Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8
Devanagari script
अहिल्यानाम भार्याऽभूद्रूपे णाप्रतिमा भुवि । तां दृष्ट्वा चकमे शक्रः कामदेववशं गतः
Transliteration
ahilyānāma bhāryā'bhūdrūpe ṇāpratimā bhuvi | tāṃ dṛṣṭvā cakame śakraḥ kāmadevavaśaṃ gataḥ
Translation
তেওঁৰ নাম আছিল অহিল্যা; পৃথিৱীত ৰূপে তেওঁ অতুলনীয়া পত্নী আছিল। তেওঁক দেখি শক্ৰ কামদেৱৰ বশ হৈ কামনাত মুগ্ধ হ’ল।
Word by Word
अहिल्याAhalyā
अहिल्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहिल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता (subject)
नामby name
नाम:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक-निपात (quotative/‘by name’)
भार्याwife
भार्या:
Pradhana-kartṛ/Predicate nominal
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (predicate nominative)
अभूत्was, became
अभूत्:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; अकर्मक
रूपेणin beauty, by form
रूपेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भाव (instrumental: ‘in respect of/with’)
अप्रतिमाincomparable
अप्रतिमा:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण of अहिल्या
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purva-kala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
चकमेdesired, fell in love
चकमे:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootकम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; सकर्मक
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
कामदेववशम्under the sway of Kāma (love-god)
कामदेववशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकामदेव + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म (object of गतः)
गतःgone, having come under
गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृवाचक (with implied 'अस्ति')
Speaker
Viśvāmitra
Skanda Dialogue
Listener: Rājan (King)
Visual Art Cues
Scene: Ahilyā, incomparable in beauty, stands within the quiet āśrama; Śakra watches, struck by desire, with Kāma’s unseen influence implied.
Characters & Entities
A
AhilyāG
GautamaŚ
Śakra (Indra)K
KāmadevaFAQs
Unchecked desire (kāma) can eclipse discernment, even for the mighty; self-restraint safeguards dharma.
No specific tīrtha is named in this verse; it narrates the moral cause behind later sacred-time/space consequences.
None.