Adhyaya 269

Verse 1

सूत उवाच । कपालेशस्य माहात्म्यं श्रूयतामधुना द्विजाः । चतुर्थस्य महाभागास्तत्र क्षेत्रे स्थितस्य च

সূতে ক’লে: হে দ্বিজসকল, এতিয়া কপালেশৰ মাহাত্ম্য শুনা—সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিষ্ঠিত চতুৰ্থ পূজনীয় (লিঙ্গ/দেৱতা)ৰ মহিমা, হে মহাভাগসকল।

Verse 2

श्रुतमात्रेण येनात्र नरः पापात्प्रमुच्यते

ইয়াত কেৱল শুনা মাত্ৰেই মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रयाणां चैव लिंगानां पूर्वोक्तानां महामते । श्रुतास्माभिः समुत्पत्तिःकपालेश्वरवर्जिता । केनायं स्थापितो देवः कपालेश्वरसंज्ञितः

ঋষিসকলে ক’লে: হে মহামতে! পূৰ্বে উল্লিখিত তিন লিঙ্গৰ উৎপত্তি আমি শুনিলোঁ, কিন্তু কপালেশ্বৰ ব্যতীত। এই কপালেশ্বৰ নামে দেৱতা কোনে স্থাপন কৰিলে?

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्पूजिते च वदस्व नः

আমাক কোৱা: কেৱল দৰ্শন কৰিলেই কি ফল হয়, আৰু পূজা কৰিলে কি ফল লাভ হয়?

Verse 5

सूत उवाच । इंद्रेण स्थापितः पूर्वमेष देवो द्विजोत्तमाः । कपालेश्वसंज्ञस्तु ब्रह्महत्या विमुक्तये

সূত ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল! এই দেৱতাক পূৰ্বে ইন্দ্ৰই স্থাপন কৰিছিল। ই কপালেশ্বৰ নামে খ্যাত, আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্তিৰ বাবে আৰাধিত।

Verse 7

तत्प्रभावत्सुरश्रेष्ठ स्तया मुक्ते द्विजोत्तमाः । पापं पूरुषदानेन इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । अन्योऽपि यो नरस्तं च पूजयित्वा प्रभक्तितः । प्रयच्छेद्ब्राह्मणेन्द्राय शुद्धये पापपूरुषम् । स मुच्येत्पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

হে দ্বিজোত্তমসকল! সেই (কপালেশ্বৰ)ৰ প্ৰভাৱত দেৱশ্ৰেষ্ঠ ইন্দ্ৰক তাই (ব্ৰহ্মহত্যা) মুক্ত কৰিলে। ‘পাপ পুৰুষ দান কৰিলে পাপ দূৰ হয়’—ইয়াই বৈদিক শ্রুতি। আন যিকোনো মানুহেও গভীৰ ভক্তিৰে তাক পূজা কৰি, শুদ্ধিৰ বাবে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠক পাপ-পুৰুষ দান কৰিলে, ব্ৰহ্মহত্যাজনিত ভয়ংকৰ পাতকৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 8

दक्षिणामूर्तिमासाद्य प्रोवाचेदं बृहस्पतिः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गत्वा तं वीक्ष्य शंकरम्

দক্ষিণামূৰ্তিৰ ওচৰলৈ গৈ বৃহস্পতিয়ে এই কথা ক’লে: “হাটকেশ্বৰজ ক্ষেত্ৰলৈ যোৱা; তাত গৈ শংকৰক দৰ্শন কৰা।”

Verse 9

यो ददाति शरीरं च कृत्वा हेममयं ततः । मुच्यते नात्र संदेहः पातकैः पूर्वसंयुतैः

যি জনে হেমময় দেহ-প্ৰতিমা বিধিপূৰ্বক দান কৰে, সি নিশ্চয়েই পূৰ্বে সঞ্চিত পাপসমূহৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 10

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता सुरेन्द्रस्य हि सूतज । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতপুত্ৰ, সুৰেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰৰ ওপৰত ব্ৰহ্মহত্যা কেনেকৈ আহিল? এই সকলো আমাক কোৱা; আমাৰ কৌতূহল অতি মহান।

Verse 11

कपालेश्वरसंज्ञस्तु कथं देवोऽत्र संस्थितः । ब्रह्महत्या कथं नष्टा तत्प्रभावाद्दिवस्पतेः

কপালেশ্বৰ নামেৰে এই ঠাইত দেৱতা কেনেকৈ প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল? আৰু সেই (ধাম/দেৱতা)ৰ প্ৰভাৱত দিৱস্পতি ইন্দ্ৰৰ ব্ৰহ্মহত্যা কেনেকৈ নাশ হ’ল?

Verse 12

स पापपूरुषो देयो विधिना केन सूतज । कैर्मंत्रैः स हि देयः कैश्चैव ह्युपस्करैः

হে সূতপুত্ৰ, সেই ‘পাপ-পুৰুষ’ক কোন বিধিৰে দান কৰিব লাগে? কোন কোন মন্ত্রেৰে দান কৰিব, আৰু কোন কোন উপকৰণ-সামগ্ৰীৰে?

Verse 13

दर्शनात्पूजनाच्चापि किं फलं जायते नृणाम् । अदत्त्वा स्वशरीरं वा पूजया केवलं वद

কেৱল দর্শন আৰু পূজনৰ দ্বাৰা মানুহে কি ফল লাভ কৰে? আৰু যদি কোনোবাই নিজৰ দেহ (প্ৰতীক ৰূপে) দান নকৰে, তেন্তে কেৱল পূজাৰ দ্বাৰা কি লাভ হয়—আমাক কোৱা।

Verse 14

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यां श्रुत्वापि महाभागा नरः पापात्प्रमुच्यते

সূতে ক’লে: মই তোমালোকক এই প্ৰাচীন কাহিনী কীৰ্তন কৰিম; এই কাহিনী মাত্ৰ শুনিলেও, হে ভাগ্যৱানসকল, মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 15

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि विहितैरन्यजन्मजैः । दृष्टमात्रेण येनात्र पातकात्तद्दिनोद्भवात् । मुच्यते नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

অজ্ঞানত আহিলেও বা সম্পূৰ্ণ জ্ঞানসহ আহিলেও—অন্য জন্মত কৰা কৰ্মৰ ফলত সঞ্চিত পাপৰ ভাৰ লৈ—ই তীৰ্থ মাত্ৰ দৰ্শন কৰিলেই, সেই দিনেই ফল ধৰা পাপৰ পৰা মুক্তি হয়। ইয়াত সন্দেহ নাই; এই সত্য মই ঘোষণা কৰিলোঁ।

Verse 16

पुरा त्वष्टुः सुतो जज्ञे वृत्रो हि द्विजसत्तमाः । पुलोमदुहितुः पार्श्वाद्विभावर्याः सुवीर्यवान्

প্ৰাচীন কালত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, ত্বষ্টৃৰ পুত্ৰ বৃত্ৰ জন্মিল—পুলোমানৰ কন্যা বিভাৱৰীৰ পাৰ্শ্ব (গৰ্ভ)ৰ পৰা—অতি পৰাক্ৰমী।

Verse 17

स बाल एव धर्मात्मा आसीत्सर्वजनप्रियः । दानवं भावमुत्सृज्य द्विजभक्तिपरायणः

সেইজন শিশু অৱস্থাতেই ধৰ্মাত্মা আছিল আৰু সকলো লোকৰ প্ৰিয়। দানৱৰ স্বভাৱ ত্যাগ কৰি, দ্বিজসকল (ব্ৰাহ্মণ)ৰ ভক্তিত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হ’ল।

Verse 18

स गत्वा पुष्करारण्यं परमेण समाधिना । तोषयामास देवेशं पद्मजं तपसि स्थितः

সেই পুষ্কৰ অৰণ্যলৈ গৈ পৰম সমাধিত তপস্যাত স্থিত হৈ, দেৱেশ—পদ্মজ ব্ৰহ্মাক সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 19

तस्य तुष्टः स्वयं ब्रह्मा दृष्टिगोचरमागतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति किं ते कृत्यं करोम्यहम्

তেওঁত সন্তুষ্ট হৈ স্বয়ং ব্ৰহ্মা দৃষ্টিগোচৰলৈ আহিল আৰু ক’লে—“মই বৰদাতা; কোৱা, তোমাৰ কোন কাৰ্য মই সম্পন্ন কৰোঁ?”

Verse 20

वृत्र उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव ब्राह्मणत्वं प्रयच्छ मे । ब्राह्मणत्वं समासाद्य साधयामि परं पदम्

বৃত্ৰ ক’লে—“হে দেৱ! যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট, তেন্তে মোক ব্ৰাহ্মণত্ব দান কৰা। ব্ৰাহ্মণত্ব লাভ কৰি মই পৰম পদ সাধন কৰিম।”

Verse 21

तेन किंचिदसाध्यं न ब्राह्मण्येन भवेन्मम । ब्राह्मणेन समं चान्यन्न किंचित्प्रतिभाति मे

সেই ব্ৰাহ্মণত্বে মোৰ বাবে একোৱেই অসাধ্য নহ’ব; আৰু মোৰ দৃষ্টিত ব্ৰাহ্মণৰ সমান আন একো দেখা নাযায়।

Verse 22

परमं दैवतं किंचिन्न विप्राद्विद्यते परम् । तस्मान्मे हृत्स्थितं नान्यदपि राज्यं त्रिविष्टपे

বিপ্ৰৰ ওপৰত কোনো পৰম দেৱতা জনা নাযায়। সেয়ে মোৰ হৃদয়ত আন একো নাথাকে—ত্ৰিৱিষ্টপৰ স্বৰ্গীয় ৰাজ্যও নহয়।

Verse 23

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तुष्टस्तस्य पितामहः । ब्राह्मणत्वं स्वयं दत्त्वा ततः प्रोवाच सादरम्

সূত ক’লে—তাঁৰ বাক্য শুনি পিতামহ ব্ৰহ্মা সন্তুষ্ট হ’ল। নিজ হাতে ব্ৰাহ্মণত্ব দান কৰি, তাৰ পাছত সাদৰে তাক ক’লে।

Verse 24

मया त्वं विहितो विप्र पुत्र प्रकुरु वांछितम् । प्रसादयस्व सततं ब्राह्मणान्ब्रह्मवित्तमान्

হে পুত্ৰ, মই তোমাক বিধিপূৰ্বক ব্ৰাহ্মণ ৰূপে স্থাপন কৰিলোঁ। এতিয়া তুমি যি কামনা কৰা সেয়া সম্পন্ন কৰা, আৰু ব্ৰহ্মবিদ ব্ৰাহ্মণসকলৰ কৃপা সদায় লাভ কৰিবলৈ যত্ন কৰা।

Verse 25

ब्राह्मणैः सुप्रसन्नैश्च प्रीयंते सर्वदेवताः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीया द्विजोत्तमाः

যেতিয়া ব্ৰাহ্মণসকল গভীৰভাৱে প্ৰসন্ন হয়, তেতিয়া সকলো দেৱতাও প্ৰসন্ন হয়। সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে দ্বিজোত্তমসকলক সন্মান আৰু পূজা কৰা উচিত।

Verse 26

सूत उवाच । एवमुक्तस्तदा तेन वृत्रोऽभूद्ब्राह्मणस्ततः । ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतो ब्रह्मचर्यपरायणः

সূত ক’লে: তেতিয়া তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি, বৃত্ৰ তৎক্ষণাৎ ব্ৰাহ্মণ হ’ল—ব্ৰাহ্মণীয় তেজে সমন্বিত আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য্য-ধৰ্মত একাগ্ৰ।

Verse 27

तस्मिंस्तपसि संस्थे तु हता इंद्रेण दानवाः । वंशोच्छेदे समापन्ने दानवानां महात्मनाम्

তেওঁ যেতিয়া সেই তপস্যাত স্থিত আছিল, তেতিয়া ইন্দ্ৰে দানৱসকলক বধ কৰিলে; আৰু মহাত্মা দানৱবংশ বিনাশৰ প্ৰান্তত উপনীত হ’ল।

Verse 28

ततस्ते दानवाः सर्वे पराभूताः सुरैस्ततः । स्वं स्थानं संपरित्यज्य दुःखशोकसमन्विताः

তাৰ পিছত সেই সকলো দানৱ দেৱতাসকলৰ হাতত পৰাজিত হৈ, নিজৰ নিবাস ত্যাগ কৰিলে আৰু দুখ-শোকত আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 29

तन्मातरं पुरस्कृत्वा तत्सकाशमुपागताः । स च तां मातरं दृष्ट्वा वृतां तैश्च समन्वितः

মাতৃক আগত ৰাখি তেওঁলোকে তেওঁৰ সন্মুখলৈ আহিল। তেওঁ মাতৃক তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ঘেৰাও আৰু সঙ্গত হৈ থকা দেখি তেওঁলোকৰ আগমন লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 30

दानवैश्च पराभूतैस्तथाभूतां च मातरम् । किमागमनकृत्यं च दुःखितानां ममांतिके

দানৱসকল পৰাভূত আৰু মাতৃক তেনে অৱস্থাত দেখি তেওঁ সুধিলে— ‘দুখিত হৈ মোৰ ওচৰলৈ অহাৰ উদ্দেশ্য কি?’

Verse 31

दानवा ऊचुः । वयं देवैः पराभूता भवंतं शरणागताः । क्व यामोऽन्यत्र चाऽस्माकं त्वां विना नास्ति संश्रयः

দানৱসকলে ক’লে— ‘দেৱতাসকলৰ হাতত পৰাভূত হৈ আমি আপোনাৰ শৰণ লৈ আহিছোঁ। আন ক’লৈ যাম? আপোনাক বাদ দি আমাৰ কোনো আশ্ৰয় নাই।’

Verse 32

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः प्रोवाच सादरम् । देवानहं हनिष्यामि गम्यतां तत्र मा चिरम्

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি বৃত্ৰই সাদৰে ক’লে— ‘মই দেৱসকলক বধ কৰিম। তাতেই তৎক্ষণাৎ যোৱা—বিলম্ব নকৰিবা।’

Verse 33

तवागमनकृत्यं च मातः कथय सांप्रतम्

আৰু এতিয়া, হে মাতৃ, আপোনাৰ আগমনৰ উদ্দেশ্য ক’ওক।

Verse 34

मातोवाच । तथा कुरु महाभाग शीघ्रं दारपरिग्रहम् । वंशवृद्धौ प्रमाणं चेद्वाक्यं तव ममोद्भवम्

মাতৃয়ে ক’লে: হে মহাভাগ, তেনেকৈয়ে কৰা; শীঘ্ৰে বিবাহ কৰি গৃহস্থ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা। যদি বংশবৃদ্ধিয়েই প্ৰমাণ হয়, তেন্তে মোৰ কুলত জন্ম লোৱা সন্তানেৰে তোমাৰ এই বাক্য সিদ্ধ হওক।

Verse 35

एष एव परो धर्म एष एव परो नयः । पुत्रस्य जननीवाक्यं यत्करोति समाहितः

এইয়েই পৰম ধৰ্ম, এইয়েই সৰ্বোচ্চ নীতি—যে পুত্ৰে একাগ্ৰচিত্তে মাতৃৰ বাক্য পালন কৰে।

Verse 36

तथा स्त्रीणां पतिं मुक्त्वा नान्यास्ति भुवि देवता । जनन्यां जीवमानायां तथैव च सुतस्य च

তেনেদৰে, স্ত্ৰীসকলৰ বাবে স্বামীৰ বাহিৰে পৃথিৱীত আন কোনো দেৱতা নাই। তদ্ৰূপে, যেতিয়ালৈকে মাতা জীৱিত থাকে, পুত্ৰৰ বাবেও তেওঁৱেই সৰ্বোচ্চ আশ্ৰয়।

Verse 37

अतिक्रम्य च या नारी पतिं धर्मपरा भवेत् । तत्सर्वं विफलं तस्या जायते नात्र संशयः

যদি কোনো নাৰী স্বামীৰ সীমা লঙ্ঘি ‘ধৰ্মপৰা’ হ’ব খোজে, তেন্তে তাইৰ সেই সকলো কৰ্ম নিষ্ফল হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 38

पुत्रः स्वजननीवाक्यं योऽतिक्रम्य यथारुचि । करोति धर्मकृत्यानि तानि सर्वाणि तस्य च

যি পুত্ৰে নিজৰ মাতৃৰ বাক্য অতিক্ৰম কৰি নিজৰ ইচ্ছামতে ধৰ্মকৰ্ম কৰে, তাৰ সেই সকলো কৰ্মো নিষ্ফল হয়।

Verse 39

भवंति च तथा नूनं वृथा भस्महुतं यथा । अरण्ये रुदितानीव ऊषरे वापितानि च

সেয়া নিশ্চয়েই নিষ্ফল হয়—যেনে ভস্মত হোম-আহুতি ঢালা, যেনে অৰণ্যত কান্দোন, আৰু যেনে উষৰ মাটিত বীজ সিঁচা।

Verse 40

यथैव बधिरस्याग्रे गीतं नृत्यमचक्षुषः । तद्वन्मातृमतादन्यकृतं पुत्रस्य धर्मजम्

যেনে বধিৰৰ আগত গীত, আৰু অচক্ষুৰ বাবে নৃত্য—তেনেদৰে মাতৃৰ অভিপ্ৰায়ৰ বিপৰীতে পুত্ৰে কৰা ধৰ্মকর্ম সত্য ফল নেদিয়ে।

Verse 41

सर्वं कर्म न संदेहस्तेनाहं त्वामुपागता । बंधूनां वचनात्पुत्र दुःखार्ता च विशेषतः

সেয়ে হেতু, এই বিষয়ে কোনো সন্দেহ নথকাকৈ, মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ। আত্মীয়-স্বজনৰ কথাত, হে পুত্ৰ, আৰু বিশেষকৈ দুখে পীড়িত হৈ।

Verse 42

किं वा ते बहुनोक्तेन भूयो भूयश्च पुत्रक । आनृण्यं जायते यद्वत्पितॄणां तत्तथा शृणु

তোমাক বাৰে বাৰে বহুত ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন, প্ৰিয় পুত্ৰ? শুনা, পিতৃলোকৰ ঋণৰ পৰা যিদৰে মুক্তি হয়, সেই কথা।

Verse 43

तव वत्स प्रमाणं चेत्कुरुष्व च वचो मम । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः संचिंत्य चेतसि

হে বৎস, যদি মই তোমাৰ বাবে প্ৰমাণ হওঁ, তেন্তে মোৰ বাক্য পালন কৰা। তাইৰ বাক্য শুনি বৃত্ৰে মনত গভীৰভাৱে চিন্তা কৰিলে।

Verse 44

श्रुतिस्मृत्युक्तमार्गेण न मातुर्विद्यते परम् । स तथेति प्रतिज्ञाय आनिनाय परिग्रहम्

শ্ৰুতি-স্মৃতিত কোৱা পথ অনুসাৰে মাতৃৰ ওপৰতকৈ উচ্চ একো নাই। তেওঁ “তথাস্তु” বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি কৰ্তব্যৰ ভাৰ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 45

त्वष्टा तस्मै ददौ प्रीतस्ततो रत्नान्यनेकशः । संख्याहीनानि तस्यैव कुप्याकुप्यमनंतकम्

তাৰ পাছত ত্বষ্টা তেওঁত প্ৰসন্ন হৈ নানা প্ৰকাৰৰ ৰত্ন দিলে—গণনাতীত—আৰু মূল্যৱান তথা সাধাৰণ সামগ্ৰীৰো অক্ষয় ভঁৰাল দান কৰিলে।

Verse 46

हस्त्यश्वयानकोशाढ्यं सोऽभिषिक्तः पदे निजे । दानवानां महावीर्यो ब्राह्मण्येन समन्वितः

হাতী, ঘোঁৰা, যান-বাহন আৰু কোষাগাৰে সমৃদ্ধ তেওঁ নিজ ৰাজপদত অভিষিক্ত হ’ল। দানৱসকলৰ মাজত মহাবীৰ্য আৰু ব্ৰাহ্মণ্য-গৌৰৱে সমন্বিত আছিল।

Verse 47

अभिषिक्तं तदा वृत्रं स्वराज्ये तेऽसुरादयः । श्रुत्वाभिषेकं संहृष्टास्तस्य वृत्रस्य बांधवाः

যেতিয়া বৃত্ৰ নিজ স্বৰাজ্যত অভিষিক্ত হ’ল, তেতিয়া অসুৰ আদি তাৰ আত্মীয়সকল সেই অভিষেকৰ কথা শুনি অতিশয় আনন্দিত হ’ল।

Verse 48

दानवाश्च समाजग्मुर्ये तत्रासन्पुरोगताः । पातालाद्गिरिदुर्गाच्च स्थलदुर्गेभ्य एव च । कृतवैराः समं देवैः कोपेन महता वृताः

আৰু দানৱসকল একত্ৰিত হ’ল—যিসকল তাত অগ্ৰগণ্য আছিল—পাতালৰ পৰা, পৰ্বত-দুৰ্গৰ পৰা, আৰু সমতলভূমিৰ দুৰ্গসমূহৰ পৰাও আহিল। দেৱসকলৰ সৈতে দীৰ্ঘদিনৰ বৈৰ ধৰি, তেওঁলোক মহাক্ৰোধে আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 49

ततः प्रोत्साहितः सर्वैर्दानवैः स महाबलः । प्रस्थितः शत्रुनाशाय महेन्द्रभवनं प्रति

তেতিয়া সকলো দানৱৰ প্ৰেৰণা পাই সেই মহাবলী শত্রুনাশৰ উদ্দেশ্যে মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ ভৱনৰ ফালে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 50

शक्रोऽपि वृत्रमाकर्ण्य समायांतं युयुत्सया । सन्मुखः प्रययौ हृष्टः सर्वदेवसमन्वितः

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)য়ো শুনিলে যে বৃত্ৰ যুদ্ধ-ইচ্ছাৰে আগবাঢ়ি আহিছে; তেওঁ আনন্দিত হৈ সকলো দেৱতাসহ সন্মুখীন হ’বলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 51

ततः समभवद्युद्धं देवानां दानवैः सह । मेरुपृष्ठे सुविस्तीर्णे नित्यमेव दिवानिशम्

তাৰ পাছত দেৱ আৰু দানৱৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল; মেরুৰ বিস্তৃত পৃষ্ঠত ই দিন-ৰাতি নিৰন্তৰ চলি থাকিল।

Verse 52

नित्यं पराजयो जज्ञे देवानां दानवैः सह । तत्रोवाच गुरुः शक्र मा युद्धं कुरु देवप

দানৱৰ সৈতে সংঘৰ্ষত দেৱসকলৰ সদায় পৰাজয় ঘটিল। তেতিয়া গুৰুৱে শক্ৰক ক’লে, “হে দেৱপতি, এই যুদ্ধ নকৰিবা।”

Verse 53

वृत्रोऽयं दारुणो युद्धे बलद्वयसमन्वितः । चत्वारश्चाग्रतो वेदाः पृष्ठतः सशरं धनुः

“এই বৃত্ৰ যুদ্ধত ভয়ংকৰ, দ্বিবিধ বলসম্পন্ন। তাৰ আগত চাৰিওটা বেদ আছে, আৰু পিঠিত তীৰসহ ধনু আছে।”

Verse 54

तेन जेयतमो दैत्यस्तवैव च महाहवे । तस्मात्संधानमेतेन त्वं कुरुष्व शचीपते

সেই কাৰণেই মহাযুদ্ধত সেই দৈত্য তোমাৰ বাবে অতি দুৰ্জয় হয়। সেয়ে, হে শচীপতে (ইন্দ্ৰ), তুমি তাৰ সৈতে সন্ধি স্থাপন কৰা।

Verse 55

ततो विश्वासमाया तं जहि वज्रेण दानवम् । षडुपायै रिपुर्वध्य इति शास्त्रनिदर्शनम्

তাৰ বিশ্বাস জয় কৰাৰ কৌশলেৰে, বজ্ৰেৰে সেই দানৱক বধ কৰা। শাস্ত্ৰে দেখুৱাইছে—নীতিৰ ছয় উপায়েৰে শত্রুক দমন কৰিব লাগে।

Verse 56

भुंजानश्च शयानश्च दत्त्वा कन्यामपि स्वकाम् । विप्रदानेन संयोज्य कृत्वापि शपथं गुरुम् । मायाप्रपंचमासाद्य तस्मादेवं समाचर

সেই দানৱে খাই থাকক বা শুই থাকক, নিজে কামনা কৰা কন্যাও দান কৰিলেও; আৰু গুৰুক শপথেৰে বাঁধি, ব্ৰাহ্মণদানেৰে তাক দৃঢ় কৰিলেও—এই মায়াৰ জাল আৰু কৌশল আশ্ৰয় কৰি, সেয়ে এইদৰে আচৰণ কৰা।

Verse 57

इन्द्र उवाच । यद्येवं च स्वयं गत्वा त्वं विश्वासे नियोजय । तव वाक्येन विश्वासं नूनं यास्यति दानवः

ইন্দ্ৰ ক’লে: যদি তেনেহ’লে, তেন্তে তুমি নিজে গৈ তাক বিশ্বাসত নিয়োজিত কৰা। তোমাৰ বাক্যৰে নিশ্চয় সেই দানৱে বিশ্বাস লাভ কৰিব।

Verse 58

सूत उवाच । शक्रस्य मतमाज्ञाय प्रतस्थे च बृहस्पतिः । यत्र वृत्रः स्थितो दैत्यो युद्धार्थं कृतनिश्चयः

সূত ক’লে: শক্ৰৰ অভিপ্ৰায় বুজি বृहস্পতিয়ে যাত্ৰা কৰিলে সেই ঠাইলৈ, য’ত যুদ্ধৰ বাবে দৃঢ়নিশ্চয় হৈ দৈত্য বৃত্ৰ অৱস্থান কৰিছিল।

Verse 59

वृत्रोऽपि तं समालोक्य स्वयं प्राप्तं बृहस्पतिम् । सदैव द्विजभक्तः स हृष्टात्मा समपद्यत । विशेषात्प्रणिपत्योच्चैर्वाक्यमेतदभाषत

বৃত্ৰই স্বয়ং উপস্থিত বृहস্পতিকে দেখি অন্তৰত অতি আনন্দিত হ’ল; কিয়নো সি সদায় ব্রাহ্মণভক্ত আছিল। বিশেষ ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি সি উচ্চস্বৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 60

वृत्र उवाच । स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ किं करोमि प्रशाधि माम् । प्रिया मे ब्राह्मणा यस्मात्तस्मात्कीर्तय सांप्रतम्

বৃত্ৰ ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, আপোনাক স্বাগতম। মই কি কৰিম? মোক আদেশ কৰক। যিহেতু ব্রাহ্মণসকল মোৰ প্ৰিয়, সেয়ে এতিয়াই ক’ক—কি কৰণীয়।

Verse 61

बृहस्पतिरुवाच संदिग्धो विजयो युद्धे यस्माद्दैवेन सत्तम । तस्मात्कुरु महेंद्रेण व्यवस्थां वचनान्मम

বৃহস্পতি ক’লে: হে সত্তম, যুদ্ধত বিজয় সন্দিগ্ধ; কিয়নো ই দैৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। সেয়ে মোৰ বাক্য অনুসৰি মহেন্দ্ৰৰ সৈতে সন্ধি স্থাপন কৰ।

Verse 62

त्वं भुंक्ष्व भूतलं कृत्स्नं शक्रश्चापि त्रिविष्टपम् । व्यवस्थयाऽनया नित्यं वर्तितव्यं परस्परम्

তুমি সমগ্ৰ ভূতল ভোগ কৰা, আৰু শক্রে ত্ৰিৱিষ্টপ—দেৱলোক—ভোগ কৰক। এই সন্ধি অনুসৰি তোমালোক দুয়ো সদায় পৰস্পৰৰ প্ৰতি তেনেদৰে আচৰণ কৰিবা।

Verse 63

वृत्र उवाच । अहं तव वचो ब्रह्मन्करिष्यामि सदैव हि । संगमं कुरु शक्रेण सांप्रतं मम सद्द्विज

বৃত্ৰ ক’লে: হে ব্রাহ্মণ, আপোনাৰ বাক্য মই নিশ্চয়েই সদায় পালন কৰিম। হে সদ্দ্বিজ, এতিয়াই মোৰ বাবে শক্রৰ সৈতে সাক্ষাৎৰ ব্যৱস্থা কৰক।

Verse 64

सूत उवाच । अथ शक्रं समानीय बृहस्पतिरुदारधीः । वृत्रेण सह संधानं चक्रे चैव परस्परम्

সূতে ক’লে: তেতিয়া উদাৰ বুদ্ধিৰ বृहস্পতিয়ে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক আনি, বৃত্ৰৰ সৈতে দুয়োৰে মাজত পৰস্পৰ সন্ধি স্থাপন কৰিলে।

Verse 65

एकारिमित्रतां गत्वा तावुभौ दैत्यदेवपौ । प्रहृष्टौ गतवन्तौ तौ ततश्चैव निजं गृहम्

একে শত্রুৰ সৈতে মিত্ৰতা গ্ৰহণ কৰি, সেই দুয়ো—দৈত্য আৰু দেৱসকলৰ নেতা—অতি আনন্দিত হ’ল; তাৰ পাছত আনন্দেৰে গৈ নিজ নিজ ধামলৈ উভতি গ’ল।

Verse 66

अथ शक्रच्छलान्वेषी सदा वृत्रस्य वर्तते । न च्छिद्रं लभते क्वापि वीक्षमाणोपि यत्नतः

তাৰ পাছত বৃত্ৰ সদায় শক্ৰৰ ছল-কৌশল বিচাৰি সতৰ্ক হৈ থাকিল; আৰু যত্নেৰে চাই থাকিলেও ক’তো একো ফাঁক নাপালে।

Verse 67

कथंचिदपि सोऽभ्येति तत्सकाशं पुरंदरः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य तत्प्रतापेन दह्यते

তথাপি কোনো মতে পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) তাৰ ওচৰলৈ আহিল; কিন্তু সামান্য ফাঁক পোৱা মাত্ৰেই, বৃত্ৰৰ প্ৰতাপে সি দগ্ধ হ’ল।

Verse 68

इंद्र उवाच । न शक्नोमि च तं दैत्यं वीक्षितुं च कथंचन । तेजसा सर्वतो व्याप्तं तत्कथं सूदयाम्यहम्

ইন্দ্ৰ ক’লে: মই কোনো মতে সেই দৈত্যক চাবলৈও সক্ষম নহয়। সি তেজেৰে চাৰিওফালে আৱৃত—তেন্তে মই তাক কেনেকৈ বধ কৰিম?

Verse 69

तस्मात्कंचिदुपायं मे तद्वधार्थं प्रकीर्तय । यथा शक्नोमि तत्सोढुं तेजस्तस्य दुरात्मनः

সেয়ে, তেওঁৰ বধৰ বাবে মোক কোনো উপায় কৃপা কৰি কওক, যাতে মই সেই দুষ্ট-আত্মাৰ দহি উঠা তেজ সহিব পাৰোঁ।

Verse 70

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा बृहस्पतिः । ततः प्रोवाच तं शक्रं विनयावनतं स्थितम्

সূতে ক’লে: তেওঁৰ বাক্য শুনি বृहস্পতিয়ে বহু সময় ধ্যান কৰিলে; তাৰ পাছত বিনয়ত নত হৈ সন্মুখত থিয় হোৱা শক্র (ইন্দ্ৰ)ক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 71

बृहस्पतिरुवाच । तस्य ब्राह्म्यं स्थितं तेजः सम्यग्गात्रे पुरंदर । वीक्षितुं नैव शक्नोषि तेन त्वं त्रिदशाधिप

বৃহস্পতিয়ে ক’লে: হে পুরন্দর, তেওঁৰ দেহত ব্ৰাহ্ম তেজ সম্পূৰ্ণ ৰূপে স্থিত; সেয়ে, হে ত্ৰিদশাধিপ, তুমি তাক চাবলৈও সক্ষম নহওঁ।

Verse 72

तथा ते कीर्तयिष्यामि तस्योपायं वधोद्भवम् । वधयिष्यसि येनात्र तं त्वं दानवसत्तमम्

সেয়ে মই তোমাক তেওঁৰ বধৰ উপায় ক’ম, যাৰ দ্বাৰা ইয়াতেই তুমি সেই দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠজনক বধ কৰিবা।

Verse 73

प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करारण्यमाश्रितः । दधीचिर्नाम विप्रर्षिः शतयोजनमुच्छ्रितः

প্ৰাচী সৰস্বতীৰ তীৰত, পুষ্কৰ অৰণ্যত আশ্ৰয় লৈ, দধীচি নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণ-ঋষি আছে, যেন শ’ যোজন উচ্চতাত উন্নত।

Verse 74

तत्र नित्यं तपः कुर्वन्स्तौति नित्यं पितामहम् । स निर्विण्णो मुनिश्रेष्ठः प्राणानां धारणे हरे

তাত তেওঁ নিত্য তপস্যা কৰে আৰু প্ৰতিদিন পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ স্তৱ কৰে। সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠ, কেৱল প্ৰাণ ধাৰণৰ ক্লান্তিত নিৰ্বিণ্ণ হৈ, হে হৰি, বৈৰাগ্য লাভ কৰিছে।

Verse 75

चिरंतनो मुनिः स स्याज्जरयातिसमावृतः । तं प्रार्थय द्रुतं गत्वा तस्यास्थीनि गुरूणि च

সেইজন চিৰন্তন মুনি, জৰাৰ ভাৰৰে সম্পূৰ্ণ আৱৃত। তই দ্ৰুত গৈ তেওঁক প্ৰাৰ্থনা কৰ, আৰু তেওঁৰ গুৰু-ভাৰী অস্থিসমূহো বিচাৰ।

Verse 76

स ते दास्यस्त्यसंदिग्धं त्यक्त्वा प्राणानतिप्रियान् । तस्यास्थिभिः प्रहरणं वज्राख्यं ते भविष्यति

সন্দেহ নকৰিবা, তেওঁ নিশ্চয় তোক দিব—নিজৰ অতি প্ৰিয় প্ৰাণো ত্যাগ কৰি। তেওঁৰ অস্থিৰে গঢ়া অস্ত্ৰ তোৰ বাবে ‘বজ্ৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ব।

Verse 77

अमोघं ते ततो नूनं त्वं वृत्रं सूदयिष्यसि । तस्य वज्रस्य तत्तेजो ब्रह्मतेजोऽभिबृंहितम् । तेन वृत्रोद्भवं तेजः प्रशमं संप्रयास्यति

তেতিয়া তোৰ অস্ত্ৰ নিশ্চয় অমোঘ হ’ব, আৰু তই বৃত্ৰক বধ কৰিবি। সেই বজ্ৰৰ তেজ ব্ৰাহ্ম তেজেৰে অধিক বলৱান; তাৰ দ্বাৰাই বৃত্ৰ-উদ্ভৱ অগ্নিময় তেজ শান্তিলৈ যাব।

Verse 78

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रः सर्वैर्दैवगणैः सह । जगाम पुष्करारण्ये यत्र प्राची सरस्वती

সূত ক’লে: এই কথা শুনি শক্ৰ সকলো দেৱগণৰ সৈতে সত্বৰে ৰাওনা হ’ল। তেওঁ পুষ্কৰ অৰণ্যলৈ গ’ল, য’ত পূৰ্বমুখী সৰস্বতী প্ৰবাহিত।

Verse 79

त्रयस्त्रिंशत्समोपेता तीर्थानां कोटिभिर्युता । दधीचेराश्रमं तत्र सोऽविशच्चित्रसंयुतम्

তেত্ৰিশজন দেৱতাৰে সৈতে আৰু কোটি কোটি তীৰ্থেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ, তেওঁ তাত আশ্চৰ্য শোভাৰে বিভূষিত দধীচিৰ আশ্ৰমত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 80

क्रीडंते नकुलैः सर्पा यत्र तुष्टिं गता मिथः । मृगाः पंचाननैः सार्धं वृषदंशास्तथाऽखुभिः

তাত সাপবোৰ নকুলৰ সৈতে খেলিছিল, পৰস্পৰে সন্তুষ্ট হৈ; হৰিণবোৰ পঞ্চানন সিংহৰ সৈতে একেলগে আছিল, আৰু তীক্ষ্ণ দংশনকাৰী জন্তুবোৰো ইঁদুৰৰ সৈতে।

Verse 81

उलूक सहिताः काका मिथो द्वेषविवर्जिताः । प्रभावात्तस्य तपसो दधीचेः सुमहात्मनः

উলুকৰ সৈতে কাকবোৰ পৰস্পৰ দ্বেষৰ পৰা মুক্ত আছিল—সেই মহাত্মা দধীচিৰ তপস্যাৰ প্ৰভাৱত।

Verse 82

दधीचिरपि चालोक्य देवाञ्छक्रपुरोगमान् । समायातान्प्रहृष्टात्मा सत्वरं संमुखोभ्यगात्

দধীচিয়েও, শক্ৰক আগত কৰি অহা দেৱতাসকলক দেখি, অন্তৰত আনন্দিত হৈ সোনকালে সন্মুখলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 83

ततश्चार्घ्यं समादाय प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । शक्रमभ्यागतं प्राह किं ते कृत्यं करोम्यहम्

তাৰ পাছত তেওঁ অৰ্ঘ্য লৈ, বাৰে বাৰে প্ৰণিপাত কৰি, সদ্য আগত শক্ৰক ক’লে—“আপোনাৰ বাবে মই কোন কাৰ্য কৰোঁ?”

Verse 84

गृहायातस्य देवेश तच्छीघ्रं मे निवेदय

হে দেৱেশ্বৰ! এতিয়া আপুনি মোৰ গৃহলৈ আহি পোৱা বুলিয়ে, আপোনাৰ সেই উদ্দেশ্যটো মোক শীঘ্ৰে জনাওক।

Verse 85

इंद्र उवाच । आतिथ्यं कुरु विप्रेंद्र गृहायातस्य सन्मुने । त्वदस्थीनि निजान्याशु मम देह्यविकल्पितम्

ইন্দ্ৰই ক’লে: হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, হে সন্মানিত মুনি! মই তোমাৰ গৃহলৈ আহিছোঁ, মোৰ আতিথ্য কৰাঁ। তাৰ পাছত বিনা দ্বিধাই শীঘ্ৰে তোমাৰ নিজৰ অস্থি মোক দান কৰা।

Verse 86

अतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्सकाशं मुनीश्वर । अस्थिभिस्ते परं कार्यं देवानां सिद्धिमेष्यति

হে মুনীশ্বৰ! সেই উদ্দেশ্যতেই মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ। তোমাৰ অস্থিৰ দ্বাৰা এক পৰম কাৰ্য সম্পন্ন হ’ব, আৰু দেৱতাসকলে সিদ্ধি লাভ কৰিব।

Verse 87

सूत उवाच । इंद्रस्य तद्वचः श्रुत्वा दधीचिस्तोषसंयुतः । ततः प्राह सहस्राक्षं सर्वैर्देवैः समन्वितम्

সূতে ক’লে: ইন্দ্ৰৰ সেই বাক্য শুনি দধীচি আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। তাৰ পাছত সকলো দেৱতাৰে সৈতে থকা সহস্ৰাক্ষ ইন্দ্ৰক তেওঁ ক’লে।

Verse 88

अहो नास्ति मया तुल्यः सांप्रतं भुवि कश्चन । पुण्यवान्यस्य देवेशः स्वयमर्थी गृहागतः

আহা! এই সময়ত পৃথিৱীত মোৰ সমান ভাগ্যবান ক’তো নাই। মই ধন্য, কিয়নো দেৱেশ্বৰ স্বয়ং অৰ্থী হৈ মোৰ গৃহলৈ আহিছে।

Verse 89

धन्यानि च ममास्थीनि यानि देवेश ते हितम् । करिष्यंति सदा कार्यं रक्षार्थं त्रिदिवौकसाम्

হে দেৱৰাজ, মোৰ অস্থিসমূহ সঁচাকৈয়ে ধন্য, কিয়নো এইবোৰে স্বৰ্গবাসীসকলৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আপোনাৰ হিতকৰ কাৰ্য সাধন কৰিব।

Verse 90

एषोऽहं संप्रदास्यामि प्रियान्प्राणान्कृते तव । गृहाण स्वेच्छयाऽस्थीनि स्वकार्यार्थं पुरंदर

চাওক, আপোনাৰ বাবে মই মোৰ প্ৰিয় প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম। হে পুৰন্দৰ, আপোনাৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে আপোনাৰ ইচ্ছামতে মোৰ অস্থিসমূহ গ্ৰহণ কৰক।

Verse 91

एवमुक्त्वा महर्षिः स ध्यानमाश्रित्य सत्वरम् । ब्रह्मरंध्रेण निःसार्य प्राणमात्मानमत्यजत्

এইদৰে কৈ সেই মহৰ্ষিয়ে তৎক্ষণাৎ ধ্যানত মগ্ন হ’ল; তাৰ পাছত ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰেৰে প্ৰাণবায়ু নিৰ্গত কৰি তেওঁ দেহ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 93

तस्मिन्नेव काले तु तस्यास्थीनि शतक्रतुः । प्रगृह्य विश्वकर्माणं ततः प्रोवाच सादरम्

ঠিক সেই সময়তে, শতক্ৰতুৱে (ইন্দ্ৰ) তেওঁৰ অস্থিসমূহ গ্ৰহণ কৰি বিশ্বকৰ্মাক সন্মান সহকাৰে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 94

एतैरस्थिभिः शीघ्रं मे कुरु त्वं वज्रमायुधम् । येन व्यापादयाम्याशु वृत्रं दानवसत्तमम्

“এই অস্থিসমূহৰ দ্বাৰা মোৰ বাবে শীঘ্ৰে বজ্ৰ নামৰ অস্ত্ৰ নিৰ্মাণ কৰক, যাৰ দ্বাৰা মই দানৱশ্ৰেষ্ঠ বৃত্ৰক দ্ৰুতগতিত বধ কৰিব পাৰো।”

Verse 95

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा त्वरान्वितः । यथायुधं तथा चक्रे वज्राख्यं दारुणाकृति

তেওঁৰ বাক্য শুনি বিশ্বকৰ্মা তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ, যিদৰে আদেশ আছিল তেনেদৰে ভয়ংকৰ আকৃতিৰ ‘বজ্ৰ’ নামৰ অস্ত্ৰ গঢ়ি তুলিলে।

Verse 96

षडस्रि शतपर्वाख्यं मध्ये क्षामं विभीषणम् । प्रददौ च ततस्तस्मै सहस्राक्षाय धीमते

তাৰ পাছত তেওঁ বুদ্ধিমান সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ক ছয়ধাৰযুক্ত, ‘শতপৰ্বন’ নামে খ্যাত, মাজত ক্ষীণ কিন্তু ভয়ংকৰ সেই অস্ত্ৰ দান কৰিলে।

Verse 97

अथ तं स समादाय द्वादशार्कसमप्रभम् । समाधिस्थं चरैर्ज्ञात्वा वृत्रं संध्यार्चने रतम्

সেই অস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰি—যি দ্বাদশ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান—তেওঁ গুপ্তচৰৰ পৰা জানিলে যে বৃত্ৰ সমাধিস্থ, সন্ধ্যা-উপাসনাত ৰত।

Verse 98

ततश्च पृष्ठभागं स समाश्रित्य त्रिलोकराट् । चिक्षेप वज्रमुद्दिश्य तद्वधार्थं समुत्सुकः

তেতিয়া ত্ৰিলোকৰাট্ (ইন্দ্ৰ) তেওঁৰ পিঠিৰ ফালে আশ্ৰয় লৈ, বধৰ উদ্দেশ্যে উদ্‌গ্ৰীৱ হৈ বজ্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 99

स हतस्तेन वज्रेण दानवो भस्मसाद्गतः । शक्रोपि हतमज्ञात्वा भयात्तस्याथ दुद्रुवे

সেই বজ্ৰৰ আঘাতে দানৱ নিহত হৈ ভস্মীভূত হ’ল। কিন্তু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) তেওঁ নিহত হোৱা নাজানি, তাৰ ভয়তে পলাই গ’ল।

Verse 100

मनुष्यरहिते देशे विषमे गुल्मसंवृते । लिल्ये शक्रस्तदा सर्वं मेने वृत्रमयं जगत्

মানৱশূন্য, বিষম দেশত, গুল্মে আৱৃত ঠাইত, তেতিয়া শক্ৰ নীৰৱে পৰি ৰ’ল; আৰু সি সমগ্ৰ জগতক বৃত্ৰময় বুলি ভাবিলে।

Verse 101

एतस्मिन्नंतरे देवाः पश्यंतः सर्वतो दिशम् । सिद्धचारणगन्धर्वा आजग्मुश्च शतक्रतुम्

ইতিমধ্যে, দেৱতাসকলে সকলো দিশলৈ চাই, সিদ্ধ-চাৰণ-গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে, শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ)ৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 102

ततः कृच्छ्राच्च तैर्दृष्टः शक्रोऽसौ गहने वने । निलीनो भयसंत्रस्तो गुल्ममध्ये व्यवस्थितः

তাৰ পাছত বহু কষ্টে তেওঁলোকে ঘন বনমাজত সেই শক্ৰক দেখিলে—সি লুকাই থকা, ভয়ত কঁপা, গুল্মৰ মাজত অৱস্থিত আছিল।

Verse 103

देवा ऊचुः । किं त्वं भीतः सहस्राक्ष वृत्रोऽयं घातितस्त्वया । परिवारेण सर्वेण वीक्षितोऽस्माभिरेव च

দেৱতাসকলে ক’লে: “হে সহস্ৰাক্ষ, তুমি কিয় ভয় কৰিছা? এই বৃত্ৰক তুমিয়েই বধ কৰিলা; আৰু তোমাৰ সমগ্ৰ পৰিবাৰসহ তাক আমিয়েও দেখিছোঁ।”

Verse 104

अस्मादागच्छ गच्छामो गृहं प्रति पुरंदर । कुरु त्रैलोक्यराज्यं त्वं सांप्रतं हतकण्टकम्

“ইয়াৰ পৰা আহা; হে পুরন্দর, আহা আমি ঘৰলৈ উভতি যাওঁ। এতিয়া তুমি ত্ৰিলোকৰ ৰাজ্য গ্ৰহণ কৰা—তোমাৰ কণ্টক (শত্ৰু/বাধা) নাশ হৈছে।”

Verse 105

तच्छ्रुत्वाऽथ विनिष्क्रांतो गुल्ममध्याच्छतक्रतुः । हृष्टरोमा हतं श्रुत्वा वृत्रं दानवसत्तमम्

সেয়া শুনি শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ) ঝোপ-ঝাড়ৰ মাজৰ পৰা ওলাই আহিল; আৰু দানৱসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বৃত্ৰ বধ হোৱা শুনি আনন্দত তাৰ ৰোমাঞ্চ উঠিল।

Verse 106

अथ पश्यंति यावत्तं देवाः सर्वे शतक्रतुम् । तावत्तेजोविहीनं तद्गात्रं दुर्गंधितायुतम्

তাৰ পাছত সকলো দেৱতাই শতক্ৰতুক চালে; তেতিয়া তেওঁলোকে দেখিলে যে তেওঁৰ দেহ তেজহীন হৈ পৰিছে আৰু দুৰ্গন্ধে আৱৃত।

Verse 107

दृष्ट्वा लोकगुरुर्ब्रह्मा देवान्सर्वानुवाच ह । शक्रोऽयं सांप्रतं व्याप्तः पापया ब्रह्महत्यया

এই দৃশ্য দেখি লোকগুরু ব্ৰহ্মাই সকলো দেৱতাক ক’লে— “এই শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) এতিয়া পাপময় ব্ৰহ্মহত্যাৰ কলংকে আচ্ছন্ন হৈছে।”

Verse 108

यदनेन हतो वृत्रो ब्रह्मभूतश्छलेन सः । तस्मात्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

কাৰণ তেওঁ ছল কৰি বৃত্ৰক বধ কৰিলে, যি ব্ৰহ্মসমান (ব্ৰাহ্মণ্য-যোগ্য) হৈ উঠিছিল; সেয়ে তেওঁক বহু দূৰৰ পৰা পৰিত্যাগ কৰা উচিত, নচেৎ তোমালোকেও পাপ লাভ কৰিবা।

Verse 109

ब्रह्मघ्नेन समं स्पर्शः संभाषोऽथ विनिर्मितः । पापाय जायते पुंसां तस्मात्तं दूरतस्त्यजेत्

ব্ৰহ্মঘাতকৰ সৈতে স্পৰ্শ, আৰু তাৰ সৈতে কথোপকথনো, মানুহৰ বাবে পাপৰ কাৰণ হয়; সেয়ে তাক দূৰৰ পৰা পৰিত্যাগ কৰা উচিত।

Verse 110

आस्तां संस्पर्शनं तस्य संभाषो वा विशेषतः । दर्शनं वापि तस्याहुः सर्वपापप्रदं नृणाम्

তাক স্পৰ্শ কৰা দূৰেই থাক—বিশেষকৈ তাক লগত কথা পতা; কোৱা হয়, কেৱল তাক দৰ্শন কৰিলেও মানুহৰ ওপৰত সকলো প্ৰকাৰ পাপ আহে।

Verse 111

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं शक्रो दृष्ट्वाऽत्मनस्तनुम् । तेजसा संपरित्यक्तां दुर्गन्धेन समावृताम्

সূত ক’লে: ব্ৰহ্মাৰ বাক্য শুনি শক্ৰে নিজৰ দেহলৈ চালে—তেজে ত্যাগ কৰা, দুৰ্গন্ধে আৱৃত।

Verse 112

ततः प्रोवाच लोकेशं दीनः प्रणतकन्धरः । तवाहं किंकरो देव त्वयेंद्रत्वे नियोजितः

তাৰ পাছত দীন হৈ, গৰ্দন নোৱাই, সি লোকেশ্বৰক ক’লে: “হে দেব! মই তোমাৰ দাস; তুমি মোক ইন্দ্ৰত্ব-পদত নিযুক্ত কৰিছা।”

Verse 113

तस्मात्कुरु प्रसादं मे ब्रह्महत्याविनाशनम् । प्रायश्चित्तं विभो ब्रूहि येन शुद्धिः प्रजायते

“সেয়ে মোৰ ওপৰত কৃপা কৰা, ব্ৰহ্মহত্যা নাশ কৰা। হে বিভো! যি প্ৰায়শ্চিত্তে শুদ্ধি জন্মে, সেয়া ক’বা।”

Verse 114

ब्रह्मोवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु त्वं स्नात्वा बलसूदन । आत्मानं हेमजं देहि पापपूरुषसंज्ञितम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে বলসূদন! তুমি অষ্টষষ্টি তীৰ্থত স্নান কৰা। তাৰ পাছত ‘পাপপুৰুষ’ নামে পৰিচিত, নিজৰ স্বৰূপৰ সোণৰ প্ৰতিমা দান কৰা।”

Verse 115

मंत्रवत्तं यथोक्तं च ब्राह्मणाय महात्मने । स्नात्वा पुण्यजले तीर्थे ब्रह्मघ्नोऽहमिति ब्रुवन्

মন্ত্ৰসহ, যিদৰে বিধি কোৱা হৈছে, সেই দান মহাত্মা ব্ৰাহ্মণক অৰ্পণ কৰা। পুণ্য তীৰ্থৰ পবিত্ৰ জলে স্নান কৰি কোৱা—‘মই ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষী’—এইদৰে স্বীকাৰোক্তি কৰ।

Verse 116

स्नातमात्रस्य ते हस्ताद्यत्र तत्पतति क्षितौ । तेजः संजायतेगात्रे दुर्गंधश्च प्रणश्यति

স্নান মাত্ৰেই, যি ঠাইত তোমাৰ হাতৰ পৰা সি মাটিত পৰে, সেই ঠাইতে দেহত তেজ উদ্ভৱ হয় আৰু দুৰ্গন্ধ নাশ পায়।

Verse 117

तस्मिंस्तीर्थे त्वया तच्च स्थाप्यं शक्र कपालकम् । महेश्वरस्य नाम्ना च पूजनीयं ततः परम्

সেই তীৰ্থতেই, হে শক্ৰ, তুমি সেই কপাল-পাত্ৰ স্থাপন কৰা; আৰু তাৰ পিছত মহেশ্বৰৰ নামত সেয়া পূজনীয় হ’ব।

Verse 118

पंचभिर्वक्त्रमंत्रैश्च ततो देयाऽत्मतस्तनूः । हेमोद्भवा द्विजेन्द्राय ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

তাৰ পিছত মুখৰ পৰা উদ্ভূত পাঁচ মন্ত্রেৰে, নিজৰ দেহৰ পৰা গঢ়া সোণৰ প্ৰতিমা দ্বিজেন্দ্ৰ—ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠক—অৰ্পণ কৰা; তেতিয়া তুমি শুদ্ধি লাভ কৰিবা।

Verse 119

शक्रस्तु तद्वचः श्रुत्वा ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । कपालं वृत्रजं गृह्य तीर्थयात्रां ततो गतः

অব্যক্ত জন্মধাৰী ব্ৰহ্মাৰ সেই বাক্য শুনি শক্ৰে বৃত্ৰৰ পৰা উদ্ভূত কপাল গ্ৰহণ কৰিলে আৰু তাৰ পিছত তীৰ্থযাত্ৰালৈ ওলাই গ’ল।

Verse 120

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु गच्छन्स च सुरेश्वरः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातः क्रमेण च

অষ্টষষ্টি তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি দেৱলোকৰ অধিপতি সুৰেশ্বৰ ক্ৰমে হাটকেশ্বৰ-সম্বন্ধীয় পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হ’ল।

Verse 121

विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा यावत्तस्माद्विनिर्गतः । कपालं पतितं तस्मात्स्वयमेव हतात्मनः

বিশ্বামিত্ৰ-হ্ৰদত স্নান কৰি যেতিয়া তেওঁ তাতৰ পৰা ওলাই আহিল, তেতিয়াই অন্তৰত পীড়িত সেইজনৰ পৰা কপালটি স্বয়ংই খসিল।

Verse 122

ततस्तं पूजयामास मन्त्रैर्वक्त्रसमुद्भवैः । सर्वपापहरैः पुण्यैर्यथोक्तैर्ब्रह्मणा पुरा

তাৰ পাছত তেওঁ মুখজ মন্ত্রেৰে তাৰ পূজা কৰিলে—পবিত্ৰ, পুণ্যময়, সকলো পাপ হৰণকাৰী—যেনেকৈ পূৰ্বতে ব্ৰহ্মাই বিধান কৰিছিল।

Verse 123

एतस्मिन्नेव काले तु दुर्गन्धो नाशमाप्तवान् । तच्छरीराद्द्विजश्रेष्ठा महत्तेजो व्यजायत

ঠিক সেই সময়তে দুৰ্গন্ধ নাশ হ’ল; আৰু হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তেওঁৰ দেহৰ পৰা মহৎ তেজ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 124

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा सह देवैः समागतः । ब्रह्महत्याविमुक्तं तं ज्ञात्वा सर्वसुराधिपम्

ইয়াৰ মাজতে ব্ৰহ্মা দেৱসকলৰ সৈতে উপস্থিত হ’ল; আৰু দেৱসকলৰ অধিপতি সৰ্বসুৰাধিপতি ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হোৱা বুলি জানি, তেওঁ তেওঁৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 125

श्रीब्रह्मोवाच । ब्रह्महत्याकृतो दोषो गतस्ते सुरसत्तम । शेषपापविशुद्ध्यर्थं स्वर्णदानं प्रयच्छ भोः

শ্ৰী ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! ব্ৰাহ্মণ-বধৰ পৰা উৎপন্ন দোষ তোমাৰ পৰা দূৰ হৈছে। অৱশিষ্ট পাপৰ শুদ্ধিৰ বাবে, হে ভো, স্বৰ্ণদান আগবঢ়োৱা।

Verse 126

कपालमेतद्देशेऽत्र यत्त्वया परिपूजितम् । वृत्रस्य पंचभिर्मंत्रैर्हरवक्त्रसमुद्भवैः

এই দেশতেই থকা এই কপাল—যিটো তুমি বৃত্ৰ-প্ৰায়শ্চিত্তৰ বাবে হৰাৰ মুখৰ পৰা উৎপন্ন পাঁচটা মন্ত্ৰেৰে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিছা—

Verse 127

प्रदास्यसि ततो भक्त्या हेमजामात्मनस्तनुम् । विधिना मंत्रयुक्तेन तव पापं प्रयास्यति । यद्यत्पूर्वकृतं कृत्स्नं प्रदाय ब्राह्मणाय भोः

তাৰ পাছত তুমি ভক্তিৰে নিজৰ দেহৰ স্বৰ্ণময় প্ৰতিমা দান কৰিবা। বিধি অনুসাৰে মন্ত্ৰসহ কৰিলেই তোমাৰ পাপ দূৰ হ’ব। হে ভো, পূৰ্বে কৰা যি যি সমগ্ৰ অপকৰ্ম—ব্ৰাহ্মণক দান কৰি—

Verse 128

एवमुक्तस्ततः शक्रो ब्रह्मणा सुरसंनिधौ । तथेत्युक्त्वा तु तत्कालं पापपिंडं निजं ददौ

দেৱসমূহৰ সন্মুখত ব্ৰহ্মাই এইদৰে কোৱাত, শক্ৰে ক’লে, “তথাস্তु,” আৰু সেই মুহূৰ্ততে নিজৰ পাপপিণ্ড দান কৰিলে।

Verse 129

कृत्वा हेममयं विप्रा ब्राह्मणाय महात्मने । गर्तातीर्थसमुत्थाय वाताख्यायाहिताग्नये

স্বৰ্ণময় দান সাজি, সেই মহাত্মা ব্ৰাহ্মণক দিয়া হ’ল—গৰ্তাতীৰ্থ-সম্বন্ধীয়, বাতক নামৰ, আহিতাগ্নি (পবিত্ৰ অগ্নি স্থাপন কৰা) গৃহস্থ।

Verse 130

एतस्मिन्नंतरे विप्रो गर्हितः सोऽथ नागरैः । धिग्धिक्पाप वृथा वेदा ये त्वया पारिताः पुरा

ইতিমধ্যে সেই বিপ্ৰক নগৰবাসীয়ে গৰিহণা কৰিলে: “ধিক্ ধিক্! হে পাপী—তুমি পূৰ্বে যি বেদ অধ্যয়ন কৰিছিলা, সেয়া বৃথাই হ’ল!”

Verse 131

नास्माभिः सह संपर्कं कदाचित्त्वं करिष्यसि । गृहीतं यत्त्वया दानं पापपिंडसमुद्भवम्

“তুমি কেতিয়াও আমাৰ সৈতে সঙ্গ নকৰিবা, কিয়নো তুমি পাপৰ পিণ্ডৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই ‘দান’ গ্ৰহণ কৰিলা।”

Verse 132

ततः प्रोवाच विप्रः स उपमन्युकुलोद्भवः । विवर्णवदनो भूत्वा नाम्ना ख्यातः स वातकः

তাৰ পাছত উপমন্যুৰ বংশজাত সেই বিপ্ৰে ক’লে। মুখ বিবৰ্ণ হৈ পৰিছিল, আৰু তেওঁ ‘ৱাতক’ নামে খ্যাত আছিল।

Verse 133

त्वया शक्र प्रदत्तो मे पापपिंडः स्वको यतः । मया प्रतिग्रहस्तेन दाक्षिण्येन कृतस्तव

“হে শক্ৰ, যিহেতু সেই পাপৰ পিণ্ড—তোমাৰ নিজৰ—তুমি মোক দিলে, মই কেৱল তোমাৰ প্ৰতি সৌজন্যবশতঃ তাক গ্ৰহণ কৰিলোঁ।”

Verse 134

न लोभेन सुरश्रेष्ठ पश्यतस्ते विगर्हितः । अहं च ब्राह्मणैः सर्वैरेतैर्नगरवासिभिः

“হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, লোভৰ বাবে নহয়; তথাপি তোমাৰ দৃষ্টিৰ সামনেই মই এই সকলো ব্ৰাহ্মণ আৰু নগৰবাসীৰ দ্বাৰা নিন্দিত হ’লোঁ।”

Verse 135

तस्मान्नाहं ग्रहीष्यामि एतं तव प्रतिग्रहम्

সেয়েহে মই তোমাৰ এই প্ৰতিগ্ৰহ (দান) গ্ৰহণ নকৰোঁ।

Verse 136

भूयोऽपि तव दास्यामि न त्वं गृह्णासि चेत्पुनः ब्र । ह्मशापं प्रदास्यामि दारुणं च क्षयात्मकम्

মই পুনৰো তোমাক দিম; কিন্তু যদি তুমি আকৌ গ্ৰহণ নকৰা, হে ব্ৰাহ্মণ, তেন্তে মই তোমালৈ ব্ৰহ্মাৰ ভয়ংকৰ শাপ দিম—যি ধ্বংস আৰু ক্ষয় আনে।

Verse 137

इंद्र उवाच । वेदागंपारगो विप्रो यदि कुर्यात्प्रतिग्रहम् । न स पापेन लिप्येत पद्मपत्रमिवांभसा

ইন্দ্ৰ ক’লে: যি বিপ্ৰে বেদৰ পাৰলৈ গৈছে, সি যদি প্ৰতিগ্ৰহ (দান) গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে সি পাপে লিপ্ত নহয়—যেনেকৈ পদ্মপাত পানীত ভিজে নাহে।

Verse 138

तस्मात्ते पातकं नास्ति शृणुष्वात्र वचो मम । एतैस्त्वं गर्हिते यस्माद्ब्राह्मणैर्नगरोद्भवैः

সেয়েহে তোমাৰ কোনো পাতক নাই। এতিয়া ইয়াতে মোৰ কথা শুনা; কিয়নো নগৰত জন্মা এই ব্ৰাহ্মণসকলে তোমাক গৰিহণা কৰিছে।

Verse 139

एतेषां सर्वकृत्येषु प्रधानस्त्वं भविष्यसि । एतेषां पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा तव

ইহঁতৰ সকলো কৰ্মত তুমি প্ৰধান হ’বা। আৰু ইহঁতৰ যিসকল পুত্ৰ-পৌত্ৰ হ’ব, তেনেকৈ তোমাৰো হ’ব।

Verse 140

ते सर्वे चाज्ञया तेषां वर्तयिष्यंत्यसंशयम् । युष्मद्वाक्यविहीनं यत्कृत्यं स्वल्पमपि द्विज

তেওঁলোক সকলোৱে নিঃসন্দেহে তেওঁলোকৰ আজ্ঞা অনুসৰি আচৰণ কৰিব। হে দ্বিজ, তোমাৰ বাক্য (অনুমোদন) নোহোৱাকৈ কৰা যিকোনো কৰ্ম—সৰু হলেও—অসিদ্ধ বুলি গণ্য হ’ব।

Verse 141

तेषां संपत्स्यते वन्ध्यं यथा भस्महुतं तथा । कपालमोचनं नाम ख्यातमेतद्भविष्यति

তেওঁলোকৰ বাবে সেয়া ফলহীন হ’ব, যেন ভস্মত হোম দিয়া। আৰু এই স্থান ‘কপালমোচন’ নামেৰে খ্যাত হ’ব।

Verse 142

ये तु संस्मृत्य मनुजाः कपालं मम सद्द्विज । तत्र श्राद्धं करिष्यंति ते नरा मुक्तिसंयुताः । श्राद्धपक्षे विशेषेण प्रयास्यंति परांगतिम्

কিন্তু যিসকল মানুহে মোৰ কপাল স্মৰণ কৰি, হে সদ্দ্বিজ, তাত শ্ৰাদ্ধ কৰিব, সেই নৰসকল মুক্তিযুক্ত হ’ব। বিশেষকৈ শ্ৰাদ্ধ-পক্ষ (পিতৃ-পক্ষ)ত তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰিব।

Verse 143

स्थानबाह्यद्विजातीनां कुले दारपरिग्रहम् । कृत्वा त्वद्गोत्रसंभूता ब्राह्मणा मत्प्रसादतः

স্থানৰ বাহিৰৰ দ্বিজাতিসকলৰ কুলত বিবাহ কৰি, মোৰ প্ৰসাদত ব্ৰাহ্মণসকল তোমাৰ গোত্ৰত জন্মলাভ কৰা বুলি গণ্য হ’ব।

Verse 144

व्यवहार्या भविष्यंति नगरे सर्वकर्मसु । एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चादर्शनं गतः

তেওঁলোক নগৰত সকলো কৰ্মত মান্য আৰু অধিকাৰসম্পন্ন হ’ব। এইদৰে কৈ সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) তাৰপিছত দৰ্শনৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল।

Verse 145

वातोपि तेन वित्तेन प्रतिग्रहकृतेन च । चकार तत्र प्रासादं देवदेवस्य शूलिनः

তাৰ পিছত দান-গ্ৰহণেৰে লাভ কৰা সেই ধনেৰে বাতেও তাত দেবদেৱ, ত্ৰিশূলধাৰী শূলিন শিৱৰ বাবে প্ৰাসাদ-সদৃশ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 146

ततः प्रोवाच शक्रस्तान्ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । कपालमोचने स्नात्वा यो देवं ह्यर्चयिष्यति

তাৰ পিছত শক্র (ইন্দ্ৰ) নগৰত উদ্ভৱ হোৱা সেই ব্ৰাহ্মণসকলক ক’লে: “যি কপালমোচনত স্নান কৰি তাত বিধিপূৰ্বক দেৱক অৰ্চনা কৰিব…”

Verse 147

ब्रह्महत्योद्भवं पापं तस्य नश्यत्यसंशयम् । महापातकयुक्तो वा विपाप्मा संभविष्यति

“…তেনে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পাপ নিঃসন্দেহে নাশ পায়। মহাপাতকত আবদ্ধ হলেও সি পাপমুক্ত হ’ব।”

Verse 148

स तथेति प्रतिज्ञाय ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । तत्रैव स्वाश्रमं कृत्वा पूजयामास शंकरम्

তেওঁলোকে “তথাই হওক” বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি নগৰত উদ্ভৱ হোৱা ব্ৰাহ্মণসকলে তাতেই নিজৰ আশ্ৰম স্থাপন কৰিলে আৰু শংকৰ (শিৱ)ক পূজা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 149

ततःप्रभृति यत्किंचित्तेषां कृत्यं प्रजायते । तद्वाक्येन प्रकुर्वंति तत्र ये नागरः स्थिताः

সেই সময়ৰ পৰা তেওঁলোকৰ যি কোনো কৰ্তব্য বা উদ্যোগ উদ্ভৱ হ’লে, তাত বাস কৰা নাগৰসকলে তেওঁলোকৰ বাক্যক প্ৰমাণ মানি তেনেদৰেই সম্পন্ন কৰে।

Verse 150

एतस्मात्कारणाज्जातो मध्यगो द्वितीयस्त्विह

এই কাৰণতেই ইয়াত ‘দ্বিতীয় মধ্যগ’ নামৰ উপাধি উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 151

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । कपालेश्वरदेवस्य शृण्वतां पठतां नृणाम्

এই সকলো কথা তোমালোকক কোৱা হ’ল—শ্ৰী কপালেশ্বৰ দেৱৰ পাপ-নাশক পবিত্ৰ আখ্যানে, যি শুনা আৰু পাঠ কৰা লোকসকলৰ বাবে।

Verse 152

यथा देवेश्वरस्यात्र पापं नष्टं महात्मनः । ब्रह्महत्या यथा नष्टा तस्मिंस्तीर्थे द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, যেনেকৈ ইয়াত মহাত্মা দেৱেশ্বৰৰ পাপ নষ্ট হ’ল, তেনেকৈ সেই তীৰ্থতেই ব্ৰহ্মহত্যাও নষ্ট হ’ল।

Verse 269

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वातकेश्वरक्षेत्रकपालमोचनेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত, ‘ৱাটকেশ্বৰক্ষেত্ৰত কপালমোচনেশ্বৰ উৎপত্তিৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল—অধ্যায় ২৬৯।