Adhyaya 200

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । ततः प्रभाते संजाते प्रोद्गते रविमण्डले । सा चापि दुहिता तस्य दीक्षितस्य महात्मनः

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: তাৰ পাছত প্ৰভাত হ’ল, সূৰ্য্যমণ্ডল উদিত হ’ল; তেতিয়া দীক্ষিত সেই মহাত্মাৰ কন্যাও তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 2

रोरूयमाणाऽभ्यगमत्पितरं मातरं प्रति । प्रोवाच गद्गदं वाक्यं बाष्पव्याकुललोचना

তাই উচুপি উচুপি পিতৃ-মাতৃৰ ওচৰলৈ গ’ল আৰু চকুৰ পানীৰে ভৰি থকা দুচকুৰে আৱেগিক হৈ কথা ক’লে।

Verse 3

ताताम्ब किमिदं पापं युवाभ्यां समनुष्ठितम् । अन्त्यजस्य प्रदत्ताऽहं यत्पापस्य दुरात्मनः

হে পিতৃ, আপোনালোকে কি পাপ কৰিলে? কিয়নো মোক এজন নীচ জাতৰ দুৰাত্মা পাপীক দান কৰা হ’ল।

Verse 4

स नष्टो रजनीवक्त्रे ममावेद्य निजं कुलम् । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि प्रदीप्ते हव्यवाहने

হে চন্দ্ৰমুখী, সেই মানুহজন নিজৰ বংশৰ পৰিচয় নিদিয়াকৈ অন্তৰ্ধান হ’ল। সেয়েহে মই প্ৰজ্বলিত অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম।

Verse 5

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दीक्षितः स सुभद्रकः । निश्चेष्टः पतितो भूमौ वातभग्न इव द्रुमः

তাইৰ কথা শুনি দীক্ষিত সুভদ্ৰক বতাহত ভঙা গছৰ দৰে সংজ্ঞাহীন হৈ মাটিত ঢলি পৰিল।

Verse 6

ततः स शीततोयेन संसिक्तश्च पुनःपुनः । लब्ध्वाशु चेतनां कृच्छ्रात्स्वजनैः परिवारितः । प्रलापान्विविधांश्चक्रे ताडयन्स्वशिरो मुहुः

তাৰ পাছত তেওঁৰ ওপৰত বাৰে বাৰে ঠাণ্ডা পানী ছটিয়াই দিয়া হ’ল। বহু কষ্টৰে চেতনা ঘূৰাই পোৱাৰ পাছত আত্মীয়-স্বজনৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁ নিজৰ মূৰত আঘাত কৰি বিলাপ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 7

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे तस्य संपर्कदूषिताः । भर्तृयज्ञं समासाद्य तेनैव सहितास्ततः

তেতিয়া সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ—তাঁৰ সঙ্গদোষে দুষিত—ভৰ্তৃ-যজ্ঞলৈ আগবাঢ়িল আৰু তাৰ পাছত তেওঁলোকো তেওঁৰ সৈতে একেলগে থাকিল।

Verse 8

प्रोचुर्विनयसंयुक्ताः प्रोच्चैस्तत्सुतया सह । सुभद्रेण निजे हर्म्ये सुतां दत्त्वा निवेशितः

তেওঁলোকে বিনয়যুক্ত হৈ, তেওঁৰ কন্যাৰ সৈতে উচ্চস্বৰে কথা ক’লে। সুভদ্ৰে নিজৰ কন্যা বিবাহ দি, তেওঁক নিজৰেই প্ৰাসাদত বাস কৰালে।

Verse 9

चण्डालो द्विजरूपोत्र चंद्रप्रभ इति स्मृतः

ইয়াত এজন অন্ত্যজ—যদিও ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছে—‘চন্দ্ৰপ্ৰভ’ নামে পৰিচিত।

Verse 10

यावत्संवत्सरं सार्धं दैवे पित्र्ये च योजितः । पापकर्मा न विज्ञातः सोऽधुना प्रकटोऽभवत्

এটা বছৰ দেড়েক তেওঁ দেৱকাৰ্য আৰু পিতৃকাৰ্যত নিয়োজিত আছিল; তেওঁৰ পাপকৰ্ম চিনাক্ত নহ’ল—এতিয়া অৱশেষে সেয়া প্ৰকাশ পালে।

Verse 11

सुभद्रस्यानुषंगेण स्थानं सर्वं प्रदूषितम् । अन्त्यजेन महाभाग तत्कुरुष्व विनिग्रहम्

“সুভদ্ৰৰ সঙ্গৰ ফলত এই সমগ্ৰ স্থান এজন অন্ত্যজে দুষিত কৰিলে। হে মহাভাগ, সেই অপৰাধ দমন কৰি যথোচিত ব্যৱস্থা কৰা।”

Verse 12

कैश्चित्तस्य गृहे भुक्तं जलं पीतं तथा परैः । अन्यैश्च गृहमानीय प्रदत्तं भोजनं तथा

কিছুমানে তেওঁৰ ঘৰত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিলে, কিছুমানে জল পান কৰিলে; আৰু আন কিছুমানে আহাৰ ঘৰলৈ আনি তেওঁলোকক দানস্বৰূপে দিলে।

Verse 13

किं वा ते बहुनोक्तेन न स कोऽस्ति द्विजोत्तम । संकरो यस्य नो जातस्तस्य पापस्य संभवः

বহু কথা ক’লে কি লাভ, হে দ্বিজোত্তম? এনে কলুষ-মিশ্ৰণ যাৰ নোহোৱা কোনো নাই; তাৰ পৰাই পাপৰ সম্ভাৱনা উদ্ভৱ হয়।

Verse 14

त्वया स्थानमिदं पुण्यं कृतं पूर्वं महामते । सर्वेषां च गुरुस्त्वं हि तस्माच्छुद्धिं वदस्व नः

হে মহামতে, তোমাৰ দ্বাৰাই পূৰ্বে এই স্থান পুণ্যময় কৰা হৈছিল। তুমি সৰ্বৰ গুৰু; সেয়ে আমাক শুদ্ধিৰ উপায় কোৱা।

Verse 15

ततः संचिन्त्य सुचिरं स्मृतिशास्त्राण्यनेकशः । प्रायश्चित्तं ददौ तेषां सर्वेषां स द्विजन्मनाम्

তাৰ পাছত তেওঁ বহু সময় চিন্তা কৰি আৰু বহু স্মৃতি-শাস্ত্ৰ বাৰে বাৰে পৰামৰ্শ কৰি, সেই সকলো দ্বিজন্মাৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত বিধান কৰিলে।

Verse 16

चांद्रायणशतं प्रादात्सुभद्रायाहिताग्नये । सर्वभंडपरित्यागं पुनराधानमेव च

সুভদ্ৰা—যি আহিতাগ্নি আছিল—তেওঁক চাঁদ্ৰায়ণৰ শতব্ৰত বিধান দিলে; লগতে সকলো গৃহস্থালীৰ পাত্ৰ-ভাণ্ড ত্যাগ কৰি পুনৰ নতুনকৈ অগ্নি স্থাপন কৰিবলৈও আদেশ দিলে।

Verse 17

लक्षहोमविधानं च गृहमध्यविशुद्धये । वह्निप्रवेशनं तस्यास्तत्सुतायाः प्रकीर्तितम्

গৃহৰ অন্তৰ্ভাগ শুদ্ধ কৰিবলৈ তেওঁ লক্ষ-হোমৰ বিধান নিৰ্ধাৰণ কৰিলে। আৰু তেন্তে তেওঁৰ কন্যাৰ বাবে অগ্নি-প্ৰৱেশো ঘোষণা কৰা হ’ল।

Verse 18

येन यावंति भोज्यानि तस्य भुक्तानि मंदिरे । तस्य तावंति कृच्छ्राणि तेनोक्तानि महात्मना

যিজনে তেওঁৰ মন্দিৰ-সদৃশ গৃহত যিমান ভোজ্য আহাৰ ভক্ষণ কৰিলে, মহাত্মাই সেইজনৰ বাবে সিমান সংখ্যক কৃচ্ছ্ৰ তপস্যা নিৰ্ধাৰণ কৰিলে।

Verse 19

यैर्जलानि प्रपीतानि यावन्मात्राणि तद्गृहे । प्राजापत्यानि दत्तानि तेभ्यस्तावंति पार्थिव

হে পাৰ্থিৱ (ৰাজন)! তেওঁলোকে সেই গৃহত যিমান মাত্ৰাৰ জল পান কৰিলে, তেওঁলোকৰ বাবে সিমান সংখ্যক প্ৰাজাপত্য তপস্যা নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ল।

Verse 20

ब्राह्मणानां तथान्येषां तत्र स्थाने निवासिनाम् । तत्स्पर्शदूषितानां च प्राजापत्यं पृथक्पृथक्

সেই স্থানত বাস কৰা ব্ৰাহ্মণসকল আৰু আনসকলৰ বাবেও, আৰু তাৰ স্পৰ্শে দুষিত হোৱা লোকসকলৰ বাবেও, প্ৰতিজনৰ বাবে পৃথক পৃথক প্ৰাজাপত্য তপস্যা নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ল।

Verse 21

स्त्रीशूद्राणां तदर्धं च तदर्ध बालवृद्धयोः । मृन्मयानां च भांडानां परित्यागो निवेदितः

স্ত্ৰী আৰু শূদ্ৰসকলৰ বাবে তাৰ অর্ধেক (প্ৰায়শ্চিত্ত) কোৱা হ’ল, আৰু শিশু আৰু বৃদ্ধসকলৰ বাবে তাৰো অর্ধেক। লগতে মাটিৰ পাত্ৰসমূহ পৰিত্যাগ কৰিবলৈও বিধান দিয়া হ’ল।

Verse 22

सर्वेषामेव लोकानां रसत्यागस्तथैव च । कोटिहोमस्तु निर्दिष्टो ब्रह्मस्थाने यथोदितः । सर्वस्थानविशुद्ध्यर्थं स्थानवित्तेन केवलम्

সকলো লোকৰ বাবে ‘ৰস’—ভোগ-বিলাস আৰু ৰুচিকৰ আহাৰৰ আসক্তি—ত্যাগ কৰাটোও বিধান কৰা হ’ল। আৰু যিদৰে কোৱা হৈছে, ব্ৰহ্মস্থানত কোটিহোম (কোটি আহুতি) নিৰ্দিষ্ট। সকলো স্থান শুদ্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই কৰ্ম সেই স্থানৰ নিজস্ব ধন-সম্পদেৰে কেৱল সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 23

अथोवाच पुनर्विप्रान्स कृत्वा चोच्छ्रितं भुजम । तारनादेन महता सर्वांस्तान्नागरोद्भवान्

তাৰ পাছত তেওঁ পুনৰ ব্ৰাহ্মণসকলক সম্বোধন কৰিলে; বাহু উঁচাই ধৰি, মহা গম্ভীৰ ধ্বনিৰে নাগৰৰ স্থানীয় সকলো লোকক আহ্বান কৰিলে।

Verse 24

सुभद्रेण च सर्वस्वं देयं विप्रेभ्य एव च । चतुर्थांशश्च यैर्भुक्तं तद्गृहे स्वधनस्य च

আৰু শুভ সংকল্পে নিজৰ সকলো সম্পত্তি ব্ৰাহ্মণসকলক দান কৰিব লাগে। আৰু যিসকলে লাভ/অংশ ভোগ কৰিছিল, তেওঁলোকে নিজৰ ঘৰত নিজৰ ধনৰ চতুৰ্থাংশ দান কৰিব।

Verse 25

अष्टांशं यैर्जलं पीतं गोदानं स्पर्शसंभवम् । शेषाणामपि लोकानां यथाशक्त्या तु दक्षिणा

যিসকলে সেই জল পান কৰিছিল, তেওঁলোকে অষ্টমাংশ দান কৰিব, আৰু স্পৰ্শ-কৰ্মৰ পৰা উদ্ভূত গোদানও কৰিব। বাকী লোকসকলে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দক্ষিণা আৰু দান দিব।

Verse 26

दीक्षितेन जपः कार्यो लक्षगायत्रिसंभवः । शेषैर्विप्रैर्यथा वित्तं तथा कार्यो जपोऽखिलः

যি দীক্ষিত, তেওঁ গায়ত্ৰী-মন্ত্ৰৰ লক্ষ জপ কৰিব। বাকী ব্ৰাহ্মণসকলেও নিজৰ ধন-সামৰ্থ্য অনুসাৰে সম্পূৰ্ণ জপ সম্পাদন কৰিব।

Verse 27

अहं चैव करिष्यामि प्राणायामशतत्रयम् । नित्यमेव द्विजश्रेष्ठाः षष्ठकालकृताशनः

মই নিজেই তিনিশ প্ৰাণায়াম কৰিম। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, মই নিত্যই এইবিধ কৰিম আৰু ষষ্ঠ কালতহে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিম।

Verse 28

यावत्संवत्सरस्यांतं ततः शुद्धिर्भविष्यति । जन संपर्कसंजाता सैवं तस्य दुरात्मनः

বছৰৰ অন্তলৈকে (এই বিধি) চলিব; তাৰ পাছত শুদ্ধি উদ্ভৱ হ’ব। লোক-সংস্পৰ্শৰ পৰা জন্মা অপবিত্ৰতা—সেই দুষ্টচিত্ত লোকৰ বাবে এইয়াই প্ৰতিকাৰ।

Verse 29

एवमुक्त्वा ततो भूयः स प्रोवाच द्विजोत्तमान् । अथाऽद्यान्मध्यगास्येन ब्रह्मस्थानसमाश्रयान्

এইদৰে কৈ তেওঁ পুনৰ দ্বিজোত্তমসকলক সম্বোধন কৰিলে। তাৰ পাছত আজিৰ দিনৰ পৰাই—তেওঁলোকৰ মাজত কথা কৈ—ব্ৰহ্মস্থানৰ আশ্ৰয় লোৱা সকলক উপদেশ দিলে।

Verse 30

अद्यप्रभृति यः कन्यामविदित्वा तु नागरम् । नागरो दास्यति क्वापि पतितः स भविष्यति

আজিৰ পৰা যি কোনোবাই কন্যাদান কৰাৰ আগতে তাই নাগৰ (বংশ/সমাজ) নে নহয় সেয়া নাজানি, য’তেই দান কৰক—সেইজন পতিত হ’ব।

Verse 31

अश्राद्धेयो ह्यपांक्तेयो नागराणां विशेषतः

সেইজন শ্ৰাদ্ধৰ পিণ্ড-অৰ্পণ গ্ৰহণৰ অযোগ্য আৰু পংক্তিত বহিবলৈও অযোগ্য—বিশেষকৈ নাগৰসকলৰ মাজত।

Verse 32

यः श्राद्धं नागरं मुक्त्वा ह्यन्यस्मै संप्रदास्यति । विमुखास्तस्य यास्यंति पितरो विबुधैः सह

যি জনে নাগৰ গ্ৰাহকক ত্যাগ কৰি আনক শ্ৰাদ্ধ দান কৰে, তাৰ পিতৃসকল দেবতাসকলৰ সৈতে মুখ ঘূৰাই আঁতৰি যায়।

Verse 33

नागरेण विना यस्तु सोमपानं करिष्यति । स करिष्यत्यसंदिग्धं मद्यपानं तु नागरः । तन्मतेन विना यस्तु श्राद्धकर्म करिष्यति

নাগৰ অবিহনে যি জনে সোমপান-ক্ৰিয়া কৰে, সেই নাগৰ নিঃসন্দেহে মদ্যপানলৈ পতিত হয়; আৰু যি জনে সেই নাগৰ-মৰ্যাদা নমানি শ্ৰাদ্ধকর্ম কৰে…

Verse 34

ततः सर्वं वृथा तस्य भविष्यति न संशयः । विशुद्धिरहितं यस्तु नागरं भोजयिष्यति

তেতিয়া তাৰ সকলো কৰ্ম বৃথা হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। আৰু যি জনে অশুদ্ধ নাগৰক ভোজন কৰায়…

Verse 35

श्राद्धे तस्यापि तत्सर्वं व्यर्थतां संप्रयास्यति । सर्वेषां नागराणां च मर्यादेयं कृता मया

তাৰ শ্ৰাদ্ধতো সেই সকলো একেদৰে ব্যৰ্থতালৈ যায়। সকলো নাগৰৰ বাবে এই মৰ্যাদা মই স্থিৰ কৰি দিলোঁ।

Verse 36

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शुद्धिः कार्या द्विजोत्तमैः । वर्षेवर्षे तु संप्राप्ते स्वस्थानस्य विशुद्धये

সেয়ে দ্বিজোত্তমসকলে সৰ্বপ্ৰযত্নে শুদ্ধি কৰিব লাগে; বছৰে-বছৰে সময় আহিলে, নিজৰ স্থানৰ বিশুদ্ধিৰ বাবে।

Verse 37

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नृपोत्तम । श्राद्धार्हा नागरा येन नागराणां व्यवस्थिताः । भर्तृयज्ञेन मर्यादा कृता तेषां यथा पुरा

বিশ্বামিত্ৰে ক’লে: হে নৃপোত্তম! তুমি যি সুধিছিলা, সেই সকলো কথা মই তোমাক ক’লোঁ—নাগৰসকল কেনেকৈ শ্রাদ্ধাৰ্হ বুলি গণ্য হয় আৰু নাগৰসমাজ কেনেকৈ বিধিবদ্ধভাৱে স্থাপিত। ভর্তৃযজ্ঞৰ দ্বাৰাই তেওঁলোকৰ আচাৰ-মৰ্যাদা পূৰ্বৰ দৰে স্থিৰ কৰা হৈছিল।