Adhyaya 253

Verse 1

शूद्र उवाच । पार्वतीकुपिता देवी कथं देवेन शूलिना । प्रसादं च गता शप्त्वा यत्कोपात्क्षुभ्यते जगत्

শূদ্ৰে ক’লে: ক্ৰোধিত দেৱী পাৰ্বতী ত্ৰিশূলধাৰী দেৱৰ সৈতে কেনেকৈ প্ৰসন্ন হ’ল? আৰু শাপ দি থকাৰ পাছতো—যাৰ ক্ৰোধত সমগ্ৰ জগত কঁপি উঠে—তেওঁ কেনেকৈ পুনৰ অনুগ্ৰহলৈ ঘূৰি আহিল?

Verse 2

कथं स भगवान्रुद्रो भार्याशापमवाप ह । वैकृतं रूपमासाद्य पुनर्दिव्यं वपुः श्रितः

সেই ভগৱান ৰুদ্ৰ কেনেকৈ নিজৰ পত্নীৰ শাপৰ অধীন হ’ল? আৰু বিকৃত ৰূপ ধৰি কেনেকৈ তেওঁ পুনৰ দিৱ্য দেহ গ্ৰহণ কৰিলে?

Verse 3

गालव उवाच । देवा रूपाण्यदृश्यानि कृत्वा देव्या महाभयात् । मनुष्यलोके सकले प्रतिमासु च संस्थिताः

গালৱে ক’লে: দেৱীৰ মহাভয়ত দেৱতাসকলে নিজৰ ৰূপ অদৃশ্য কৰি পেলালে, আৰু সমগ্ৰ মনুষ্যলোকত তেওঁলোকে প্ৰতিমাসমূহৰ ভিতৰত নিজৰ স্থান গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 4

तेषामपि प्रसन्ना साऽनुग्रहं समुपाकरोत् । विष्णुस्तुता महाभागा विश्वमाताऽघनाशिनी

তেওঁলোকৰ ওপৰতো প্ৰসন্ন হৈ, তাই অনুগ্ৰহ দান কৰিলে। বিষ্ণুৱে স্তৱ কৰা সেই মহাভাগ্যা—বিশ্বমাতা—পাপনাশিনী হৈ উঠিল।

Verse 5

तेषां बलाच्च पार्वत्याः शापभारेण यन्त्रितः । तां नित्यमेवानुनयन्नृचे सोवाच शंकरम्

তেওঁলোকৰ জোৰ-জবৰদস্তি আৰু পাৰ্বতীৰ শাপৰ গধুৰ ভাৰতে বাধ্য হৈ, সি সদায় তাইক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থাকিল; তাৰ পাছত এক পবিত্ৰ ঋচাৰ দ্বাৰা শংকৰক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 6

एते देवा विश्व पूज्या विश्वस्य च वरप्रदाः । मत्प्रसादाद्भविष्यंति भक्तितस्तोषिता नरैः

এই দেৱতাসকল সমগ্ৰ বিশ্বে পূজিত হ’ব আৰু বিশ্বক বৰ দান কৰিব। মোৰ প্ৰসাদে, মানুহৰ ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ, তেওঁলোক প্ৰসন্ন হ’ব।

Verse 7

त्वामृते मम कर्मेदं कृतं साधुविनिन्दितम् । वेद्यां विवाह काले च प्रत्यक्षं सर्वसाक्षिकम्

তোমাক বাদ দি মোৰ এই কৰ্ম সাধুসকলেও নিন্দা কৰিলেহেঁতেন। বেদীত আৰু বিবাহৰ সময়ত তুমি সৰ্বসাক্ষী ৰূপে প্ৰত্যক্ষভাৱে উপস্থিত আছিলা।

Verse 8

यत्सप्तमंडलानां च गमनं च करार्पणम् । वह्निश्च वरुणः कृष्णो देवताश्च सवल्लभाः

অৰ্থাৎ—সপ্ত মণ্ডল পৰিক্ৰমা আৰু কৰাৰ্পণ (হস্তদান) ৰীতি। অগ্নি, বৰুণ, কৃষ্ণ আৰু অন্যান্য প্ৰিয় দেৱতাসকল তাত সাক্ষী আৰু ক্ৰিয়াশক্তি।

Verse 9

चतुर्दिक्ष्वंग संयुक्ता देवब्राह्मणसंयुताः । एतेषामग्रतो दिब्यं कृत्वा त्वं जनसंसदि

চাৰিও দিশত বিধিৰ অঙ্গসমূহ সুশৃঙ্খল কৰি, দেৱতা আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে—তেওঁলোকৰ আগত তুমি জনসমাজত দিৱ্য কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলা।

Verse 10

प्रमादात्सत्त्वमापन्नो व्यभिचारं कथं कृथाः । गुरुवोऽपि न सन्मार्गे प्रवर्त्तंते जनौघवत्

তুমি সত্ত্বগুণ লাভ কৰিও, অসাৱধানতাৰে কেনেকৈ অধৰ্ম-অতিক্ৰম কৰিবা? জনস্ৰোতৰ বন্যাৰ দৰে বোৱাই গ’লে গুৰুও সন্মাৰ্গত আগবাঢ়িব নোৱাৰে—সেয়ে সদা সাৱধান হওঁ।

Verse 11

निग्राह्याः सर्वलोकेषु प्रबुद्धैः श्रूयते श्रुतौ । पुत्रेणापि पिता शास्यः शिष्येणापि गुरुः स्वयम्

প্ৰবুদ্ধজন ক’বলৈ শুনা যায়—শ্ৰুতিতেই এই কথা আছে—দুষ্কৰ্মীসকলক সকলো লোকতে সংযমিত কৰিব লাগে। পুত্ৰেও পিতাক শাসন কৰিব পাৰে, আৰু শিষ্যেও নিজৰ গুৰুক।

Verse 12

क्षत्रियैर्ब्राह्मणः शास्यो भार्यया च पतिस्तथा । उन्मार्गगामिनं श्रेष्ठमपि वेदान्तपारगम्

ভ্ৰষ্টপথে যোৱা ব্ৰাহ্মণক ক্ষত্ৰিয়েও শাসন কৰিব লাগে; তেনেদৰে ভুল পথে গ’লে স্বামীক পত্নীয়েও সংশোধন কৰিব পাৰে—যদিও তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ আৰু বেদান্তত পাৰদৰ্শী।

Verse 13

नीचैरपि प्रशास्येत श्रुतिराह सनातनी । सन्मार्ग एव सर्वत्र पूज्यते नापथः क्वचित्

সনাতনী শ্ৰুতি কয় যে নীচ অৱস্থাৰ লোকেও সংশোধন কৰিব পাৰে। সকলো ঠাইতে সন্মাৰ্গেই পূজিত হয়; কেতিয়াও অপথ বা কুমাৰ্গ নহয়।

Verse 14

येन स्वकुलजो धर्मस्त्यक्तः स पतितो भवेत् । मृतश्च नरकं प्राप्य दुःखभारेण युज्यते

যিয়ে নিজৰ কুলৰ ধৰ্ম ত্যাগ কৰে, সি পতিত হয়; মৃত্যুৰ পাছত নৰকত গৈ দুখৰ গধুৰ বোজাৰ তলত বাঁধ খায়।

Verse 15

धर्मं त्यजति नास्तिक्याज्ज्ञातिभेदमुपागतः । स निग्राह्यः सर्वलोकैर्मनुधर्मपरायणैः

যি নাস্তিকতাৰ বাবে ধৰ্ম ত্যাগ কৰি জ্ঞাতিসকলৰ মাজত ভেদ-বিভেদত পৰে, মনুধৰ্মত পৰায়ণ সকলো লোকে তাক সংযত কৰিব লাগে।

Verse 16

कुलधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्देशधर्मान्महेश्वर । ये त्यजंति च तेऽवश्यं कुलाच्च पतिता जनाः

হে মহেশ্বৰ! যিসকলে কুলধৰ্ম, জ্ঞাতিধৰ্ম আৰু দেশধৰ্ম ত্যাগ কৰে, তেওঁলোক নিশ্চয় পতিত হয়—নিজ কুল-সমাজৰ পৰাও স্খলিত হয়।

Verse 17

अग्नित्यागो व्रतत्यागो वचनत्याग एव च । धर्मत्यागो नैव कार्यः कुर्वन्पतित एव हि

অগ্নি ত্যাগ, ব্ৰত ত্যাগ, আৰু দিয়া বাক্য ত্যাগো—এইবোৰে ধৰ্ম ত্যাগৰ কাৰণ হ’ব নালাগে। কিয়নো যি ধৰ্ম ত্যাগ কৰে, সি নিশ্চয় পতিত।

Verse 18

न पिता न च ते माता न भ्राता स्वजनोऽपि च । पश्यते तव वार्तां च अस्पृश्यस्त्वमदन्विषम्

ন তোৰ পিতা, ন তোৰ মাতা, ন ভ্ৰাতা, ন স্বজনো—কোনেও তোৰ খবৰ নলয়, ন তোৰ কথা সোধে; তই অস্পৃশ্য হৈ পৰিস, যেন বিষ যাক কোনেও গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 19

अस्थिमालाचिताभस्म जटाधारी कुचैलवान् । चपलो मुक्तमर्यादस्तस्थुं नार्हसि मेऽग्रतः

অস্থিৰ মালা পিন্ধি, চিতাৰ ভস্ম লেপি, জটা ধৰি আৰু জীৰ্ণ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি—চঞ্চল আৰু মৰ্যাদা ত্যাগী—তুমি মোৰ সন্মুখত থিয় হ’বলৈ যোগ্য নহওঁ।

Verse 20

अब्रह्मण्योऽव्रती भिक्षुर्दुष्टात्मा कपटी सदा । नार्हसि त्वं मम पुरः संभाषयितुमीश्वर

তুমি ব্ৰাহ্মণসকলৰ হিতৈষী নহওঁ; তোমাৰ কোনো ব্ৰত-নিয়ম নাই; নামমাত্ৰ ভিক্ষু, অন্তৰে দুষ্ট আৰু সদায় কপটী। হে ঈশ্বৰ, তুমি মোৰ সন্মুখত কথা ক’বলৈ যোগ্য নহওঁ।

Verse 21

एवं सा रुदती देवी बाष्पव्याकुललोचना । महादुःखयुतैवासीद्देवेशेऽनुनयत्यपि

এইদৰে দেৱী কান্দিলে; অশ্ৰুতে ব্যাকুল হ’ল তাইৰ দুচকু। দেৱেশ্বৰক অনুনয় কৰিও তাই মহাদুঃখে আচ্ছন্ন হৈ ৰ’ল।

Verse 22

पुनरेव प्रकुपिता हरं प्रोवाच भामिनी । तवार्जवं न हृदये काठिन्यं वेद्मि नित्यदा

পুনৰায় ক্ৰুদ্ধ হৈ সেই ভামিনী হৰক ক’লে—“তোমাৰ হৃদয়ত সৰলতা নেদেখোঁ; তোমাক মই সদায় কঠোৰ বুলিয়েই জানো।”

Verse 23

ब्राह्मणैस्त्वासुरैरुक्तं तन्मृषा प्रतिभाति मे । यस्मान्मयि महादुष्टभाव एव कृतस्त्वया

ব্ৰাহ্মণসকলে—অসুৰৰ দৰে কথা কৈ—যি কৈছে, সেয়া মোৰ দৃষ্টিত মিছা যেন লাগে; কিয়নো তুমি কেৱল মোৰ ওপৰতেই মহাদুষ্ট সন্দেহ স্থাপন কৰিছা।

Verse 24

ब्राह्मणा वंचिता यस्माद्ब्राह्मणैस्त्वं हनिष्यसे । एवमुक्त्वा भगवती पुनराह न किञ्चन

“যিহেতু ব্ৰাহ্মণসকল প্ৰবঞ্চিত হৈছে, সেয়েহে তুমিও ব্ৰাহ্মণসকলৰ হাততে নিহত হ’বা।” এইদৰে কৈ ভগৱতী দেৱীয়ে পুনৰ একো নক’লে।

Verse 25

ईशः प्रसन्नवदनामुपचारैरथाकरोत् । शनैर्नीतिमयैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिर्महेश्वरः

তেতিয়া প্ৰভু মহেশ্বৰে উপচাৰ-সেৱাৰে তেওঁৰ মুখমণ্ডল প্ৰসন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে; আৰু ধীৰে ধীৰে নীতিময়, যুক্তিযুক্ত ধৰ্মভৰা বাক্যৰে তেওঁক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 26

प्रसन्नलोचनां ज्ञात्वा किंचित्प्राह हरस्ततः । कोपेन कलुषं वक्त्रं पूर्णचन्द्र समप्रभम्

তেওঁৰ চকু দুটা কিছু প্ৰসন্ন হোৱা দেখি হৰে তেতিয়া অলপ কথা ক’লে। তথাপি তেওঁৰ মুখ—পূৰ্ণচন্দ্ৰসম উজ্জ্বল—ক্ৰোধেৰে এতিয়াও মলিন আছিল।

Verse 27

कस्मात्त्वं कुरुषे भद्रे युक्तमेव वचो न ते । सर्वभूतदया कार्या प्राणिनां हि हितेच्छया

“হে ভদ্ৰে, তুমি কিয় এনেদৰে কথা কোৱা? তোমাৰ বাক্য যথোচিত নহয়। সকলো ভূতৰ প্ৰতি দয়া আচৰণীয়, কিয়নো প্ৰতিটো প্ৰাণীৰ মঙ্গল কামনা কৰা উচিত।”

Verse 28

यद्यपीष्टो हि यस्यार्थो न कार्यं परपीडनम् । जगत्सर्वं सुतप्रायं तवास्ति वरवर्णिनि

“যদিও নিজৰ ইষ্ট লক্ষ্য জড়িত থাকে, তথাপি আনক কষ্ট দিয়া উচিত নহয়। হে সুশ্ৰী অঙ্গধাৰিণী, এই সমগ্ৰ জগত তোমাৰ বাবে পুত্ৰসম।”

Verse 29

जगत्पूज्या त्वमेवैका सर्वरूपधरानघे । मया यदि कृतं कर्मावद्यं देव हिताय वै

হে অনঘে, তুমি একাই সমগ্ৰ জগতৰ পূজ্যা, সকলো ৰূপ ধাৰণ কৰোঁতা। যদি মই কোনো নিন্দনীয় কৰ্ম কৰি থাকোঁ, সেয়া নিশ্চয়েই দেৱতাসকলৰ হিতৰ বাবেই আছিল।

Verse 30

तथाप्येवं तव सुतो भविष्यति न संशयः । अथवा मम सर्वेभ्यः प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

তথাপিও, তোমাৰ পুত্ৰ নিশ্চয়েই জন্মিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। সত্যই, তুমি মোৰ সকলো প্ৰাণবায়ুতকৈও অধিক প্ৰিয়।

Verse 31

यदिच्छसि तथा कुर्यां तथा तव मनोरथान् । प्रसन्नवदना भूत्वा कथयस्व वरानने

তুমি যি ইচ্ছা কৰা, মই তেনেকৈয়ে কৰিম; তেনেকৈ তোমাৰ মনোৰথো পূৰ্ণ হ’ব। প্ৰসন্ন মুখেৰে কোৱা, হে সুন্দৰ-মুখিনী, তুমি কোন কোন বৰ বিচাৰিছা।

Verse 32

इत्युक्ता सा भगवती पुनराह महेश्वरम् । चातुर्मास्ये च संप्राप्ते महाव्रत धरो यदि

এইদৰে কোৱা হোৱাত সেই ভগৱতীয়ে পুনৰ মহেশ্বৰক ক’লে: “যেতিয়া পবিত্ৰ চাতুৰ্মাস্য ঋতু আহি পায়—যদি তুমি, মহাব্ৰতধাৰী, …”

Verse 33

देवतानां च प्रत्यक्षं तांडवं नर्तसे यदि । पारयित्वा व्रतं सम्यग्ब्रह्मचर्यं महेश्वर

“যদি তুমি দেৱতাসকলৰ প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতিত তাণ্ডৱ নৃত্য কৰা, আৰু হে মহেশ্বৰ, ব্ৰহ্মচৰ্যসহ সেই ব্ৰত সঠিকভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰি…”

Verse 34

मत्प्रीत्यै यदि देहार्थं वैष्णवं च प्रयच्छसि । शापस्यानुग्रहं कुर्यां प्रसववदना सती

যদি মোৰ প্ৰীতিৰ বাবে দেহ-কল্যাণকাৰী বৈষ্ণৱ স্বভাৱৰ বৰ দান কৰ, তেন্তে মই—সতী, প্ৰসৱ-সম মাতৃমুখী—সেই শাপক অনুগ্ৰহলৈ ৰূপান্তৰ কৰিম।

Verse 35

नान्यथा मम चित्तं त्वां विश्वासमनुगच्छति । तच्छ्रुत्वा भगवांस्तुष्टस्तथेति प्रत्युवाच ताम्

ইয়াৰ বাহিৰে মোৰ চিত্ত তোমাৰ ওপৰত বিশ্বাসলৈ নাযায়। এই কথা শুনি ভগৱান সন্তুষ্ট হৈ তেনেকৈয়ে ক’লে, “তথাস্ত—এনেকৈয়ে হওক।”

Verse 36

सापि हृष्टा भगवती शापस्यानुग्रहे वृता

সেই ভগৱতীও আনন্দিত হৈ শাপক অনুগ্ৰহলৈ পৰিণত কৰাৰ সংকল্পত দৃঢ় হ’ল।

Verse 37

इदं पुराणं मनुजः शृणोति श्रद्धायुक्तो भेदबुद्ध्या दृढत्वम् । तस्या वश्यं जीवितं सर्वसिद्धं मर्त्याः सत्यात्तच्छ्रयत्वं प्रयांति

যি মনুষ্য শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ ভেদ-বুদ্ধি দৃঢ় কৰি এই পুরাণ শোনে, সি জীৱনৰ ওপৰত বশ্যতা আৰু সকলো সিদ্ধিৰ পূৰ্ণতা লাভ কৰে; সত্যৰ প্ৰভাৱত মর্ত্যসকলে সেই পৰম আশ্ৰয়ত শৰণ লয়।

Verse 253

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये शंकरकृतपार्वत्यनुनयो नाम त्रिपंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰীস্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ শেষশায়ী উপাখ্যানত, ব্ৰহ্মা–নারদ সংবাদৰ চাতুৰ্মাস্যমাহাত্ম্য অংশত “শংকৰকৃত পাৰ্বতী অনুনয়” নাম অধ্যায় ২৫৩ সমাপ্ত।