Adhyaya 207

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । बालमंडनमाहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: “হে নৰাধিপ, তুমি যি সুধিছিলা, সেই সকলো মই ক’লোঁ—বালমণ্ডনৰ মাহাত্ম্য, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।”

Verse 2

यत्रैकस्मिन्नपि स्नाने कृते पार्थिवसत्तम । सर्वेषां लभ्यते पुण्यं तीर्थानां स्नानसंभवम् । माघमासे त्रयोदश्यां शुक्लपक्ष उपस्थिते

সেই পবিত্ৰ স্থানে, হে পাৰ্থিৱসত্তম ৰাজন, কেৱল একবাৰ স্নান কৰিলেই সকলোয়ে বহু তীৰ্থত স্নানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পুণ্য লাভ কৰে—বিশেষকৈ মাঘ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ ত্ৰয়োদশী উপস্থিত হ’লে।

Verse 3

आनर्त उवाच । कस्माच्छक्रस्य संस्थानं पंचरात्रं धरातले । नाधिकं जायते तेषां यथान्येषां दिवौकसाम्

আনর্ত ক’লে: কিয় শক্র (ইন্দ্ৰ)ৰ ধৰণীত অৱস্থান কেৱল পাঁচ ৰাতিৰ? অন্য দিৱৌকসকলৰ দৰে তেওঁৰ অৱস্থান অধিক কিয় নহয়?

Verse 4

वर्षांते कानि चाहानि येषु शक्रो धरातले । समागच्छति को मास एतत्सर्वं ब्रवीहि मे

বৰ্ষাৰ অন্তত কোন কোন দিনত শক্র ধৰণীত আহে? কোন মাহত তেওঁ আগমন কৰে? এই সকলো কথা মোক ক’বা।

Verse 5

विश्वामित्र उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि कथा मेनां धराधिप । पंचरात्रात्परं शक्रो यथा न स्याद्धरातले

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: শুনা, হে ধৰাধিপতি; মই এই কাহিনী তোমাক ক’ম, যাতে বুজা যায় শক্র কিয় পাঁচ ৰাতিৰ অধিক ধৰণীত নাথাকে।

Verse 6

आसीत्पूर्वं बृहत्कल्पे जयत्सेनः सुरेश्वरः । त्रैलोक्यस्य समस्तस्य स्वामी दानवदर्पहा

পূৰ্বে, মহৎ কল্পত, জয়ৎসেন নামৰ এজন সুৰেশ্বৰ আছিল—সমগ্ৰ ত্ৰিলোকৰ স্বামী, দানৱৰ দৰ্প চূৰ্ণকাৰী।

Verse 7

त्रैलोक्ये सकले पूजां भजमानः सदैव हि । कस्यचित्त्वथ कालस्य गौतमस्य मुनेः प्रिया

ত্ৰিলোকৰ সমগ্ৰ জগতত তেওঁ সদায়েই পূজা লাভ কৰি আছিল। তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত গৌতম মুনিৰ প্ৰিয়া পত্নী—

Verse 8

अहिल्यानाम भार्याऽभूद्रूपे णाप्रतिमा भुवि । तां दृष्ट्वा चकमे शक्रः कामदेववशं गतः

তেওঁৰ নাম আছিল অহিল্যা; পৃথিৱীত ৰূপে তেওঁ অতুলনীয়া পত্নী আছিল। তেওঁক দেখি শক্ৰ কামদেৱৰ বশ হৈ কামনাত মুগ্ধ হ’ল।

Verse 9

नित्यमेव समागत्य स्वर्गलोकात्स कामभाक् । गौतमे निर्गते राजन्समिदिध्मार्थमेव हि । दर्भार्थं फलमूलार्थं स्वयमेव महात्मभिः

স্বৰ্গলোকৰ পৰা কামে দগ্ধ হৈ সি বাৰে বাৰে আহি উপস্থিত হ’ত। হে ৰাজন, গৌতম যেতিয়া সমিধা-ইন্ধন আনিবলৈ, দৰ্ভা ঘাঁহ, ফল-মূল সংগ্ৰহ কৰিবলৈ বাহিৰ ওলাই যেত—যি মহাত্মা ঋষিসকলে নিজে কৰে—তেতিয়াই সি সুযোগ চাই থাকিল।

Verse 11

तच्छ्रुत्वा सहसा तूर्णं गौतमो गृहमभ्यगात् । यावत्पश्यति देवेशं सह पत्न्या समागतम्

সেয়া শুনি গৌতম হঠাৎ তৎক্ষণাৎ গৃহলৈ দৌৰি গ’ল। তেতিয়া তেওঁ দেখিলে—দেৱেশ্বৰক নিজৰ পত্নীৰ সৈতে একেলগে উপস্থিত।

Verse 12

शक्रोऽपि गौतमं दृष्ट्वा पलायनपरायणः । निर्जगामाश्रमात्तस्माद्विवस्त्रोऽपि भयाकुलः

শক্ৰেও গৌতমক দেখি পলায়নৰ দিশে একান্ত মন দিলে। ভয়ত ব্যাকুল হৈ, বস্ত্ৰহীন অৱস্থাতেই সেই আশ্ৰমৰ পৰা বাহিৰ ওলাই গ’ল।

Verse 13

अहिल्यापि भयत्रस्ता दृष्ट्वा भर्तारमागतम् । अधोमुखी स्थिता राजंस्तदा व्याकुलितेंद्रिया

অহল্যাও ভয়ত্ৰস্ত হৈ স্বামীক আহি পোৱা দেখি, হে ৰাজন, মুখ নত কৰি থিয় হৈ ৰ’ল; দুঃখত ইন্দ্ৰিয়সমূহ ব্যাকুল হ’ল।

Verse 14

गौतमोऽपि च तद्दृष्ट्वा सम्यग्भार्याविचेष्टितम् । ददौ शापं महाराज कोपसंरक्तलोचनः

হে মহাৰাজ, গৌতমেও পত্নী-সম্পৰ্কীয় অনুচিত আচৰণ স্পষ্টকৈ দেখি, ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা চকুৰে শাপ দিলে।

Verse 15

यस्माच्छक्र पापकर्म कृतमीदृग्विगर्हितम् । भार्या मे दूषिता साध्वी तस्मादवृषणो भव

‘হে শক্র, তই এই পাপময় আৰু নিন্দনীয় কৰ্ম কৰিলি; মোৰ সাধ্বী পত্নীক কলুষিত কৰিলি—সেয়ে তই অণ্ডহীন হ।’

Verse 16

सहस्रं च भगानां ते वक्त्रे भवतु मा चिरम् । येन त्वं विप्लवं यासि त्रैलोक्ये सचराचरे

‘আৰু বিলম্ব নকৰাকৈ তোৰ মুখত সহস্ৰ যোনি-চিহ্ন উদ্ভাসিত হওক; যাৰ দ্বাৰা তই ত্ৰিলোকত—চৰাচৰসহ—কলংকৰ কাৰণ হ’বি।’

Verse 17

अपरं मर्त्यलोकेऽत्र यद्यागच्छसि वासव । पूजाकृते ततो मूर्धा शतधा ते भविष्यति

‘আৰু, হে বাসৱ, যদি তই এই মর্ত্যলোকে পুনৰ আহিস, তেন্তে পূজাৰ বাবে আগবাঢ়োঁতে তোৰ মূৰ শ শত ভাগত ফাটি যাব।’

Verse 18

एवं शप्त्वा च तं शक्रं ततोऽहिल्यामुवाच सः । कोपसंरक्तनेत्रस्तु भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः

এইদৰে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক শাপ দি, তাৰ পাছত তেওঁ অহল্যাৰ সৈতে ক’লে; ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা চকুৰে তেওঁ বাৰে বাৰে তাক ধিক্কাৰ আৰু তিৰস্কাৰ কৰিলে।

Verse 19

यस्मात्पापे त्वया कर्म कृतमेतद्विगर्हितम् । तस्माच्छिलामयी भूत्वा त्वं तिष्ठ वसुधातले

‘হে পাপিনী, তুমি এই নিন্দিত কৰ্ম কৰিলা; সেয়ে তুমি শিলাময় হৈ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত স্থিৰ হৈ থাক।’

Verse 20

ततः सा तत्क्षणाज्जाता तस्य भार्या शिलात्मिका । इन्द्रोऽपि च परित्यक्तो वृषणाभ्यां तथाऽभवत्

তেতিয়াই সেই ক্ষণতে তেওঁৰ পত্নী শিলাস্বৰূপা হ’ল; আৰু ইন্দ্ৰোও অণ্ডকোষদ্বয় হৰণ হোৱাত তেনেকৈয়ে হ’ল।

Verse 21

सहस्रभगचिह्नस्तु वक्त्रदेशे बभूव ह

তেওঁৰ মুখমণ্ডলত সহস্ৰ ‘ভগ’ চিহ্ন প্ৰকাশ পালে।

Verse 22

अथ मेरोः समासाद्य कंदरं विजनं हरिः । सव्रीडः सेवते नित्यं न जगाम निजां पुरीम्

তাৰ পাছত হৰি (ইন্দ্ৰ) মেরু পৰ্বতৰ এক নিৰ্জন, জনশূন্য গুহালৈ গৈ উপস্থিত হ’ল; লজ্জাৰে আৱৃত হৈ তেওঁ সদায় তাতেই বাস কৰিলে, নিজৰ নগৰীলৈ নাহিল।

Verse 23

ततो देवगणाः सर्वे सोद्वेगास्तेन वर्जिताः । नो जानंति च तत्रस्थं कन्दरान्वेषणे रताः ओ

তেতিয়া সকলো দেৱগণ, তেওঁলোকক ত্যাগ কৰা বাবে উদ্বিগ্ন হৈ, তেওঁ ক’ত অৱস্থিত সেয়া নাজানি, গুহা-গহ্বৰ বিচাৰাত ব্যস্ত হ’ল।

Verse 24

पीड्यंते दानवै रौद्रैः स्वर्गे जाते विराजके

বিৰাজক স্বৰ্গত উপস্থিত হোৱাত, ভয়ংকৰ দানৱসকলে জগতক পীড়া দিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 25

एतस्मिन्नन्तरे जीवः शक्राण्या भयभीतया । सोद्वेगया परिपृष्टः क्व गतोऽथ पुरंदरः

ইতিমধ্যে ভয়ত কঁপা শক্রাণী (ইন্দ্ৰাণী) উদ্বিগ্ন হৈ জীৱক সুধিলে— “পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) ক’লৈ গ’ল?”

Verse 26

अथ जीवश्चिरं ध्यात्वा दृष्ट्वा तं ज्ञानचक्षुषा । जगाम सहितो देवैः प्रोवाचाथ सुनिष्ठुरम्

তেতিয়া জীৱে বহুক্ষণ ধ্যান কৰি, জ্ঞানচক্ষুৰে তেওঁক দেখি, দেৱসকলৰ সৈতে গৈ কঠোৰভাৱে ক’লে।

Verse 27

किमित्थं राज्यभोगांस्त्वं त्यक्त्वा विजनमाश्रितः । किं त्वया विहितं ध्यानं किं रौद्रं संश्रितं तपः

“তুমি কিয় ৰাজ্যভোগ ত্যাগ কৰি নিৰ্জনত আশ্ৰয় ল’লা? তুমি কেনে ধ্যান গ্ৰহণ কৰিলা, আৰু কেনে ভয়ংকৰ তপস্যা আশ্ৰয় কৰিলা?”

Verse 28

बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा भगवक्त्रः पुरंदरः । प्रोवाच लज्जया युक्तो दीनो बाष्पपरिप्लुतः

বৃহস্পতিৰ বাক্য শুনি পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) মুখ নত কৰি ক’লে; লজ্জাৰে ভৰা, দীন হৈ, অশ্ৰুতে আপ্লুত হ’ল।

Verse 29

नाहं राज्यं करिष्यामि त्रैलोक्येऽपि कथंचन । पश्य मे यादृशी जाता ह्यवस्था गौतमान्मुनेः

“মই কেতিয়াও ৰাজ্য গ্ৰহণ নকৰিম—ত্ৰিলোকতো কোনো মতে নহয়। চোৱা, গৌতম মুনিৰ কাৰণে মোৰ কি অৱস্থা হ’ল।”

Verse 31

मर्त्यलोकोद्भवा पूजा नष्टा मम बृहस्पते । गौतमस्य मुनेः शापात्कस्मिंश्चित्कारणांतरे

“হে বৃহস্পতী, মর্ত্যলোকৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মোৰ পূজা নষ্ট হ’ল—গৌতম মুনিৰ শাপৰ ফলত, কোনো মধ্যৱৰ্তী কাৰণত।”

Verse 32

तच्छ्रुत्वा देवराजस्य बृहस्पतिरुवाचह । दुःखेन महता युक्तः सर्वैर्देवैः समावृतः । गौतमस्य समीपे च गत्वा प्रोवाच तं स्वयम्

দেৱৰাজৰ এই কথা শুনি বৃহস্পতিয়ে ক’লে। মহাদুঃখে ভাৰাক্ৰান্ত আৰু সকলো দেৱতাৰে পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁ গৌতমৰ ওচৰলৈ গৈ নিজে তেঁওক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 33

एतच्छक्रपरित्यक्तं त्रैलोक्यमपि चाखिलम् । पीड्यते दानवैर्विप्र नष्टयज्ञोत्सवक्रियम्

“হে বিপ্ৰ (ব্ৰাহ্মণ), শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) এৰি দিয়া এই সমগ্ৰ ত্ৰিলোক দানৱসকলে পীড়িত কৰিছে, আৰু যজ্ঞ-উৎসৱৰ ক্ৰিয়াসমূহ নষ্ট হৈছে।”

Verse 34

नैष वांछति राज्यं स्वं लज्जया परया युतः । तस्मादस्य प्रसादं त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि । अनुग्रहेण शापस्य मम वाक्याद्द्विजोत्तम

সেইজন গভীৰ লজ্জাৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ নিজৰ ৰাজ্য কামনা নকৰে। সেয়ে, হে দ্বিজোত্তম, মোৰ অনুৰোধত কৃপা কৰি শাপ শিথিল কৰি, বিধিমতে তাক তোমাৰ প্ৰসাদ দান কৰা উচিত।

Verse 35

तच्छ्रुत्वा गौतमः प्राह न मे वाक्यं भवेन्मृषा । न वाक्यं लोपयिष्यामि यदुक्तं स्वयमेव हि

এই কথা শুনি গৌতমে ক’লে: মোৰ বাক্য মিছা নহ’ব। মই নিজে যি কৈছোঁ, সেই বাক্য মই কেতিয়াও প্ৰত্যাহাৰ নকৰোঁ।

Verse 36

ततः प्रोवाच ते विष्णुः स्वयं चापि महेश्वरः । तथा देवगणाः सर्वे विनयावनता स्थिताः

তাৰ পাছত বিষ্ণুৱে তাক ক’লে, আৰু মহেশ্বৰো নিজে উপস্থিত হৈ ক’লে। সকলো দেবগণ বিনয়ে নত হৈ তাত থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 37

अन्यथा ब्रह्मणो वाक्यं न ते कर्तुं प्रयुज्यते । तस्मात्कुरुष्व विप्रेन्द्र शापस्यानुग्रहं हरेः

নচেৎ ব্ৰহ্মাৰ বাক্য তোমাৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰ কৰা যোগ্য নহ’ব। সেয়ে, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, হৰিৰ হিতৰ বাবে শাপটোক অনুগ্ৰহলৈ ৰূপান্তৰ কৰি কৃপা কৰা।

Verse 38

दृष्ट्वा तन्मनसो दार्ढ्यं सुरा विष्णुपुरोगमाः । ब्रह्मणोंऽतिकमभ्येत्य तस्मै सर्वं न्यवेदयन्

তাৰ মনৰ দৃঢ়তা দেখি, বিষ্ণুক আগত ৰাখি দেবতাসকলে ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গৈ সকলো কথা তেখেতক নিবেদন কৰিলে।

Verse 39

शापं शक्रस्य संजातं तथा तस्मान्महामुनेः

শক্ৰৰ ওপৰত যি শাপ উদ্ভৱ হৈছিল, আৰু সেই মহামুনিৰ পৰা উদ্ভূত সেই ঘটনাও তদ্ৰূপ।

Verse 40

यथा विडंबना जाता देवराजस्य गर्हिता । तथा च दानवैः सर्वं त्रैलोक्यं व्याकुलीकृतम्

দেৱৰাজৰ ওপৰত কেনেকৈ নিন্দনীয় অপমান নামি আহিল; আৰু তাৰ ফলত দানৱসকলে সমগ্ৰ ত্ৰিলোকক ব্যাকুল কৰি তুলিলে।

Verse 41

यथा न कुरुते राज्यं व्रीडितः स शचीपतिः । तच्छ्रुत्वा पद्मजस्तूर्णं हरिशंभुसमन्वितः

শচীপতি লজ্জিত হৈ কেনেকৈ ৰাজ্যকাৰ্য নকৰিলে; এই কথা শুনি পদ্মজ ব্ৰহ্মা হৰি আৰু শম্ভুসহ তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়িল।

Verse 42

जगाम तत्र यत्रास्ते दुःखितः पाकशासनः । गौतमं च समानीय तत्रैव च पितामहः

তেওঁ তাত গ’ল য’ত দুখিত পাকশাসন বহি আছিল; আৰু তাতেই পিতামহ ব্ৰহ্মাই গৌতমকো লগত আনিলে।

Verse 43

ततः प्रोवाच प्रत्यक्षं देवानां वासवस्य च । अयुक्तं देवराजेन विहितं मुनिसत्तम

তাৰ পাছত তেওঁ দেৱসকল আৰু বাসৱৰ সন্মুখতে স্পষ্টকৈ ক’লে: “হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, দেৱৰাজে যি কৰিলে সেয়া অনুচিত।”

Verse 44

यत्ते प्रदूषिता भार्या कामोपहतचेतसा । न ते दोषोऽस्ति यच्छप्तश्छिद्रे चास्मिन्पुरंदरः । परं प्रशस्यते नित्यं मुनीनां परमा क्षमा

যিহেতু কামে আচ্ছন্ন চিত্তৰ এজনৰ দ্বাৰা তোমাৰ পত্নী অপবিত্ৰ হ’ল, সেয়ে তাক শাপ দিয়া তোমাৰ কোনো দোষ নাই—বিশেষকৈ পুৰন্দৰে এই ছিদ্ৰৰ সুযোগ লৈ অধৰ্ম আচৰণ কৰিছিল। তথাপি মুনিসকলৰ পৰম ক্ষমা সদায় প্ৰশংসিত।

Verse 45

यथा त्रैलोक्यराज्यं स्वं प्रकरोति शतक्रतुः । त्वया स्वयं प्रसादेन तथा नीतिर्विधीयताम्

যেনেকৈ শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ) ত্ৰিলোকৰ ওপৰত নিজৰ ৰাজ্য পুনৰ লাভ কৰি স্থাপন কৰে, তেনেকৈ তোমাৰ স্বয়ং প্ৰসাদে ধৰ্মসম্মত নীতি বিধান হওক।

Verse 46

दत्त्वाऽस्य वृषणौ भूयो नाश यित्वा भगानिमान् । मर्त्यलोके गतिश्चास्य यथा स्यात्तत्समाचर

ইয়াক পুনৰ বৃষণ (অণ্ডকোষ) দান কৰি, তাৰ পাছত এই ‘ভগ’সমূহ নাশ কৰি, এনেদৰে আচৰণ কৰা যাতে মর্ত্যলোকে তাৰ গতি যিদৰে হওঁৱা উচিত তেনেদৰেই হয়।

Verse 47

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां स मुनिर्देवगौरवात् । वृषणौ मेषसंभूतौ योजयामास तौ तदा

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি, সেই মুনি—দেৱতাসকলৰ গৌৰৱৰ বাবে—তেতিয়াই মেষৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা বৃষণযুগল তাক সংযোজন কৰিলে।

Verse 48

तान्भगान्पाणिना स्पृष्ट्वा चक्रे नेत्राणि सन्मुनिः । ततः प्रोवाच तान्देवान्गौतमश्च महातपाः

সেই সৎমুনি হাতৰে সেই ‘ভগ’সমূহ স্পৰ্শ কৰি সিহঁতক নেত্ৰ কৰিলে। তাৰ পাছত মহাতপস্বী গৌতমে সেই দেৱতাসকলক ক’লে।

Verse 49

सहस्राक्षो मया शक्रो निर्मितोयं सुरोत्तमाः । स मेषवृषणश्चापि स्वं च राज्यं करिष्यति । शोभाऽस्य नेत्रजा वक्त्रे सुरम्या संभविष्यति

হে সুৰোত্তমসকল, মই এই শক্ৰক ‘সহস্ৰাক্ষ’—সহস্ৰ নেত্ৰযুক্ত—ৰূপে নিৰ্মাণ কৰিলোঁ। যদিও তাৰ দেহত মেষৰ বৃষণ থাকিব, তথাপি সি নিজ ৰাজ্য নিশ্চয় স্থাপন কৰিব; আৰু সেই নেত্ৰসমূহৰ পৰা উদ্ভূত অতি মনোৰম জ্যোতি তাৰ মুখমণ্ডলত প্ৰকাশ পাব।

Verse 50

पुंस्त्वं च मेषजोत्थाभ्यां वृषणाभ्यां भविष्यति । न च मर्त्ये गतिश्चास्य पूजार्थं संभविष्यति

মেষৰ পৰা উদ্ভূত সেই দুটা বৃষণৰ দ্বাৰাই তাৰ পুংস্ত্ব নিশ্চয় স্থিত থাকিব। কিন্তু মানুহলোকত পূজা লাভৰ উদ্দেশ্যে তাৰ কোনো গতি বা অৱকাশ নাথাকিব।

Verse 51

एतस्मिन्नन्तरे जातः सहस्राक्षः पुरंदरः । शोभया परया युक्तो मुनेस्तस्य प्रभाव तः

সেই মুহূর্ততেই পুরন্দৰ ইন্দ্ৰ ‘সহস্ৰাক্ষ’ ৰূপে প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। সেই মুনিৰ প্ৰভাৱবলে সি অতুল সৌন্দৰ্যৰে বিভূষিত হ’ল।

Verse 52

ततः संगृह्य पादौ च गौतमस्य महात्मनः । प्रोवाच वचनं शक्रः सर्वदेवसमागमे

তাৰ পাছত শক্ৰে মহাত্মা গৌতমৰ চৰণ দুটা ধৰি, সকলো দেৱতাৰ সমাবেশত এই বাক্য ক’লে।

Verse 53

दुर्लभा मर्त्यलोकोत्था पूजा ब्राह्मणसत्तम । सा मे तव प्रसादेन यथा स्यात्तत्समाचर

হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, মর্ত্যলোকৰ পৰা উদ্ভূত পূজা অতি দুৰ্লভ। আপোনাৰ প্ৰসাদে যেন সেই পূজা মোৰ ভাগ্যত হয়, তেনেদৰে কৃপা কৰি ব্যৱস্থা কৰক।

Verse 54

त्रैलोक्यपतिजा संज्ञा मा नाशं यातु मे द्विज । प्रसादात्तव सा नित्यं यथा स्यात्तद्विधीयताम्

হে দ্বিজ! ‘ত্ৰৈলোক্যপতি’ বুলি মোৰ যি সংজ্ঞা, সেয়া যেন নাশ নাযায়। তোমাৰ প্ৰসাদে সেই উপাধি মোৰ বাবে সদায় স্থিৰ থাকক—এনেদৰে বিধান কৰা হওক।

Verse 55

तच्छ्रुत्वा लज्जयाविष्टः कृपया चाथ सन्मुनिः । तमूचे सर्वदेवानां प्रत्यक्षं पाकशासनम्

সেয়া শুনি সৎমুনি লজ্জাত আচ্ছন্ন হ’ল, তথাপি কৃপাৰে প্ৰেৰিত হৈ, সকলো দেৱতাৰ সন্মুখত প্ৰত্যক্ষ থকা পাকা-শাসন ইন্দ্ৰক ক’লে।

Verse 56

पंचरात्रं च ते पूजा मर्त्यलोके भविष्य ति । अनन्यां तृप्तिमभ्येषि यथा चैव तु वत्सरम्

আৰু মর্ত্যলোকে তোমাৰ উদ্দেশ্যে পঞ্চৰাত্ৰ পূজা অনুষ্ঠিত হ’ব। তাৰ দ্বাৰা তুমি একান্ত, অতুল তৃপ্তি লাভ কৰিবা—যেন সম্পূৰ্ণ এক বছৰ।

Verse 57

यत्र देशे पुरे ग्रामे पंचरात्रं महोत्सवः । तत्र संवत्सरं यावन्नीरोगो भविता जनः

যি দেশ, নগৰ বা গাঁৱত পঞ্চৰাত্ৰ মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়, তাত থকা লোকসকল এক বছৰ পৰ্যন্ত নিৰোগী থাকিব।

Verse 58

आधयो व्याधयो नैव न दुर्भिक्षं कथंचन । न च राज्ञो विनाशः स्यान्नैव लोकेऽसुखं क्वचित्

তাত মানসিক দুঃখ-দুৰ্দশা নাথাকিব, দেহৰ ব্যাধিও নাথাকিব; কোনো প্ৰকাৰৰ দুৰ্ভিক্ষ নাহিব; ৰজাৰ বিনাশো নঘটিব—আৰু সেই ৰাজ্যত ক’তো অসুখ-দুখ নাথাকিব।

Verse 59

यत्र स्थाने महो भावी तावकश्च पुरंदर । प्रभूतपयसो गावः प्रभविष्यंति तत्र च । सुभिक्षं सुखिनो लोकाः सर्वोपद्रववर्जिताः

হে পুৰন্দৰ! যি স্থানত তোমাৰ এই মহা-মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হ’ব, তাত দুধে ভৰপূৰ গাইসমূহ সমৃদ্ধ হ’ব; অন্নৰ প্ৰাচুৰ্য থাকিব, লোকসকল সুখী হ’ব আৰু সকলো উপদ্ৰৱৰ পৰা মুক্ত থাকিব।

Verse 60

इन्द्र उवाच । यद्येवं शरदि प्राप्ते सर्व सत्त्वमनोहरे । सप्तच्छदसमाकीर्णे बन्धूकसुविराजिते

ইন্দ্ৰ ক’লে: যদি তেনেহ’লে—যেতিয়া শৰৎ ঋতু আহে, যি সকলো সত্ত্বৰ মন হৰণ কৰে, সপ્તচ্ছদৰ ফুলেৰে ছাওঁনি হৈ আৰু বন্ধূক ফুলেৰে দীপ্তিমান হৈ—

Verse 61

मालतीगन्धसंकीर्णे नवसस्यसमाकुले । चंद्रज्योत्स्नाकृतोद्द्योते षट्पदाराव संकुले

—মালতীৰ সুবাসেৰে পৰিপূৰ্ণ, নৱ শস্যেৰে ভৰপূৰ, চন্দ্ৰজ্যোৎস্নাৰে আলোকিত, আৰু মৌমাখিৰ গুঞ্জনেৰে মুখৰিত—

Verse 62

कुमुदोत्पलसंयुक्ते तत्र स्यात्सुमहोत्सवः । येन बालोऽपि वृद्धोऽपि संहृष्टस्तत्समाचर

—কুমুদ আৰু উৎপল পদ্মেৰে অলংকৃত—তাত এক অতি মহান উৎসৱ হওক; এনেদৰে পালন কৰা যে শিশু আৰু বৃদ্ধ দুয়ো আনন্দেৰে উল্লসিত হয়।

Verse 63

गौतम उवाच । अद्य श्रवणनक्षत्रे तव दत्तो महोत्सवः । वैष्णवे पुण्यनक्षत्रे सर्वपापविवर्जिते

গৌতম ক’লে: আজি শ্ৰৱণ নক্ষত্ৰত তোমাৰ মহা-মহোৎসৱ দান কৰা হ’ল—এই বৈষ্ণৱ পুণ্য নক্ষত্ৰত, যি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত।

Verse 64

त्वया मे धर्षिता भार्या पौष्णे नक्षत्रसंज्ञिते । तस्मिन्भविष्यति व्यक्तं तव पातः पुरंदर

পৌষ্ণ নক্ষত্ৰ চলি থকা সময়ত তুমি মোৰ পত্নীক অপমান কৰি লঙ্ঘন কৰিলা; সেয়ে, হে পুৰন্দৰ, সেই সময়তেই তোমাৰ পতন স্পষ্ট হ’ব।

Verse 65

येनैषा मामकी कीर्तिस्तावकं वक्तु कर्म तत् । विख्यातिं यातु लोकेऽत्र न कश्चित्पापमाचरेत्

যে কৰ্মৰ দ্বাৰা মোৰ এই কীৰ্তি স্থিৰ থাকে, সেই তোমাৰ কৰ্ম ঘোষণা হওক; ই এই লোকত বিখ্যাত হওক, আৰু ইয়াত কোনোেও পাপ নকৰক।

Verse 66

श्रवणादीनि पंचैव नक्षत्राणि पृथक्पृथक् । तव पूजाकृते पंच क्रतुतुल्यानि तानि च । भविष्यंति न संदेहः सर्वतीर्थमयानि च

শ্ৰৱণ আদি পাঁচ নক্ষত্ৰ—প্ৰত্যেকেই পৃথক—তোমাৰ পূজাৰ বাবে পালন কৰিলে, সিহঁত পাঁচ বৈদিক যজ্ঞৰ সমান হ’ব; সন্দেহ নাই, সিহঁতে সকলো তীৰ্থৰ পুণ্য বহন কৰিব।

Verse 67

यो यं काममभिध्याय पूजां तव करिष्यति । विशेषात्फलपुष्पैश्च स तं कृत्स्नमवाप्नुयात्

যি কোনোবাই কোনো কামনা মনত ধৰি তোমাৰ পূজা কৰে, বিশেষকৈ ফল-ফুলৰ অৰ্পণেৰে, সি সেই কামনা সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰিব।

Verse 68

परं मूर्तिर्न ते पूज्या कुत्रापि च भविष्यति । त्वया मे दूषिता भार्या ब्राह्मणी प्राणसंमता

তোমাৰ অন্য কোনো মূৰ্তি ক’তো পূজিত নহ’ব; কিয়নো তুমি মোৰ ব্ৰাহ্মণী পত্নীক দুষিত কৰিলা, যি মোৰ প্ৰাণসম প্ৰিয়।

Verse 69

तस्माद्वृक्षोद्भवां यष्टिं ब्राह्मणा वेदपारगाः । तावकैः सकलैर्मंत्रैः स्थापयिष्यंति शक्तितः

সেয়ে বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণসকলে তোমাৰ সকলো মন্ত্ৰেৰে, নিজৰ শক্তি আৰু বিধি অনুসাৰে, গছৰ পৰা উৎপন্ন যষ্টি (দণ্ড) যথাবিধি স্থাপন কৰিব।

Verse 70

पंचरात्रविधानेन यथान्येषां दिवौकसाम् । ततः संक्रमणं कृत्वा पूजा मर्त्यसमुद्भवा । त्वया ग्राह्या सहस्राक्ष तृप्तिश्चैव भविष्यति

পঞ্চৰাত্ৰ বিধান অনুসাৰে—যেনেকৈ স্বৰ্গৰ আন দেৱতাসকলৰ বাবে—তাৰ পাছত সংক্রমণ ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি, মৰ্ত্যলোকৰ পৰা উদ্ভূত পূজা তুমি, হে সহস্ৰাক্ষ, গ্ৰহণ কৰিবা; আৰু নিশ্চয় তৃপ্তি হ’ব।

Verse 71

यो यथा चैव ते यष्टिं सुप्तामुत्थापयिष्यति । तस्य तस्याधिका सिद्धिः संभविष्यंति वासव

যি যেনেকৈ তোমাৰ সুপ্ত যষ্টি জগাই উঠাই তুলিব, সি তেনেকৈ অধিক সিদ্ধি লাভ কৰিব, হে বাসৱ।

Verse 72

पंचरात्रव्रतरतो यो ब्रह्मचर्यपरायणः । प्रकरिष्यति ते पूजां फलपुष्पैर्यथोदितैः

যি পঞ্চৰাত্ৰ ব্ৰতত ৰত আৰু ব্ৰহ্মচৰ্যত অটল, সি যথোক্ত ফল-ফুলেৰে তোমাৰ পূজা সম্পন্ন কৰিব।

Verse 73

परदारकृतात्पापात्स सर्वान्मुक्तिमेष्यति

পৰস্ত্ৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ পৰা উদ্ভূত সকলো পাপৰ পৰা সি মুক্ত হৈ মোক্ষ লাভ কৰিব।

Verse 74

नमः शक्राय देवाय शुनासीराय ते नमः । नमस्ते वज्रहस्ताय नमस्ते वज्रपाणये

দেৱৰাজ শক্ৰলৈ নমস্কাৰ; হে শুনাসীৰ, তোমালৈ নমস্কাৰ। হে বজ্ৰহস্ত, তোমালৈ নমস্কাৰ; হে বজ্ৰপাণি, তোমালৈ নমস্কাৰ।

Verse 76

यश्चेदं तव संवादं मया सार्धं पुरंदर । कीर्तयिष्यति सद्भक्त्या तथैवाकर्णयिष्यति

হে পুৰন্দৰ! যি কোনো জনে সত্য ভক্তিৰে মোৰ সৈতে তোমাৰ এই সংবাদ কীৰ্তন কৰিব আৰু তেনেদৰে মন দি শুনিব।

Verse 77

तस्य संवत्सरं यावन्नैव रोगो भविष्यति । तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे तथेत्युक्त्वा प्रहर्षिताः

তেনে জনৰ বাবে এক বছৰ পৰ্যন্ত কোনো ৰোগ নুঠিব। এই কথা শুনি সকলো দেৱতাই “তথৈৱ” বুলি কৈ আনন্দে উল্লসিত হ’ল।

Verse 78

जग्मुः शक्रं समादाय पुनरेवामरावतीम् । गौतमोऽपि निजा वासं गतः कोपसमाश्रितः

তেওঁলোকে শক্ৰক লগত লৈ পুনৰ অমৰাৱতীলৈ গ’ল। গৌতমো ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ নিজৰ নিবাসলৈ উভতি গ’ল।

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य इन्द्रमहोत्सववर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ গ্ৰন্থ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “ইন্দ্ৰ মহোৎসৱৰ বৰ্ণনা” নামক দু-শ সাততম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 785

मन्त्रेणानेन यश्चार्घ्यं तव शक्र प्रदास्यति । परदारकृतं पापं तस्य सर्वं प्रयास्यति

হে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), যি এই মন্ত্ৰেৰে তোমাক অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰে, পৰস্ত্ৰী-গমনে কৰা তাৰ সকলো পাপ দূৰ হৈ যাব।