিপতি আৰু শূৰ বীৰ হ’ব; বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰগ হ’ব। ব্ৰাহ্মণসকলে যি সকলো ক্ৰিয়া বিধান কৰে, সেয়া তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে পালন কৰিব; আৰু ৰণক্ষেত্ৰত দেৱ-অসুৰৰ সমগ্ৰ বাহিনীয়েও তেওঁক জয় কৰিব নোৱাৰিব।

Verse 43

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ऋतौ सापि दधे गर्भं सकाशाद्विश्वकर्मणः

এইদৰে কৈ সেই দেৱেশ্বৰ তৎক্ষণাৎ দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল। যথাসময়ে তাইও বিশ্বকৰ্মাৰ সান্নিধ্যৰ পৰা গৰ্ভধাৰণ কৰিলে।

Verse 44

ततश्च सुषुवे पुत्रं दशमे मासि शोभनम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम्

তাৰ পাছত দশম মাহত তাই এক শোভন পুত্ৰ প্ৰসৱ কৰিলে—দ্বাদশ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান, আৰু সকলো শুভ লক্ষণে লক্ষিত।

Verse 45

तस्य चक्रे पिता नाम प्राप्ते द्वादशमे दिने । प्रसिद्धं वृत्र इत्येव पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

দ্বাদশ দিনে পিতৃয়ে নামকৰণ-সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে; শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) সকলক পূজা কৰি পুত্ৰক প্ৰসিদ্ধ নাম “বৃত্ৰ” দিলে।

Verse 46

अथासौ ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथोडुराट् । पितृमातृकृतानंदो बन्धुवर्गेण लालितः

তাৰ পিছত সেই বালক শুক্লপক্ষৰ চন্দ্ৰৰ দৰে দিনে দিনে বাঢ়িল; পিতৃ-মাতৃক আনন্দ দিলে আৰু আত্মীয়বৰ্গে স্নেহে লালন-পালন কৰিলে।

Verse 47

ततोऽस्य प्रददौ काले व्रतं विप्रजनोचितम् । समभ्येत्य स्वयं शुक्रो दानवस्यापि संद्विजः

তাৰ পিছত যথাসময়ে তাক বিপ্ৰজনোচিত ব্ৰত দিয়া হ’ল; দানৱসকলৰ আচার্য শুক্ৰ নিজে উপস্থিত হ’ল—পূজনীয় দ্বিজ।

Verse 48

स चापि चतुरो वेदान्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः । वेदांगैः सहितान्वृत्रः पपाठ गुरुवत्सलः

ব্ৰহ্মচৰ্য-ব্ৰতে স্থিত সেই বৃত্ৰে বেদাঙ্গসহ চাৰিও বেদ অধ্যয়ন কৰিলে; গুৰুৰ প্ৰতি ভক্তি-স্নেহে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 49

ततो यौवनमासाद्य भूमिपालानशेषतः । जित्वा धरां वशे चक्रे पातालं तदनंत रम्

তাৰ পিছত যৌৱন লাভ কৰি সি সকলো ভূ-পালকক নিঃশেষে জয় কৰিলে; পৃথিৱীক বশ কৰি, তদনন্তৰ পাতাললোককো অধীন কৰিলে।

Verse 50

ततश्चेंद्रजयाकांक्षी समासाय सुरालयम् । सहस्राक्षमुखान्देवान्युद्धे चक्रे पराङ्मुखान्

তাৰ পাছত ইন্দ্ৰজয়ৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তেওঁ দেৱালয়লৈ আগবাঢ়িল; যুদ্ধত সহস্ৰনেত্ৰ ইন্দ্ৰ-প্ৰধান দেৱসকলক পৰাভূত কৰি পশ্চাদপসৰণ কৰালে।

Verse 51

अथ तेन समं वज्री चक्रेऽष्टादश संयुगान् । एकस्मिन्नपि नो लेभे विजयं द्विजसत्तमाः

তাৰ পাছত বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰে তেওঁৰ সমান হৈ অষ্টাদশ সম্পূৰ্ণ সংঘাত কৰিলে; তথাপি, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, একোটাতো বিজয় নাপালে।

Verse 52

हतशेषैः सुरैः सार्धं सर्वांगक्षतविक्षतैः । ततो जगाम वित्रस्तो ब्रह्मलोकं दिवा लयात्

তাৰ পাছত অৱশিষ্ট দেৱসকলৰ সৈতে—সৰ্বাঙ্গে ঘা-চিৰা লাগি ক্ষত-বিক্ষত হৈ—সেইজন ভীতচিত্তে দেৱলোক ত্যাগ কৰি ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল।

Verse 53

वृत्रोऽपि बुभुजे कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् । शाक्रं पदं समास्थाय निहताशेषकंटकम्

বৃত্ৰোও চল-অচলসহ সমগ্ৰ ত্ৰিলোক ভোগ কৰিলে; শাক্ৰপদ অধিষ্ঠান কৰি অৱশিষ্ট সকলো বাধা-কণ্টক নিঃশেষ কৰিলে।

Verse 54

यज्ञभागभुजश्चक्रे दानवान्बल गर्वितान् । देवस्थानेषु सर्वेषु यथोक्तेषु महाबलः

সেই মহাবলীয়ে বলগৰ্বিত দানৱসকলক—পূৰ্বে যিদৰে নিৰ্দিষ্ট আছিল—সকলো দেৱস্থানত যজ্ঞভাগ ভোগকাৰী কৰি দিলে।

Verse 55

एवं त्रैलोक्यराज्येऽपि लब्धे तस्य द्विजोत्तमाः । न संतोषश्च संजज्ञे ब्रह्मलोकाभि कांक्षया

এইদৰে ত্ৰিলোকৰ ৰাজ্য লাভ কৰিলেও, হে দ্বিজোত্তমসকল, তেওঁৰ মনত সন্তোষ জন্মিল নহ’ল; কিয়নো ব্ৰহ্মলোকলৈ যোৱাৰ তীব্ৰ আকাঙ্ক্ষাই তেওঁক আৱৰি ধৰিছিল।

Verse 56

ततः शुक्रं समाहूय प्रोवाच मधुरं वचः । विनयावनतो भूत्वा चतुर्भिः सचिवैः सह

তাৰ পাছত তেওঁ শুক্ৰক আহ্বান কৰি, চাৰিজন সচিবসহ বিনয়ে নত হৈ, মধুৰ বাক্য ক’লে।

Verse 57

वृत्र उवाच । ब्रह्मलोकं गतः शक्रो भयाद्गुरुकुलोद्वह । कथं गतिर्भवेत्तत्र मम ब्रूहि यथातथम्

বৃত্ৰ ক’লে— ‘হে গুৰুকুলৰ শ্ৰেষ্ঠ, ভয়ৰ কাৰণে শক্ৰ ব্ৰহ্মলোকলৈ গৈছে। সত্য আৰু যথাযথকৈ কোৱা—মোৰ তাত গতি কেনেকৈ হ’ব পাৰে?’

Verse 58

येन शक्रं विरंचिं च सूदयिष्ये तथाखिलम् । तुभ्यं दत्त्वा ब्रह्म लोकं भोक्ष्यामि त्रिदिवं स्वयम्

‘কোন উপায়ে মই শক্ৰক আৰু বিৰঞ্চি (ব্ৰহ্মা)কো, লগতে সকলোকে সংহাৰ কৰিম? ব্ৰহ্মলোক তোমাক দান কৰি, মই নিজে ত্ৰিদিৱ (স্বৰ্গ) ভোগ কৰিম।’

Verse 59

शुक्र उवाच । न गतिर्विद्यते तत्र तव दानवसत्तम । तस्मात्त्रैलोक्यराज्येन संतोषं कर्तुम र्हसि

শুক্ৰ ক’লে— ‘হে দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠ, তাত তোমাৰ কোনো গতি নাই। সেয়ে ত্ৰিলোকৰ ৰাজ্যতেই সন্তোষ কৰা উচিত।’

Verse 60

वृत्र उवाच । यावत्तिष्ठति सुत्रामा तावन्नास्ति सुखं मम । तस्मान्निष्कंटकार्थाय यतिष्येऽहं द्विजोत्तम

বৃত্ৰ ক’লে: যিমান দিন সুত্ৰামা (ইন্দ্ৰ) স্থিৰ থাকে, সিমান দিন মোৰ সুখ নাই। সেয়ে কণ্টকমুক্ত কৰিবলৈ মই চেষ্টা কৰিম, হে দ্বিজোত্তম।

Verse 61

कथं शक्रस्य संजाता गतिस्तत्र भृगूद्वह । न भविष्यति मे ब्रूहि कथं साऽद्य महामते

হে ভৃগুশ্ৰেষ্ঠ! তাত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) কেনেকৈ তেনে পুণ্য গতি লাভ কৰিলে? স্পষ্টকৈ কোৱা—আজি সেই একে প্ৰাপ্তি মোৰ কিয় নহ’ব, হে মহামতে?

Verse 62

शुक्र उवाच । तेन पूर्वं तपस्तप्तं नैमिषे दानवोत्तम । यावद्वर्षसहस्रांतं ध्यायमानेन शंकरम्

শুক্ৰ ক’লে: হে দানৱোত্তম! পূৰ্বতে সি নৈমিষত তপস্যা কৰিছিল, আৰু হাজাৰ বছৰৰ অন্ত পৰ্যন্ত শংকৰক ধ্যান কৰি আছিল।

Verse 63

तत्प्रभावाद्गतिस्तस्य तत्र जाता सदैव हि । सभृत्यपरिवारस्य नान्यदस्तीह कारणम्

সেই তপস্যাৰ প্ৰভাৱতেই তাৰ গতি তাত সদায় স্থিৰ হ’ল। তাৰ ভৃত্য-পরিবাৰসহ—ইয়াত আন কোনো কাৰণ নাই।

Verse 64

योऽन्योऽपि नैमिषारण्ये तद्रूपं कुरुते तपः । ब्रह्मलोके गतिस्तस्य जायते नात्र संशयः

নৈমিষ অৰণ্যত যি কোনোবাই সেই একে ধৰণৰ তপস্যা কৰে, তাৰ ব্ৰহ্মলোকলৈ গতি হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 65

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं गत्वा नैमिषं तीर्थमुत्तमम् । तपश्चक्रे ततस्तीव्रं ध्यायमानो महेश्वरम्

সূতে ক’লে: এই কথা শুনি তেওঁ তৎক্ষণাৎ গৈ নৈমিষ নামৰ উত্তম তীৰ্থত উপস্থিত হ’ল; তাৰ পাছত মহেশ্বৰক ধ্যান কৰি তেওঁ তীব্ৰ তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 66

त्रैलोक्यरक्षणार्थाय संनिरूप्य दनूत्त मान् । महाबलसमोपेताञ्छक्राधिकपराक्रमान्

তিনিওঁ লোকৰ ৰক্ষাৰ্থে দেবতাসকলে দনুৰ পুত্ৰসকলৰ মাজৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠজনক নিৰ্ণয় কৰিলে—যি মহাবলসম্পন্ন আৰু শক্ৰতকৈও অধিক পৰাক্ৰমী।

Verse 67

वर्षास्वाकाशस्थायी स हेमन्ते सलिलाश्रयः । पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे स वभूवा निलाशनः

বৰ্ষাকালত তেওঁ খোলা আকাশত অৱস্থিত থাকিল; হেমন্তত পানীত আশ্ৰয় ল’লে; গ্ৰীষ্মত পঞ্চাগ্নি-সাধনা কৰিলে; আৰু তেওঁ কেৱল বায়ুকেই আহাৰ কৰি জীৱন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 68

एवं तस्य व्रतस्थस्य जग्मुर्वर्षशतानि च । तत्र भीतास्ततो देवा ब्रह्मविष्णुपुरःसराः

এইদৰে তেওঁ ব্ৰতত অটল হৈ থাকোঁতে শত শত বছৰ পাৰ হৈ গ’ল। তেতিয়া ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ নেতৃত্বত দেবতাসকল সেই (তপস্যা)ৰ বাবে ভীত হ’ল।

Verse 69

चक्रुश्च सततं मंत्रं तद्विनाशाय केवलम् । वीक्षयंति च च्छिद्राणि न च पश्यंति दुःखिताः

তেওঁক ধ্বংস কৰিবলৈকে তেওঁলোকে সদায় মন্ত্ৰ জপ কৰি থাকিল। কিন্তু ছিদ্ৰ বিচাৰিও কোনো দুৰ্বলতা নাপালে; দুখিত হৈ তেওঁলোকে একো পথ নেদেখিলে।

Verse 70

अथाब्रवीत्स्वयं विष्णुश्चिरं निश्चित्य चेतसा । वधोपायं समालोक्य वृत्रस्य प्रमुदान्वितः

তেতিয়া বিষ্ণুৱে নিজে মনত বহু সময় ধ্যান কৰি ক’লে; বৃত্ৰ বধৰ উপায় দেখা পাই তেওঁ আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 71

विष्णुरुवाच । तस्य शक्र वधोपायो मया ज्ञातोऽधुना ध्रुवम् । तच्छ्रुत्वा कुरु शीघ्रं त्वमुपायो नास्ति कश्चन

বিষ্ণুৱে ক’লে: হে শক্ৰ! মই এতিয়া নিশ্চিতভাৱে তাৰ বধৰ উপায় জানিলোঁ। এই কথা শুনি তুমি শীঘ্ৰে কৰ্ম কৰাঁ—আন কোনো উপায় নাই।

Verse 72

अवध्यः सर्वशस्त्राणां स कृतः शूलपाणिना । तस्मादस्थिमयं वज्रं तद्वधार्थं निरूपय

ত্ৰিশূলধাৰী শিৱে তাক সকলো অস্ত্ৰৰ পৰা অবধ্য কৰি তুলিছে। সেয়ে তাৰ বধৰ বাবে অস্থিময় বজ্ৰ নিৰ্মাণৰ উপায় স্থিৰ কৰা।

Verse 73

इन्द्र उवाच । अस्थिभिः कस्य जीवस्य वज्रं देव भविष्यति । गजस्य शरभस्याथ किं वान्यस्य वदस्व मे

ইন্দ্ৰে ক’লে: হে দেৱ! কোন জীৱৰ অস্থিৰে দেৱীয় বজ্ৰ হ’ব? হাতীৰ, শৰভৰ, নে আন কাৰো—মোক কোৱা।

Verse 74

विष्णुरुवाच । शतहस्तप्रमाणं तत्षडस्रि च सुराधिप । मध्ये क्षामं तु पार्श्वाभ्यां स्थूलं रौद्रसमाकृति

বিষ্ণুৱে ক’লে: হে সুৰাধিপ! ই একশ হাত দীঘল আৰু ষড়ধাৰী হ’ব; মাজত সৰু-পাতল, কিন্তু দুয়োফালে ডাঠ—ৰৌদ্ৰ আকৃতিৰে ভয়ংকৰ।

Verse 75

इंद्र उवाच । न तादृग्दृश्यते सत्त्वं त्रैलोक्येपि सुरेश्वर । यस्यास्थिभिर्विधीयेत वजमेवंविधाकृति

ইন্দ্ৰ ক’লে: হে দেৱলোকৰ অধীশ্বৰ, ত্ৰিলোকতো এনে কোনো সত্ত্ব দেখা নাযায়, যাৰ অস্থিৰে এনে আকৃতিৰ বজ্ৰ গঢ়া যায়।

Verse 76

विष्णुरुवाच । दधीचिर्नाम विप्रोऽस्ति तपः परममा स्थितः । द्विगुणं च तथा दीर्घः सरस्वत्यां कृताश्रमः

বিষ্ণুৱে ক’লে: দধীচি নামৰ এজন বিপ্ৰ আছে, যি পৰম তপস্যাত স্থিত। তেওঁ অতি বিশাল দেহধাৰী, আৰু সৰস্বতীৰ তীৰত আশ্ৰম স্থাপন কৰিছে।

Verse 77

तं गत्वा प्रार्थयाशु त्वं स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति । नादेयं विद्यते किंचित्तस्य संप्रार्थितस्य हि

তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ শীঘ্ৰে প্ৰাৰ্থনা কৰ; তেওঁ নিজৰ অস্থিও দান কৰিব। কিয়নো সঠিকভাৱে অনুৰোধ কৰিলে তেওঁৰ বাবে ‘অদেয়’ বুলিবলৈ একো নাই।

Verse 79

ततः शक्रः सुरैः सार्धं गत्वा तस्य तदाश्रमम् । प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करे द्विजसत्तमाः

তেতিয়া শক্র (ইন্দ্ৰ) দেৱতাসকলৰ সৈতে গৈ তেওঁৰ আশ্ৰমত উপস্থিত হ’ল—প্ৰাচী সৰস্বতীৰ তীৰত, পুষ্কৰত, হে শ্ৰেষ্ঠ বিপ্ৰসকল।

Verse 80

स प्रणम्य सहस्राक्षं तथान्यानपि सन्मुनिः । अर्घ्यादिभिस्ततः पूजां चक्रे तेषां ततः परम्

সেই সৎমুনিয়ে সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) আৰু আনসকলকো প্ৰণাম কৰি, তাৰ পাছত অৰ্ঘ্য আদি আৰু বিধিমতে উপচাৰে তেওঁলোকৰ পূজা কৰিলে।

Verse 81

ततः प्रोवाच हृष्टात्मा विनयावनतः स्थितः । स्वयमेव सहस्राक्षं प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

তেতিয়া হৃষ্টচিত্ত হৈ, বিনয়ত নতশিৰে থিয় হৈ, তেওঁ ক’লে; আৰু নিজেই সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ৰ আগত বাৰে বাৰে সাষ্টাঙ্গ প্ৰণিপাত কৰিলে।

Verse 82

दधीचिरुवाच । किमर्थमागता देवाः कृत्यं चाशु निवेद्यताम् । धन्योऽहमागतो यस्य गृहे त्वं बलसूदन

দধীচিয়ে ক’লে: “দেৱতাসকল কিহৰ বাবে আহিছে? কৰিবলগীয়া কাৰ্য তৎক্ষণাৎ জনাওক। ধন্য মই, হে বলসূদন, তুমি মোৰ ঘৰত আগমন কৰিলা।”

Verse 83

शक्र उवाच । वृत्रेण निर्जिताः सर्वे वयं ब्राह्मणसत्तम । स वध्यो नहि शस्त्राणां सर्वेषां वरपुष्टितः

শক্ৰ ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, বৃত্ৰে আমাক সকলোকে পৰাজিত কৰিছে। বৰদানে বলবান হৈ সি কোনো অস্ত্ৰেই বধ হ’ব নোৱাৰে।”

Verse 84

सोऽस्थिसंभववज्रस्य वध्यः स्यादब्रवीद्धरिः । शतहस्तप्रमाणस्य न च जीवोस्ति तादृशः

হৰিয়ে ক’লে: “সি কেৱল অস্থিৰে গঢ়া বজ্ৰে বধ হ’ব। কিন্তু যি সোঁ হাত পৰিমাণ দেহধাৰী জীৱ লাগে, তেনে কোনো জীৱিত প্ৰাণী নাই।”

Verse 85

त्वां मुक्त्वा ब्राह्मणश्रेष्ठ तस्मादस्थीनि यच्छ नः । स्वकीयानि भवेद्येन वज्रं तस्य विनाशकम्

“সেয়েহে, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, তোমাক বাদ দি আন কোনো আশ্ৰয় নাই; সেয়ে তোমাৰ নিজৰ অস্থি আমাক দিয়া, যাতে তোমাৰ দেহৰ পৰা বজ্ৰ উৎপন্ন হৈ তাক বিনাশ কৰে।”

Verse 86

कुरु कृत्यं द्विजश्रेष्ठ देवानामार्तिनाशनम् । अन्यथा विबुधाः सर्वे नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, এই কৰ্তব্য সম্পাদন কৰা—দেৱতাসকলৰ আৰ্তি নাশ কৰা। নতুবা সকলো দিব্যসত্তা সম্পূৰ্ণৰূপে বিনাশলৈ গতি কৰিব।

Verse 87

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा दधीचिर्भगवान्मुनिः । अत्यजज्जीवितं तेषां हितार्थाय दिवौकसाम्

সূতে ক’লে: এই কথা শুনি ভগৱান মুনি দধীচিৰ অন্তৰ আনন্দে ভৰি উঠিল; দিৱৌকসসকলৰ হিত-কল্যাণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ জীৱন ত্যাগ কৰিলে।

Verse 88

ततो देवाः प्रहृष्टास्ते गृहीत्वास्थीनि कृत्स्नशः । ततश्चक्रुर्महावज्रं यादृशं विष्णुनोदितम्

তাৰ পাছত আনন্দিত দেৱতাসকলে তেওঁৰ সকলো অস্থি সংগ্ৰহ কৰিলে; আৰু বিষ্ণুৰ আদেশ অনুসাৰে এক মহাবজ্ৰ গঢ়ি তুলিলে।

Verse 89

अथ शक्रस्तदादाय नैमिषाभिमुखो ययौ । भयेन महता युक्तो वेपमानो निशागमे

তাৰ পাছত শক্ৰে সেই বজ্ৰ হাতত লৈ নৈমিষৰ দিশে যাত্ৰা কৰিলে; মহাভয়ে আৱিষ্ট হৈ, নিশা নামোতে কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 90

तत्र ध्यानस्थितं वृत्रं दूरस्थस्त्रिदशाधिपः । वज्रेण ताडयामास पलायनपरायणः

তাত ধ্যানস্থ বৃত্ৰক দেখি, দূৰত থকা ত্ৰিদশাধিপতিয়ে পলায়নৰ ভাবত মগ্ন হৈ দূৰৰ পৰা বজ্ৰেৰে আঘাত কৰিলে।

Verse 91

सोऽपि वजप्रहारेण भस्मसात्सम पद्यत । वृत्रो दानवशार्दूलो वह्निं प्राप्य पतंगवत्

বজ্ৰৰ আঘাতে সিও ভস্মীভূত হ’ল। দানৱৰ ব্যাঘ্ৰসদৃশ বৃত্ৰ অগ্নিত পতঙ্গৰ দৰে পতিত হ’ল।

Verse 92

शक्रोऽपि भयसंत्रस्तो गत्वा सागरमध्यगम् । पर्वतं सुदुरारोहं तुंगशृंगं समाश्रितः

ভয়ত কঁপা শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) সাগৰৰ মাজত অৱস্থিত পৰ্বতলৈ গৈ, অতি দুৰাৰোহ তুঙ্গ শৃংগত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 93

न जानाति हतं वृत्रं वज्रघातेन तेन तम् । केवलं वीक्षते मार्गं वृत्रागमनसंभवम्

সেই বজ্ৰাঘাতে বৃত্ৰ নিহত হৈছে—সেয়া সি নাজানে; কেৱল বৃত্ৰৰ আগমনৰ সম্ভাৱ্য পথটোকেই চাই থাকে।

Verse 94

एतस्मिन्नंतरे देवाः संप्रहृष्टतनूरुहाः । सूत्रं विनिहतं दृष्ट्वा तुष्टुवुस्त्रिदशाधिपम्

ইতিমধ্যে দেৱতাসকল আনন্দে ৰোমাঞ্চিত হ’ল; শত্রু নিপাতিত দেখা পাই ত্ৰিদশাধিপতি (ইন্দ্ৰ)ক স্তৱ কৰিল।

Verse 95

न जानंति भयान्नष्टं तस्मिन्सागरपर्वते । अन्विष्य चिरकालेन कृच्छ्रात्संप्राप्य तं ततः

ভয়ত সি সেই সাগৰ-মধ্য পৰ্বতত লুকাই আছে—সেয়া নাজানি, দেৱতাসকলে বহুদিন অনুসন্ধান কৰি কষ্টেৰে অৱশেষত তাত তাক পালে।

Verse 96

वीक्षांचक्रुः समासीनं विषमे गिरिगह्वरे । तेजोहीनं तथा दीनं ब्रह्महत्यापरिप्लुतम्

তেওঁলোকে তেওঁক দুৰ্গম পৰ্বত-গুহাত বহি থকা দেখিলে—তেজহীন, দীন-দুখীয়া, আৰু ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ (ব্ৰহ্মহত্যা) পাপমলত আচ্ছন্ন।

Verse 97

गात्रदुर्गंधितासंगैः पूरयन्तं दिशो दश

তেওঁৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত লেগি থকা দুৰ্গন্ধে দহো দিশ ভৰি পেলাইছিল।

Verse 98

अथोवाच चतुर्वक्त्रो दृष्ट्वा शक्रं तथाविधम् । समस्तान्देवसंघातान्दूरस्थः पापशंकया

তাৰ পাছত চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাই শক্ৰক তেনে অৱস্থাত দেখি, পাপ-সংক্ৰমণৰ আশংকাত দূৰত থিয় হৈ, একত্ৰিত দেৱসমূহক ক’লে।

Verse 99

शक्रोऽयं विबुधश्रेष्ठा ब्रह्महत्यापरिप्लुतः । तस्मातत्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

“হে দেৱশ্ৰেষ্ঠসকল! এই শক্ৰ ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপমলত আচ্ছন্ন; সেয়ে ইয়াক বহুদূৰত পৰিহাৰ কৰা—নচেৎ তোমালোকেও পাপ লাভ হ’ব।”

Verse 100

पश्यध्वं सर्वलिंगानि ब्रह्महत्यान्वितानि च । अस्य गात्रेषु दृश्यंते तस्माद्गच्छामहे दिवि

“চোৱা—ইয়াৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত ব্ৰহ্মহত্যাসংযুক্ত সকলো লক্ষণ দেখা যায়। সেয়ে আহা, আমি স্বৰ্গলৈ গুচি যাওঁ (ইয়াৰ পৰা আঁতৰি)।”

Verse 102

पितामहमुखान्दृष्ट्वा देवान्प्राप्तान्सुराधिपः । पराङ्मुखानकस्माच्च संजातान्विस्मयान्वितः । ततः प्रोवाच संभ्रांतः किमिदं गम्यते सुराः । दृष्ट्वापि मामनाभाष्य कच्चित्क्षेमं गृहे मम

ব্ৰহ্মাক আগত লৈ দেৱতাসকলক অহা দেখি দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ আচৰিত হ’ল যেতিয়া তেওঁলোকে হঠাত মুখ ঘূৰাই ললে। তাৰ পাছত বিমোৰত পৰি তেওঁ ক’লে: “হে দেৱতাসকল, এয়া কি? মোক দেখিও নামাতাকৈ আপোনালোক কিয় গুচি গৈছে? মোৰ গৃহত সকলো কুশলে আছেনে?”

Verse 103

कच्चित्स निहतस्तेन मम वज्रेण दानवः । कच्चिन्न मां स युद्धार्थमन्वेष यति दुर्मतिः

“মোৰ সেই বজ্ৰৰ দ্বাৰা সেই দানৱ সঁচাকৈয়ে নিহত হৈছেনে? আৰু সেই দুৰমতিয়ে এতিয়াও মোক যুদ্ধৰ বাবে বিচাৰি ফুৰা নাইনে?”

Verse 104

ब्रह्मोवाच । निहतः स त्वया शक्र तेन वज्रेण दानवः । गतो मृत्युवशं पापो न भयं कर्तुमर्हसि

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), সেই দানৱ সঁচাকৈয়ে তোমাৰ সেই বজ্ৰৰ দ্বাৰা নিহত হৈছে। সেই পাপী মৃত্যুৰ বশলৈ গৈছে; তুমি ভয় কৰাৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই।”

Verse 105

परं तस्य वधाज्जाता ब्रह्महत्या सुगर्हिता । तव शक्र न तेनाद्य स्पृशामोऽस्पृश्यतां गतम्

“কিন্তু তেওঁৰ বধৰ পৰা তোমাৰ ওপৰত ব্ৰহ্মহত্যাৰ দৰে অতি নিন্দনীয় পাপৰ সৃষ্টি হৈছে, হে ইন্দ্ৰ। সেইবাবেই, আজি আমি তোমাক স্পৰ্শ নকৰো—তুমি অস্পৃশ্য অৱস্থা প্ৰাপ্ত হৈছা।”

Verse 106

इन्द्र उवाच । मया विनिहताः पूर्वं बहवः किल दानवाः । ब्रह्महत्या न संजाता मम हत्याधुना कथम्

ইন্দ্ৰই ক’লে: “পূৰ্বে মই বহুতো দানৱক বধ কৰিছো। তেতিয়া ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ হোৱা নাছিল—এতিয়া মোৰ হত্যাৰ পৰা ই কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল?”

Verse 107

ब्रह्मोवाच । ते त्वया निहता युद्धे क्षात्रधर्मेण वासव । विशुद्धा दानवाः सर्वे तेन जातं न पातकम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে বাসৱ! ক্ষত্ৰিয়-ধৰ্ম অনুসৰি যুদ্ধত তুমি তেওঁলোকক নিধন কৰিলা। সেই দানৱসকল তেনে শুদ্ধ হ’ল; সেয়ে তাৰ পৰা কোনো পাপ জন্ম নিল নহয়।

Verse 108

एष यज्ञोपवीताढ्यो विशेषात्तपसि स्थितः । छलेन निहतः शक्र तेन त्वं पापसंयुतः

কিন্তু এইজন যজ্ঞোপবীতধাৰী আৰু বিশেষকৈ তপস্যাত স্থিত আছিল। হে শক্র! ছলৰ দ্বাৰা তাক নিধন কৰা হ’ল; সেয়ে তুমি এতিয়া পাপযুক্ত হ’লা।

Verse 109

इन्द्र उवाच । जानाम्यहं चतुर्वक्त्र स्वं कायं पापसंयुतम् । चिह्नैर्ब्रह्मवधोद्भूतैस्तस्माच्छुद्धिं वदस्व मे

ইন্দ্ৰই ক’লে: হে চতুৰ্মুখ! মই জানো যে মোৰ নিজৰ দেহ পাপৰে কলুষিত, ব্ৰাহ্মণ-বধৰ পৰা উদ্ভূত চিহ্নেৰে চিহ্নিত। সেয়ে মোক শুদ্ধিৰ উপায় কওক।

Verse 110

यया याति द्रुतं पापं ब्रह्महत्यासमुद्भवम् । स्पृश्यो भवामि सर्वेषां देवानां प्रपितामह

কোন উপায়ে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা উদ্ভৱ পাপ দ্ৰুত নাশ পায়, যাতে হে প্ৰপিতামহ! মই পুনৰ সকলো দেৱতাৰ বাবে স্পৰ্শযোগ্য, অৰ্থাৎ শুদ্ধ, হ’ব পাৰোঁ?

Verse 111

ब्रह्मोवाच । तीर्थयात्रां सुरश्रेष्ठ तदर्थं कर्तुमर्हसि । तया विना न ते पापं नाशमायाति कृत्स्नशः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ! সেই উদ্দেশ্যে তুমি তীৰ্থযাত্ৰা কৰা উচিত। তাৰ বিনা তোমাৰ পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ নহ’ব।

Verse 112

सूत उवाच । ततस्तद्वचनाच्छक्रस्तीर्थयात्रापरायणः । बभ्राम सकलां पृथ्वीं स्नानं कुर्वन्पृथक्पृथक्

সূত উৱাচ: তেতিয়া সেই বাক্য অনুসৰি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) তীৰ্থযাত্ৰাত পৰায়ণ হ’ল। তেওঁ সমগ্ৰ পৃথিৱী জুৰি ভ্ৰমণ কৰি, প্ৰতিটো পবিত্ৰ তীৰ্থত পৃথক পৃথক স্নান কৰি গ’ল।

Verse 113

तीर्थेषु सुप्रसिद्धेषु नदीनदयुतेषु च । वाराणस्यां प्रयागे च प्रभासे कुरुजांगले

অতি প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থসমূহত, অসংখ্য নদী-নদীৰ সঙ্গমত—বাৰাণসী, প্ৰয়াগ, প্ৰভাস আৰু কুৰুজাঙ্গল অঞ্চলত—(মই তীৰ্থক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলোঁ)।

Verse 115

अहं स्नातः समस्तेषु तीर्थेषु धरणीतले । न च पापेन निर्मुक्तः किं करोमि च सांप्रतम्

মই ধৰণীতলৰ সকলো তীৰ্থত স্নান কৰিলোঁ, তথাপি পাপৰ পৰা মুক্ত নহ’লোঁ। এতিয়া মই কি কৰিম?

Verse 116

किं पतामि गिरेः शृंगाद्विषं वा भक्षयामि किम् । त्रैलोक्यराज्यविभ्रष्टो नाहं जीवितुमुत्सहे

মই কি পৰ্বতৰ শিখৰৰ পৰা পৰি যাম, নে বিষ ভক্ষণ কৰিম? ত্ৰিলোকৰ ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্যুত হৈ, মই জীৱন ধাৰণ কৰিবলৈ সাহস নকৰোঁ।

Verse 117

एवं वैराग्यमापन्नो गिरिमारुह्य वासवः । यावत्क्षिपति चात्मानं मरणे कृतनिश्चयः

এইদৰে বৈৰাগ্যত নিমগ্ন হৈ বাসৱ (ইন্দ্ৰ) পৰ্বতত উঠিল। মৃত্যুৰ সংকল্প কৰি, তেওঁ নিজকে তললৈ নিক্ষেপ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 118

तावद्देवोत्थिता वाणी गगनाद्द्विजसत्तमाः । मा शक्र साहसं कार्षीर्वैराग्यं प्राप्य चेतसि

তেতিয়াই আকাশৰ পৰা দেৱবাণী উঠিল, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! “হে শক্ৰ, চিত্তত বৈৰাগ্য আহিলেও দুঃসাহস নকৰিবা।”

Verse 119

त्वया राज्यं प्रकर्तव्यं स्वर्गेऽद्यापि युगाष्टकम् । तस्मात्पापविशुद्ध्यर्थं शृणु शक्र समा हितः

তোমাক এতিয়াও স্বৰ্গত অষ্টযুগ পৰ্যন্ত ৰাজ্যধৰ্ম পালন কৰিব লাগিব। সেয়ে পাপশুদ্ধিৰ অৰ্থে, হে শক্ৰ, হিতকৰ সদুপদেশ শুনা।

Verse 120

कुरुष्व वचनं शीघ्रं भावनीयं न चान्यथा । यत्त्वया पांसुभिः पूर्वं विवरं परिपूरितः

মোৰ বচন শীঘ্ৰে পালন কৰা; এই কথাই মনত ধাৰণ কৰিবা, অন্যথা নহয়। যি বিবৰ তুমি পূৰ্বে ধূলিৰে পূৰিছিলা, সেইটোৱেই উপায়ৰ মূল।

Verse 121

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्र देवः स्वयं हरः । तत्र नागबिलो जातो वल्मीकात्त्रिदशाधिप

হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত, য’ত স্বয়ং দেৱ হৰ অৱস্থিত, তাতেই হে ত্ৰিদশাধিপ, বাল্মীকৰ পৰা নাগবিল উদ্ভৱ হৈছে।

Verse 122

येन नागा धरापृष्ठे निर्गच्छंति व्रजंति च । तेन मार्गेण गत्वा त्वं पाताले हाटकेश्वरम् । स्नात्वा पातालगंगायां पूजयस्व महेश्वरम्

যি পথেদি নাগাসকলে ধৰাপৃষ্ঠলৈ ওলাই আহে আৰু পুনৰ ঘূৰি যায়, সেই পথেই গৈ তুমি পাতালত হাটকেশ্বৰলৈ যোৱা। পাতালগঙ্গাত স্নান কৰি মহেশ্বৰক পূজা কৰা।

Verse 123

ततः पापविनिर्मुक्तो भविष्यसि न संशयः । संप्राप्स्यसि च भूयोऽपि देवराज्यमकण्टकम्

তেতিয়া তুমি পাপৰ পৰা নিশ্চয়েই মুক্ত হ’বা; আৰু পুনৰায় তুমি নিৰ্বিঘ্ন দেৱৰাজ্য, দেৱলোকৰ অধিপত্য লাভ কৰিবা।

Verse 124

सूत उवाच । अथ शक्रः समाकर्ण्य तां गिरं गगनोत्थिताम् । जगाम सत्वरं तत्र यत्र नागबिलः स च

সূত ক’লে: তেতিয়া শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আকাশৰ পৰা উদ্ভূত সেই বাণী শুনি, য’ত নাগবিল—সৰ্পগুহা—আছিল, তাত তৎক্ষণাৎ দ্ৰুতগতিত গ’ল।

Verse 125

ततः प्रविश्य पातालं गंगातोयपरिप्लुतः । पूजयामास तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम्

তাৰ পাছত তেওঁ পাতালত প্ৰৱেশ কৰি, গঙ্গাজলত সম্পূৰ্ণ ভিজি, হাটকেশ্বৰ নামে পৰিচিত সেই লিঙ্গটোৰ ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে।

Verse 126

अथ तस्य क्षणाज्जातं शरीरं मलवर्जितम् । दुर्गन्धश्च गतो नाशं तेजोवृद्धिर्बभूव ह

সেই মুহূৰ্ততে তেওঁৰ দেহ মল-মৈলৰ পৰা মুক্ত হ’ল; দুৰ্গন্ধ নাশ পালে আৰু তেওঁৰ তেজ বহুগুণে বৃদ্ধি পালে।

Verse 127

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता ब्रह्मविष्णुमुखाः सुराः । प्रोचुश्च देवराजं तं मुक्तपापं प्रहर्षिताः

ইতিমধ্যে ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু আদি দেৱতাসকল উপস্থিত হ’ল; আৰু আনন্দিত হৈ পাপমুক্ত সেই দেৱৰাজক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 128

प्राप्तस्तु मेध्यतां शक्र विमुक्तो ब्रह्महत्यया । तस्मादागच्छ गच्छामः सहितास्त्रिदशालयम्

হে শক্ৰ! তুমি পবিত্ৰতা লাভ কৰিলা আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হ’লা; সেয়ে আহা—আমি একেলগে ত্ৰিদশলোক, স্বৰ্গধামলৈ যাওঁ।

Verse 129

एतन्नाग बिलं शक्र पुनः पूरय पांसुभिः । नो चेदागत्य चानेन मानुषाः सिद्धिहेतवः

হে শক্ৰ! এই নাগবিল গুহাখন পুনৰ মাটিৰে ভৰাই দিয়া; নচেৎ ইয়াৰ মাজেদি আহি মানুহে সিদ্ধি লাভ কৰিব পাৰে।

Verse 130

एतल्लिंगं समभ्यर्च्य स्नात्वा भागीरथीजले । अपि पापसमायुक्ता यास्यंति परमां गतिम्

এই লিঙ্গখন বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি আৰু ভাগীৰথী (গঙ্গা) জলত স্নান কৰিলে, পাপভাৰে আৱদ্ধ লোকেও পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 132

ततो जज्ञे महांस्तत्र स्वर्गे वृत्रवधोत्सवः । देवेन्द्रत्वमनुप्राप्ते पुनः शक्रे द्विजोत्तमाः

তাৰ পাছত, হে দ্বিজোত্তমসকল! শক্ৰে পুনৰ দেৱেন্দ্ৰত্ব লাভ কৰোঁতেই স্বৰ্গত বৃত্ৰবধৰ মহোৎসৱ—এটি মহান উৎসৱ—উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 133

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं हाटकेश्वरसंभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

সূতে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল! হাটকেশ্বৰ-সম্ভৱৰ বিষয়ে মই তোমালোকক এই সকলো কাহিনী সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ—ইয়াৰ মাহাত্ম্য সকলো পাতক নাশ কৰে।

Verse 134

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणोति च समाहितः । स याति परमं स्थानं जरा मरणवर्जितम्

যি ভক্তিভাৱে এই কথা কীৰ্তন কৰে বা একাগ্ৰচিত্তে শুনে, সি জৰা-মৰণবিহীন পৰম ধাম লাভ কৰে।