
এই অধ্যায়ত সূতে কাৰ্ত্তিকেয়-সম্পৰ্কীয় পাপনাশিনী ‘শক্তি’ আৰু সেই শক্তিৰ সৈতে জড়িত এক বিশাল, নিৰ্মল জলেৰে ভৰা কুণ্ডৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰে। তাত স্নান আৰু পূজা কৰিলে জীৱনভৰ সঞ্চিত পাপ তৎক্ষণাৎ নাশ হৈ মুক্তিদায়ক ফল লাভ হয় বুলি কোৱা হৈছে। ঋষিসকলে শক্তিৰ সময়, উদ্দেশ্য আৰু প্ৰভাৱ সুধে। তাৰ পিছত সূতে তাৰকাসুৰৰ কাৰণকথা কয়। হিৰণ্যাক্ষ-বংশোদ্ভৱ দানৱ তাৰকে গোকৰ্ণত ঘোৰ তপস্যা কৰি শিৱক প্ৰসন্ন কৰে; শিৱে তাক এনে বৰ দিয়ে যে সি দেৱতাসকলৰ ওচৰত প্ৰায় অজেয় হয়, কিন্তু শিৱে নিজে তাক বধ নকৰে—এই অন্তৰ্নিহিত নিয়ম থাকে। বৰবলে তাৰকে দেৱতাসকলক দীঘলীয়া যুদ্ধত পীড়া দিয়ে; তেওঁলোকৰ উপায় আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিফল হয়। ইন্দ্ৰে বৃহস্পতিৰ শৰণ লয়। বৃহস্পতিয়ে তত্ত্বনিয়ায় বুজাই কয়—শিৱে নিজৰ বৰপ্ৰাপ্তক নাশ নকৰে; সেয়ে শিৱপুত্ৰক সেনানী কৰি তাৰকক জয় কৰিব লাগিব। শিৱ পাৰ্বতীৰ সৈতে কৈলাসত নিবৃত্ত হয়; দেৱতাসকলে ভয়ত বায়ুক পঠাই সৃষ্টিক্ৰিয়াত বিঘ্ন ঘটায়। শিৱে তেজস্বী বীৰ্য সংযত কৰি ক’ত স্থাপন কৰিব সুধিলে অগ্নিয়ে ধাৰণ কৰে, কিন্তু অসহ্য হোৱাত পৃথিৱীৰ শৰস্তম্বত (নলখাগড়াৰ জোপাত) থৈ দিয়ে। ছয় কৃত্তিকাই সেই বীজৰ ৰক্ষক হয়—ইয়াৰ দ্বাৰাই স্কন্দ/কাৰ্ত্তিকেয় জন্ম আৰু তাৰকবধৰ ভূমিকা স্থাপিত হয়। এইদৰে তীৰ্থ-কুণ্ডৰ পৱিত্ৰতা দিৱ্য শক্তিৰ সংযম-স্থানান্তৰ আৰু কাৰ্ত্তিকেয়ৰ উদ্ধাৰকাৰ্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।
Verse 1
। सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति शक्तिः पापप्रणाशिनी । कार्तिकेयेन निर्मुक्ता हत्वा वै तारकं रणे
সূতে ক’লে: তাত আৰু এটা পবিত্ৰ শক্তি (বল্লম) আছে, যি পাপনাশিনী; কাৰ্তিকেয়ই ৰণত তাৰকক বধ কৰি তাক নিক্ষেপ কৰিছিল।
Verse 2
तथास्ति सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकसमावृतम् । तेनैव निर्मितं तत्र यः स्नात्वा तां प्रपूजयेत् । स पापान्मुच्यते सद्य आजन्ममरणांति कात्
তাত এক অতি বৃহৎ কুণ্ডো আছে, নিৰ্মল জলে পৰিপূৰ্ণ; সেয়া তেখেতেই তাত নিৰ্মাণ কৰিছিল। যি তাত স্নান কৰি সেই শক্তিক পূজা কৰে, সি জন্মৰ পৰা মৃত্যুৰ সন্নিকটলৈ সঞ্চিত পাপৰ পৰা তৎক্ষণাৎ মুক্ত হয়।
Verse 3
ऋषय ऊचुः । कस्मिन्काले विनिर्मुक्ता सा शक्तिस्तेन नो वद । किमर्थं स्वामिना तत्र किंप्रभावा वद स्वयम्
ঋষিসকলে ক’লে: তেওঁ কেতিয়া সেই শক্তি (বল্লম) মুক্ত কৰিলে? আমাক কওক। তাৰ স্বামীয়ে কিয় তাত স্থাপন কৰিলে, আৰু তাৰ কি মহিমা-প্ৰভাৱ—আপুনি নিজে বৰ্ণনা কৰক।
Verse 4
सूत उवाच । पुरासीत्तारकोनाम दानवोऽतिबलान्वितः । हिरण्याक्षस्य दायादस्त्रैलोक्यस्य भयावहः
সূতে ক’লে: প্ৰাচীন কালত তাৰক নামৰ এজন দানৱ আছিল, অতি মহাবলসম্পন্ন—হিৰণ্যাক্ষৰ বংশধৰ—যি ত্ৰিলোকৰ বাবে ভয়ংকৰ আতংক হৈ উঠিল।
Verse 5
स ज्ञात्वा जनकं ध्वस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना । तपस्तेपे ततस्तीव्रं गोकर्णं प्राप्य पर्वतम्
যেতিয়া সি জানিলে যে তাৰ পিতা প্ৰভাৱশালী বিষ্ণুৱে বিনাশ কৰিছে, তেতিয়া সি গোকৰ্ণ পৰ্বতত উপস্থিত হৈ তীব্ৰ তপস্যাত লীন হ’ল।
Verse 6
यावद्वर्षसहस्रांतं शीर्णपर्णा शनः स्थितः । ध्यायमानो महादेवं कायेन मनसा गिरा
এহেজাৰ বছৰ পৰ্যন্ত সি তাত ধীৰে ধীৰে ক্ষীণ হৈ স্থিৰ থাকিল, আৰু দেহে-মনেঃ-বাক্যে মহাদেৱক ধ্যান কৰি থাকিল।
Verse 7
वरुपूजोपहारैश्च नैवेद्यैर्विविधैस्ततः । ततो वर्षसहस्रांते स दैत्यो दुःखसंयुतः
তাত সি পূজাৰ উপহাৰ আৰু নানা বিধ নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিলে; তথাপি হেজাৰ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাতো সেই দৈত্য দুখেৰে আৱদ্ধ হৈ থাকিল।
Verse 8
ज्ञात्वा रुद्रमसंतुष्टं ततो रौद्रं तपोऽकरोत् । विनिष्कृत्त्यात्ममांसानि जुहोतिस्म हुताशने
ৰুদ্ৰ এতিয়াও সন্তুষ্ট নহয় বুলি জানি, তেতিয়া তেওঁ ভয়ংকৰ তপস্যা কৰিলে; নিজৰ দেহৰ মাংস কাটি কাটি হোমাগ্নিত আহুতি দিছিল।
Verse 9
ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढ उमापतिः । सर्वैरेव गणैः सार्धं तस्य संदर्शनं ययौ
তেতিয়া সন্তুষ্ট হৈ মহাদেৱ—বৃষভাৰূঢ়, উমাপতি—সকলো গণৰ সৈতে একেলগে তেওঁৰ দৰ্শন দিবলৈ আহিল।
Verse 10
तत्र प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन नादयन् । दिशः सर्वा महादेवो हर्ष गद्गदया गिरा
তাত মহাদেৱ আনন্দিত হৈ ক’লে; তীক্ষ্ণ-প্ৰাঞ্জল ধ্বনিয়ে সকলো দিশ নাদিত কৰি, হর্ষত কঁপা কঁপা কণ্ঠে বাক্য উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 11
भोभोस्तारक तुष्टोऽस्मि साहसं मेदृशं कुरु । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन ते प्रददाम्यहम्
“হে হে তাৰক! মই সন্তুষ্ট। মোৰ আগত তোৰ সাহসী প্ৰাৰ্থনা প্ৰকাশ কৰ। তোৰ মনৰ অভীষ্ট যি, সেয়া মাগ, যাতে মই তোক দান কৰোঁ।”
Verse 12
तारक उवाच । अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु
তাৰকে ক’লে: “হে প্ৰভো! তোমাৰ প্ৰসাদে মই সকলো দেৱতাৰ বাবে অজেয় হওঁ। যুদ্ধত তোমাক বাদ দি যেন কোনেও মোক জয় কৰিব নোৱাৰে—তেনেকৈ বৰ দিয়া।”
Verse 13
भगवानुवाच । मत्प्रसादादसंदिग्धं सर्वमेतद्भविष्यति । त्वया यत्प्रार्थितं दैत्य त्वमेको बलवानिह
ভগৱানে ক’লে: মোৰ অনুগ্ৰহত এই সকলো নিঃসন্দেহে সিদ্ধ হ’ব। হে দৈত্য, তুমি যি প্ৰাৰ্থনা কৰিছা সেয়া তোমাক দিয়া হ’ব; ইয়াত তুমি একাই অতিশয় বলৱান হ’বা।
Verse 14
एवमुक्त्वा महादेवः स्वमेव भवनं गतः । तारकश्चापि संहृष्टस्तथैवनिज मन्दिरम्
এইদৰে কৈ মহাদেৱ নিজ ধামলৈ গ’ল। তাৰকো আনন্দিত হৈ তেনেদৰেই নিজৰ মন্দিৰ-প্ৰাসাদলৈ উভতি গ’ল।
Verse 15
ततो दानवसैन्येन महता परिवारितः । गतः शक्रपुरीं योद्धुं विख्याताममरावतीम्
তাৰ পাছত বৃহৎ দানৱসেনাই ঘেৰি ধৰি তেওঁ যুঁজিবলৈ শক্ৰপুৰী—জগতজুৰি খ্যাত অমৰাৱতী—লৈ আগবাঢ়িল।
Verse 16
अथाभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह । यावद्वर्षसहस्रांते मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
তেতিয়া দেৱ আৰু দানৱৰ মাজত মহাযুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। হাজাৰ বছৰৰ অন্তলৈকে ই চলি থাকিল—মৃত্যু ঘটাই—তাৰ পাছত তেওঁলোকে আঁতৰি উভতি গ’ল।
Verse 17
तत्राभवत्क्षयो नित्यं देवानां रणमूर्धनि । विजयो दानवानां च प्रसादाच्छूलपा णिनः
তাত ৰণমূৰ্ধনীত দেৱসকলৰ সদায় ক্ষয় হ’ল; আৰু দানৱসকলৰেই বিজয় হ’ল—শূলধাৰী প্ৰভুৰ অনুগ্ৰহত।
Verse 18
ततश्चक्रुरुपायांस्ते विजयाय दिवौकसः । वर्माणि सुविचित्राणि यन्त्राणि परिखास्तथा
তেতিয়া দেৱলোকবাসীসকলে বিজয়ৰ উপায় ৰচনা কৰিলে—অতি বিচিত্ৰ কৱচ, যুদ্ধ-যন্ত্ৰ আৰু ৰক্ষাৰ পৰিখাও।
Verse 19
अन्यान्यपि शरीरस्य रक्षणार्थं प्रयत्नतः । तथैव योधमुख्यानां विशेषाद्द्विजसत्तमाः
আৰু অতি যত্নে দেহৰ ৰক্ষাৰ বাবে আন আন সুৰক্ষাও সাজিলে—বিশেষকৈ শ্ৰেষ্ঠ যোদ্ধাসকলৰ বাবে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।
Verse 20
ससृजुस्ते सुराधीशा दानवेभ्यो दिवानिशम्
সেই দেৱাধীশসকলে দানৱসকলৰ ওপৰত দিন-ৰাতি নিজৰ বল-অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 21
मुद्गरा भिंडिपालाश्च शतघ्न्योऽथ वरेषवः । प्रासाः कुन्ताश्च भल्लाश्च तस्मिन्काले विनिर्मिताः । विशेषाहवसंबन्धव्यूहानां प्रक्रियाश्च याः
সেই সময় মুদ্গৰ, ভিণ্ডিপাল, শতঘ্নী আৰু উৎকৃষ্ট বাণ নিৰ্মিত হ’ল; লগতে প্ৰাস, কুন্তা আৰু ভল্ল-শৰও—আৰু বিশেষ যুদ্ধ-ধৰণ অনুসৰি ব্যূহ-ৰচনাৰ বিধিবোৰো।
Verse 22
तथान्यानि विचित्राणि कूटयुद्धान्यनेकशः । भीषिकाः कुहकाश्चैव शक्रजालानि कृत्स्नशः
তদ্ৰূপে আৰু বহু বিচিত্ৰ কূটযুদ্ধ ৰচনা হ’ল—ভয়ংকৰ উপকৰণ, ছলনাময় যন্ত্ৰ আৰু সম্পূৰ্ণ ইন্দ্ৰজাল সদৃশ মায়াজাল।
Verse 23
न च ते विजयं प्रापुस्तथापि द्विजसत्तमाः । दानवेभ्यो महायुद्धे प्रहारैर्जर्जरीकृताः
তথাপিও, হে দ্বিজসত্তম, তেওঁলোকে বিজয় নাপালে; সেই মহাযুদ্ধত দানৱসকলৰ প্ৰহাৰত তেওঁলোক চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হৈ জৰ্জৰিত হ’ল।
Verse 24
अथ प्राह सहस्राक्षो भयत्रस्तो बृहस्पतिम् । दिनेदिने वयं दैत्यैर्विजयामो द्विजोत्तम
তাৰ পাছত সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ), ভয়ত কঁপিবলৈ ধৰিলে, বृहস্পতিলৈ ক’লে: ‘হে দ্বিজোত্তম, দিনেদিনে আমি দৈত্যসকলৰ দ্বাৰা পৰাভূত হৈছোঁ।’
Verse 25
यथायथा रणार्थाय सदुपायान्करोम्यहम् । तथातथा पराभूतिर्जायते मे महाहवे
‘যেনেকৈ যেনেকৈ মই ৰণাৰ্থে সদুপায় গ্ৰহণ কৰোঁ, তেনেকৈ তেনেকৈ সেই মহাহৱত মোৰ বাবে পুনঃপুনঃ পৰাভৱেই জন্ম লয়।’
Verse 26
तदुपायं सुराचार्य स्वबुद्ध्या त्वं प्रचिन्तय । येन मे स्याज्जयो युद्धे तव कीर्तिरनिन्दिता ०
‘সেয়ে হে সুৰাচাৰ্য, তুমি নিজ বিবেচনাৰে সেই উপায় চিন্তা কৰা, যাৰ দ্বাৰা যুদ্ধত মোৰ বিজয় হয় আৰু তোমাৰ কীৰ্তি অনিন্দিত থাকে।’
Verse 27
सूत उवाच । ततो बृहस्पतिः प्राह चिरं ध्यात्वा शचीपतिम् । प्रहृष्टवदनो ज्ञात्वा जयोपायं महाहवे
সূত ক’লে: তেতিয়া বृहস্পতিয়ে শচীপতি (ইন্দ্ৰ)ক বহুক্ষণ ধ্যান কৰি ক’লে; মহাহৱত জয়ৰ উপায় বুজি তেওঁৰ মুখ আনন্দে উজ্জ্বল হ’ল।
Verse 28
मया शक्र परिज्ञातः स उपायो महाहवे । जीयन्ते शत्रवो येन लीलयैवापि भूरिशः
হে শক্ৰ! মহাযুদ্ধত মই সেই উপায় চিনাক্ত কৰিলোঁ, যাৰ দ্বাৰা শত্ৰুসকল জয় হয়—লীলা যেন সহজতেই, হে মহাশক্তিমান প্ৰভু।
Verse 29
यदाभीष्टं वरं तेन प्रार्थितस्त्रिपुरांतकः । तदैवं वचनं प्राह प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः
যেতিয়া তেওঁ ইচ্ছিত বৰ বিচাৰি ত্ৰিপুৰান্তক (শিৱ)ক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ বাৰে বাৰে প্ৰণিপাত কৰি এই বাক্য ক’লে।
Verse 30
अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु
হে বিভো প্ৰভু! তোমাৰ কৃপাতে মই সকলো দেৱতাৰ আগত অজেয়। এনেকৈ কৰাঁ, যাতে যুদ্ধত তোমাক নথকা (সাক্ষাৎ উপস্থিতি বিনা) অৱস্থাতো মই তেনেকৈয়ে থাকোঁ।
Verse 31
न तं स्वयं महादेवः स्वशिष्यं सूदयिष्यति । विषवृक्षमपि स्थाप्य कश्छिनत्ति पुनः स्वयम्
মহাদেৱে নিজ শিষ্যক নিজে বধ নকৰিব। বিষবৃক্ষো ৰোপণ কৰি, কোনে পুনৰ নিজৰ হাতে তাক কাটি পেলায়?
Verse 32
यो वै पिता स पुत्रः स्याच्छ्रुतिवाक्यमिदं स्मृतम् । तस्माज्जनयतु क्षिप्रं हरस्तन्नाशकृत्सुतम्
শ্ৰুতিবাক্য স্মৰণীয়: ‘যি পিতা, সেয়াই পুত্ৰ হয়।’ সেয়ে হৰ (শিৱ) শীঘ্ৰে তেনে পুত্ৰ জনাওক, যিয়ে তাৰ বিনাশ সাধিব।
Verse 33
येन सेनाधिपत्ये तं विनियोज्य महाहवम् । कुर्मो दैत्यैः समं शस्त्रैः प्राप्नुयाम ततो जयम्
তেওঁক সেনাপতি পদত নিযুক্ত কৰি মহাযুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হ’লে, আমি দানৱসকলৰ সৈতে সমান অস্ত্ৰেৰে মুখামুখি হ’ম—আৰু তেতিয়া বিজয় লাভ কৰিম।
Verse 34
एष एव उपायोऽत्र मया ते परिकीर्तितः । विजयाय सहस्राक्ष नान्योऽस्ति भुवनत्रये
হে সহস্ৰাক্ষ ইন্দ্ৰ! বিজয় লাভৰ বাবে ইয়াত মই তোমাক এই একমাত্ৰ উপায় ক’লোঁ; ত্ৰিভুবনত আন কোনো পথ নাই।
Verse 35
ततो देवगणैः सर्वैः समेतः पाकशासनः । तमर्थं प्रोक्तवाञ्छंभुं विनयावनतः स्थितः
তেতিয়া পাকশাসন ইন্দ্ৰ সকলো দেৱগণৰ সৈতে একেলগে শম্ভুৰ ওচৰলৈ গ’ল; বিনয়ে নত হৈ থিয় দি নিজৰ উদ্দেশ্য প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 36
सुतस्य जननार्थाय कुरु यत्नं वृषध्वज । येन सेनाधिपत्ये तं योजयामि दिवौकसाम्
হে বৃষধ্বজ প্ৰভু! পুত্ৰ জন্মৰ বাবে যত্ন কৰা, যাতে মই তেওঁক দিৱৌকসসকলৰ সেনাপতি ৰূপে নিযুক্ত কৰিব পাৰোঁ।
Verse 37
प्राप्नोम्यहं च संग्रामे विजयं त्वत्प्रसादतः । निहत्य दानवान्सर्वांस्तारकेण समन्वितान्
আৰু তোমাৰ কৃপাৰে মই ৰণক্ষেত্ৰত বিজয় লাভ কৰিম, তাৰকাৰ সৈতে যুক্ত সকলো দানৱক নিধন কৰি।
Verse 38
नान्यथा विजयो मे स्यात्संग्रामे दानवैः सह । इति मां प्राह देवेज्यो ज्ञात्वा सम्यङ्महामतिः
“নচেৎ দানৱসকলৰ সৈতে যুদ্ধত মোৰ বিজয় নাহে।” এইদৰে দেৱগুৰু বৃহস্পতিয়ে—মহামতি—অৱস্থা সম্যক বুজি মোক ক’লে।
Verse 39
अथोवाच विहस्योच्चैः शंकरस्त्रिदशेश्वरम् । करिष्यामि वचः क्षिप्रं तव शक्र न संशयः
তেতিয়া শংকৰে উচ্চৈঃ হাঁহি ত্ৰিদশেশ্বৰক ক’লে— “হে শক্ৰ! সন্দেহ নাই, তোমাৰ বাক্য মই শীঘ্ৰেই পূৰ্ণ কৰিম।”
Verse 40
पुत्रमुत्पादयिष्यामि सर्वदैत्यविनाशकम् । यं त्वं सेनापतिं कृत्वा जयं प्राप्स्यसि सर्वदा
“মই এক পুত্ৰ উৎপন্ন কৰিম, যি সকলো দৈত্যৰ বিনাশক হ’ব। তাক তুমি সেনাপতি কৰি সদায় বিজয় লাভ কৰিবা।”
Verse 41
एवमुक्त्वा महादेवो गत्वा कैलास पर्वतम् । गौर्या समं ततश्चक्रे कामधर्मं यथोचितम्
এইদৰে কৈ মহাদেৱ কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল; তাৰ পাছত গৌৰীৰ সৈতে একেলগে যথোচিত বিধিৰে কামধৰ্ম আচৰণ কৰিলে।
Verse 42
हावैर्भावैः समोपेतं हास्यैरन्यैस्तदात्मिकैः । यावद्वर्षसहस्रांतं दिव्यं चैव निमेषवत्
খেলিমেলি হাৱভাৱ, কোমল ভাৱ-ৰস, হাঁহি আৰু তেনে আত্মীয় প্ৰকাশেৰে সংযুক্ত হৈ, সেই দিব্য সময়—হাজাৰ বছৰৰ অন্তলৈ—নিমেষমাত্ৰ যেন পাৰ হৈ গ’ল।
Verse 43
अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । चक्रुर्मंत्रं तदर्थं हि तारकेण प्रपीडिताः
তেতিয়া সকলো দেৱগণ ভয়ত কঁপা মন লৈ, তাৰকৰ অত্যাচাৰত পীড়িত হৈ সেই উদ্দেশ্যৰ বাবে এক মন্ত্ৰ ৰচনা কৰিলে।
Verse 44
सहस्रं वत्सराणां तु रतासक्तस्य शूलिनः । अतिक्रांतं न देवानां तेन कृत्यं विनिर्मितम्
হাজাৰ বছৰ ধৰি শূলিন (শিৱ) প্ৰেম-সংযোগত নিমগ্ন আছিল; সেই সময়ত দেৱতাসকলে তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰিব নোৱাৰিলে।
Verse 45
तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः । संतिष्ठते समं गौर्या कैलासे विजने स्थितः
সেয়ে আমি তাত যাম, য’ত দেৱ মহেশ্বৰ গৌৰীৰ সৈতে একেলগে কৈলাসৰ নিৰ্জনতাত অৱস্থিত হৈ বাস কৰে।
Verse 46
ततस्तत्रैव संजग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः । उद्वहन्तः परामार्तिं तारकारिसमुद्भवाम्
তেতিয়া তাতেই সকলো দেৱতা, বাসৱ (ইন্দ্ৰ) সহ, তাৰকাৰি (স্কন্দ) সম্পৰ্কে উদ্ভৱ হোৱা মহা দুঃখ বহন কৰি একত্ৰিত হ’ল।
Verse 47
अथ कैलासमासाद्य यावद्यांति भवांतिकम् । निषिद्धा नंदिना तावन्न गंतव्यमतः परम्
তাৰ পিছত কৈলাস পোৱাত, যেতিয়া তেওঁলোকে ভৱ (শিৱ)ৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িছিল, নন্দীয়ে বাধা দিলে—“ইয়াৰ পৰা আগলৈ যাব নালাগে।”
Verse 48
रहस्ये भगवान्सार्धं पार्वत्या समवस्थितः । अस्माकमपि नो गम्यं तस्मात्तावन्न गम्यताम्
ভগৱান পাৰ্বতীৰ সৈতে গোপনে অৱস্থিত; আমাৰ বাবেও তাত প্ৰৱেশ কৰা অনুমোদিত নহয়। সেয়ে এতিয়া আৰু আগবাঢ়ি নাযাবা।
Verse 49
ततस्तैर्विबुधैः सर्वैः प्रेषितस्तत्र चानिलः । किं करोति महादेवः शीघ्रं विज्ञायतामिति
তেতিয়া সকলো দেৱতাই অনিল (বায়ু)ক তাত প্ৰেৰণ কৰিলে আৰু ক’লে: “মহাদেৱে কি কৰি আছে, শীঘ্ৰে জানি আহা।”
Verse 50
अथ वायुर्गतस्तत्र यत्रास्ते भगवाञ्छिवः । गौर्या सह रतासक्त आनन्दं परमं गतः
তাৰ পাছত বায়ু তাত গ’ল য’ত ভগৱান শিৱ অৱস্থিত আছিল; গৌৰীৰ সৈতে ৰতি-সংযোগত নিমগ্ন হৈ তেওঁ পৰম আনন্দত প্ৰৱেশ কৰিছিল।
Verse 51
अथ प्रचलिते शुक्रे स्थानादप्राप्तयोनिके । देवेन वीक्षितो वायुर्नातिदूरे व्यवस्थितः
আৰু যেতিয়া শুক্ৰ চলিত হ’ল—এতিয়াও নিজৰ নিৰ্ধাৰিত স্থান বা যোনিত নপোৱাকৈ—তেতিয়া ওচৰত থিয় হৈ থকা বায়ুক দেৱতাই লক্ষ্য কৰিলে।
Verse 52
ततो व्रीडा समोपेतस्तत्क्षणादेव चोत्थितः । भावासक्तां प्रियां त्यक्त्वा मा मोत्तिष्ठेतिवादिनीम्
তেতিয়া লাজত আচ্ছন্ন হৈ তেওঁ সেই ক্ষণতেই উঠিল; ভাৱাসক্ত প্ৰিয়াক ত্যাগ কৰি—যি কৈ আছিল, “উঠি নাযাবা”—তেওঁ উঠি গ’ল।
Verse 53
अब्रवीदथ तं वायुं विनयावनतं स्थितम् । किमर्थं त्वमिहायातः कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम्
তেতিয়া তেওঁ বিনয়ে নতশিৰ হৈ থিয় থকা বায়ুক ক’লে— “কিহেতু তুমি ইয়ালৈ আহিলা? দেৱলোকবাসীসকলৰ সকলো কুশল তো?”
Verse 54
वायुरुवाच । एते शक्रादयो देवा नंदिना विनिवारिताः । तारकेण हतोत्साहास्तिष्ठंति गिरिरोधसि
বায়ুৱে ক’লে— “শক্র (ইন্দ্ৰ) আদি এই দেৱতাসকল নন্দিনে বাধা দি উভটাই দিলে। তাৰকে তেওঁলোকৰ উৎসাহ ভাঙি পেলাইছে; এতিয়া তেওঁলোক পৰ্বতৰ ঢালত থমকি আছে।”
Verse 55
तस्मादेतान्समाभाष्य समाश्वास्य च सादरम् । प्रेषयस्व द्रुतं तत्र यत्र ते दानवाः स्थिताः
“সেয়ে, তেওঁলোকক সম্বোধন কৰি আদৰেৰে আশ্বাস দিয়া, আৰু শীঘ্ৰে তেওঁলোকক সেই ঠাইলৈ পঠাই দিয়া য’ত দানৱসকল অৱস্থান কৰিছে।”
Verse 56
अथ तानाह्वयामाम तत्क्षणात्त्रिपुरांतकः । संप्राह चविषण्णास्यः कृतांजलिपुटान्स्थितान्
তেতিয়া ত্ৰিপুৰান্তকে তৎক্ষণাৎ তেওঁলোকক ওচৰলৈ আহ্বান কৰিলে আৰু দুঃখত মুখ ম্লান হৈ, কৰযোৰে থিয় থকা সকলক সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 57
श्रीभगवानुवाच । युष्मत्कृते समारंभः पुत्रार्थं यो मया कृतः । स्वस्थानाच्चलिते शुक्रे कृतो मोघोद्य वायुना
শ্ৰীভগৱানে ক’লে— “তোমালোকৰ কাৰণেই পুত্ৰপ্ৰাপ্তিৰ নিমিত্তে মই এই উদ্যোগ কৰিছিলোঁ। কিন্তু আজি বায়ুৱে বীজক নিজ স্থানৰ পৰা সৰাই দিয়াত মোৰ সেই প্ৰয়াস নিষ্ফল হৈ পৰিল।”
Verse 58
एतद्वीर्यं मया धैर्यात्स्तंभितं लिंगमध्यगम् । अमोघं तिष्ठते सर्वं क्व दधामि निवेद्यताम्
ধৈৰ্য্যৰ বলত মই এই মহাবীৰ্য স্তম্ভিত কৰি লিঙ্গৰ মাজত স্থাপন কৰিলোঁ। ই সম্পূৰ্ণ অমোঘ হৈ আছে—কোৱা, মই ইয়াক ক’ত অৰ্পণ কৰিম?
Verse 59
येन संजायते पुत्रो दानवांतकरः परः । सेनानाथश्च युष्माकं दुर्द्धरः समरे परैः
ইয়াৰ পৰা এজন পুত্ৰ জন্মিব—সৰ্বোত্তম, দানৱ-সংহাৰক। সি তোমালোকৰ সেনানায়ক হ’ব, সমৰত শত্রুৰ বাবে অদম্য।
Verse 60
एतत्कल्पाग्निसंकाशं धर्तुं शक्नोति नापरः । विना वैश्वानरं तस्माद्दधात्वेष सनातनम्
ই কল্পান্তৰ অগ্নিৰ দৰে; ইয়াক আন কোনোয়ে ধাৰণ কৰিব নোৱাৰে। সেয়ে বৈশ্বানৰ অগ্নিয়েই এই সনাতন শক্তি গ্ৰহণ কৰি ধাৰণ কৰক।
Verse 61
येन तत्र प्रमुञ्चामि सुताय विजयाय च । एतद्वीर्यं महातीव्रं द्वादशार्कसमप्रभम्
যাতে মই তাত সেই পুত্ৰৰ জন্ম আৰু বিজয়ৰ বাবে ইয়াক মুক্ত কৰিব পাৰোঁ। এই বীৰ্য অতি তীব্ৰ, দ্বাদশ সূৰ্যৰ সমান দীপ্তিময়।
Verse 62
अथ प्राहुः सुराः सर्वे वह्निं संश्लाघ्य सादराः । त्वं धारयाग्ने वक्त्रांते वीर्यमेतद्भवोद्भवम्
তেতিয়া সকলো দেৱতাই অগ্নিক সাদৰে প্ৰশংসা কৰি ক’লে: “হে অগ্নে! ভৱ (শিৱ)ৰ পৰা উদ্ভৱ এই বীৰ্য তোমাৰ মুখৰ ভিতৰত ধাৰণ কৰা।”
Verse 63
ततः प्रसारयामास स्ववक्त्रं पावको द्रुतम् । कुर्वञ्छक्रसमादेशमविकल्पेन चेतसा
তেতিয়া পাৱক অগ্নিয়ে দ্ৰুতগতিত নিজৰ মুখ মেলিলে আৰু অবিচল চিত্তে শক্ৰৰ আদেশ নিঃসংশয়ে পালন কৰিলে।
Verse 64
शंकरोऽप्यक्षिपत्तत्र कामबाणप्रपीडितः । गौरीं भगवतीं ध्यायन्नानन्दं परमं गतः
তাত কামবাণে পীড়িত শংকৰেও তাক নিক্ষেপ কৰিলে; আৰু ভগৱতী গৌৰীক ধ্যান কৰি তেওঁ পৰম আনন্দ লাভ কৰিলে।
Verse 65
पावकोऽपि भृशं तेन कल्पाग्निसदृशेन च । दह्यमानोऽक्षिपद्भूमौ शरस्तंबे सुविस्तरे
সেই জ্বালাতনে—যি কল্পান্তৰ অগ্নিৰ সদৃশ—পাৱকো অতি দগ্ধ হৈ তাক ভূমিত, বিস্তৃত নলখাগৰাৰ ঝোপত পেলাই দিলে।
Verse 66
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भ्रममाणा इतस्ततः । भार्यास्तत्र मुनीनां ताः षण्णां षट्कृत्तिकाः शुभाः
এই অন্তৰত ইফালে-সিফালে ঘূৰি ফুৰোঁতে ছয় মুনিৰ পত্নীসকল—শুভ ষড়্কৃত্তিকাসকল—সেখানে উপস্থিত হ’ল।
Verse 67
तासां निदेशयामास स्वयमेव शतक्रतुः । एतद्बीजं त्रिनेत्रस्य परिपाल्यं प्रयत्नतः
তেতিয়া শতক্ৰতু ইন্দ্ৰই নিজে তেওঁলোকক আদেশ দিলে—“এই ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুৰ বীজ; ইয়াক সৰ্বোচ্চ যত্নে ৰক্ষা কৰিব লাগিব।”
Verse 68
अत्र संपत्स्यते पुत्रो द्वादशार्कसमप्रभः । भवतीनामपि प्रायः पुत्रत्वं संप्रयास्यति
ইয়াত তোমালোকৰ এজন পুত্ৰ জন্ম ল’ব—দ্বাদশ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান; আৰু তোমালোকৰ ক্ষেত্ৰতো বিশেষভাৱে মাতৃত্ব প্ৰকাশ পাব।