Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 120

Devanagari script

विद्याविक्रयकर्तॄणां यत्पापं समुदाहृतम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

Transliteration

vidyāvikrayakartṝṇāṃ yatpāpaṃ samudāhṛtam | tanme syādyadi no hanmi sarpaṃ dṛṣṭivaśaṃ gatam

Translation

বিদ্যা বিক্ৰী কৰোঁতাসকলৰ বাবে যি পাপ ঘোষণা কৰা হৈছে—সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক, যদি মই মোৰ দৃষ্টিৰ অধীন হোৱা এই সাপটোক নাহঁতোঁ।

Word by Word

• विद्या-विक्रय-कर्तॄणाम्: of the sellers of knowledge
• विद्या-विक्रय-कर्तॄणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + विक्रय (प्रातिपदिक) + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—विद्यायाः विक्रयस्य कर्तारः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• समुदाहृतम्: declared, stated
• समुदाहृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उद् + आ + हृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; पापम् इति विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• मे: to me / of me
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• हन्मि: I kill
• हन्मि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• सर्पम्: a snake
• सर्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दृष्टि-वशम्: under (my) gaze’s control
• दृष्टि-वशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—दृष्टेः वशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• गतम्: gone, having come (into that state)
• गतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्पम् इति विशेषणम्

Speaker

Unspecified narrator within Nāgara-khaṇḍa Tīrtha-māhātmya (deductively: Sūta relating a tale/dialogue)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The speaker renews the conditional self-curse, now invoking the sin of selling knowledge; the serpent remains the immediate object, but the moral spotlight shifts to the sanctity of learning and transmission.

Characters & Entities

• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred learning is portrayed as a trust rather than a commodity; moral culpability is invoked through vow rhetoric.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it belongs to a chapter within a tīrtha-glorifying section.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this shloka.