Adhyaya 29

Verse 1

। सूत उवाच । एवं सर्वेषु तीर्थेषु संस्थितेषु द्विजोत्तमाः । तत्क्षेत्रं ख्यातिमापन्नं समस्ते धरणीतले

সূতে ক’লে: এইদৰে সকলো তীৰ্থ স্থাপিত হোৱাৰ পাছত, হে দ্বিজোত্তম, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ সমগ্ৰ ধৰণীত খ্যাতি লাভ কৰিলে।

Verse 2

समस्तेभ्यस्ततोऽदूरान्मुनयः शंसितव्रताः । संश्रयंति ततो भूपास्तपोऽर्थं जरयाऽन्विताः

সেই (তীৰ্থসমূহ)ৰ পৰা বেছি দূৰ নহয়, প্ৰশংসিত ব্ৰতধাৰী মুনিসকলে বাস কৰে। আৰু তাত ৰজাসকলেও—জৰায় ক্লান্ত—তপস্যাৰ অৰ্থে আশ্ৰয় লয়।

Verse 3

तथा ते लिंगिनो दान्ताः सिद्धिकामाः समंततः । समाश्रयंति तत्क्षेत्रं सवर्तीर्थसमा श्रयम्

তথাপি লিঙ্গধাৰী, দান্ত তপস্বীসকল, সিদ্ধি লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে চাৰিওফালৰ পৰা আহি সেই ক্ষেত্ৰত আশ্ৰয় লয়—যি সকলো তীৰ্থৰ সমান আশ্ৰয়-ধাম।

Verse 4

तत्र सिद्धेश्वरंनाम लिंगमस्ति द्विजोत्तमाः । सर्वसिद्धिप्रदं नृणां स्वयं सिद्धिप्रदायकम्

তাত, হে দ্বিজোত্তমসকল, ‘সিদ্ধেশ্বৰ’ নামৰ এক লিঙ্গ আছে; ই মানুহক সকলো সিদ্ধি দান কৰে আৰু নিজেই স্বয়ং সিদ্ধিদাতা।

Verse 5

निर्विद्य भूतले शर्वः सर्वव्यापी सदा शिवः । हाटकेश्वरसंज्ञेऽस्मिन्क्षेत्रे देवः स्वयं स्थितः

সৰ্বব্যাপী হ’লেও, সদাশিৱ শৰ্ব যেন ভূতল-লোকত নিৰ্বেদ লাভ কৰিলে; ‘হাটকেশ্বৰ’ নামে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত দেৱ নিজেই অৱস্থিত।

Verse 6

लिंगरूपेण भगवान्प्रादुर्भूतः स्वयं हरः । स्मरणाद्दर्शनाच्चैव सर्वसिद्धिप्रदः सदा

ভগৱান হৰ নিজেই লিঙ্গ-ৰূপে প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল; কেৱল স্মৰণ আৰু দৰ্শন মাত্ৰেই তেওঁ সদায় সকলো সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 7

सिद्धेनाराधितो यस्मात्तस्मात्सिद्धेश्वरः स्मृतः । तस्यैव वरदानाद्धि अत्रैवावस्थितो हरः

যিহেতু এজন সিদ্ধে তেওঁক আৰাধনা কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ ‘সিদ্ধেশ্বৰ’ বুলি স্মৃত; আৰু সেই ভক্তৰেই বৰদানত হৰ ইয়াতেই অৱস্থিত।

Verse 8

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या शुचिः स्पृशति वा नरः । वांछितं लभते सद्यो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

যি মানুহে সত্য ভক্তিৰে তেওঁক দৰ্শন কৰে, বা শুচি হৈ স্পৰ্শ কৰে, সি তৎক্ষণাৎ ইচ্ছিত ফল লাভ কৰে, যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়।

Verse 9

तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं शतशः पुरुषा भुवि । दर्शनात्स्पर्शनाच्चान्ये प्रणामादपरे नराः

তাত পূৰ্বকালত পৃথিৱীত শত শত পুৰুষে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল; কিছুমানে কেৱল দৰ্শন আৰু স্পৰ্শেৰে, আৰু আন কিছুমানে সৰল প্ৰণামৰ দ্বাৰা।

Verse 10

दक्षिणामूर्तिमासाद्य मन्त्रं तस्य षडक्षरम् । यो जपेच्छ्रद्धयोपेतस्तस्यायुः संप्रवर्धते

দক্ষিণামূৰ্তিৰ সান্নিধ্য লাভ কৰি, যি শ্ৰদ্ধাৰে তেওঁৰ ষড়ক্ষৰ মন্ত্র জপে, তাৰ আয়ুস বহুগুণে বৃদ্ধি পায়।

Verse 11

यावत्संख्यं जपेन्मत्रं तावत्संख्यान्यहानि सः । आयुषः परतो मर्त्यो जीवते नात्र संशयः

যিমান গণনাৰে সি মন্ত্র জপে, সিমান গণনাৰে তাৰ জীৱনত দিন বৃদ্ধি পায়; মর্ত্য মানুহে নিজৰ নিৰ্ধাৰিত আয়ুৰো ওপৰে জীৱে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 12

ऋषय ऊचुः अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वया परिकीर्तितम् । आयुषोऽप्यधिकं मर्त्यो जीवते यदि मानवः

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূত, তুমি যি বৰ্ণনা কৰিলা সেয়া অতি আশ্চৰ্য; যদি মানুহ মর্ত্য হৈও নিজৰ আয়ুৰো অধিক দিন জীয়াই থাকিব পাৰে।”

Verse 13

सूत उवाच अत्र वः कीर्तयिष्यामि स्वयमेव मया श्रुतम् । वदतस्तत्समुद्दिश्य यद्वत्सस्य महात्मनः

সূত উৱাচ: ইয়াত মই তোমালোকক সেই কথাই কীৰ্তন কৰিম, যি মই নিজে শুনিছোঁ—যদ্বৎসৰ পুত্ৰ সেই মহাত্মাৰ প্ৰসংগ লক্ষ্য কৰি কোৱা হৈছিল।

Verse 14

पुरा मे वसमानस्य पुरतोऽत्र पितुर्गृहे । आयातः स मुनिस्तत्र वत्सो नाम महाद्युतिः

পূৰ্বে, মই ইয়াত পিতৃগৃহত বাস কৰি থাকোঁতে, তাত মহাদ্যুতি সম্পন্ন ‘ৱৎস’ নামৰ এজন মুনি আহিছিল।

Verse 15

वहमानो युवावस्थां द्वादशार्कस मद्युतिः । अंगैः सर्वैस्तु रूपाढ्यः कामदेव इवापरः

তেওঁ যৌৱনৰ কুসুমধাৰা বহন কৰিছিল, দ্বাদশ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান; সকলো অঙ্গতে ৰূপ-সৌন্দৰ্য্যে পৰিপূৰ্ণ—যেন অন্য এক কামদেৱ।

Verse 16

मत्पित्रा स तदा दृष्टस्ततो भक्त्याऽभिवादितः । अर्घ्यं दत्त्वा ततः प्रोक्तो विश्रांतो विनयेन च

মোৰ পিতাই তেতিয়া তেওঁক দেখা পাই ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে। তাৰ পাছত অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰি, বিনয়েৰে বিশ্ৰাম ল’বলৈ সন্মানসহ অনুৰোধ কৰিলে।

Verse 17

स्वागतं तव विप्रेंद्र कुतस्त्वमिह चागतः । आदेशो दीयतां मह्यं किं करोमि यथोचितम्

‘স্বাগতম, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! তুমি ক’ৰ পৰা ইয়ালৈ আহিলা? মোক তোমাৰ আদেশ দিয়া—যথোচিতভাৱে মই কি কৰিম?’

Verse 18

वत्स उवाच । तवाश्रमपदे सूत चातुर्मास्यसमुद्भवम् । कर्तुमिच्छाम्यनुष्ठानं शुश्रूषां चेत्करोषि मे

ৱৎসে ক’লে: হে সূত, তোমাৰ আশ্ৰম-ধামত মই চাতুৰ্মাস্য-সম্বন্ধীয় ব্ৰত-অনুষ্ঠান কৰিব বিচাৰোঁ; যদি তুমি মোৰ সেৱা কৰ, তেন্তে ইয়াতেই এই অনুষ্ঠান হওক।

Verse 19

लोमहर्षण उवाच । एवं विप्र करिष्यामि तवादेशमसंशयम् । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्त्वं मे गृहमागतः

লোমহর্ষণে ক’লে: “এৱেই হ’ব, হে ব্ৰাহ্মণ; তোমাৰ আদেশ নিঃসন্দেহে পালন কৰিম। মই ধন্য, মই অনুগৃহীত—যে তুমি মোৰ গৃহলৈ আহিলা।”

Verse 20

एवमुक्ताथ मामाह स पिता द्विजसत्तमाः । त्वया वत्सस्य कर्तव्या शुश्रूषा नित्यमेव हि

এই কথা কোৱা হ’ল পাছত মোৰ পিতা, ব্ৰাহ্মণসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, মোক ক’লে: “তুমি নিশ্চয়েই ৱৎসৰ নিত্য সেৱা কৰিব লাগিব।”

Verse 21

ततोऽहं विनयोपेतस्तस्य कृत्यानि कृत्स्नशः । करोमि स च मे रात्रौ चित्राः कीर्तयते कथाः

তাৰ পাছত মই বিনয়সহ তেওঁৰ সকলো কৰ্তব্য সম্পূৰ্ণকৈ কৰি থাকিলোঁ। আৰু ৰাতি তেওঁ মোক আশ্চৰ্য্য কাহিনীসমূহ বৰ্ণনা কৰিছিল।

Verse 22

राजर्षीणां पुराणानां देवदानवरक्षसाम् । द्वीपानां पर्वतानां च स्वयं दृष्ट्वा सहस्रशः

তেওঁ ৰাজর্ষিসকল আৰু পুৰাণীয় ইতিহাসৰ কথা ক’লে; দেৱতা, দানৱ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ কথা; আৰু দ্বীপ-পর্বতৰ কথা—যিবোৰ তেওঁ নিজে সহস্ৰবাৰ দেখিছিল।

Verse 23

एकदा तु मया पृष्टः कथांते प्राप्य कौतुकम् । विस्मयाविष्टचित्तेन स द्विजो द्विजसत्तमाः

এবাৰ কাহিনী শেষ হোৱাত মোৰ কৌতূহল জাগিল; বিস্ময়ে আচ্ছন্ন চিত্তে মই সেই ব্ৰাহ্মণক সুধিলোঁ—সেইজন আছিল দ্বিজসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 24

भगवन्सुकुमारं ते शरीरं प्रथमं वयः । द्वीपानां च करोषि त्वं कथा श्चित्राः पृथक्पृथक्

হে ভগৱন! তোমাৰ দেহ কোমল আৰু যৌৱনময়, যেন বয়সৰ প্ৰথম পুষ্প; তথাপি তুমি দ্বীপসমূহৰ বহু বিচিত্ৰ কাহিনী একে একে পৃথক পৃথককৈ বৰ্ণনা কৰিছা।

Verse 25

कथं सर्वं धरापृष्ठं ससमुद्रं निरीक्षितम् । स्वल्पेन वयसा तात विस्तरतो वद

হে তাত! ইমান কম বয়সতে তুমি সাগৰসমেত সমগ্ৰ ধৰাপৃষ্ঠ কেনেকৈ দেখিলা? অনুগ্ৰহ কৰি এই সকলো বিস্তাৰকৈ কোৱা।

Verse 26

त्वया ये कीर्तिता द्वीपाः समुद्राः पर्वतास्तथा । मनसापि न शक्यास्ते गन्तुं मर्त्यैः कथंचन

তুমি যিসকল দ্বীপ, সাগৰ আৰু পৰ্বতৰ বৰ্ণনা কৰিছা, সেয়া মর্ত্যলোকৰ মানুহে কোনোপধ্যেই পাব নোৱাৰে—মনতে ভাবিলেও তাত গমন অসম্ভৱ।

Verse 27

अत्र कौतूहलं जातमश्रद्धेयं वचस्तथा । श्रुत्वा श्रद्धेयवाक्यस्य तस्मात्सत्यं प्रकीर्तय

ইয়াত মোৰ ডাঙৰ কৌতূহল জাগিছে, আৰু তোমাৰ বাক্যো অবিশ্বাস্য যেন লাগে। সেয়ে, বিশ্বাসযোগ্য বাক্যধাৰীৰ বচন শুনি, তুমি সত্য কথাটি স্পষ্টকৈ ঘোষণা কৰা।

Verse 28

तपसः किं प्रभावोऽयं किं वा मंत्रपराक्रमः । येन पृथ्वीतलं कृत्स्नं त्वया दृष्टं मुनीश्वर

হে মুনীশ্বৰ! এই তপস্যাৰ কিমান প্ৰভাৱ, নে মন্ত্ৰৰ কিমান পৰাক্ৰম, যাৰ বলত আপুনি সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ বিস্তাৰ দৰ্শন কৰিলে?

Verse 29

किं वा देवप्रसादस्तु तवौषधिकृतोऽथवा । तच्च पुण्यतमं तात त्वं मे ब्रूहि सविस्तरम्

নে ই দেবতাৰ প্ৰসাদ, নে কোনো পবিত্ৰ ঔষধিৰ প্ৰভাৱ? হে তাত, সেই অতি পুণ্যময় কাৰণটো মোক বিস্তাৰে কওক।

Verse 30

अथ मां स मुनिः प्राह विहस्य मुनिसत्तमाः । सत्यमेतत्त्वया ज्ञातं मम मंत्रपराक्रमम्

তেতিয়া সেই মুনিয়ে হাঁহি মাৰি মোক ক’লে, হে মুনিসত্তম: ‘তুমি ঠিকেই বুজিছা—ইয়েই মোৰ মন্ত্ৰৰ পৰাক্ৰম।’

Verse 31

सदाहमष्टसंयुक्तं सहस्रं शिवसन्निधौ । जपामि शिवमंत्रस्य षडक्षरमितस्य च

মই সদায় শিৱৰ সন্নিধিত, আঠৰ সৈতে সংযুক্ত এক হাজাৰ জপ কৰোঁ; আৰু শিৱ-মন্ত্ৰৰ ছয় অক্ষৰৰ পৰিমিত ৰূপটোও জপ কৰোঁ।

Verse 32

त्रिकालं तेन मे जातं सुस्थिरं यौवनं मुने । अतीतानागतं ज्ञानं जीवितं च सुखोदयम्

সেই সাধনাৰ বলত, হে মুনে, মোৰ যৌৱন ত্ৰিকালত সুদৃঢ় হৈ পৰিল; আৰু অতীত-অনাগত জ্ঞান উদয় হ’ল, লগতে সুখোদয় জীৱনো লাভ হ’ল।

Verse 33

मम वर्षसहस्राणि बहूनि प्रयुतानि च । संजातानि महाभाग दृश्यते प्रथमं वयः

হে মহাভাগ! মোৰ ওপৰত বহু সহস্ৰ বছৰ, আৰু তাৰ ওপৰিও বহু দশ-সহস্ৰ পাৰ হৈ গ’ল; তথাপি মোৰ বয়স প্ৰথম যৌৱনৰ দৰেেই দেখা যায়।

Verse 34

अत्र ते कीर्तयिष्यामि विस्तरेण महामते । यथा सिद्धिर्मया प्राप्ता प्रसादाच्छंकरस्य च

হে মহামতে! ইয়াত মই তোমাক বিস্তাৰে ক’ম, শংকৰৰ প্ৰসাদেৰে মই কেনেকৈ সিদ্ধি লাভ কৰিলোঁ।

Verse 35

अहं हि ब्राह्मणो नाम्ना वत्सः ख्यातो महीतले । नानाशास्त्रकृताभ्यासः पुराऽसं वेदपारगः

মই সঁচাকৈয়ে ব্ৰাহ্মণ আছিলোঁ, নাম আছিল বৎস, আৰু পৃথিৱীত খ্যাত। পূৰ্বে মই নানা শাস্ত্ৰৰ অভ্যাস কৰিছিলোঁ আৰু বেদত পাৰদৰ্শী আছিলোঁ।

Verse 36

एतस्मिन्नेव काले तु मेनका च वराप्सराः । वसंतसमये प्राप्ता मर्त्यलोके यदृच्छया

ঠিক সেই সময়তে মেনকা নামৰ শ্ৰেষ্ঠ অপ্সৰা বসন্ত ঋতুত যদৃচ্ছায় মর্ত্যলোকে আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 37

सा गता भ्रममाणाथ काम्यकंनाम तद्वनम् । मत्तकोकिलनादाढ्यं मनोज्ञद्रुमसं कुलम्

ভ্ৰমি ফুৰি তাই ‘কাম্যক’ নামৰ সেই বনলৈ গ’ল—মত্ত কোকিলৰ কূজনৰে ভৰপূৰ আৰু মনোহৰ বৃক্ষসমূহেৰে ঘন।

Verse 38

यत्रास्ते मुनिशार्दूलो देवरात इति स्मृतः । व्रतस्वाध्यायसंपन्नस्तपसा ध्वस्तकिल्विषः

তাত মুনিসকলৰ মাজত ব্যাঘ্ৰসম এক মহামুনি বাস কৰিছিল, যাক ‘দেৱৰাত’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়; ব্ৰত আৰু স্বাধ্যায়ে সমৃদ্ধ, তপস্যাৰ জ্বালাত যাৰ পাপ দগ্ধ হৈছিল।

Verse 39

उपविष्टो नदीतीरे देवतार्च्चापरा यणः । श्रद्धया परया युक्त एकाकी निर्जने वने

সেই মুনি নদীৰ তীৰত উপবিষ্ট আছিল, দেবতাসকলৰ পূজাত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন; পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত, নিৰ্জন বনত একাকী।

Verse 40

अथ सा पश्यतस्तस्य विवस्त्रा प्राविशज्जलम् । दिव्यरूपसमोपेता घर्मार्ता वरवर्णिनी

তেতিয়া, তেওঁৰ চাওঁতে চাওঁতে, সেই নাৰী বিবস্ত্ৰ হৈ জলত প্ৰৱেশ কৰিলে; দিব্য ৰূপে বিভূষিতা, গৰমে কাতৰ, আৰু অতি মনোহৰ বৰ্ণধাৰিণী।

Verse 41

अथ तस्य मुनींद्रस्य रेतश्चस्कन्द तत्क्षणात् । दृष्ट्वा तां चारुसर्वांगीं जलमध्यं समाश्रिताम्

তাৰ পাছত, সেই মুনীন্দ্ৰৰ বীৰ্য তৎক্ষণাৎ স্খলিত হ’ল, যেতিয়া তেওঁ জলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱা সেই সৰ্বাঙ্গসুন্দৰীক দেখিলে।

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता सारंगी सुपिपा सिता । जलमिश्रं तया रेतः पीतं सर्वमशेषतः

ইতিমধ্যে এক হৰিণী আহি পালেগৈ, অতি তৃষ্ণাতুৰ; আৰু জলে মিশ্ৰিত সেই বীৰ্য তাই সম্পূৰ্ণৰূপে পান কৰিলে, একো অৱশিষ্ট নাথাকিল।

Verse 43

अथ साऽपि दधे गर्भं मानुषं वै प्रभावतः । अमोघरेतसो मासे सुषुवे दशमे ततः

তেতিয়াই সেই দিৱ্য প্ৰভাৱৰ বলত সেয়ো মানৱ গৰ্ভ ধাৰণ কৰিলে; আৰু তাৰ পিছত দশম মাহত সন্তান জন্ম দিলে, কিয়নো বীজৰ শক্তি অমোঘ আছিল।

Verse 44

जनयामास दीप्तांगी कन्यां पद्मदलेक्षणाम् । तस्मिन्नेव जले पुण्ये देवराताश्रमं प्रति

সেই একে পুণ্য জলে, দেৱৰাতৰ আশ্ৰমৰ সৈতে সম্পৰ্কিতভাৱে, দীপ্ত অঙ্গবিশিষ্ট আৰু পদ্মপত্ৰ সদৃশ নয়নযুক্ত এক কন্যা জন্মিল।

Verse 45

अथ तां स मुनिर्ज्ञात्वा स्वज्ञानेन स्ववीर्यजाम् । कृपया परयाविष्टो जग्राह च पुपोष च

তেতিয়া সেই মুনিয়ে নিজ জ্ঞানদৃষ্টিৰে বুজিলে যে সেয়া তেওঁৰেই বীৰ্য্যজাত; গভীৰ কৃপাৰে আচ্ছন্ন হৈ তেওঁ তাইক গ্ৰহণ কৰি পালন-পোষণ কৰিলে।

Verse 46

स्नेहेन महता युक्तः कृतकौतुकमंगलः । रक्षमाणो वने चैनां श्वापदेभ्यः प्रयत्नतः

মহা স্নেহে যুক্ত হৈ, তাইৰ বাবে মঙ্গলময় কৌতুক-অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰি, তেওঁ বনতেও তাইক শ্বাপদসমূহৰ পৰা যত্নেৰে ৰক্ষা কৰি থাকিল।

Verse 47

आजहार सुमृष्टानि तत्कृते सुफलानि सः । स्वयं गत्वा सुदूरं च कानने श्वापदाकुले

তাইৰ কাৰণে তেওঁ বাছনি কৰা, ভালদৰে পৰিষ্কৃত, উৎকৃষ্ট ফল আনিছিল; নিজেই বহুদূৰ গৈ শ্বাপদে ভৰা কাননত।

Verse 48

तत्रस्था ववृधे सा च नाम्ना ख्याता मृगावती । शुक्लपक्षे यथा व्योम्नि कलेव शशलक्ष्मणः

তাত অৱস্থিত হৈ তাই বৃদ্ধি পালে আৰু ‘মৃগাৱতী’ নামে খ্যাত হ’ল—যেনেকৈ শুক্লপক্ষত আকাশত চন্দ্ৰকলাৰ বৃদ্ধি হয়।

Verse 49

अथ सा भ्रममाणेन मया दृष्टा मृगेक्षणा । ततोऽहं कामबाणेन तत्क्षणात्ताडितो हृदि

তাৰ পাছত মই ভ্ৰমণ কৰি থাকোঁতে সেই মৃগনয়নীক দেখিলোঁ; তেতিয়াই কামদেৱৰ বাণে মোৰ হৃদয় বিদ্ধ কৰিলে।

Verse 50

विज्ञाय च कुमारीं तां सवर्णां चारुहासिनीम् । आदरेण गृहं गत्वा स मुनिर्याचितस्ततः

তাই যে সমবৰ্ণা কুমাৰী, মনোহৰ হাস্যযুক্তা—এই কথা জানি মই আদৰেৰে সেই মুনিৰ গৃহলৈ গ’লোঁ; তাৰ পাছত সেই মুনিক প্ৰাৰ্থনা জনোৱা হ’ল।

Verse 51

प्रयच्छैनां मम ब्रह्मन्पत्न्यर्थं निज कन्यकाम् । यथात्मा पोषयिष्यामि भोजनाच्छादनादिभिः

“হে ব্রাহ্মণ-মুনি! আপোনাৰ নিজ কন্যাক মোৰ পত্নীৰূপে দান কৰক। মই তেওঁক নিজৰ আত্মাৰ দৰে পালন কৰিম—ভোজন, বস্ত্ৰ আদি সকলোৰে সৈতে।”

Verse 52

ततस्तेन प्रदत्ता मे तत्क्षणादेव सुन्दरी । विधिना शास्त्रदृष्टेन नक्षत्रे भग दैवते

তেতিয়া তেওঁ সেই সুন্দৰীক সেই মুহূর্ততেই মোক দান কৰিলে—শাস্ত্ৰসম্মত বিধি অনুসাৰে, ভগ দেৱতাৰ অধিষ্ঠিত নক্ষত্ৰত।

Verse 53

ततः कतिपयाहस्य मयोढा सा सुविस्मिता । सखीजनसमायुक्ता फलार्थं निर्गता वने

তাৰ পাছত কিছুমান দিন মোৰ সৈতে বিবাহিত হৈ থাকি, তাই—এতিয়াও বিস্ময়ে বিমুগ্ধ—সখীসকলৰ সৈতে ফল সংগ্ৰহ কৰিবলৈ বনলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 54

अथ वीरुधसंछन्ने वने तस्मि न्सुसंस्थिते । तया न्यस्तं पदं मूर्ध्नि तृणाच्छन्नस्य भोगिनः

তাৰ পাছত লতাৰে ঘনকৈ আৱৃত সেই বনভূমিৰ আড়ালত, তাই ঘাঁহৰ তলত লুকাই থকা ভোগীৰ মূৰ ওপৰত নিজৰ পদ স্থাপন কৰিলে।

Verse 55

सा दष्टा सहसा तेन पतिता वसुधातले । विषार्दिता गतप्राणा तत्क्षणादेव भामिनी

সেই ভোগীয়ে হঠাতে তাইক দংশন কৰিলে; তাই মাটিত পৰি গ’ল। বিষে পীড়িত হৈ সেই তেজস্বিনী নাৰী তৎক্ষণাৎ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 56

अथ सख्यः समागत्य तस्या दुःखेन दुःखिताः । शशंसुस्ता यथावृत्तं रुदन्त्यो मम सूतज

তেতিয়া সখীসকল আহি একেলগে হ’ল, তাইৰ দুখত দুখিত হৈ, কান্দি কান্দি হে সূতপুত্ৰ, মোৰ আগত ঘটনাটো যিদৰে ঘটিল তেনেদৰে ক’লে।

Verse 57

ततोऽहं सत्वरं गत्वा दृष्ट्वा तां पतितां भुवि । विलापान्कृतवान्दीनो रुदितं करुणस्वरम्

তাৰ পাছত মই তৎক্ষণাৎ দৌৰি গৈ, তাইক মাটিত পৰি থকা দেখি, দীন হৈ বিলাপ কৰিলোঁ আৰু কৰুণ স্বৰে কান্দিলোঁ।

Verse 58

इयं मे सुविशालाक्षी मनःप्राणसमा प्रिया । मृता भूमौ यया हीनो नाहं जीवितुमुत्सहे

এই মোৰ সুবিশাল-নয়না প্ৰিয়া, মোৰ মন আৰু প্ৰাণৰ সমান অতি আদৰীয়া; তাই মাটিত মৃত হৈ পৰি আছে। তাইৰ বিনা মই জীয়াই থাকিবলৈ ইচ্ছা নকৰোঁ।

Verse 59

सोऽहमद्य गमिष्यामि परलोकं सहानया । प्रियारहितहर्म्यस्य जीवितस्य च किं फलम्

সেয়ে আজি মইও তাইৰ সৈতে পৰলোকলৈ যাম; প্ৰিয়াবিহীন জীৱনৰ কি ফল, আৰু প্ৰিয়াবিহীন গৃহ-মহলত কিহৰ আনন্দ?

Verse 60

पुत्रपौत्रवधूभिश्च भृत्यवर्गयुतस्य च । पत्नीहीनानि नो रेजुर्गृहाणि गृहमेधिनाम्

পুত্ৰ-পৌত্ৰ, বোৱাৰী আৰু ভৃত্যবৰ্গেৰে ভৰপূৰ হ’লেও, গৃহস্থৰ গৃহ পত্নীবিহীন হ’লে শোভা নাপায়।

Verse 61

यदीयं कर्णनेत्रांता तन्वंगी मधुरस्वरा । न जीवति पृथुश्रोणी मरिष्येऽ हमसंशयम्

যদি এই ক্ষীণাঙ্গী, মধুৰস্বৰা—যাৰ কৰ্ণাভৰণ চকুৰ অন্তলৈকে পৰে আৰু যাৰ নিতম্ব বিস্তৃত—জীয়াই নাথাকে, তেন্তে নিঃসন্দেহে মই মৰিম।

Verse 62

एवं विलपमानस्य मम सूत कुलोद्वह । आगताः सुहृदः सर्वे रुरुदुस्तेऽपि दुःखिताः

এইদৰে মই বিলাপ কৰি থাকোঁতে, হে সূত, কুলশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ সকলো সুহৃদ আহি উপস্থিত হ’ল; তেওঁলোকো দুখিত হৈ কান্দিবলৈ ধৰিলে।

Verse 63

रुदित्वा सुचिरं तत्र तैः समं महतीं चिताम् । कृत्वा तां संनिधायाथ प्रदत्तो हव्यवाहनः

তাত বহু সময় ধৰি তাত কান্দিলোঁ; তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি এক বৃহৎ চিতা সাজিলোঁ। তাক তাত স্থাপন কৰি তাৰ পাছত হব্যবাহন অগ্নি প্ৰজ্বলিত কৰা হ’ল।

Verse 64

तत आदाय मां कृच्छ्रान्निन्युश्च स्वगृहं प्रति । रुदन्तं प्रस्खलन्तं च मुह्यमानं पदेपदे

তাৰ পাছত তেওঁলোকে বহু কষ্টে মোক তুলি লৈ নিজৰ ঘৰলৈ নিলে; মই কান্দি কান্দি, হোঁচট খাই, প্ৰতিটো পদক্ষেপতে মূৰ্ছিতপ্ৰায় হৈ আছিলোঁ।

Verse 65

ततो निशावशेषेऽहमुत्थाय त्वरयाऽन्वितः । कांतादुःखपरीतात्मा गतोऽरण्यं तदेव हि

তাৰ পাছত ৰাতিৰ অলপ অংশ বাকী থাকোঁতেই মই তৎপৰতাৰে উঠিলোঁ। প্ৰিয়াৰ দুখে আৱৃত হৃদয় লৈ মই সেই একে অৰণ্যলৈ গ’লোঁ।

Verse 66

कामेनोन्मत्ततां प्राप्तो भ्रममाण इतस्ततः । विलपन्नेव दुःखार्तो वने जनविवर्जिते

কামনাই মোক উন্মত্ত কৰি তুলিলে; মই ইফালে-সিফালে ঘূৰি ফুৰিলোঁ। জনশূন্য বনত দুখে কাতৰ হৈ মই বিলাপ কৰি থাকিলোঁ।

Verse 67

क्व गतासि विशालाक्षि विजनेऽस्मिन्विहाय माम् । नाहं गृहं गमिष्यामि मम दुःखाय निर्दयः

“হে বিশালনয়না, এই নিৰ্জন ঠাইত মোক এৰি তুমি ক’লৈ গ’লা? মই ঘৰলৈ নাযাম; নিৰ্দয় ভাগ্যই মোৰ বাবে তাক কেৱল দুখৰ কাৰণ কৰি তুলিছে।”

Verse 68

एषोऽरुणकरस्पर्शात्स्वाभां त्यजति चंद्रमाः । निशाक्षये निरुत्साहो यथाहं विधिना कृतः

অৰুণ কিৰণৰ স্পৰ্শত চন্দ্ৰমাই নিজৰ জ্যোতি ত্যাগ কৰে; নিশা ক্ষয় হ’লে মইও নিৰুৎসাহ হ’ম—এইদৰে বিধিয়ে মোক গঢ়িছে।

Verse 69

अयं तनुः समायाति सविता रक्तमंडलः । निगदिष्यति मे वार्तां नूनं कच्चित्त्वदुद्भवाम्

এতিয়া সূৰ্য্য আগবাঢ়ি আহিছে, দৰ্শনত কোমল, ৰক্তিম মণ্ডলসহ। নিশ্চয় সি মোক কোনো বাৰ্তা ক’ব—সম্ভৱত তোমাৰ বিষয়ে উদ্ভৱ হোৱা।

Verse 70

गगनं व्यापयन्सूर्यः संतापयति मां भृशम् । बाह्ये चाभ्यंतरे कामः कथं वक्ष्यामि जीवितम्

আকাশ জুৰি বিস্তৃত সূৰ্য্যই মোক অতিশয় দহাইছে। বাহিৰে-ভিতৰে কামনাই মোক পীড়ে—মই জীৱনৰ কথা কেনেকৈ ক’ম?

Verse 71

करींदः स्वयमभ्येति तत्कुचाभौ समुद्वहन् । कुम्भौ गत्वा तु पृच्छामि यदि शंसति तां प्रियाम्

এটা হাতী নিজে আগবাঢ়ি আহে, কপালৰ দুটা কুম্ভ যেন তাইৰ স্তনৰ দৰে। সেই ‘কুম্ভ’ৰ ওচৰলৈ গৈ মই সুধোঁ—সি মোৰ প্ৰিয়াক দেখুৱাই দিব পাৰিবনে?

Verse 72

एवं प्रलपमानस्य मम मोहो महानभूत् । भास्करांशुप्रतप्तस्य मदनाकुलितस्य च

এইদৰে প্ৰলাপ কৰোঁতে মোৰ মোহ অতি বৃহৎ হ’ল। ভাস্কৰৰ কিৰণত দগ্ধ আৰু মদনৰ ব্যাকুলতাত আচ্ছন্ন হৈ।

Verse 73

यंयं पश्यामि तत्राहं भ्रममाणो महावने । वृक्षं वा प्राणिनो वापि तंतं पृच्छामि मोहतः

সেই মহাবনত ভ্ৰমি ফুৰোঁতে, যাকেই দেখিলোঁ—গছ হওক বা কোনো প্ৰাণী—মোহবশত মই প্ৰত্যেককে সুধি ফুৰিলোঁ।

Verse 74

त्वद्दंतमुसलप्रख्यं यस्या ऊरुयुगं गज । तां बालां वद चेद्दृष्टा दयां कृत्वा ममोपरि

হে গজ! যদি তুমি সেই বালিকাক দেখিছা—যাৰ উৰুযুগল তোমাৰ দন্তৰ দৰে মুসল-সম দৃঢ়—তেন্তে মোৰ ওপৰত দয়া কৰি তাইৰ কথা কোৱা।

Verse 75

त्वया जंबूक चेद्दृष्टा बिंबाफलनिभाधरा । दयिता मम तद्ब्रूहि श्रेयस्ते भविता महत्

হে জঁবুক! যদি তুমি মোৰ দয়িতাক দেখিছা—যাৰ অধৰ বিম্বা-ফল সদৃশ—তেন্তে মোক কোৱা; তোমাৰ মহৎ কল্যাণ হব।

Verse 76

अथवा बिल्व शंस त्वं यदि बिल्वोपमस्तनी । भ्रममाणा वने दृष्टा मम प्राणसमा प्रिया

অথবা, হে বিল্ববৃক্ষ! যদি তুমি দেখিছা—বিল্বফল সদৃশ স্তনযুগলধাৰী মোৰ প্ৰাণসমা প্ৰিয়াক—বনত ভ্ৰমি ফুৰোঁতে, তেন্তে মোক সংবাদ কোৱা।

Verse 77

त्वत्पुष्पसदृशांगी सा मम भार्या मनस्विनी । स त्वं चंपक जानीषे यदि त्वं शंस मे द्रुतम्

তাইৰ অঙ্গ তোমাৰ পুষ্প সদৃশ সুন্দৰ; সা মোৰ মনস্বিনী ভাৰ্যা। হে চম্পকবৃক্ষ! যদি তুমি তাইক জানা, তেন্তে মোক শীঘ্ৰ কোৱা।

Verse 78

मधूक तव पुष्पेण दयितायाः समौ शुभौ । कपोलौ पांडुरच्छायौ दृष्ट्वा त्वां स्मृतिमागतौ

হে মধূক বৃক্ষ, তোমাৰ ফুলে মোৰ প্ৰিয়াৰ দুটা শুভ গাল—ফিকাশে আভাযুক্ত আৰু মনোহৰ—মনত পেলায়; তোমাক দেখি সেই স্মৃতি পুনৰ জাগি উঠিল।

Verse 79

कदलीस्तंभ सुव्यक्तं प्रियायाश्च सुकोमलौ । ऊरू त्वत्तोऽपि तन्वंग्याः सत्येनात्मानमालभे

হে কদলী-স্তম্ভ, স্পষ্টকৈ কওঁ—মোৰ তন্বঙ্গী প্ৰিয়াৰ অতি কোমল উৰু দুটা তোমাতকৈও অধিক নৰম; এই সত্যৰ শপথে মই নিজকে স্পৰ্শ কৰি প্ৰতিজ্ঞা কৰোঁ।

Verse 80

भोभो मृग न मे भार्या त्वया दृष्टाऽत्र कानने । त्वत्समे लोचने स्पष्टे कज्जलेन समावृते

হে হে মৃগ! এই কাননত তুমি মোৰ ভাৰ্য্যাক দেখা নাই নে? তাইৰ চকু তোমাৰ দৰে—স্পষ্ট আৰু উজ্জ্বল—কিন্তু কাজলে আৱৃত।

Verse 82

कांतायाः पुरतो नित्यं विधत्तेंऽगं कलापकृत् । विहंगयोनि जातोऽपि वृद्ध्यर्थं पुष्पधन्वनः

প্ৰিয়াৰ সন্মুখত ময়ূৰে সদায় নিজৰ দেহ-সৌন্দৰ্য প্ৰকাশ কৰে; পাখিৰ যোনিত জন্মিলেও, সি পুষ্পধন্বন (কামদেৱ)ৰ বৃদ্ধি-হেতু এইদৰে কৰে।

Verse 83

योऽयं संदृश्यते हंसो हंसीमनुस्मरत्यसौ । गतिस्तादृङ्न चाप्यस्य मत्प्रियायाश्च यादृशी

ইয়াত দেখা এই হাঁহে নিজৰ হাঁহিণীক স্মৰণ কৰে; কিন্তু তাৰ গতি মোৰ প্ৰিয়াৰ গতিৰ দৰে তেনেকুৱা নহয়।

Verse 84

एक एव सुधन्योऽयं चक्रवाको विहंगमः । मुहूर्तमपि योऽभीष्टां न त्यजेच्चक्रवाकिकाम्

সঁচাকৈ ধন্য এই একাকী চক্ৰৱাক পক্ষী; এক মুহূৰ্তৰ বাবেও সি নিজৰ ইষ্টা সঙ্গিনী চক্ৰৱাকীক ত্যাগ নকৰে।

Verse 85

य एष श्रूयते रावो विभ्रमं जनयन्मम । किंवा पिकसमुत्थो ऽयं किं वा मे दयितोद्भवः

এতিয়া যি ৰাৱ শুনা যায়, সি মোৰ অন্তৰত বিভ্ৰম জগাই তোলে—ই পিক (কোকিল)ৰ পৰা উঠিছে নে মোৰ দয়িতাৰ পৰাই যেন জন্মিছে?

Verse 86

मां दृष्ट्वाऽयं मृगो याति तं मृगी याति पृष्ठतः । धावमाना ममाप्येवमनुयाति पुरा प्रिया

মোক দেখি এই হৰিণ দৌৰি যায়, আৰু হৰিণী তাৰ পিছে পিছে যায়; তেনেকৈয়ে আগতে মোৰ প্ৰিয়া দৌৰি দৌৰি মোৰ পিছে আহিছিল।

Verse 87

वारणोऽयं प्रियां कांतामनुरागानुयायिनीम् । स्पर्शयत्यग्रहस्तेन मम संस्मारयन्प्रियाम

এই হাতীয়ে নিজৰ প্ৰিয় কান্তাক—অনুৰাগেৰে পিছে পিছে চলা সঙ্গিনী—শুঁড়ৰ আগভাগত স্পৰ্শ কৰে, আৰু মোক মোৰ প্ৰিয়াৰ স্মৃতি জগাই তোলে।

Verse 88

हा प्रिये मृगशावाक्षि तप्तकांचनसंनिभे । कथं मां न विजानासि भ्रमंतमिह कानने

হায় প্ৰিয়ে, মৃগশাৱক-নয়না, তপ্ত সোনাৰ দৰে দীপ্তিময়ী! এই কাননত ভ্ৰমি থকা মোক তুমি কেনেকৈ চিনিব নোৱাৰা?

Verse 89

क्व सा भक्तिः क्व सा प्रीतिः क्व सा तुष्टिः क्व सा दया । निगदन्तं सुदीनं मां संभाषयसि नो यतः

সেই ভক্তি ক’ত, সেই প্ৰীতি ক’ত, সেই তুষ্টি ক’ত, সেই দয়া ক’ত—মই অতি দীন হৈ বিলাপ কৰোঁ, তথাপি তুমি মোক কিয় কথা নকোৱা?

Verse 90

एवं प्रलपमानस्य मम प्राप्ताः सुहृज्जनाः । अन्वेषंतः पदं तत्र वनेषु विषमेषु च

এইদৰে বিলাপ কৰি থাকোঁতে মোৰ হিতৈষী সুহৃদসকল তাত উপস্থিত হ’ল; তেওঁলোকে বন-জংঘল আৰু কঠিন পথতেও পদচিহ্ন বিচাৰি ফুৰিছিল।

Verse 91

ततस्तैः कोपरक्ताक्षैः प्रोक्तोऽहं सूतनंदन । भर्त्सद्भिः परुषैर्वाक्यैर्धिक्त्वां काममयाधुना

তাৰ পাছত ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা চকুযুক্ত সেই লোকসকলে মোক ক’লে—হে সূতনন্দন—কঠোৰ ধমকনি ভৰা বাক্যৰে: “ধিক্ তোমাক! এতিয়া তুমি কামনাৰে আচ্ছন্ন।”

Verse 92

त्वं किं शोचसि मूढात्मन्नशोच्यं जीवितं नृणाम् । यतस्त्वामपि शोचंतं शोचयिष्यंति चापरे

হে মূঢ়চিত্ত, তুমি কিয় শোক কৰিছা? মানুহৰ জীৱন শোকযোগ্য নহয়; কিয়নো তুমি শোক কৰোঁতেই আনেও একদিন তোমাৰ বাবে শোক কৰিব।

Verse 93

यूयं वयं तथा चान्ये संजाताः प्राणिनो भुवि । सर्व एव मरिष्यामस्तत्र का परिदेवना

তোমালোক, আমি আৰু পৃথিৱীত জন্ম লোৱা আন সকলো প্ৰাণী—সকলোৱে নিশ্চয় মৰিম; তেন্তে বিলাপৰ স্থান ক’ত?

Verse 94

अदर्शनात्प्रिया प्राप्ता पुनश्चादर्शनं गता । न सा तव न तस्यास्त्वं वृथा किमनुशोचसि

তাক নেদেখাৰ বাবেই তুমি যেন প্ৰিয়াক ‘পালা’, আৰু পুনৰ তাই অদৰ্শনত লীন হ’ল। তাই তোমাৰ নহয়, তুমিও তাইৰ নহয়—তেন্তে বৃথা কিয় শোক কৰিছা?

Verse 95

नायमत्यंतसंवासः कस्यचित्केनचित्सह । अपि स्वेन शरीरेण किमुतान्यैर्वृथा जनैः

কোনো জনে কোনো জনৰ সৈতে চিৰকাল একেলগে নাথাকে। নিজ দেহৰ সৈতেো স্থায়ী সঙ্গ নাথাকে—তেন্তে অন্য লোকসকলৰ সৈতে কিমান কম, যিসকল শেষত ক্ষণস্থায়ী সঙ্গী মাত্ৰ।

Verse 96

मृतं वा यदि वा नष्टं योतीतमनुशोचति । स दुःखेन लभेद्दुःखं द्वावनर्थो प्रपद्यते

যি মৰা, বা নষ্ট, বা ইতিমধ্যে অতীত হোৱা বস্তুৰ বাবে সদায় শোক কৰে, সি দুখৰ দ্বাৰাই দুখ লাভ কৰে আৰু দুগুণ অনর্থত পতিত হয়।

Verse 97

एवं संबोधयित्वा मां गृहीत्वा ते मुहुर्जनैः । निन्यु र्गृहं ततः सर्वे वनात्तस्मात्सुदारुणात्

এইদৰে মোক সান্ত্বনা দি উপদেশ কৰি, সেই লোকসকলে বাৰে বাৰে মোক ধৰি লৈ গ’ল; তাৰ পাছত সকলোৱে মোক সেই অতি ভয়ংকৰ বনাঞ্চলৰ পৰা আঁতৰাই ঘৰলৈ নিলে।

Verse 98

ततो मम गृहस्थस्य स्मरमाणस्य तां प्रियाम् । उत्पन्नः सुमहान्कोपः सर्पान्प्रति महामते

তাৰ পাছত মই—গৃহস্থ—সেই প্ৰিয়াক স্মৰণ কৰোঁতে, হে মহামতে, সৰ্পসকলৰ প্ৰতি মোৰ ভিতৰত অতি বৃহৎ ক্ৰোধ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 99

ततः कोपपरीतेन प्रतिज्ञातं मया स्फुटम् । सर्पानुद्दिश्य यत्सर्वं तन्निबोधय दारुणम्

তেতিয়া ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ মই স্পষ্ট প্ৰতিজ্ঞা কৰিলোঁ। সাপসমূহক লক্ষ্য কৰি মই যি ভয়ংকৰ সংকল্প ঘোষণা কৰিলোঁ, সেয়া সম্পূৰ্ণকৈ শুনা।

Verse 100

अद्यप्रभृति चेन्नाहं सर्पं दृष्टिवशं गतम् । निहन्मि दण्डघातेन तत्पापं स्याद्ध्रुवं मम

আজি পৰা যদি মোৰ দৃষ্টিৰ অধীন হোৱা কোনো সাপক মই দণ্ডৰ আঘাতে ননিহঁও, তেন্তে নিশ্চয় সেই পাপ মোৰেই হ’ব।

Verse 101

यच्च निक्षेपहर्तॄणां यच्च विश्वासघातिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

নিক্ষেপ চুৰ কৰা লোক আৰু বিশ্বাসঘাতকৰ যি পাপ, সেয়া মোৰ ওপৰত পৰক—যদি মই দৃষ্টিৰ অধীন হোৱা সাপক ননিহঁও।

Verse 102

यत्पापं साधुनिंदायां मातापितृवधे च यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

সাধু-নিন্দাৰ পাপ আৰু মাতাপিতৃ-বধৰ যি পাপ, সেয়া মোৰ ওপৰত পৰক—যদি মই দৃষ্টিৰ অধীন হোৱা সাপক ননিহঁও।

Verse 103

परदाररतानां च यत्पापं जीवघातिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

পৰস্ত্ৰী-আসক্ত লোকৰ পাপ আৰু জীৱঘাতকৰ পাপ মোৰ ওপৰত পৰক—যদি মই দৃষ্টিৰ অধীন হোৱা সাপক ননিহঁও।

Verse 104

उक्तौ चाभिरतानां च यत्पापं गरदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

মিছা কথা কোৱা আৰু বিষ দিওঁতাৰ যি পাপ, সেই পাপ মোৰ হওক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিগোচৰ হোৱা সাপটোক বধ নকৰো।

Verse 105

कृतघ्नानां च यत्पापं परवित्तापहारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

অকৃতজ্ঞ আৰু পৰধন অপহৰণকাৰীৰ যি পাপ, সেই পাপ মোৰ হওক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিগোচৰ হোৱা সাপটোক বধ নকৰো।

Verse 106

यत्पापं शस्त्रकर्तृणां तथा वह्निप्रदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

অস্ত্ৰ নিৰ্মাণকাৰী আৰু অগ্নি সংযোগকাৰীৰ যি পাপ, সেই পাপ মোৰ হওক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিগোচৰ হোৱা সাপটোক বধ নকৰো।

Verse 107

व्रतभंगेन यत्पापं व्रतिनां निंदयापि यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

ব্ৰত ভংগকাৰী আৰু ব্ৰতধাৰীৰ নিন্দাকাৰীৰ যি পাপ, সেই পাপ মোৰ হওক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিগোচৰ হোৱা সাপটোক বধ নকৰো।

Verse 108

यत्पापं भ्रूणहत्यायां मृष्टमांसाशिनां च यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

ভ্ৰুণ হত্যাকাৰী আৰু সুস্বাদু মাংস ভক্ষণকাৰীৰ যি পাপ, সেই পাপ মোৰ হওক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিগোচৰ হোৱা সাপটোক বধ নকৰো।

Verse 109

वृक्षच्छेद प्रसक्तानां यत्पापं शल्यकारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

যদি মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক মই নাহানো, তেন্তে গছ কটা-আসক্ত আৰু শল্যৰ দৰে আঘাত কৰা লোকসকলৰ পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 110

पाखंडिनां च यत्पापं नास्तिकानां च यद्भवेत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

যদি মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক মই নাহানো, তেন্তে পাখণ্ডী ভণ্ড আৰু নাস্তিকসকলৰ যি পাপ, সেয়া মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 111

मांसमद्यप्रसक्तानां यत्पापं विटभोजिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

যদি মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক মই নাহানো, তেন্তে মাংস-মদ্যত আসক্ত আৰু নীচ/অশুচি আহাৰে জীৱন ধাৰণ কৰা লোকসকলৰ পাপ মোৰ হোৱক।

Verse 112

मृषावादप्रसक्तानां पररंध्रावलोकिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

যদি মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক মই নাহানো, তেন্তে মিছা কথাত আসক্ত আৰু আনৰ দোষ-গোপন কথা খুঁচৰি চোৱা লোকসকলৰ পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 113

यत्पापं साक्ष्यकर्तृणां धान्यसंग्रहकारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

যদি মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক মই নাহানো, তেন্তে মিছা সাক্ষ্য দিয়া লোকসকল আৰু ধান্য সঞ্চয় কৰি জমা কৰা লোকসকলৰ পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 114

आखेटकरतानां च यत्पापं पाशदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

শিকাৰ কৰা লোকসকলৰ যি পাপ, আৰু ফাঁদ-বন্ধন দিয়া লোকসকলৰ যি দোষ—যদি মই মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক নাহানো, তেন্তে সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 115

नित्यं प्रेषणकर्तॄणां यत्पापं मधुजीविनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

যিসকল লোকে সদায় আনক কামত পঠায়, আৰু যিসকল মধুৰে জীৱিকা কৰে, তেওঁলোকৰ যি পাপ—যদি মই মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক নাহানো, তেন্তে সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 116

अदृष्टदेववक्त्राणां यत्पापं मत्स्यजीविनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

যিসকল লোকে দেৱতাৰ মুখমণ্ডল নেদেখিলে, আৰু যিসকল মাছ ধৰি জীৱিকা কৰে, তেওঁলোকৰ যি পাপ—যদি মই মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক নাহানো, তেন্তে সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 117

विवादे पृच्छमानानां पक्षपातेन जल्पताम् । भयाद्वा यदि वा लोभाद्द्वेषाद्वा कामतोऽपि वा

বিবাদত—যিসকলক বিচাৰ কৰিবলৈ সোধা হয়, কিন্তু যিসকলে পক্ষপাত কৰি কথা কয়; ভয়ৰ বাবে হওক, লোভৰ বাবে হওক, দ্বেষৰ বাবে হওক, বা কামনাৰ বাবেও হওক—

Verse 118

यत्पापं तु भवेत्तेषां निर्दयानां दुरात्मनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

সেই নিৰ্দয়, দুষ্টচিত্ত লোকসকলৰ যি পাপ উদ্ভৱ হয়—যদি মই মোৰ দৃষ্টিৰ বশত আহি পৰা এই সাপটোক নাহানো, তেন্তে সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 119

कन्याविक्रयकर्तृणां यत्पापं पापसंगिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

কন্যা বিক্ৰী কৰোঁতাসকলৰ যি পাপ, আৰু পাপৰ সঙ্গীসকলৰ যি দোষ—সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিৰ অধীন হোৱা এই সাপটোক নাহঁতোঁ।

Verse 120

विद्याविक्रयकर्तॄणां यत्पापं समुदाहृतम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

বিদ্যা বিক্ৰী কৰোঁতাসকলৰ বাবে যি পাপ ঘোষণা কৰা হৈছে—সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিৰ অধীন হোৱা এই সাপটোক নাহঁতোঁ।

Verse 121

एवं मया प्रतिज्ञाय कोपाविष्टेन सूतज । गृहीतो लगुडः स्थूलो वधार्थं पवनाशिनाम्

এইদৰে মই প্ৰতিজ্ঞা কৰিলোঁ, হে সূতপুত্ৰ; ক্ৰোধে আৱিষ্ট হৈ মই এটা ডাঙৰ গদা ধৰি ল’লোঁ, বায়ুভক্ষী (সৰ্প) সকলক বধ কৰিবলৈ।

Verse 122

ततःप्रभृत्यहं भूमौ भ्रमामि लगुडायुधः । ब्राह्मीं वृत्तिं परित्यज्य मार्गमाणो भुजंग मान्

সেই সময়ৰ পৰা মই পৃথিৱীত গদা-অস্ত্ৰ লৈ ঘূৰি ফুৰিলোঁ; ব্ৰাহ্মণৰ ধৰ্মাচৰণ ত্যাগ কৰি, সাপসমূহ বিচাৰি ফুৰিলোঁ।

Verse 123

मया कोपपरीतेन बहवः पन्नगा हताः । विषोल्बणा महाकायास्तथान्ये मध्यमाधमाः

ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ মই বহু সাপ বধ কৰিলোঁ; কিছুমান ডাঙৰ দেহৰ আৰু তীব্ৰ বিষযুক্ত, আৰু আন কিছুমান—মধ্যম আৰু নীচ প্ৰকাৰৰ।

Verse 124

एकदाहं वनं प्राप्तो गहनं लगु डायुधः । शयानं तत्र चापश्यं जलसर्पं वयोऽधिकम्

এদিন মই গদা হাতে লৈ ঘন, গভীৰ বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলোঁ; তাত মই বয়সে জ্যেষ্ঠ এক জল-সৰ্পক শুই থকা দেখিলোঁ।

Verse 125

ततोऽहं दंडमुद्यम्य कालदंडोपमं रुषा । हन्मि तं यावदेवाहं स मां प्रोवाच पन्नगः

তেতিয়া ক্ৰোধে মই যমৰ দণ্ড সদৃশ দণ্ড উঠালোঁ; মাৰিবলৈ উদ্যত হোৱাতেই সেই পন্নগে মোক ক’লে।

Verse 126

नापराध्यामि ते किंचिदहं ब्राह्मणसत्तम । संरंभात्तत्किमर्थं मां जिघांससि वयोऽधिकम्

“হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, মই তোমাৰ বিৰুদ্ধে একো অপৰাধ কৰা নাই। তেন্তে হঠাৎ ক্ৰোধে তুমি মোক—বয়সে জ্যেষ্ঠক—কিয় বধ কৰিব খোজা?”

Verse 127

ततो मया स संप्रोक्तः कोपात्सलि लपन्नगः । महामन्युपरीतेन स्मृत्वा भार्यां मृगावतीम् । मम भार्या प्रिया पूर्वं सर्पेणासीद्विनाशिता

তেতিয়া মহাক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ, প্ৰিয়া পত্নী মৃগাৱতীক স্মৰণ কৰি, মই সেই জলজ পন্নগক ক’লোঁ: “মোৰ প্ৰিয় পত্নী আগতে এটা সাপে বিনাশ কৰিছিল।”

Verse 128

ततोऽहं तेन वैरेण सूदयामि महो रगान् । अद्य त्वामपि नेष्यामि वैवस्वतगृहं प्रति । हत्वा दंडप्रहारेण तस्मादिष्टतमं स्मर

“সেই বৈৰবশত মই মহাসৰ্পসমূহক বধ কৰোঁ। আজি তোমাকো মই বৈৱস্বত (যম)ৰ গৃহলৈ পঠাম; দণ্ডৰ এক প্ৰহাৰে তোমাক হত্যা কৰি—তুমি তোমাৰ অতি প্ৰিয় বস্তু স্মৰণ কৰা।”

Verse 129

ततः स मां पुनः प्राह भयेन महतावृतः । शृणु तावद्वचोऽस्माकं ततः कुरु यथोचितम्

তেতিয়া তেওঁ মহাভয়ে আৱৃত হৈ মোক পুনৰ ক’লে: “আগতে আমাৰ বাক্য শুনা; তাৰ পাছত যি উচিত, সেয়া কৰা।”

Verse 130

अन्ये ते पन्नगा विप्र ये दशंतीह मानवान् । वयं सलिलसंभूता निर्विषाः सर्परूपिणः

“হে বিপ্ৰ! ইয়াত আন সাপো আছে যিয়ে মানুহক দংশন কৰে; কিন্তু আমি জলৰ পৰা জন্মা—সৰ্পৰূপী হ’লেও বিষহীন।”

Verse 131

एवं प्रजल्पमानोऽपि स दंडेन मया हतः । सूत तत्सूदनार्थाय निर्विकल्पेन चेतसा

এইদৰে কথা কৈ থাকিলেও, হে সূত! তাক বধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে, সন্দেহহীন চিত্তে মই দণ্ডেৰে তাক আঘাত কৰিলোঁ।

Verse 132

अथासौ लगुडस्पर्शात्तत्क्षणादेव पन्नगः । द्वादशार्क प्रतीकाशो बभूव पुरुषो महान्

তাৰ পাছত, লাঠিৰ স্পৰ্শ হোৱাৰ লগে লগে সেই পন্নগ তৎক্ষণাৎ দ্বাদশ সূৰ্য সদৃশ দীপ্তিময় এক মহান পুৰুষ হৈ উঠিল।

Verse 133

तदाश्चर्यं समालोक्य ततोऽहं विस्मयान्वितः । उक्तवांस्तं प्रणम्योच्चैः क्षम्यतामिति सादरम्

সেই আশ্চৰ্য দেখি মই বিস্ময়ে ভৰি পৰিলোঁ; তাক প্ৰণাম কৰি সাদৰে উচ্চস্বৰে ক’লোঁ, “ক্ষমা কৰা হওক।”

Verse 134

को भवान्किमिदं रूपं कृतं सर्पमयं विभो । किं वा ते ब्रह्मशापोऽयं किं वा क्रीडा सदेदृशी

হে বিভো, আপুনি কোন? কিয় এই সৰ্পময় ৰূপ ধাৰণ কৰিলে? ই কি কোনো ব্ৰাহ্মণৰ শাপ, নে আপোনাৰ আশ্চৰ্য লীলা?

Verse 135

ततः प्रोवाच मां हृष्टः स नरः प्रश्रयान्वितः । शृणुष्वावहितो भूत्वा वृत्तांतं स्वं वदामि ते

তেতিয়া সেই নৰ আনন্দিত হৈ, বিনয়ভাৱে মোক ক’লে: “সাৱধান হৈ শুনা; মই তোমাক মোৰ সম্পূৰ্ণ বৃত্তান্ত ক’ম।”

Verse 136

अहमासं पुरा विप्र चमत्कारपुरोत्तमे । युवा परमतेजस्वी धनवान्सुसमृद्धिभाक्

“হে বিপ্ৰ (ব্ৰাহ্মণ), পূৰ্বে মই চমৎকাৰপুৰ নামৰ উত্তম নগৰত আছিলোঁ—যুৱক, পৰম তেজস্বী, ধনৱান আৰু মহাসমৃদ্ধিসম্পন্ন।”

Verse 138

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्र यात्रा व्यजायत । तत्र वादित्रघोषेण नादितं भुवनत्रयम्

“তাৰ পাছত কিছু সময়ৰ অন্তত তাত এক যাত্ৰা-উৎসৱ হ’ল; আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ ঘোষে এনে ধ্বনি উঠিল যেন ত্ৰিলোক ভৰি উঠিল।”

Verse 139

अथ तत्र समायाता मुनयः संशितव्रताः । देवस्य दर्शनार्थाय शतशोऽथ सहस्रशः

“তাৰ পাছত তাত দৃঢ় ব্ৰতধাৰী মুনিসকল আহি সমবেত হ’ল—শতশত আৰু সহস্ৰসহস্ৰ—দেৱৰ দর্শনৰ কামনাৰে।”

Verse 140

शैवाः पाशुपताश्चैव तथा कापालिकाश्च ये । महाव्रतधराश्चान्ये शिवभक्तिपरायणाः

শৈৱ, পাশুপত আৰু কপালিকসকল—আৰু আন মহাব্ৰতধাৰীসকল—সকলো শিৱভক্তিত পৰায়ণ হৈ আহিল।

Verse 141

एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथापरे । अब्भक्षाः फल भक्षाश्च शीर्णपर्णाशिनस्तथा

কিছুমানে একবাৰ আহাৰ ল’লে, কিছুমানে নিৰাহাৰেই থাকিলে; কিছুমানে বায়ুভক্ষ, কিছুমানে জলভক্ষ; কিছুমানে ফলভক্ষ, আৰু কিছুমানে শুকান পাতহে খাই থাকিলে।

Verse 142

तेऽभिवन्द्य यथान्यायं देवदेवं महेश्वरम् । उपाविष्टाः पुरस्तस्य कथाश्चक्रुः पृथग्विधाः

তেওঁলোকে বিধিমতে দেবদেৱ মহেশ্বৰক প্ৰণাম কৰি, তেওঁৰ সন্মুখত বহি নানা প্ৰকাৰৰ ধৰ্মকথা আলোচনা কৰিলে।

Verse 143

राजर्षीणां पुराणानां देवेन्द्राणां च हर्षिताः । दयाधर्मसमोपेतास्तथान्येऽपि च भूरिशः

হৰ্ষিত হৈ তেওঁলোকে ৰাজর্ষি, পুৰাণৰ প্ৰাচীন কাহিনী আৰু দেবেন্দ্ৰসকলৰ প্ৰসঙ্গ ক’লে; আৰু দয়া-ধৰ্মেৰে সমৃদ্ধ বহু আন লোকো তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 146

एवं महोत्सवे तत्र वर्तमाने महोदये । आगतो बहुभिः सार्धमहं यौवनगर्वितः

এইদৰে তাত মহোৎসৱ চলি থাকোঁতে—অতি মঙ্গলময় উদয়ৰ সময়ত—মইও বহুজনৰ সৈতে তাত আহিলোঁ, যৌৱনৰ গৰ্বে মত্ত হৈ।

Verse 147

शिवदर्शनविद्वेषी तमसा संवृताशयः । यात्रोत्सव विनाशाय प्रेरितोऽन्यैः सुदुर्जनैः

শিৱদৰ্শনক বিদ্বেষ কৰা, তমসাৰে আৱৃত অন্তঃকৰণ লৈ, মই আন দুষ্ট লোকৰ উচটনিত তীৰ্থ-যাত্ৰা-উৎসৱ ধ্বংস কৰিবলৈ প্ৰেৰিত হৈছিলোঁ।

Verse 148

जलसर्पं समादाय सुदीर्घं भीषणाकृतिम् । लेलिहानं मुहुर्जिह्वां जरया परया वृतम्

তেওঁ এডাল জল-সৰ্প উঠাই ল’লে—অতি দীঘল আৰু ভয়ংকৰ আকৃতিৰ; জিহ্বা বাৰে বাৰে লেলিহান, আৰু দেহ চূড়ান্ত জৰায় আৱৃত।

Verse 149

ततश्च क्षिप्तवांस्तत्र महाजनसमागमे । तं दृष्ट्वा विद्रुताः सर्वे जना मृत्युभयार्दिताः

তাৰ পাছত মহাজনৰ সমাগমত তেওঁ তাক তাত নিক্ষেপ কৰিলে। তাক দেখি মৃত্যুভয়ে কাতৰ হৈ সকলো লোক পলাই গ’ল।

Verse 150

तत्रासीत्तापसो नाम्ना सुप्रभः शंसितव्रतः । समाधिस्थः सुशिष्याढ्यस्तपसा दग्धकिल्बिषः

তাত সুপ্ৰভ নামৰ এজন তাপস আছিল, ব্ৰত-প্ৰশংসিত; সমাধিত স্থিত, সু-শিষ্যসমৃদ্ধ, আৰু তপস্যাৰে পাপ দগ্ধ কৰা।

Verse 151

निष्कंपां सुदृढामृज्वीं नातिस्तब्धां न कुंचिताम् । ग्रीवां दधत्स्थिरां यत्नाद्गात्रयष्टिं च सर्वतः

যত্নে তেওঁ গ্ৰীৱা স্থিৰ কৰি ধৰিলে—নিঃকম্প, অতি দৃঢ়, ঋজু; ন অতিস্তব্ধ ন কুঞ্চিত—আৰু সৰ্বতো গাত্ৰ-যষ্টি (দেহভঙ্গী) স্থিত ৰাখিলে।

Verse 152

संपश्यन्नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् । तालुमध्यगतेनैव जिह्वाग्रेणाचलेन च

সেই নিজৰ নাসিকাৰ অগ্ৰভাগলৈ চাই, দিশসমূহলৈ নাচাই; তালুৰ মধ্যভাগত স্থাপিত জিহ্বাৰ অগ্ৰভাগ অচল কৰি ৰাখিলে।

Verse 155

पश्यन्पद्मासनस्थं च वैदनाथं महेश्वरम् । यमक्षरं वदंत्येव सर्वगं सर्ववेदिनम्

সেই পদ্মাসনত উপবিষ্ট মহেশ্বৰ বৈদ্যনাথক দৰ্শন কৰিলে—যাকেই ‘অক্ষৰ’ বুলি কোৱা হয়, সৰ্বব্যাপী আৰু সৰ্বজ্ঞ।

Verse 156

अनिंद्यं चाप्यभेद्यं च जरामरणवर्जितम् । पुलकांचितसर्वांगो योगनिद्रावशंगतः

নিৰ্দোষ আৰু অভেদ্য, জৰা-মৰণৰ পৰা মুক্ত; ৰোমাঞ্চে সৰ্বাঙ্গ কঁপিল—সেই যোগনিদ্ৰাৰ বশত প্ৰবিষ্ট হ’ল।

Verse 158

अंगुष्ठतर्जनीयोगं कृत्वा हृदयसंगतम् । एवं तत्रोपविष्टस्य स सर्पस्तस्य विग्रहम्

অঙ্গুষ্ঠ আৰু তৰ্জনী যোগ কৰি হৃদয়ত স্থাপন কৰিলে; এইদৰে তাত উপবিষ্ট থাকোঁতে সেই সৰ্পে তেওঁৰ দেহ-ৰূপৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 159

वेष्टयामास भोगेन निश्चलस्य महात्मनः । एतस्मिन्नंतरे शिष्यस्तस्यासीत्सुतपोऽन्वितः

সেই সৰ্পে নिश्चল মহাত্মাক নিজৰ ভোগেৰে পেচাই ধৰিলে, দেহেৰে বেষ্টন কৰিলে। এই সময়তে তেওঁৰ শিষ্য সু-তপস্যায় যুক্ত হৈ তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 160

श्रीवर्धनैतिख्यातो नानाशास्त्रकृतश्रमः । स दृष्ट्वा सर्पभोगेन समंताद्वेष्टितं गुरुम्

শ্ৰীৱৰ্ধন নামে খ্যাত, নানা শাস্ত্ৰ অধ্যয়নত পৰিশ্ৰম কৰা তেওঁ সাপৰ কুণ্ডলীৰে চাৰিওফালে বেষ্টিত গুৰুক দেখা পালে।

Verse 161

नातिदूरस्थितं मां च ज्ञात्वा तत्कर्मकारिणम् । उवाच परुषं वाक्यं कोपसंरक्तलोचनः

মইও ওচৰত থিয় হৈ থকা আৰু সেই কৰ্মৰ কৰ্তা মই নিজেই বুলি জানি, ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা চকুৰে তেওঁ কঠোৰ বাক্য ক’লে।

Verse 162

स्फुरताधरयुग्मेन बाष्पगद्गदया गिरा । मया चेत्सुतपस्तप्तं गुरुशुश्रूषया सदा

কঁপা ঠোঁটযুগল আৰু চকুপানীত ৰুদ্ধ হোৱা কণ্ঠস্বৰে (তেওঁ ক’লে:) “যদি মই সঁচাকৈ উত্তম তপস্যা কৰিছোঁ, সদায় গুৰুশুশ্ৰূষাৰ ভক্তিৰে…”

Verse 163

निर्विकल्पेन चित्तेन यदि ध्यातो महेश्वरः । तेन सत्येन दुष्टोऽयं पापात्मा ब्राह्मणाधमः । ईदृक्कायो भवत्वाशु गुरुर्मे येन धर्षितः

“যদি নিৰ্বিকল্প চিত্তে মই মহেশ্বৰক ধ্যান কৰিছোঁ—সেই সত্যৰ বলত এই দুষ্ট পাপী, ব্ৰাহ্মণৰ অধম, তৎক্ষণাৎ মোৰ দৰে দেহধাৰী হওক; কিয়নো ই মোৰ গুৰুক অপমান কৰিছে।”

Verse 164

अथाहं सर्पतां प्राप्तस्तत्क्षणादेव दारुणाम् । पश्यतां सर्वलोकानां वदतां साधुसाध्विति

তেতিয়াই মই তৎক্ষণাৎ ভয়ংকৰ সৰ্প-অৱস্থালৈ পৰিণত হ’লোঁ; সকলো লোকে চাই থাকি “সাধু সাধু” বুলি ক’লে।

Verse 165

अथ गत्वा समाधेः स पर्यंतं संयतो मुनिः । ददर्श निज गात्रस्थं द्विजिह्वं दारुणाकृतिम्

তাৰ পিছত সংযত মুনি সমাধিৰ অন্তলৈ গৈ, নিজৰ দেহত দাৰুণ আকৃতিৰ দ্বিজিহ্বা (দুই-জিভা) ভয়ংকৰ ৰূপ দেখা পালে।

Verse 166

अथ सर्पाकृतिं मां च दुःखेन महतान्वितम् । तटस्थं भयसंत्रस्तं तथा सर्वजनं तदा

তাৰ পিছত তেওঁ মোক সৰ্প-ৰূপত, মহাদুঃখে আচ্ছন্ন, ভয়ে কঁপা অৱস্থাত তটৰ কাষত আঁতৰি থিয় হৈ থকা, আৰু সেই সময়ত সকলো লোককো ভয়াতুৰ দেখা পালে।

Verse 168

न मे प्रियं कृतं शिष्य त्वयैतत्कर्म कुर्वता । शपता ब्राह्मणं दीनंनैष धर्मस्तपस्विनाम्

“শিষ্য, এই কৰ্ম কৰি তুমি মোৰ প্ৰিয় কাম কৰা নাই—এজন দীন ব্ৰাহ্মণক শাপ দি। এইটো তপস্বীৰ ধৰ্ম নহয়।”

Verse 169

समो मानेऽपमाने च समलोष्टाश्मकांचनः । तपस्वी सिद्धिमायाति सुहृच्छत्रुसमाकृतिः

মান আৰু অপমানত সম, মাটিৰ ঢেলা, শিল আৰু সোণক একে দৃষ্টিত দেখা, আৰু বন্ধু-শত্ৰুকো সমান ভাবা—এনে তপস্বীয়ে সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 170

तस्मादजानता वत्स शप्तोऽयं ब्राह्मणस्त्वया । बाल्यभावात्प्रसादोऽस्य भूयोयुक्तो ममाज्ञया

“সেয়ে, সেয়ে, অজানিতে তোমাৰ দ্বাৰাই এই ব্ৰাহ্মণ শপ্ত হ’ল। তোমাৰ বাল্য-অপরিপক্বতাৰ বাবে, মোৰ আজ্ঞা অনুসাৰে এতিয়া তুমি তেওঁলৈ আৰু অধিক অনুগ্রহ বৃদ্ধি কৰা, যাতে দোষ নাশ হয়।”

Verse 171

अथ श्रीवर्धनः प्राह प्रणिपत्य निजं गुरुम् । अमर्षवशमापन्नः कृतांजलिपुटः स्थितः

তেতিয়া শ্ৰীবৰ্ধনে নিজৰ গুৰুক প্ৰণাম কৰি ক’লে; ক্ৰোধৰ বশত থাকিলেও, কৰযোৰে থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 172

अज्ञानाद्यदिवा ज्ञानान्मया यद्व्याहृतं वचः । तत्तथैव न संदेहस्तस्मान्मौनं गुरो कुरु

অজ্ঞানতাবশত বা সত্য জ্ঞানৰ পৰা মই যি বাক্য উচ্চাৰণ কৰিছোঁ, সেয়া তেনেদৰেই সত্য—সন্দেহ নাই। সেয়ে, হে গুৰু, মৌন অৱলম্বন কৰক।

Verse 173

न मृषा वचनं प्रोक्तं स्वैरेणापि गुरो मया । किं पुनर्यत्तवार्थाय तस्मान्मौनं समाचर

হে গুৰু, অসাৱধানতাতোও মই মিছা কথা কোৱা নাই; তেন্তে আপোনাৰ উদ্দেশ্যৰ বিষয়ে কিদৰে মিছা ক’ম? সেয়ে মৌন আচৰণ কৰক।

Verse 174

पश्चादुदयते सूर्यः शोषं याति महार्णवः । अपि मेरुश्च शीर्येत न मे स्यादन्यथा वचः

সূৰ্য পশ্চিমত উদয় হ’ব পাৰে, মহাসাগৰ শুকাই যাব পাৰে, মেরু পৰ্বতো ভাঙি পৰিব পাৰে—তথাপি মোৰ বাক্য অন্যথা নহ’ব।

Verse 175

तमुवाच गुरुः शिष्यं स पुनः श्लक्ष्णया गिरा । जानाम्यहं न ते वाणी कथंचिज्जायतेऽन्यथा

তেতিয়া গুৰুৱে শিষ্যক পুনৰ কোমল বাক্যে ক’লে—“মই জানো, তোমাৰ বাণী কোনোপধ্যেই অন্যথা নহয়।”

Verse 176

सदा शिष्यो वयःस्थोपि शासनीयः प्रयत्नतः । किं पुनर्बाल एव त्वं तेन त्वां वच्मि भूरिशः

শিষ্য বয়সস্থ হলেও সদায় যত্নে শাসনীয়; তুমিতো এতিয়াও বালক—সেইবাবে মই তোমাক পুনঃপুনঃ উপদেশ দিছোঁ।

Verse 177

धर्मं न व्ययते कोऽपि मुनीनां पूर्वसंचितम् । तपोधर्मविहीनानां गतिस्तेषां न विद्यते

পূৰ্বকালৰ মুনিসকলে সঞ্চিত কৰা ধৰ্ম কাকোৱে ক্ষয় কৰিব নোৱাৰে; কিন্তু তপস্যা আৰু ধৰ্মবিহীন লোকৰ কোনো শুভ গতি নাই।

Verse 178

तस्मात्क्षमां पुरस्कृत्य वर्तितव्यं तपस्विभिः

সেইহেতু তপস্বীসকলে ক্ষমাক আগত ৰাখি আচৰণ কৰিব লাগে।

Verse 179

न पापं प्रति पापः स्याद्बुद्धिरेषा सनातनी । आत्मनैव हतः पापो यः पापं तु समाचरेत्

পাপৰ প্ৰতি পাপে উত্তৰ দিয়া উচিত নহয়—এই বোধ সনাতন। যি পাপ আচৰে, সি নিজৰ দ্বাৰাই বিনষ্ট হয়।

Verse 180

दग्धः स दहते भूयो हतमेवनिहंति च । सम्यग्ज्ञानपरित्यक्तो यः पापे पापमाचरेत्

যি দগ্ধ, সি পুনৰ দহে; যি নিহত, সি পুনৰ নিধন কৰে। সম্যক জ্ঞান ত্যাগ কৰি যি পাপৰ প্ৰতি পাপ আচৰে, সি বিনাশকেই বৃদ্ধি কৰে।

Verse 181

उपकारिषु यः साधुः साधुत्वे तस्य को गुणः । अपकारिषु यः साधुः कीर्त्यते जनैः

যি কেৱল উপকাৰ কৰোঁতাসকলৰ প্ৰতি সাধু হয়, তেনে সাধুত্বৰ বিশেষ গুণ কি? কিন্তু যি অপকাৰ কৰোঁতাসকলৰ প্ৰতিও সাধু থাকে, তাক জনসাধাৰণে প্ৰশংসা কৰে।

Verse 182

एवमुक्त्वा स तं शिष्यं ततो मामिदमब्रवीत् । दयया परया युक्तः सुव्रतः शंसितव्रतः

এইদৰে কৈ সি নিজৰ শিষ্যক, তাৰ পাছত মোক এই বাক্য ক’লে। পৰম দয়াৰে যুক্ত, সুব্ৰত—ব্ৰতাচৰণত খ্যাত—এইদৰে ক’লে।

Verse 183

नान्यथा वचनं भावि मम शिष्यस्य पन्नग । कञ्चित्कालं प्रतीक्षस्व तस्मात्सर्पवपुःस्थितः

“হে পন্নগ, মোৰ শিষ্যৰ বাক্য অন্যথা নহ’ব; নিশ্চয় সেয়া ফলিব। সেয়ে কিছুকাল অপেক্ষা কৰা, আৰু সৰ্প-ৰূপতে অৱস্থিত থাকা।”

Verse 184

सर्प उवाच । कस्मिन्काले मुनिश्रेष्ठ शापो मेऽस्तमुपैष्यति । प्रसादं कुरु दीनस्य शापस्याज्ञानिनस्तथा

সৰ্পে ক’লে: “হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ শাপ কেতিয়া অন্ত পৰিব? মই দীন, শাপৰ স্বৰূপ নাজানোঁতা; মোৰ ওপৰত কৃপা কৰা।”

Verse 185

सुव्रत उवाच । मुहूर्तमपि गीतादि यः करोति शिवालये । न तस्य शक्यते कर्तुं संख्या धर्मस्य भद्रक

সুব্ৰতে ক’লে: “হে ভদ্ৰক, যি জনে শিৱালয়ত এক মুহূৰ্তমাত্ৰো গীত আদি কৰে, তাৰ লাভ হোৱা ধৰ্মফল গণনা কৰিব নোৱাৰি।”

Verse 186

मुहूर्तमपि यो विघ्नं करोति च महोत्सवे । तस्य पापस्य नो संख्या कर्तुं शक्या हि केनचित्

মহোৎসৱৰ সময়ত যি কোনোবাই এক মুহূৰ্ত্তোলৈও বাধা সৃষ্টি কৰে, তাৰ পাপৰ পৰিমাণ কোনোেও গণনা কৰিব নোৱাৰে।

Verse 188

शैवं षडक्षरं मंत्रं योजपेच्छ्रद्धयान्वितः । अपि ब्रह्मवधा त्पापं जातं तस्य प्रणश्यति

শ্ৰদ্ধাৰে যি শৈৱ ষড়ক্ষৰ মন্ত্র জপ কৰে, তাৰ ব্ৰাহ্মণবধৰ পৰা জন্মা পাপো নাশ হয়।

Verse 189

दशभिर्दिनजं पापं विंशत्या वत्सरोद्भवम् । षडक्षरस्य जाप्येन पापं क्षालयते नरः

দশবাৰ (জপে) দিনজন্ম পাপ ধোৱাই যায়; বিশবাৰে বছৰৰ সঞ্চিত পাপ। ষড়ক্ষৰ জপেৰে নৰে পাপ পৰিষ্কাৰ কৰে।

Verse 190

तस्मात्त्वं जलमध्यस्थस्तं मंत्रं जप सादरम् । येन पापं क्षयं याति कृतमप्यन्यजन्मनि

সেয়ে তুমি জলমধ্যত স্থিত হৈ সেই মন্ত্র শ্ৰদ্ধাৰে জপ কৰা; যাৰ দ্বাৰা অন্য জন্মত কৰা পাপো ক্ষয়লৈ যায়।

Verse 191

यदा त्वां जलमध्यस्थं वत्सोनाम द्विजो रुषा । ताडयिष्यति दण्डेन तदा मोक्षमवाप्स्यसि

যেতিয়া তুমি জলমধ্যত থাকিবা, তেতিয়া ৰোষেৰে ‘ৱৎসোনা’ নামৰ এজন দ্বিজে দণ্ডেৰে তোমাক আঘাত কৰিব; তেতিয়াই তুমি মোক্ষ লাভ কৰিবা।

Verse 192

तस्माद्गच्छ द्रुतं सर्प स्थानादस्माज्जलाशये । किञ्चिदिष्टं मया प्रोक्तो विरराम स सन्मुनिः

সেয়ে, হে সৰ্প, এই স্থানৰ পৰা সোনকালে এই জলাশয়লৈ গুচি যা। ময়ে যি হিতকৰ আৰু ইষ্ট কথা ক’লোঁ, সেয়া কৈ সেই সত্য মুনি তেতিয়া নীৰৱ হ’ল।

Verse 193

ततोऽहं दुःखसंयुक्तः संप्राप्तोऽत्र जलाशये । षडक्षरं जपन्मन्त्रं नित्यमेव व्यवस्थितः

তাৰ পাছত দুখেৰে সংযুক্ত হৈ মই ইয়ালৈ এই জলাশয়ত উপস্থিত হ’লোঁ। আৰু প্ৰতিদিন অচলভাৱে স্থিৰ হৈ ছয়-অক্ষৰীয়া মন্ত্ৰ সদায় জপ কৰি থাকিলোঁ।

Verse 194

त्वत्प्रसादादहं मुक्तः सर्पत्वाद्ब्राह्मणोत्तम । किं करोमि प्रियं तेऽद्य तस्माच्छीघ्रतरं वद

তোমাৰ প্ৰসাদত, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, মই সৰ্পত্বৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ। আজি তোমাৰ প্ৰিয়সেৱা কি কৰিম? সেয়ে সোনকালে কোৱা।

Verse 195

वत्सोनाम न सन्देहः स त्वं यः कीर्तितो मम । सुव्रतेन विमानं मे पश्यैतदुपसर्पति

তোমাৰ নাম বৎস—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই; তুমি সেইজনেই, যাক মই উল্লেখ কৰিছিলোঁ। তোমাৰ শুভব্ৰতৰ বলত চোৱা: মোৰ দিব্য বিমান ইয়ালৈ ওচৰ চাপি আহিছে।

Verse 196

ततः प्रोक्तो मया सम्यक्स सर्पो दिव्यरूपधृक् । भगवन्नुपदेशं मे किञ्चिद्देहि शुभाव हम्

তাৰ পাছত মই দিব্যৰূপধাৰী হৈ উঠা সেই সৰ্পক যথাযথভাৱে সম্বোধন কৰিলোঁ। ‘হে ভগৱান, মোৰ বাবে মঙ্গলদায়ক কিছুমান উপদেশ দিয়া।’

Verse 197

येन नो जायते दुःखं प्रियलोपसमुद्भवम् । न दारिद्यं न च व्याधिर्न च शत्रुपराभवः

যাৰ দ্বাৰা প্ৰিয় বস্তু হেৰুৱাৰ পৰা জন্মা দুখ নুঠে; ন দাৰিদ্ৰ্য, ন ব্যাধি, আৰু ন শত্রুৰ হাতত পৰাজয়।

Verse 198

अथोवाच स मां भूयः सोत्सुकः पुरुषोत्तमः । प्रश्नभारः समाख्यातस्त्वया मम द्विजोत्तम

তাৰ পাছত সেই উৎকণ্ঠিত পুৰুষোত্তম পুনৰ মোক ক’লে: ‘হে দ্বিজোত্তম, তুমি মোৰ আগত তোমাৰ প্ৰশ্নসমূহৰ সম্পূৰ্ণ ভাৰ প্ৰকাশ কৰিলা।’

Verse 199

न चैतच्छक्यते वक्तुं विमाने समुपस्थिते । विस्तरात्तु ततो वच्मि संक्षेपेण तव द्विज

এতিয়া বিমান উপস্থিত হোৱাৰ বাবে এই কথা বিস্তাৰে ক’ব নোৱাৰি। সেয়ে, হে দ্বিজ, মই তোমাক সংক্ষেপে ক’ম।

Verse 200

शैवः षडक्षरो मन्त्रो नृणामशुभहारकः । स त्वया शक्तितो विप्र जपनीयो दिवानिशम्

শৈৱ ষড়ক্ষৰ মন্ত্র নৰলোকৰ অশুভ নাশ কৰে। হে বিপ্ৰ, তোমাৰ শক্তি অনুসাৰে দিন-ৰাতি ইয়াৰ জপ কৰা উচিত।

Verse 201

ततः प्राप्स्यत्यसंदिग्धं यद्यद्वांछसि चेतसा । स्वर्गं वा यदि वा मोक्षं विमुक्तः सर्वपातकैः

সেই সাধনাৰ ফলত তুমি নিঃসন্দেহে মনত যি যি কামনা কৰা, সেয়া পাবা—স্বৰ্গ হওক বা মোক্ষ—আৰু সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হ’বা।

Verse 202

मया हि सुमहत्पापं सर्वदा समनुष्ठितम् । तत्रापि मंत्रमाहात्म्यात्प्राप्ता लोका महोदयाः

নিশ্চয় মই সদায় অতি মহাপাপ আচৰণ কৰিছিলোঁ; তথাপি মন্ত্ৰৰ মাহাত্ম্যবলে মই মহোদয়সমৃদ্ধ উচ্চ লোকসমূহ লাভ কৰিলোঁ।

Verse 203

एको दानानि सर्वाणि यच्छति श्रद्धयान्वितः । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

এজন শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ সকলো প্ৰকাৰ দান কৰে; আনজন ষড়ক্ষৰ মন্ত্ৰ জপে—দুয়োৰ ফল সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 204

सर्वतीर्थाभिषेकं च कुरुतेऽन्यो नरो द्विज । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

হে দ্বিজ, এজন নৰে সকলো তীৰ্থত অভিষেক-স্নান কৰে; আনজন ষড়ক্ষৰ মন্ত্ৰ জপে—দুয়োৰ ফল সমান বুলি কোৱা হয়।

Verse 205

चांद्रायणसहस्रं तु कुरुतेऽन्यो यथोचितम् । षडक्षरं जपेदन्यो मंत्रं ताभ्यां समं फलम्

আন এজন নৰে বিধিমতে সহস্ৰ চাঁদ্ৰায়ণ পালন কৰে; আনজন ষড়ক্ষৰ মন্ত্ৰ জপে—তাৰ ফলও সেইসমান বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 206

वर्षास्वाकाशशायी च हेमंते सलिलाशयः । पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे यावद्वर्षशतं नरः

এজন নৰে বৰ্ষাকালত আকাশতলত শয়ন কৰে, হেমন্তত জলে বাস কৰে, আৰু গ্ৰীষ্মত পঞ্চাগ্নি সাধনা কৰে—এইদৰে পূৰ্ণ শতবৰ্ষ।

Verse 207

अन्यः षडक्षरं मन्त्रं शुचिः श्रद्धासमन्वितः । जपेदहर्निशं मर्त्यः फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

কিন্তু অন্য এজন শুচি আৰু শ্ৰদ্ধাসম্পন্ন ব্যক্তি ছয়-অক্ষৰীয় মন্ত্ৰ দিন-ৰাত জপ কৰে; তাৰ ফল সেই (শতবৎসৰীয়া তপস্যা)-ৰ সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 208

पितृपक्षे सदा चैको गयायां श्राद्धमाचरेत् । अन्यः षडक्षरं मन्त्रं जपेत्ताभ्यां समं फलम्

পিতৃপক্ষত এজন সদায় গয়াত শ্ৰাদ্ধ আচৰে; আন এজন ছয়-অক্ষৰীয় মন্ত্ৰ জপ কৰে—দুয়োৰ ফল সমান।

Verse 209

गोसहस्रं ददात्येकः कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

এজন কাৰ্ত্তিক মাহত জ্যেষ্ঠ-পুষ্কৰত হাজাৰ গাই দান কৰে; আন এজন ছয়-অক্ষৰীয় মন্ত্ৰ জপ কৰে—দুয়োৰ ফল সমান।