Adhyaya 103

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । आश्चर्यं सूतपुत्रैतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यत्स्थापितानि लिंगानि राक्षसैरपि वानरैः

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতপুত্ৰ, তুমি যি বৰ্ণনা কৰিলা সেয়া আশ্চৰ্য—যে ৰাক্ষস আৰু বানৰসকলেও লিঙ্গ স্থাপন কৰিছিল।

Verse 2

तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि यत्रयत्र यथायथा । तैः स्थापितानि लिंगानि येषु स्थानेषु सूतज

সেয়েহে, হে সূতজ, বিস্তাৰকৈ কোৱা—ক’ত ক’ত আৰু কেনেকৈ কেনেকৈ সেই লিঙ্গসমূহ স্থাপন কৰা হৈছিল, আৰু কোন কোন স্থানত।

Verse 3

सूत उवाच । सुग्रीवः संभ्रमित्वाथ क्षेत्रं सर्वमशेषतः । बालमंडनकं प्राप्य तत्र स्नात्वा समाहितः

সূতে ক’লে: তেতিয়া সুগ্ৰীৱে সমগ্ৰ পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰখন একো নাছাড়ি ঘূৰি ফুৰিলে; বালমণ্ডনক তীৰ্থত উপস্থিত হৈ তাত স্নান কৰি মন সংযত কৰি একাগ্ৰ হ’ল।

Verse 4

मुखलिंगं ततस्तत्र स्थापयामास शूलिनः । तथान्यैर्वानरैः सर्वैमुखलिंगानि शूलिनः । स्वसंज्ञार्थं द्विजश्रेष्ठाः स्थापितानि यथेच्छया

তাৰ পাছত সেই ঠাইত ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভু শিৱৰ এটা মুখ-লিঙ্গ স্থাপন কৰা হ’ল। তেনেদৰে আন সকলো বানৰে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, নিজৰ নিজৰ সঞ্জ্ঞা-স্মৃতিৰ বাবে ইচ্ছামতে শূলিনৰ মুখ-লিঙ্গসমূহ স্থাপন কৰিলে।

Verse 5

यस्तेषां मुखलिंगानां करोति घृतकंबलम् । मकरस्थेन सूर्येण शिवलोकं स गच्छति

যি কোনোবাই সেই মুখ-লিঙ্গসমূহত ঘিউৰ কম্বল—অৰ্থাৎ ঘিউৰে আৱৰণ/অভিষেক—কৰে, সূৰ্য মকৰ ৰাশিত থাকোঁতে, সি শিৱলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 6

ततः पश्चिमदिग्भागे तस्य क्षेत्रस्य राक्षसैः । संस्थापितानि लिङ्गानि चतुर्वक्त्राणि च द्विजाः

তাৰ পাছত সেই পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ পশ্চিম দিশত, হে দ্বিজসকল, ৰাক্ষসসকলে চতুৰ্মুখ লিঙ্গসমূহ স্থাপন কৰিলে।

Verse 7

रामेण पूर्वदिग्भागे प्रासादानां च पंचकम् । स्थापितं भक्तियुक्तेन सर्वपातकनाशनम्

পূৰ্ব দিশত ভক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ ৰামে পাঁচটা প্ৰাসাদৰ সমষ্টি স্থাপন কৰিলে, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 8

तथादक्षिणदिग्भागे कूपिका तेन निर्मिता । आनर्त्तीयतडागस्य समीपे पापनाशनी

তদ্ৰূপে দক্ষিণ দিশাৰ ভাগত তেওঁ এটা সৰু কূপিকা নিৰ্মাণ কৰিলে; আনার্ত্তীয় তড়াগৰ ওচৰত, যি পাপনাশিনী তীৰ্থ।

Verse 9

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते दक्षिणायने । सोऽश्वमेधफलं प्राप्य पितृलोके महीयते

যি জনে দক্ষিণায়ন আৰম্ভ হোৱাত তাত শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰি পিতৃলোকত সন্মানিত হয়।

Verse 10

यस्तत्र दीपकं दद्यात्कार्तिके मासि च द्विजाः । न स पश्यति रौद्रांस्तान्नरकानेकविंशतिम् । न चांधो जायते क्वापि यत्रयत्र प्रजायते

হে দ্বিজসকল, যি জনে কাৰ্ত্তিক মাহত তাত দীপ দান কৰে, সি সেই ভয়ংকৰ একুশ নৰক নেদেখে; আৰু য’তেই পুনৰ জন্ম লয়, কেতিয়াও অন্ধ হৈ জন্ম নলয়।

Verse 11

ऋषय ऊचुः । आनर्त्तीयतडागं तत्केन तत्र विनिर्मितम् । किंप्रभावं च कार्त्स्न्येन सूतपुत्र प्रकीर्तय

ঋষিসকলে ক’লে: “সেই আনার্ত্তীয় তড়াগ তাত কোনে নিৰ্মাণ কৰিলে? আৰু তাৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰভাৱ-মহিমা কি? হে সূতপুত্ৰ, সকলো কথা বিস্তাৰে কীৰ্তন কৰা।”

Verse 12

सूत उवाच । आनर्त्तीयतडागस्य महिमा द्विजसत्तमाः । एकवक्त्रेण नो शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि

সূতে ক’লে: “হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, আনার্ত্তীয় তড়াগৰ মহিমা এক মুখে সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা নাযায়—শত শত বছৰতেও নহয়।”

Verse 13

आश्विनस्य सिते पक्षे चतुर्दश्यां समाहितः । स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयेद्विधिपूर्वकम्

আশ্বিন মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশীত মন একাগ্ৰ কৰি স্নান কৰি, বিধি অনুসাৰে দেৱতা আৰু পিতৃলোকক তৰ্পণ কৰিব।

Verse 14

ततो दीपोत्सवदिने श्राद्धं कृत्वा समाहितः । दामोदरं यमं पूज्य दीपं दद्यात्स्वभक्तितः

তাৰ পাছত দীপোৎসৱৰ দিনা মন একাগ্ৰ কৰি শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰি, দামোদৰ আৰু যমক পূজা কৰি, নিজ ভক্তিৰে দীপ দান কৰিব।

Verse 15

संपूज्यो धर्मराजस्तु गन्धपुष्पानुलेपनैः । माषास्तिलाश्च दातव्या गोविंदः प्रीयतामिति

ধৰ্মৰাজ যমক গন্ধ, পুষ্প আৰু অনুলেপনেৰে যথাবিধি পূজা কৰিব; আৰু মাষ আৰু তিল দান কৰি ক’ব—“গোবিন্দ প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 16

तिलमाषप्रदानेन द्विजानां तर्पणेन च । यमेन सहितो देवः प्रीयते पुरुषोत्तमः

তিল-মাষ দান আৰু দ্বিজসকলক তৰ্পণ কৰাৰ দ্বাৰা, যমসহ পুৰুষোত্তম দেৱ প্ৰসন্ন হয়।

Verse 17

य एवं कुरुते विप्रास्तीर्थ आनर्त संज्ञिते । सोऽश्वमेधफलं प्राप्यब्रह्मलोके महीयते

হে ব্ৰাহ্মণসকল, যি কোনো আনার্ত নামে তীৰ্থত এই কৰ্মসমূহ কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰি ব্ৰহ্মলোকত মহিমান্বিত হয়।

Verse 18

यस्मिन्दिने समायातो रामस्तत्र प्रहर्षितः । तस्मिन्द्विजोत्तमैः सर्वैः प्रोक्तः सोऽभ्येत्य सादरम्

যি দিন ৰাম তাত আনন্দিত হৈ উপস্থিত হ’ল, সেই দিনেই সকলো শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণে সাদৰে তেওঁক সম্বোধন কৰিলে; আৰু তেওঁও সন্মানেৰে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 19

अत्रागस्त्यो मुनिश्रेष्ठस्तिष्ठते रघुनंदन । तं गत्वा पश्य विप्रेन्द्र मित्रावरुणसंभवम्

“হে ৰঘুবংশৰ আনন্দ, ইয়াত মুনিশ্ৰেষ্ঠ অগস্ত্য বাস কৰে। হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ মিত্ৰ-বৰুণৰ পৰা জন্মা সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণক দৰ্শন কৰা।”

Verse 20

अथ तेषां वचः श्रुत्वा रामो राजीवलोचनः । वानरै राक्षसैः सार्धं प्रहृष्टः सत्वरं ययौ

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি, পদ্মনয়ন ৰাম আনন্দিত হৈ উঠিল; আৰু বানৰসেনা আৰু ৰাক্ষসসকলৰ সৈতে একেলগে তৎক্ষণাৎ দ্ৰুতগতিতে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 21

अष्टांगप्रणिपातेन तं प्रणम्य रघूत्तमः । परिष्यक्तो दृढं तेन सानन्देन महात्मना

ৰঘূত্তমে অষ্টাঙ্গ প্ৰণিপাতেৰে তেওঁক প্ৰণাম কৰিলে; আৰু আনন্দে পৰিপূৰ্ণ সেই মহাত্মা মুনিয়ে তেওঁক দৃঢ়ভাৱে আলিঙ্গন কৰিলে।

Verse 22

नातिदूरे ततस्तस्य विनयेन समन्वितः । उपविष्टो धरापृष्ठे कृतांजलिपुटः स्थितः

তাৰ পৰা বেছি দূৰ নহয়, বিনয়যুক্ত হৈ তেওঁ মাটিৰ ওপৰত বহিল; আৰু অঞ্জলি জোৰি ভক্তিভাৱে স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 23

ततः पृष्टस्तु मुनिना कथयामास विस्तरात् । वृत्तांतं सर्वमात्मीयं स्वर्गस्य गमनं प्रति

তাৰ পিছত মুনিয়ে সোধাত তেওঁ বিস্তাৰে নিজৰ সকলো ব্যক্তিগত বৃত্তান্ত ক’লে—স্বৰ্গলৈ গমন সম্পৰ্কে।

Verse 24

यथा सीता परित्यक्ता यथा सौमित्रिणा कृतः । परित्यागः स्वकीयस्य संत्यक्तेन महात्मना

কেনেকৈ সীতাক পৰিত্যাগ কৰা হ’ল; আৰু কেনেকৈ সৌমিত্ৰীয়ে (লক্ষ্মণে) আদেশ পাই নিজৰ প্ৰিয়জনৰ পৰিত্যাগ সম্পন্ন কৰিলে—সেই মহাত্মাই।

Verse 25

तथा सुग्रीवमासाद्य तथैव च विभीषणम् । संभाष्य चागमस्त्वत्र ततः पुष्पकसंस्थितिः

তদ্ৰূপে সুগ্ৰীৱক লগ পাই আৰু বিভীষণকো, তেওঁলোকৰ সৈতে কথা পাতি তেওঁ ইয়ালৈ আহিল; তাৰ পিছত পুষ্পকত আসন গ্ৰহণ হ’ল।

Verse 26

ततोऽगस्त्यः कथाश्चित्राश्चक्रे तस्य पुरस्तदा । राजर्षीणां पुराणानां दृष्टांतैर्बहुभिर्मुनिः

তাৰ পিছত অগস্ত্য মুনিয়ে তেওঁৰ সন্মুখত বিচিত্ৰ কাহিনী ক’লে, ৰাজর্ষিসকলৰ প্ৰাচীন পুরাণ-কথাৰ বহু দৃষ্টান্তেৰে বুজাই দিলে।

Verse 27

ततः कथावसाने च चलचित्तं रघूत्तमम् । विलोक्य प्रददौ तस्मै रत्नाभरणमुत्तमम्

আৰু কাহিনী শেষ হোৱাত, ৰঘূত্তমৰ চঞ্চল মন দেখি, তেওঁ তেখেতক উত্তম ৰত্ন-অলংকাৰ দান কৰিলে।

Verse 28

यन्न देवेषु यक्षेषु सिद्धविद्याधरेषु च । नागेषु राक्षसेन्द्रेषु मानुषेषु च का कथा

যি অলংকাৰ দেৱতা, যক্ষ, সিদ্ধ আৰু বিদ্যাধৰসকলৰ মাজতো নাই; নাগ আৰু ৰাক্ষস-ইন্দ্ৰসকলৰ মাজতো নহয়—তেন্তে মানুহৰ মাজত ক’ত কথা!

Verse 29

यस्येन्द्रायुधसंघाश्च निष्क्रामंति सहस्रशः । रात्रौ तमिस्रपक्षेऽपि लक्ष्यतेऽर्कोपमत्विषः

ইয়াৰ পৰা সহস্ৰ-সহস্ৰ ইন্দ্ৰায়ুধ সদৃশ দীপ্তি ধাৰা ওলাই আহে; চন্দ্ৰহীন ঘোৰ অন্ধকাৰ ৰাতিতো ই সূৰ্যসম তেজেৰে দৃষ্টিগোচৰ হয়।

Verse 30

तद्रामस्तु गृहीत्वाऽथ विस्मयोत्फुल्ललोचनः । पप्रच्छ कौतुकाविष्टः कुतस्त्वेतन्मुने तव

তেতিয়া ৰামে তাক হাতত লৈ বিস্ময়ে প্ৰস্ফুটিত নয়নে, কৌতুকে আৱিষ্ট হৈ সুধিলে—“হে মুনি, এইটো আপোনাৰ ওচৰলৈ ক’ৰ পৰা আহিল?”

Verse 31

अत्यद्भुतकरं रत्नैर्निर्मितं तिमिरापहम् । कण्ठाभरणमाख्याहि नेदमस्ति जगत्त्रये

“ই অতি অদ্ভুত, ৰত্নে নিৰ্মিত, তিমিৰ নাশক কণ্ঠাভৰণ; ইয়াৰ কথা কওক—ত্ৰিলোকত ইয়াৰ সমান একো নাই।”

Verse 32

अगस्तिरुवाच । यत्पश्यसि रघुश्रेष्ठ तडागमिदमुत्तमम् । ममाश्रमसमीपस्थं तद्देवदेवनिर्मितम्

অগস্ত্য মুনিয়ে ক’লে: “হে ৰঘুশ্ৰেষ্ঠ! তুমি যি দেখিছা, এই উত্তম তড়াগ মোৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত আছে; ই দেৱদেৱে নিজে নিৰ্মাণ কৰিছে।”

Verse 33

तस्य तीरे मया दृष्टं यदाश्चर्यमनुत्तमम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्व रघु नन्दन

তাৰ তীৰত মই এক অনুপম আশ্চৰ্য দেখিলোঁ। সেই কথাই এতিয়া তোমাক ক’ম—শুনা, হে ৰঘুবংশৰ আনন্দ।

Verse 34

कदाचिद्राघवश्रेष्ठ निशीथेऽहं समुत्थितः । पश्यामि व्योममार्गेण प्रद्योतं भास्करोपमम्

এবাৰ, হে ৰাঘৱসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, নিশীথে মই উঠিলোঁ। আকাশপথে সূৰ্যসম দীপ্ত এক জ্যোতি চলি থকা দেখিলোঁ।

Verse 35

यावत्तावद्विमानं तदप्सरोगणराजितम् । तस्य मध्यगतश्चैकः पुरुषस्तरुणस्तथा । अन्धस्तत्र समारूढः स्तूयते किन्नरैर्नृपः

সেই মুহূর্ততে এক বিমান প্ৰকাশ পালে, অপ্সৰাগণৰ দলেৰে সুশোভিত। তাৰ মাজত এজন যুৱ পুৰুষ থিয় আছিল; আৰু তাতেই এজন অন্ধ ৰজা আৰূঢ় হৈ, কিন্নৰসকলে স্তৱ কৰি আছিল।

Verse 36

रत्नाभरणमेतच्च बिभ्रत्कण्ठे सुनिर्मलम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं कामदेव इवापरः

তেওঁ গলাত অতি নিৰ্মল ৰত্নাভৰণ ধাৰণ কৰিছিল। দ্বাদশ সূৰ্যসম দীপ্তিময় হৈ, তেওঁ যেন অন্য এক কামদেৱ।

Verse 37

अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्स्कंधलग्नो रघूद्वह । एकस्य देवदूतस्य सलिलांतमुपागतः

তাৰ পিছত, হে ৰঘুশ্ৰেষ্ঠ, সেই শ্ৰেষ্ঠ বিমানেৰে নামি আহিল। এজন দেবদূতৰ কাঁধ আঁকোৱালি ধৰি তেওঁ জলৰ কাষলৈ আহি পালেগৈ।

Verse 38

ततश्च सलिलात्तस्मादाकृष्य च कलेवरम् । मृतकस्य ततो दंतैर्भक्षयामास सत्वरम्

তাৰ পাছত সেই জলৰ পৰা মৃতদেহখন টানি উলিয়াই, সি দন্তেৰে তৎক্ষণাৎ মৃত শৰীৰটো ভক্ষণ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 39

यथायथा महामांसं स भक्षयति राघव । तथातथा पुनः कायं तद्रूपं तत्प्रजायते

হে ৰাঘৱ! যিদৰে যিদৰে সি সেই মহামাংস ভক্ষণ কৰে, তিদৰে তিদৰে তাৰ দেহ পুনৰ গঢ় লৈ একে ধৰণৰ ৰূপ-আকাৰ ধাৰণ কৰে।

Verse 40

ततस्तृप्तिं चिरात्प्राप्य शुचिर्भूत्वा प्रहर्षितः । निष्कम्य सलिलाद्यावद्विमानमधिरोहति

তাৰ পাছত বহু সময়ৰ পিছত তৃপ্তি লাভ কৰি, শুচি হৈ আনন্দিত মনৰে, সি জলৰ পৰা ওলাই আহি তৎক্ষণাৎ দিৱ্য বিমানে আৰোহণ কৰিলে।

Verse 41

तावन्मया द्रुतं गत्वा स पृष्टः कौतुकान्नृपः । सेव्यमानोऽपि गन्धर्वैः समंताद्बुद्धितत्परैः

ঠিক তেতিয়াই মই দ্ৰুত গৈ কৌতূহলবশত সেই ৰজাক প্ৰশ্ন কৰিলোঁ—যদিও চাৰিওফালে বুদ্ধিতৎপৰ গন্ধৰ্বসকলে তেওঁৰ সেৱা কৰি আছিল।

Verse 42

भोभो वैमानिकश्रेष्ठ मुहूर्तं प्रतिपालय । अगस्तिर्नाम विप्रोऽहं मित्रावरुणसंभवः

হে হে, বৈমানিকশ্ৰেষ্ঠ! এক মুহূৰ্ত অপেক্ষা কৰা। মই অগস্তি নামৰ বিপ্ৰ, মিত্ৰ-বৰুণৰ পৰা সম্ভূত।

Verse 43

तच्छ्रुत्वा सम्मुखो भूत्वा प्रणाममकरोत्ततः । तैश्च वैमानिकैः सार्धं सर्वैस्तैः किन्नरादिभिः

সেয়া শুনি তেওঁ সন্মুখলৈ ঘূৰি তৎক্ষণাৎ প্ৰণাম কৰিলে—সেই সকলো বিমানবাসীসকলৰ সৈতে আৰু কিন্নৰ আদি সকলোৰে সৈতে।

Verse 44

सोऽयं राजा मया पृष्टः कृतानतिः पुरः स्थितः । कस्त्वमीदृग्वपुः श्रीमान्विमानवरमाश्रितः । सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च गन्धर्वैः किन्नरैस्तथा

সেই ৰজাই প্ৰণাম কৰি মোৰ আগত থিয় হ’ল। মই সুধিলোঁ: ‘তুমি কোন—ইমান দীপ্তিমান, এনে ৰূপধাৰী, উত্তম বিমানত আশ্ৰিত, আৰু অপ্সৰা, গন্ধৰ্ব আৰু কিন্নৰসকলে সেৱা কৰা?’

Verse 45

अत्राऽगत्य तडागांते महामांसप्रभक्षणम् । कृतवानसि वैकल्यं कस्मात्ते दृष्टिसंभवम्

‘ইয়ালৈ আহি, এই পুখুৰীৰ কাষত, তুমি সেই ডাঙৰ মাংস ভক্ষণ কৰিলা। কিয় তুমি এনে দোষ কৰিলা, আৰু তোমাৰ এই অৱস্থা কোন কাৰণত জন্মিল?’

Verse 46

वैमानिक उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ यत्त्वं प्राप्तो ममान्तिकम् । अवश्यं सानुकूलो मे विधिर्यत्त्वं समागतः

বিমানবাসীয়ে ক’লে: ‘সাধু, সাধু, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! তুমি মোৰ ওচৰলৈ আহিলা। নিশ্চয় মোৰ বিধি অনুকূল হ’ল, যিহেতু তুমি সমাগত হ’লা।’

Verse 47

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः । कालेन फलते तीर्थं सद्यः साधुसमागमः

সাধুসকলৰ দৰ্শন পুণ্য, কিয়নো সাধুসকল নিজেই জীৱন্ত তীৰ্থ। তীৰ্থ কালে ফল দিয়ে, কিন্তু সাধু-সঙ্গ তৎক্ষণাৎ ফলদায়ী।

Verse 48

तस्मात्सर्वं तवाख्यानं कथयामि महामुने । येन मे गर्हितं भोज्यं विभवश्च तथेदृशः

সেয়ে, হে মহামুনে, মই তোমাক মোৰ সমগ্ৰ বৃত্তান্ত ক’ম—যাৰ ফলত মোৰ আহাৰ নিন্দনীয় হ’ল, আৰু এনে অসাধাৰণ ঐশ্বৰ্য্য মোৰ ওচৰলৈ কেনেকৈ আহিল।

Verse 49

अहमासं पुरा राजा श्वेतोनाम महामुने । आनर्ताधिपतिः पापः सर्वलोकनिपीडकः

হে মহামুনে, পূৰ্বে মই শ্বেত নামৰ এজন ৰজা আছিলোঁ—আনর্তৰ অধিপতি—পাপাচাৰী, সকলো লোকক নিপীড়ন কৰা অত্যাচাৰী।

Verse 50

न किंचित्प्राङ्मया दत्तं न हुतं जातवेदसि । न च रक्षा कृता लोके न त्राताः शरणागताः

পূৰ্বে মই একো দান দিয়া নাছিলোঁ, ন জাতবেদ অগ্নিত হোম-আহুতি দিছিলোঁ; ন মই জগতত কাকো ৰক্ষা কৰিছিলোঁ, ন শৰণ লোৱা লোকক উদ্ধাৰ কৰিছিলোঁ।

Verse 51

दृष्ट्वादृष्ट्वा मया रत्नं यत्किंचिद्धरणीतले । तद्वै बलाद्धृतं सर्वं सर्वेषामिह देहिनाम्

ধৰণীত যি ৰত্ন বা যিকোনো বস্তু মই দেখিছিলোঁ, সেয়া সকলো বলপূৰ্বক কেঢ়ি লৈছিলোঁ—ইয়াত সকলো দেহধাৰীৰ সম্পত্তি সম্পূৰ্ণৰূপে হৰণ কৰিছিলোঁ।

Verse 52

ततः कालेन दीर्घेण जराग्रस्तस्य मे बलात् । हृतं राज्यं स्वपुत्रेण मां निर्वास्य विगर्हितम्

তাৰ পিছত বহুদিনৰ পাছত, জৰাই মোৰ শক্তি হৰণ কৰোঁতে, মোৰ নিজৰ পুত্ৰই বলপূৰ্বক ৰাজ্য কেঢ়ি লৈ মোক নিন্দিত কৰি নিৰ্বাসিত কৰিলে।

Verse 53

ततोऽहं जरया ग्रस्तो वैराग्यं परमं गतः । समायातोऽत्र विप्रेंद्र भ्रममाण इतस्ततः

তাৰ পিছত জৰাৰ দুখে পীড়িত হৈ মই পৰম বৈৰাগ্য লাভ কৰিলোঁ। হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, ইফাল-সিফাল ঘূৰি ফুৰোঁতে অৱশেষত মই এই স্থানত আহি উপস্থিত হ’লোঁ।

Verse 54

ततः क्षुत्क्षामकण्ठोऽहं स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । मृतश्च संनिविष्टोहं क्षुधया परिपीडितः

তাৰ পিছত ক্ষুধাই মোৰ কণ্ঠ শুকাই পেলালে; মই ইয়াত এই শুভ জলে স্নান কৰিলোঁ। ক্ষুধাৰ যন্ত্রণাত পীড়িত হৈ মই তাতেই মৃত্যুবৰণ কৰি পৰি ৰ’লোঁ।

Verse 55

प्राविश्याऽत्र जले पुण्ये पंचत्वं समुपागतः । ततश्च तत्क्षणादेव विमानं समुपस्थितम्

ইয়াত এই পুণ্য জলে প্ৰৱেশ কৰি মই পঞ্চতত্ত্বত লীন হৈ অন্ত পৰিলোঁ। আৰু সেই একে ক্ষণতে এটা দিৱ্য বিমান উপস্থিত হ’ল।

Verse 56

मामन्येन शरीरेण समादाय च किंकराः । तत्रारोप्य ततः प्राप्ता ब्रह्मणः सदनं प्रति

তাৰ পিছত দিৱ্য পৰিচাৰকসকলে মোক অন্য এক শৰীৰেৰে তুলি ধৰি, সেই বিমানে আৰোহণ কৰাই, ব্ৰহ্মাৰ সদনৰ দিশে লৈ গ’ল।

Verse 57

दिव्यमाल्यावरधरंदिव्यगन्धानुलेपनम् । दिव्याभरणसंजुष्टं स्तूयमानं च किन्नरैः

দিৱ্য মালা আৰু উত্তম দিৱ্য বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, দিৱ্য সুগন্ধে অনুলেপিত, দিৱ্য অলংকাৰৰে ভূষিত হৈ, কিন্নৰসকলে মোক স্তৱ কৰিছিল।

Verse 58

ततो ब्रह्मसभामध्ये ह्यहं तैर्देवकिंकरैः । तादृग्रूपो विचक्षुश्च धारितो ब्रह्मणः पुरः

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ সভাৰ মাজত, সেই দেৱ-সেৱকসকলে মোক—তেনে ৰূপ আৰু দীপ্ত দৃষ্টিসহ—স্বয়ং ব্ৰহ্মাৰ সন্মুখলৈ লৈ গ’ল।

Verse 59

सर्वैः सभागतैर्दृष्टा विस्मितास्यैः परस्परम् । अन्यैश्च निन्दमानैश्च धिक्छब्दस्य प्रजल्पकैः

সভালৈ অহা সকলোয়ে মোক দেখি বিস্মিত মুখে পৰস্পৰে চাৱনি বিনিময় কৰিলে; আন কিছুমানে নিন্দা কৰি ‘ধিক্!’ বুলি লাঞ্ছনামূলক শব্দ বকবকাই থাকিল।

Verse 60

किंकरा ऊचुः । एष देवश्चतुर्वक्त्रः सभेयं तस्य सम्भवा । सर्वैर्देवगणैर्जुष्टा प्रणामः क्रियतामिति

সেৱকসকলে ক’লে: “এইজন চতুৰ্মুখ দেৱ ব্ৰহ্মা। এই সভা তেওঁৰ পৰাই উদ্ভৱ, আৰু সকলো দেৱগণেৰে শোভিত। সেয়ে প্ৰণাম কৰা উচিত।”

Verse 61

ततोऽहं प्रणिपत्योच्चैस्तं देवं देवसंयुतम् । उपविष्टः सभामध्ये व्रीडयाऽवनतः स्थितः

তাৰ পাছত মই দেৱসমূহেৰে পৰিবেষ্টিত সেই দেৱক উচ্চভাৱে প্ৰণিপাত কৰিলোঁ; আৰু সভাৰ মাজত বহি, লাজত মূৰ নত কৰি থাকিলোঁ।

Verse 62

यथायथा कथास्तत्र प्रजायन्ते सभातले । देवद्विजनरेन्द्राणां धर्माख्यानानि कुंभज

হে কুম্ভজ! তাত সভাৰ তলত যিদৰে যিদৰে নানা কথা উদ্ভৱ হ’ল—দেৱ, ব্ৰাহ্মণ আৰু ৰজাসকলৰ ধৰ্ম-আখ্যানেৰে ভৰা বৃত্তান্ত—

Verse 63

तथातथा ममातीव क्षुद्वृद्धिं संप्रगच्छति । जाने किं भक्षयाम्याशु दृषदः काष्ठमेव वा

এইদৰে মোৰ ক্ষুধা অতি বেছি বাঢ়ি গৈছিল। মই ভাবিলোঁ—সোনকালে কি খাম: শিল নে কাঠেই?

Verse 64

ततो मया प्रणम्योच्चैर्विज्ञप्तः प्रपितामहः । प्राणिपत्य मुनिश्रेष्ठ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः

তাৰ পাছত মই গভীৰ প্ৰণাম কৰি উচ্চস্বৰে প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মাদেৱক নিবেদন কৰিলোঁ। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, সাষ্টাঙ্গ প্ৰণিপাত কৰি দূৰৰ পৰা লাজ ত্যাগ কৰি ক’লোঁ।

Verse 65

क्षुधा मां बाधते अतीव सांप्रतं प्रपितामह । तथा पश्यामि नो किंचित्तादृग्भोज्यं प्रयच्छ मे

“হে প্ৰপিতামহ, এতিয়া ক্ষুধাই মোক অতি কষ্ট দিছে। খোৱাৰ যোগ্য একো নেদেখোঁ—মোক তেনে ভোজ্য দান কৰক।”

Verse 66

क्षुत्पिपासादयो दोषा न विद्यंतेऽत्र ते किल । स्वर्गे स्थितस्य यच्चैतत्तत्किमेवंविधं मम

“কোৱা হয় যে ইয়াত ক্ষুধা-পিপাসা আদি দোষ নাথাকে। যদি মই স্বৰ্গত বাস কৰোঁ, তেন্তে মোৰ এই অৱস্থা কিয় এনেকুৱা?”

Verse 67

पितामह उवाच । त्वया नान्नं क्वचिद्दत्तं कस्यचित्पृथिवीतले । तेनात्रापि बुभुक्षा ते वृद्धिं गच्छति दुर्मते

পিতামহ ক’লে: “পৃথিৱীত তুমি কেতিয়াও কাকো অন্ন দান কৰা নাছিলা। সেই কাৰণেই ইয়াতো তোমাৰ ক্ষুধা বাঢ়ি যায়—হে বিভ্ৰান্তচিত্ত।”

Verse 68

तथा हृतानि रत्नानि यानि दृष्टिगतानि ते । चक्षुर्हीनस्ततो जातो मम लोके गतोऽपि च

তথাপি তোমাৰ দৃষ্টিত পৰি যি ৰত্ন আহিছিল, সেয়া তুমি চুৰ কৰিছিলা। সেই কাৰণে তুমি দৃষ্টিহীন হ’লা, যদিও তুমি মোৰ লোকলৈ আহি পৰিছা।

Verse 69

यस्त्वं पातकयुक्तोऽपि संप्राप्तो मम मंदिरम् । तद्वक्ष्याम्यखिलं तेऽहं शृणुष्वैकमनाः स्थितः

তুমি পাপযুক্ত হ’লেও মোৰ মন্দিৰলৈ আহি উপস্থিত হ’লা। সেয়ে মই তোমাক সকলো কথা সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম—একমনা হৈ ইয়াত থিয় হৈ শুনা।

Verse 70

यस्मिञ्जले त्वया मुक्ताः प्राणाः पापा त्मनापिच । श्वेतद्वीपपतिस्तत्र कलिकालभयातुरः

যি জলত তুমি—পাপী হ’লেও—প্ৰাণ ত্যাগ কৰিছিলা, সেই ঠাইতে শ্বেতদ্বীপৰ অধিপতি আছে, কলিযুগৰ ভয়ত ব্যাকুল।

Verse 71

ततोऽस्य स्पर्शनात्सद्यो विमुक्तः सर्वपातकैः । अन्नादानात्परा पीडा जायते क्षुत्समु द्भवा

তাৰ পাছত কেৱল স্পৰ্শ কৰিলেই মানুহ তৎক্ষণাৎ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু অন্নদানৰ ধৰ্ম ভংগ কৰিলে ক্ষুধাজনিত তীব্ৰ পীড়া জন্মে।

Verse 72

तथा रत्नापहारेण सञ्जाता चांधता तव । नैवान्यत्कारणं किंचित्सत्यमेतन्मयोदितम्

তথাপি ৰত্ন চুৰি কৰাৰ ফলতেই তোমাৰ অন্ধতা জন্মিছে। ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো কাৰণ একেবাৰে নাই—এই সত্য মই ক’লোঁ।

Verse 73

ततो मया विधिः प्रोक्तः पुनरेव द्विजोत्तम । एषोऽपि ब्रह्मलोकस्ते नरकादतिरिच्यते । तस्मात्तत्रैव मां देव प्रेषयस्व किमत्र वै

তাৰ পাছত, হে দ্বিজোত্তম, মই পুনৰ বিধি-বিধান ক’লোঁ। তোমাৰ এই ব্ৰহ্মলোকো নৰকৰ ওপৰত। সেয়ে, হে দেৱ, মোক তাতেই পঠিয়াই দিয়া—ইয়াত থাকি কি লাভ?

Verse 74

ब्रह्मोवाच । तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं प्रेषि तोऽसि किमत्र वै । नरके तव वासो न श्वेतद्वीपसमुद्भवम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: সেয়ে তুমি তাতেই একাই যোৱা; তোমাক পঠোৱা হৈছে—ইয়াত তোমাৰ কি কাম? তোমাৰ নৰকত বাস নাই, কিয়নো তুমি শ্বেতদ্বীপৰ পৰা উদ্ভৱ।

Verse 75

माहात्म्यं नाशमायाति शास्त्रं स्यात्सत्यवर्जितम् । तस्मात्त्वं नित्यमारूढो विमा ने त्रैवसुन्दरे

মাহাত্ম্য নষ্ট হ’ব আৰু শাস্ত্ৰ সত্যবিহীন হ’ব। সেয়ে তুমি সদায় ত্ৰৈৱসুন্দৰ নামৰ দিব্য বিমানত আৰূঢ় হৈ থাকিবা।

Verse 76

गत्वा जलाशये तस्मिन्यत्र प्राणाः समुज्झिताः । तमेव निजदेहं च भक्षयस्व यथेच्छया

সেই জলাশয়লৈ যোৱা য’ত প্ৰাণ ত্যাগ কৰা হৈছিল। আৰু তাতেই নিজৰ সেই দেহক ইচ্ছামতে ভক্ষণ কৰা।

Verse 77

तद्भविष्यति मद्वाक्या दक्षयं जलमध्यगम् । तावत्कालं च दृष्टिस्ते भोज्यकाले भविष्यति

মোৰ বাক্যৰ বলত সেয়া হ’ব: তুমি পানীৰ মাজত থাকিয়েই পুনৰ সক্ষম হ’বা। আৰু সেই সময়লৈকে, ভোজনৰ সময়ত তোমাৰ দৃষ্টি ঘূৰি আহিব।

Verse 78

ततोऽहं तस्य वाक्येन दीपोत्सवदिने सदा । निशीथेऽत्र समा गत्य भक्षयामि निजां तनुम्

তাৰ বাক্য অনুসৰি, দীপোৎসৱৰ দিনা সদায় নিশীথত মই ইয়ালৈ আহি নিজৰ দেহ নিজেই ভক্ষণ কৰোঁ।

Verse 79

ततस्तृप्तिं प्रगच्छामि यावद्दैवं दिनं स्थितम् । मानुषं च तथा वर्षमीदृग्रूपो व्यवस्थितः

তাৰ পাছত মই তৃপ্তি লাভ কৰোঁ যেতিয়ালৈকে এক দেৱীয় দিন স্থিৰ থাকে; আৰু তেনেদৰে এটা সম্পূৰ্ণ মানৱ বৰ্ষলৈ—এইদৰে মোৰ অৱস্থা স্থিত।

Verse 80

नास्त्यसाध्यं मुनिश्रेष्ठ तव किंचिज्जगत्त्रये । येनैकं चुलुकं कृत्वा निपीतः पयसांनिधिः

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ত্ৰিলোকত আপোনাৰ বাবে একোৱেই অসাধ্য নহয়; কিয়নো আপুনি এক মাত্ৰ চুলুক লৈ পয়সাৰ নিধি, সাগৰকো পান কৰি শুকুৱাইছিল।

Verse 81

तस्मान्मुने दयां कृत्वा ममोपरि महत्तराम् । अकृत्या द्रक्ष मामस्मात्सर्वलोकविगर्हितात्

সেয়ে হে মুনে, মোৰ ওপৰত অধিক মহৎ দয়া কৰি, এই অকৃত্যৰ পৰা—যি সকলো লোকত নিন্দিত—মোক ৰক্ষা কৰক।

Verse 82

तथा दृष्टिप्रदानं मे कुरुष्व मुनिसत्तम । निर्विण्णोऽस्म्यंधभावेन नान्या त्वत्तोऽस्ति मे गतिः

আৰু হে মুনিসত্তম, মোক দৃষ্টিদান কৰক। অন্ধত্বে মই ক্লান্ত; আপোনাৰ বাহিৰে মোৰ আন কোনো আশ্ৰয় নাই।

Verse 83

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृपया मम मानसम् । द्रवीभूतं तदा वाक्यमवोचं तं रघूत्तम

তেওঁৰ বাক্য শুনি কৰুণাত মোৰ মন গলি উঠিল; তেতিয়া মই ৰঘুবংশৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই মহাত্মাক এই বাক্য ক’লোঁ।

Verse 84

त्वमन्ननिष्क्रयं देहि कण्ठस्थमिह भूषणम् । येन नाशं प्रयात्येषा बुभुक्षा जठरोद्भवा

অন্নৰ মূল্যস্বৰূপে তোমাৰ গলাত থকা এই ভূষণ দিয়া; ইয়াৰ দ্বাৰাই উদৰৰ পৰা জন্মা এই ক্ষুধা নাশ পাব।

Verse 85

तथाऽद्यप्रभृति प्राज्ञ रत्नदीपान्सुनिर्मलान् । अत्रैव सरसस्तीरे देहि दामोदराय च

আজি পৰা আগলৈ, হে প্ৰাজ্ঞ, অতি নিৰ্মল ৰত্ন-দীপসমূহ এই সৰসৰ তীৰতে দিয়া, আৰু দামোদৰলৈও অৰ্পণ কৰা।

Verse 86

द्धस येन संजायते दृष्टिः शाश्वती तव निर्मला । मम वाक्यादसंदिग्धं सत्येनात्मानमालभे

ইয়াৰ দ্বাৰাই তোমাৰ শাশ্বত, নিৰ্মল দৃষ্টি উদ্ভৱ হ’ব। মোৰ বাক্যত একো সন্দেহ নাই; সত্যৰ বলে মই নিজৰ আত্মাকেই পণ ধৰি কওঁ।

Verse 87

राजोवाच । ममोपरि दयां कृत्वा त्वमेव मुनिसत्तम । गृहाण रत्नसंभूतं कण्ठाभरणमुत्तमम्

ৰাজাই ক’লে: মোৰ ওপৰত দয়া কৰা, হে মুনিসত্তম। অনুগ্ৰহ কৰি ৰত্নে গঠিত এই উত্তম কণ্ঠাভৰণ গ্ৰহণ কৰা।

Verse 90

ततो दयाभिभूतेन मया तस्य प्रतिग्रहः । निःस्पृहेणापि संचीर्णो मुनिना रण्यवासिना । ततः प्रक्षाल्य मे पादौ यावत्तेनान्ननिष्क्रये । विभूषणमिदं दत्तं सद्भक्त्या भावितात्मने । ततस्तस्य प्रणष्टा सा बुभुक्षा तत्क्षणान्नृप । संजाता परमा तृप्तिर्देवपीयूषसंभवा

তাৰ পাছত দয়াই মোক আচ্ছন্ন কৰাত মই তেওঁৰ দান গ্ৰহণ কৰিলোঁ—যদিও মই নিৰ্লোভ, অৰণ্যবাসী মুনি আছিলোঁ। তেওঁ মোৰ পদ ধুই, অন্নৰ মূল্য স্বৰূপে এই অলংকাৰ সদ্ভক্তি আৰু শুদ্ধচিত্তে অৰ্পণ কৰিলে। সেই মুহূৰ্ততে, হে নৃপ, তেওঁৰ ক্ষুধা লুপ্ত হ’ল আৰু দেৱামৃত-সম্ভৱ যেন পৰম তৃপ্তি উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 91

तस्य नष्टं मृतं कायं तच्च जीर्णं पुरोद्भवम् । यदासीदक्षयं नित्यं तस्मिंस्तोये व्यवस्थितम्

তেওঁৰ দেহ—যেন হেৰাই গৈ মৃতপ্ৰায় আৰু পূৰ্বজন্মৰ জীৰ্ণতাৰে ক্ষয়প্ৰাপ্ত—এৰি দিয়া হ’ল; কিন্তু যি অংশ অক্ষয় আৰু নিত্য আছিল, সেয়া সেই পবিত্ৰ জলে স্থিত হৈ ৰ’ল।

Verse 92

ततः संस्थापितस्तेन तस्मिन्स्थाने सुभक्तितः । दामोदरो रघुश्रेष्ठ कृत्वा प्रासादमुत्तमम्

তাৰ পাছত, হে ৰঘুশ্ৰেষ্ঠ, তেওঁ উত্তম ভক্তিৰে সেই স্থানতেই দামোদৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে আৰু এক দীপ্তিমান প্ৰাসাদ-মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 93

तस्याग्रे श्रद्धया युक्तो दीपं दयाद्यथायथा । तथातथा भवेद्दृष्टिस्तस्य नित्यं सुनिर्मलाम्

যিজনে শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ তেওঁৰ সন্মুখত বাৰে বাৰে দীপ অৰ্পণ কৰে, তেনেকৈ তেনেকৈ তাৰ দৃষ্টি সদায় অধিক নিৰ্মল আৰু প্ৰভাময় হৈ উঠে।

Verse 94

ततो मासात्समासाद्य दिव्यचक्षुर्महीपतिः । स बभूव नृपश्रेष्ठः स्पृहणीयतमः सताम्

তাৰ পাছত, হে মহীপতি, এক মাহ পাৰ হোৱাত সেই ৰজাই দিব্যচক্ষু লাভ কৰিলে; তেওঁ নৃপশ্ৰেষ্ঠ হৈ উঠিল, সৎলোকৰ বাবে সৰ্বাধিক প্ৰশংসনীয়।

Verse 95

ततः प्रोवाच मां हृष्टः प्रणिपत्य कृतांजलिः । हर्षगद्गदया वाचा प्रस्थितस्त्रिदिवं प्रति

তেতিয়া তেওঁ অতি হৃষ্ট হৈ মোক সম্বোধন কৰিলে; কৃতাঞ্জলি হৈ প্ৰণিপাত কৰি, হর্ষে গদগদ কণ্ঠে ত্ৰিদিৱলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 96

त्वत्प्रसादात्प्रणष्टा मे बुभुक्षाऽतिसुदारुणा । तथा दृष्टिश्च संजाता दिव्या ब्राह्मणसत्तम

তোমাৰ প্ৰসাদত মোৰ অতি দাৰুণ, দমনকাৰী ক্ষুধা নাশ হ’ল; আৰু হে ব্ৰাহ্মণসত্তম, মোৰ ভিতৰত দিৱ্য দৃষ্টি উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 97

अनुज्ञां देहि मे तस्माद्येन गच्छामि सांप्रतम् । ब्रह्मलोकं मुनिश्रेष्ठ तीर्थस्यास्य प्रभावतः

সেয়ে হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, মোক অনুমতি দিয়া, যাতে মই এতিয়া এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰিব পাৰোঁ।

Verse 98

ततो मया विनिर्मुक्तः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । स जगाम प्रहृष्टात्मा ब्रह्मलोकं सनातनम्

তেতিয়া মই তেওঁক মুক্ত কৰিলে; তেওঁ বাৰে বাৰে প্ৰণিপাত কৰি, প্ৰহৃষ্টচিত্তে সনাতন ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল।

Verse 99

एवं मे भूषणमिदं जातं हस्तगतं पुरा । तव योग्यमिदं ज्ञात्वा तुभ्यं तेन निवेदितम्

এইদৰে এই ভূষণ বহু আগতেই মোৰ হাতত আহিছিল; তোমাৰ যোগ্য বুলি জানি, তেওঁ এইটো তোমালৈ নিবেদন কৰিলে।

Verse 100

ततः प्रभृति राजेंद्र समागत्यात्र मानवाः । रत्नदीपान्प्रदायोच्चैः स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । कार्तिके मासि निर्यांति देहांते त्रिदिवालयम्

তেতিয়াৰ পৰা, হে ৰাজেন্দ্ৰ, মানুহে ইয়ালৈ আহে; ৰত্ন-দীপ ভক্তিভাৱে দান কৰি আৰু এই শুভ জলত স্নান কৰি, বিশেষকৈ কাৰ্তিক মাহত, দেহান্তে ত্ৰিদিৱ-আলয়লৈ গমন কৰে।

Verse 101

ये पुनः प्राणसंत्यागं प्रकुर्वंति समाहिताः । पापात्मानोऽपि ते यांति ब्रह्मलोकं रघूत्तम

আৰু যিসকলে মন একাগ্ৰ কৰি তাত প্ৰাণত্যাগ কৰে, পাপী হ’লেও, হে ৰঘূত্তম (ৰাম), তেওঁলোকে ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰে।

Verse 102

ततो दृष्ट्वा सहस्राक्षः प्रभावं तज्जलोद्भवम् । पांसुभिः पूरयामास समंताद्भयसंकुलम्

তেতিয়া সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) সেই জলৰ পৰা উদ্ভূত অদ্ভুত প্ৰভাৱ দেখি, ভয়াকুল হৈ, চাৰিওফালে ধূলিৰে ভৰাই দিলে।

Verse 103

तदद्य दिवसः प्राप्तो दीपोत्सवसमुद्भवः । सुपुण्योऽत्र ममादेशात्त्वं कुरुष्व सुकूपिकाम्

আজি সেই দিন উপস্থিত হৈছে, যাৰ পৰা দীপোৎসৱৰ শুভ উদ্ভৱ হৈছিল। সেয়ে মোৰ আদেশত, এই স্থানত অতি পুণ্যময় এক সুন্দৰ কূপিকা (সৰু কুঁৱা) স্থাপন কৰা।

Verse 107

तत्र स्नात्वा पितॄंस्तर्प्य रत्नदीपं प्रदाय च । समस्तं कार्तिकं यावदयोध्यां प्रस्थितास्ततः

তাত স্নান কৰি, পিতৃসকলক তৰ্পণ দি আৰু ৰত্ন-দীপ দান কৰি, তেওঁলোকে তাৰ পাছত অযোধ্যালৈ যাত্ৰা কৰিলে, আৰু সমগ্ৰ কাৰ্তিক মাহ পালন কৰি থাকিল।

Verse 108

ततो विभीषणं मुक्त्वा हनूमंतं च वानरम् । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे तत्तीर्थस्य प्रभावतः

তেতিয়া বিভীষণ আৰু বানৰ হনুমানক তাতে এৰি, সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত বাকী সকলোয়ে ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল।

Verse 109

सूत उवाच । अद्यापि दीपदानं यः कुरुते तत्र सादरम् । संप्राप्ते कार्तिके मासि स्नात्वा तत्र जले शुभे । स सर्वपातकैर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

সূতে ক’লে: আজিও যিয়ে তাত শ্ৰদ্ধাৰে দীপদান কৰে, আৰু কাৰ্তিক মাহ আহিলে সেই শুভ জলে স্নান কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ ব্ৰহ্মলোকত সন্মানিত হয়।

Verse 110

एवं तत्र समुत्पन्नं तत्तडागं शुभावहम् । आनर्त्तीयं तथा विष्णुकूपिका सा च शोभना

এইদৰে তাত কল্যাণদায়ক, শুভফলপ্ৰদ সেই পুখুৰী উৎপন্ন হ’ল; সি ‘আনর্ত্তীয়’ নামে পৰিচিত, আৰু সেই শোভন কুঁৱা ‘বিষ্ণুকূপিকা’ বুলি কোৱা হয়।