Adhyaya 5

Verse 1

पराशर उवाच । ततो ध्यानेन विश्वेशमालोक्य स मुनीश्वरः । सूत प्रोवाच तां पुण्यां लोपामुद्रामिदं वचः

পৰাশৰে ক’লে: তাৰ পাছত সেই মুনীশ্বৰ ধ্যানযোগে বিশ্বেশ্বৰক দৰ্শন কৰি, হে সূত, পুণ্যৱতী লোপামুদ্ৰাক এই বাক্য ক’লে।

Verse 2

अयि पश्य वरारोहे किमेतत्समुपस्थितम् । क्व तत्कार्यं क्व च वयं मुनिमार्गानुसारिणः

হে সুন্দৰ কটিযুক্তা, চোৱা—এইটো কি ঘটিল? সেই কাৰ্য ক’ত, আৰু আমি ক’ত, যিসকলে মুনিৰ পথ অনুসৰণ কৰোঁ?

Verse 3

येन गोत्रभिदा गोत्रा विपक्षा हेलया कृताः । भवेत्कुंठितसामर्थ्यः स कथं गिरिमात्रके

যিজনে ‘গোৱৰ্ধন-উদ্ধাৰক’ ৰূপে বিপক্ষ গোত্ৰসমূহক কেৱল ক্ৰীড়াত তুচ্ছ কৰি দিলে, তেওঁৰ শক্তি এটা পাথৰ-মাত্ৰ পাহাৰৰ বাবে কেনেকৈ কুন্ঠিত হ’ব?

Verse 4

कल्पवृक्षोंऽगणे यस्य कुलिशं यस्य चायुधम् । सिद्ध्यष्टकं हि यद्द्वारि स सिद्ध्यै प्रार्थयेद्द्विजम्

যাৰ আঙণত কল্পবৃক্ষ আছে, যাৰ অস্ত্ৰ বজ্ৰ, আৰু যাৰ দুৱাৰত অষ্ট সিদ্ধি থিয় হৈ আছে—সেইজন কি সিদ্ধিৰ বাবে কোনো দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক প্ৰাৰ্থনা কৰিব?

Verse 5

क्रियंते व्याकुलाः शैला अहो दावाग्निना प्रिये । तद्वृद्धिस्तंभने शक्तिः क्व गतासाऽशुशुक्षणेः

প্ৰিয়ে, দাৱাগ্নিয়ে পাহাৰসমূহো ব্যাকুল কৰি তুলিছে—হায়! ইয়াৰ বৃদ্ধি স্তম্ভন কৰা, আৰু শীঘ্ৰে শুকুৱাই দিয়া সেই শক্তি ক’লৈ গ’ল?

Verse 6

नियन्ता सर्वभूतानां योसौ दण्डधरः प्रभुः । स किं दंडयितुं नालमेकं तं ग्रावमात्रकम्

যি প্ৰভু সকলো জীৱৰ নিয়ন্তা, দণ্ডধাৰী অধিপতি—সেইজনে কি কেৱল এটা সৰু শিলগুটি-মাত্ৰকো দণ্ড দিবলৈ অক্ষম হ’ব নে?

Verse 7

आदित्या वसवो रुद्रास्तुषिताः स मरुद्गणाः । विश्वेदेवास्तथा दस्रौ ये चान्येपि दिवौकसः

আদিত্যসকল, বসুসকল, ৰুদ্ৰসকল, তুষিতাসকল, মৰুডগণ, বিশ্বেদেৱাসকল, দুজন অশ্বিন (দস্ৰৌ), আৰু আন আন স্বৰ্গবাসীসকল…

Verse 8

येषां दृक्पातमात्रेण पतंति भुवनान्यपि । ते किं समर्था नो कांते नगवृद्धिनिषेधने

যিসকলৰ কেৱল দৃষ্টিপাতমাত্ৰে লোকসমূহো পতিত হয়—হে প্ৰিয়ে, তেওঁলোক কি পৰ্বতৰ ফুলা-বাঢ়া বৃদ্ধি ৰোধ কৰিবলৈ অক্ষম নে?

Verse 9

आज्ञातं कारणं तच्च स्मृतं वाक्यं सुभाषितम् । काशीमुद्दिश्य यद्गीतं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

তাৰ কাৰণ জনা গৈছে, আৰু সেই সুভাষিত বাক্য স্মৰণ কৰা হয়—যি তত্ত্বদৰ্শী মুনিসকলে কাশীক উদ্দেশ্য কৰি গাইছিল।

Verse 10

अविमुक्तं न मोक्तव्यं सर्वथैव मुमुक्षुभिः । किंतु विघ्ना भविष्यंति काश्यां निवसतां सताम्

মুমুক্ষুসকলে অৱিমুক্ত কেতিয়াও ত্যাগ কৰিব নালাগে। তথাপি কাশীত বাস কৰা সৎলোকসকলৰ বাবে বিঘ্ন উদ্ভৱ হ’ব।

Verse 11

उपस्थितोयं कल्याणि सोंऽतरायो महानिह । न शक्यतेऽन्यथाकर्तुं विश्वेशो विमुखो यतः

হে কল্যাণী! ইয়াত এক মহা বাধা উপস্থিত হৈছে। অন্য কোনো উপায়ে ইহা নিবারণ কৰিব নোৱাৰি, কিয়নো বিশ্বেশ্বৰ প্ৰভু এই বিষয়ত মুখ ঘূৰাইছে।

Verse 12

काशीद्विजाशीर्भिरहो यदाप्ता कस्तां मुमुक्षुर्यदिवामुमुक्षुः । ग्रासं करस्थं स विसृज्य हृद्यं स्वकूर्परं लेढि विमूढचेताः

আহা! কাশীৰ দ্বিজসকলৰ আশীৰ্বাদে লাভ কৰা কাশীক—মুক্তি কামনা কৰোঁতা হওক বা নোহওক—কোনে ত্যাগ কৰিব? কেৱল বিমূঢ়চিত্তই হাতত থকা মধুৰ গ্ৰাস এৰি নিজৰ কুঁহনি চেলেকি ফুৰে।

Verse 13

अहो जना बालिशवत्किमेतां काशीं त्यजेयुः सुकृतैकराशिम् । शालूककंदः प्रतिमज्जनं किं लभेत तद्वत्सुलभा किमेषा

আহা! লোকসকলে শিশুৰ দৰে কিয় এই কাশীক ত্যাগ কৰিব, যি একমাত্ৰ সুকৃতৰাশি? ডুব নধৰিলে শালুককন্দ পোৱা যায় নে? তেনেদৰে, এই কাশী কি ইমান সহজে লাভ হয়?

Verse 14

भवांतरा वर्जित पुण्यराशिं कृच्छैर्महद्भिर्ह्यवगम् यकाशीम् । प्राप्यापि किं मूढधियोन्यतो वै यियासवो दुर्गतिमुद्यियासवः

কাশী হৈছে পুণ্যৰ ভঁৰাল, যাক বহু জন্মতো ত্যাগ কৰা নহয়, আৰু যাক মহা কষ্টেৰে হে লাভ কৰা যায়। তাক পাইও মূঢ়বুদ্ধিয়ে কিয় আন ঠাইলৈ যাব খোজে—যেন দুৰ্গতিৰ দিশে দৌৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ?

Verse 15

क्व काशिका विश्वपदप्रकाशिका क्व कार्यमन्यत्परितोतिदुःखम् । तत्पंडितोन्यत्र कुतः प्रयाति किं याति कूष्मांडफलं ह्यजास्ये

ক’ত কাশিকা—যি সকলোৰে পৰম পদ উজ্জ্বল কৰে—আৰু ক’ত আন কাৰ্য, যি চাৰিওফালে দুখেই দুখ আনে? সত্য পণ্ডিত অন্য ঠাইলৈ কেনেকৈ যাব? কুম্ভাণ্ডফল কি কেতিয়াও ছাগলীৰ মুখত যায় নে?

Verse 16

काशीं प्रकाशीं कृतपुण्यराशिं हा शीघ्रनाशी विसृजेन्नरः किम् । नूनं स्वनूनं सुकृतं तदीयं मदीयमेवं विवृणोति चेतः

হায়, সোনকালে নাশ হোৱা মৰ্ত্য নৰে কিয় পুণ্যৰাশি-ভাণ্ডাৰ, দীপ্ত কাশীক ত্যাগ কৰিব? নিশ্চয় তাৰ নিজৰ চিত্তই এইদৰে ঘোষণা কৰে—‘সেই সুকৃত তেওঁলোকৰ, মোৰ নহয়।’

Verse 17

नरो न रोगी यदिहाविहाय सहायभूतां सकलस्य जंतोः । काशीमनाशी सुकृतैकराशिमन्यत्र यातुं यततां न चान्यः

যি নৰে ইয়াত কাশীক—সকল জীৱৰ সহায়ভূতা, অনাশী আৰু পুণ্যৰ একমাত্ৰ ভাণ্ডাৰ—ত্যাগ কৰি অন্য ঠাইলৈ যাবলৈ যত্ন কৰে, সি নিশ্চয় ৰোগী; আন ক’ত নহয়, কেৱল অন্য ঠাইলৈহে ধাৱিত হয়।

Verse 18

वित्रस्तपापां त्रिदशैर्दुरापां गंगां सदापां भवपाशशापाम् । शिवाविमुक्ताममृतैकशुक्तिं भुक्ताविमुक्तानपरित्यजन्ति

যিসকলে তেঁওৰ কৃপাৰ স্বাদ লয়, সিহঁতে গংগাক ত্যাগ নকৰে—যাৰ সন্মুখত পাপ কঁপে, যাক দেবতাসকলেও দুষ্প্ৰাপ্য বুলি জানে, যি সদা জীৱনদায়িনী, যি সংসাৰ-বাঁধনৰ ফাঁসক শাপ দিয়ে; যি ‘শিৱাৱিমুক্তা’, অমৃতৰ একমাত্ৰ শুক্তি—আৰু সিহঁতে তেঁওৰ ভক্তসকলকো পৰিত্যাগ নকৰে।

Verse 19

हंहो किमंहो निचिताः प्रलब्धा बंहीयसायास भरेण काशीम् । प्रभूतपुण्यद्रविणैकपण्यां प्राप्यापि हित्वा क्व च गंतुमुद्यताः

হায়, কিমান ভয়ংকৰ পাপ! বহু পৰিশ্ৰমৰ ভাৰ সহি পুণ্য সঞ্চয় কৰি কাশীক লাভ কৰিও—যি একমাত্ৰ বজাৰ, য’ত প্ৰচুৰ পুণ্যেই সত্য ধন—তথাপি তাক ত্যাগ কৰি ক’লৈ যাবলৈ উদ্যত হৈছে?

Verse 20

अहो जनानां जडता विहाय काशीं यदन्यत्र न यंति चेतः । परिस्फुरद्गांगजलाभिरामां कामारिशूलाग्रधृतां लयेपि

হায়, মানুহৰ কিমান জড়তা! কাশীক ত্যাগ কৰি সিহঁতৰ চিত্ত অন্য ঠাইলৈ ধাৱিত হয়—সেই কাশী গংগাৰ ঝিলমিল পানীৰে মনোমোহা, আৰু প্ৰলয়কালতো কাম-শত্ৰু শিৱৰ ত্ৰিশূলৰ অগ্ৰভাগত ধৃত থাকে।

Verse 21

रेरे भवे शोकजलैकपूर्णे पापेस्मलोकाः पतिताब्धिमध्ये । विद्राणनिद्राणविरोधिपापां काशीं परित्यज्यतरिं किमर्थम्

হায়! এই সংসাৰ-ভৱ, শোকজলে একেবাৰে পৰিপূৰ্ণ; তাত লোকসকল পাপৰ সাগৰত ডুব যায়। পাপ বিদীৰ্ণ কৰা আৰু অবিদ্যাৰ নিদ্ৰা ভাঙি দিয়া নাও কাশী যেতিয়া আছে, তেন্তে তাক ত্যাগ কৰি আন উপায়ে কিয় পাৰ হ’ব?

Verse 22

न सत्पथेनापि न योगयुक्त्या दानैर्नवा नैव तपोभिरुग्रैः । काशी द्विजाशीर्भिरहो सुलभ्या किंवा प्रसादेन च विश्वभर्तुः

সৎপথেৰে নহয়, যোগসাধনাৰে নহয়, দান-দক্ষিণাৰে নহয়, আৰু উগ্ৰ তপস্যাৰেো কাশী ইমান সহজে লাভ নহয়। কিন্তু আহা! দ্বিজসকলৰ আশীৰ্বাদে, অথবা বিশ্বভৰ্ত্তা প্ৰভুৰ কৃপা-প্ৰসাদে কাশী অতি সুলভ হয়।

Verse 23

धर्मस्तु संपत्तिभरैः किलोह्यतेप्यर्थो हि कामैर्बहुदानभोगकैः । अन्यत्रसर्वं स च मोक्ष एकः काश्यां न चान्यत्र तथायथात्र

অন্য ঠাইত ধন-সম্পত্তিৰ ভাৰে ধৰ্মো দমি যায়, আৰু অৰ্থ বহু ভোগ-বিলাস আৰু ব্যয়ৰ পিছে দৌৰা কামনাৰে জড়াই পৰে। কিন্তু মোক্ষ একমাত্ৰ সত্য; সেয়া কাশীতেই আছে—অন্য ক’তো নহয়—যেনেকৈ ইয়াত স্পষ্ট।

Verse 24

क्षेत्रं पवित्रं हि यथाऽविमुक्तं नान्यत्तथायच्छ्रुतिभिः प्रयुक्तम् । न धर्मशास्त्रैर्न च तैःपुराणैस्तस्माच्छरण्यं हि सदाऽविमुक्तम्

অৱিমুক্তৰ দৰে পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আন একো নাই; বেদসমূহেও আন কাকো তেনে ভাবে প্ৰশংসা নকৰে। ধৰ্মশাস্ত্ৰ বা পুৰাণসমূহেও তাৰ সমান কাকো ঘোষণা নকৰে; সেয়ে অৱিমুক্ত সদায়েই সত্য শৰণ।

Verse 25

सहोवाचेति जाबालिरारुणेसिरिडामता । वरणापिंगला नाडी तदंतस्त्वविमुक्तकम्

পৰম্পৰামতে—‘এইদৰে জাবালীয়ে আৰুণিক ক’লে।’ বৰণা আৰু পিঙ্গলা নাড়ী; সিহঁতৰ সীমাৰ ভিতৰতেই অৱিমুক্ত অৱস্থিত।

Verse 26

सा सुषुम्णा परानाडी त्रयं वाराणसीत्वसौ । तदत्रोत्क्रमणे सर्वजंतूनां हि श्रुतौ हरः

সেই পৰম নাড়ী ‘সুষুম্ণা’; এই ত্ৰয়েই বাৰাণসীৰ স্বৰূপ। ইয়াত প্ৰাণত্যাগৰ ক্ষণত সকলো জীৱৰ কাণত হৰ (শিৱ)ৰ তাৰক উপদেশ শ্ৰুত হয়।

Verse 27

तारकं ब्रह्मव्याचष्टे तेन ब्रह्म भवंति हि । एवं श्लोको भवत्येष आहुर्वै वेदवादिनः

তেওঁ তাৰকক ব্ৰহ্ম বুলি উপদেশ দিয়ে; সেই উপদেশে জীৱসকল নিশ্চয় ব্ৰহ্ম হয়। এইদৰেই এই শ্লোক—বেদবক্তাসকলে এই কথা ঘোষণা কৰে।

Verse 28

भगवानंतकालेऽत्र तारकस्योपदेशतः । अविमुक्तेस्थिताञ्जन्तून्मोचयेन्नात्र संशयः

ইয়াত অন্তিম ক্ষণত, ভগৱান তাৰকৰ উপদেশৰ দ্বাৰা অৱিমুক্তত অৱস্থিত জীৱসকলক মুক্ত কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 29

नाविमुक्तसमंक्षेत्रं नाविमुक्तसमा गतिः । नाविमुक्तसमं लिंगं सत्यं सत्यं पुनःपुनः

অৱিমুক্তৰ সমান কোনো ক্ষেত্ৰ নাই; অৱিমুক্তৰ সমান কোনো গতি নাই; অৱিমুক্তৰ সমান কোনো লিঙ্গ নাই—সত্য, সত্য, পুনঃপুনঃ সত্য।

Verse 30

अविमुक्तं परित्यज्य योन्यत्र कुरुते रतिम् । मुक्तिं करतलान्मुक्त्वा सोन्यां सिद्धिं गवेषयेत्

যি অৱিমুক্ত ত্যাগ কৰি আন ঠাইত ৰতি কৰে, সি যেন হাতৰ তালুত থকা মুক্তি এৰি আন কোনো সিদ্ধি বিচাৰে।

Verse 31

इत्थं सुनिश्चित्य मुनिर्महात्मा क्षेत्रप्रभावं श्रुतितः पुराणात् । श्रीविश्वनाथेन समं न लिंगं पुरी न काशी सदृशी त्रिकोट्याम्

এইদৰে পুৰাণ আৰু শ্ৰুতি-প্ৰমাণৰ আধাৰত দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি মহাত্মা মুনিয়ে কাশী-ক্ষেত্ৰৰ মহিমা বুজিলে: ত্ৰিকোটি তীৰ্থৰ মাজত শ্ৰী বিশ্বনাথৰ সমান কোনো লিঙ্গ নাই, আৰু কাশীৰ সদৃশ কোনো নগৰী নাই।

Verse 32

श्रीकालराजं च ततः प्रणम्य विज्ञापयामास मुनीशवर्यः । आपृच्छनायाहमिहागतोस्मि श्रीकाशिपुर्यास्तु यतः प्रभुस्त्वम्

তাৰ পাছত পূজনীয় কালৰাজক প্ৰণাম কৰি মুনীশ্বৰ্যই নিবেদন কৰিলে: “বিদায় ল’বলৈ মই ইয়ালৈ আহিছোঁ, কিয়নো শ্ৰী কাশীপুৰীৰ প্ৰভু আৰু ৰক্ষক আপুনিয়েই।”

Verse 33

हा कालराजप्रति भूतमत्र प्रत्यष्टमिप्रत्यवनीसुतार्कम् । नाराधये मूलफलप्रसूनैः किं मय्यनागस्यपराधदृक्स्याः

হায়, হে কালৰাজ! মই নিৰ্দোষ হোৱাতো সত্ত্বেও আপুনি মোৰ মাজত কোন দোষ দেখে যে ইয়াত প্ৰতিটো অষ্টমী আৰু প্ৰতিটো অমাৱস্যাত মই মূল, ফল আৰু পুষ্পেৰে আপোনাক আৰাধনা নকৰিলোঁ?

Verse 34

हा कालभैरव भवानभितो भयार्तान्माभैष्ट चे तिभणनैः स्वकरं प्रसार्य । मूर्तिं विधाय विकटां कटुपापभोक्त्रीं वाराणसीस्थितजनान्परिपाति किं न

হে কালভৈৰৱ! আপুনি কি সকলো দিশে বাৰাণসীত থকা ভয়াৰ্ত জনসকলক ৰক্ষা নকৰে নে—নিজ হাত আগবঢ়াই “ভয় নকৰিবা” বুলি ক’ই—আৰু ভয়ংকৰ মূৰ্তি ধৰি পাপৰ তিতা ফল ভোগ কৰা ৰূপে?

Verse 35

हे यक्षराज रजनीकर चारुमूर्ते श्रीपूर्णभद्रसुतनायक दंडपाणे । त्वं वै तपोजनितदुःखमवैपि सर्वं किं मां बहिर्नयसि काशिनिवासिरक्षिन्

হে যক্ষৰাজ—চন্দ্ৰসম সুন্দৰ মূৰ্তিধাৰী—হে শ্ৰী পূৰ্ণভদ্ৰৰ পুত্ৰসকলৰ নায়ক, হে দণ্ডপাণি! তপস্যাজনিত সকলো দুখ আপুনি ভালদৰে জানে; তেন্তে হে কাশীনিবাসীৰ ৰক্ষক, মোক বাহিৰলৈ কিয় ঠেলি দিয়ে?

Verse 36

त्वमन्नदस्त्वं किल जीवदाता त्वं ज्ञानदस्त्वं किल मोक्षदोपि । त्वमंत्यभूषां कुरुषे जनानां जटाकलापैरुरगेंद्रहारैः

তুমি অন্নদাতা; নিশ্চয় তুমি জীৱনদাতা। তুমি জ্ঞানদাতা; নিশ্চয় তুমি মোক্ষদাতাও। তোমাৰ জটাজুট আৰু নাগৰাজৰ হাৰে তুমি জনসকলৰ অন্তিম অলংকাৰ হৈ উঠা।

Verse 37

गणौ त्वदीयौ किल संभ्रमोद्भ्रमावत्रस्थवृत्तांत विचारकोविदौ । संभ्रांतिमुत्पाद्यपरामसाधून्क्षेत्रात्क्षणं दूरयतस्त्वमुष्मात्

তোমাৰ দুজন গণ, যিসকলে ইয়াত ঘটা সকলো ঘটনাৰ অনুসন্ধানত নিপুণ, মহা বিভ্ৰান্তি সৃষ্টি কৰে আৰু তোমাৰ আদেশে এক ক্ষণতে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ পৰা অযোগ্যসকলক দূৰলৈ খেদাই দিয়ে।

Verse 38

शृणु प्रभो ढुंढिविनायक त्वं वाचं मदीयां तुरटाम्यनाथवत् । त्वत्स्थाः समस्ताः किल विघ्नपूगाः किमत्र दुर्वृत्तवदास्थितोहम्

হে প্ৰভু ঢুংঢি-বিনায়ক, মোৰ কথা শুনা; মই আশ্ৰয়হীনৰ দৰে তৎক্ষণাৎ কাতৰ হৈ কওঁ। যিহেতু সকলো বিঘ্নৰ দল তোমাৰ অধীনত থাকে, তেন্তে মই ইয়াত দুষ্কৃতকাৰীৰ দৰে কিয় থিয় হৈ আছোঁ?

Verse 39

शृण्वंत्वमी पंच विनायकाश्च चिंतामणिश्चापि कपर्दिनामा । आशागजाख्यौ च विनायकौ तौ शृणोत्वसौ सिद्धिविनायकश्च

এই পাঁচজন বিনায়কে মোৰ কথা শুনক—চিন্তামণি আৰু কপাৰ্দি নামধাৰী; আৰু আশা আৰু গজ নামেৰে খ্যাত সেই দুজন বিনায়ক। আৰু সেই সিদ্ধি-বিনায়কেও শুনক।

Verse 40

परापवादो न मया किलोक्तः परापकारोपि मया कृतो न । परस्वबुद्धिः परदारबुद्धिः कृता मया नात्र क एष पाकः

মই আনৰ নিন্দা কোৱা নাই, আনৰ অপকাৰো কৰা নাই। মই পৰৰ ধনৰ লোভ কৰা নাই, ন পৰস্ত্ৰীৰ কামনাও কৰা নাই। তেন্তে ইয়াত মোৰ ওপৰত এই কিহৰ ফল আহি পৰিল?

Verse 41

गंगा त्रिकालं परिसेविता मया श्रीविश्वनाथोपि सदा विलोकितः । यात्राः कृतास्ताः प्रतिपर्वसर्वतः कोयंविपाको मम विघ्नहेतुः

মই ত্ৰিকাল গঙ্গাৰ সেৱা কৰিছোঁ; সদায় শ্ৰী বিশ্বনাথক দৰ্শন কৰিছোঁ। প্ৰতিটো পৱিত্ৰ পৰ্বত যাত্ৰা কৰিলোঁ—তথাপি এই কিহৰ কৰ্মফল, যি মোৰ বাবে বিঘ্নৰ কাৰণ হৈ উঠিল?

Verse 42

मातर्विशालाक्षि भवानिमंगले ज्येष्ठेशिसौभाग्यविधानसुंदरि । विश्वेविधे विश्वभुजे नमोस्तु ते श्रीचित्रघंटे विकटे च दुर्गिके

হে মাতৃ বিশালাক্ষী, ভৱানী—মঙ্গলময়ী! হে জ্যেষ্ঠেশী, সৌভাগ্য বিধানকাৰিণী সুন্দৰী! হে বিশ্ববিধে, বিশ্বভুজে—তোমাক নমস্কাৰ। হে শ্ৰী চিত্ৰঘণ্টা, হে বিকটা, হে দুৰ্গিকে দুৰ্গা!

Verse 43

साक्षिण्य एता किलकाशिदेवताः शृण्वंतु न स्वार्थमहं व्रजाम्यतः । अभ्यर्थितो देवगणैः करो मि किं परोपकाराय न किं विधीयते

কাশীৰ এই দেৱতাসকলে শুনক আৰু সাক্ষী হওক: মই নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে ইয়াৰ পৰা নাযাওঁ। দেৱগণে অনুৰোধ কৰিছে—মই কি কৰোঁ? পৰোপকাৰৰ বাবে কি কৰণীয় নহয়?

Verse 44

दधीचिरस्थीनि न किं पुरा ददौ जगत्त्रयं किं न ददेऽर्थिने बलिः । दत्तः स्म किं नो मधुकैटभौ शिरो बभूव तार्क्ष्योपि च विष्णुवाहनम्

দধীচিয়ে কি পূৰ্বে নিজৰ অস্থিসমূহ দান নকৰিলে? বলিয়ে কি অৰ্থিনক ত্ৰিলোক দান নকৰিলে? মধু-কৈটভৰ শিৰ কি দিয়া নহ’ল? আৰু তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়) কি বিষ্ণুৰ বাহন নহ’ল?

Verse 45

आपृच्छ्य सर्वान्समुनीन्मुनीश्वरः सबालवृद्धानपि तत्रवासिनः । तृणानि वृक्षांश्चलताः समस्ताः पुरीं परिक्रम्य च निर्ययौ च

মুনীশ্বৰে সকলো মুনিক, আৰু তাত বাস কৰা বাল-বৃদ্ধ সকলোকো বিদায় জনালে। তাৰ পাছত নগৰী পৰিক্ৰমা কৰি তেওঁ প্ৰস্থান কৰিলে; যেন তৃণ আৰু বৃক্ষসমূহো সকলো তেওঁৰ সৈতে চলি উঠিল।

Verse 46

प्रोषितस्य परितोपि लक्षणैर्नीचवर्त्मपरिवर्तिनोपि वा । चंद्रमौलिमवलोक्य यास्यतः कस्य सिद्धिरिह नो परिस्फुरेत्

দীৰ্ঘদিন প্ৰবাসী হওক, বা নীচ পথত ভ্ৰষ্ট হোৱা লোকেই হওক—চন্দ্ৰমৌলী প্ৰভু শিৱক দৰ্শন কৰি যেতিয়া আগবাঢ়ে, তেতিয়া এই জগতত কাৰ সিদ্ধি উজ্জ্বল নহ’ব?

Verse 47

वरं हि काश्यां तृणवृक्षगुल्मकाश्चरंति पापं न चरंति नान्यतः । वयं चराणां प्रथमा धिगस्तु नो वाराणसींहाद्य विहाय गच्छतः

“কাশীৰ তৃণ, বৃক্ষ আৰু গুল্মেই ধন্য: সিহঁতে তাতেই ‘বিচৰণ’ কৰে, আন ঠাইলৈ নাযায়। কিন্তু আমি, ভ্ৰমণকাৰীৰ মাজত অগ্ৰগণ্য—ধিক আমাৰ—আজি বাৰাণসী ত্যাগ কৰি আঁতৰি যাম।”

Verse 48

असिं ह्युपस्पृश्य पुनःपुनर्मुनिः प्रासादमालाः परितो विलोकयन् । उवाच नेत्रे सरले प्रपश्यतं काशीं युवां क्वक्व पुरी त्वियं बत

সীমা পুনঃপুনঃ স্পৰ্শ কৰি, প্ৰাসাদমালাৰ শাৰী চাৰিওফালে চাই মুনিয়ে ক’লে: “হে মোৰ দুটা সৰল চকু, কাশীক ভালকৈ চোৱা—ক’ত, ক’ত আছে এনে আন নগৰী?”

Verse 49

स्वैरं हसंत्वद्य विधाय तालिकां मिथःकरेणापि करं प्रगृह्य । सीमाचरा भूतगणा व्रजाम्यहं विहाय काशीं सुकृतैकराशिम्

“আজি সীমাচাৰী ভূতগণে স্বেচ্ছাই হাঁহক, তালিও বজাওক, পৰস্পৰে হাত ধৰি থাকক—কাৰণ মই কাশী, পুণ্যৰ একমাত্ৰ সঞ্চিত ৰাশি, ত্যাগ কৰি যাম।”

Verse 50

इत्थं विलप्य बहुशः स मुनिस्त्वगस्त्यस्तत्क्रौंचयुग्मवदहो अबलासहायः । मूर्च्छामवाप महतीं विरही वजल्पन्हाकाशिकाशि पुनरेहि च देहि दृष्टिम्

এইদৰে বাৰে বাৰে বিলাপ কৰি মুনি অগস্ত্য—হায়, ক্ৰৌঞ্চ-পক্ষীৰ জোৰাৰ এজনৰ দৰে, সঙ্গীহীন—বিৰহবেদনাত মহা মূৰ্ছাত পৰিল আৰু চিঞৰি উঠিল: “হা কাশী, হা কাশী—পুনৰ উভতি আহা, মোক তোমাৰ দৰ্শন দিয়া!”

Verse 51

स्थित्वा क्षणं शिवशिवेति शिवेति चोक्त्वा यावःप्रियेति कठिनाहि दिवौकसस्ते । किं न स्मरेस्त्रिजगती सुखदानदक्षं त्र्यक्षं प्रहित्यमदनं यदकारितैस्तु

এটি ক্ষণ থমকি তুমি বাৰে বাৰে ক’লা—“শিৱ! শিৱ!” আৰু তাৰ পাছত—“হে যাৱা-প্ৰিয়ে!” হে দেৱসকল, তোমালোক কিমান কঠোৰ-হৃদয়! ত্ৰিজগতক সুখ দান কৰাত সক্ষম ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুক কিয় নস্মৰণ কৰা—যিজনে কেৱল সংকল্পে মদন (কাম)ক বিনাশ কৰিছিল?

Verse 52

यावद्व्रजेत्त्रिचतुराणि पदानि खेदात्स्वेदोदबिंदुकणिकांचितभालदेशः । प्रत्युद्गमाऽकरणतः किल मे विनाशस्तावद्धराभयवरादिव संचुकोच

খেদত কেৱল তিনিচাৰিটা পদ আগবঢ়াওঁতেই তাৰ কপালত ঘামৰ বিন্দু বিন্দু চকচকাই উঠিল। “সঁচাকৈ, যদি মই আগবঢ়ি গৈ তাক সাক্ষাৎ নকৰোঁ, তেন্তে মোৰ বিনাশ হব!”—এইদৰে ভাবি পৰ্বতখন তৎক্ষণাৎ সুঁচুকুচাই গ’ল, যেন ৰক্ষাৰ বৰৰ ভয় আৰু তাৰ বাঁধনি শক্তিৰ পৰা।

Verse 53

तपोयानमिवारुह्य निमेषार्धेन वै मुनिः । अग्रे ददर्श तं विंध्यं रुद्धांबरमथोन्नतम्

যেন তপস্যাৰ ৰথত আৰোহন কৰি, মুনি নিমেষাৰ্ধতে সন্মুখত দেখিলে বিন্ধ্য পৰ্বতক—উন্নত, আৰু যেন আকাশকেই ৰুদ্ধ কৰি থোৱা।

Verse 54

चकंपे चाचलस्तूर्णं दृष्ट्वैवाग्रस्थितम मुनिम् । तमगस्त्यं सपत्नीकं वातापील्वल वैरिणम्

আৰু পৰ্বতখন তৎক্ষণাৎ কঁপিবলৈ ধৰিলে, আগত থিয় হৈ থকা মুনিক দেখি—সেই অগস্ত্য, পত্নীসহ, বাতাপী আৰু ইল্বলৰ প্ৰখ্যাত বৈৰী।

Verse 55

तपःक्रोधसमुत्थाभ्यां काशीविरहजन्मना । प्रलयानलवत्तीव्रं ज्वलंतं त्रिभिरग्निभिः

তপস্যা আৰু ক্ৰোধৰ পৰা উঠা, আৰু কাশীৰ বিৰহৰ পৰা জন্মা—প্ৰলয়াগ্নিৰ দৰে তীব্ৰ জ্বালাৰে তেওঁ দহি উঠিছিল; তিনিটা অগ্নিৰে জ্বলন্ত।

Verse 56

गिरिः खर्वतरो भूत्वा विविक्षुरवनीमिव । आज्ञाप्रसादः क्रियतां किंकरोस्मीति चाब्रवीत

পৰ্বতটি খৰ্বতৰ হৈ যেন পৃথিৱীত প্ৰৱেশ কৰিব খুজিলে। তেতিয়া ক’লে: “আপোনাৰ কৃপাময় আজ্ঞা সিদ্ধ হওক—মই কি সেৱা কৰোঁ?”

Verse 57

अगस्त्य उवाच । विंध्य साधुरसि प्राज्ञ मां च जानासि तत्त्वतः । पुनरागमनं चेन्मे तावत्खर्वतरो भव

অগস্ত্য ক’লে: “হে বিন্ধ্য, তুমি সাধু আৰু প্ৰাজ্ঞ, আৰু মোক তত্ত্বতঃ জানো। সেয়ে মই পুনৰ নাহোঁমানলৈকে তুমি এইদৰে খৰ্বতৰ হৈ থাক।”

Verse 58

इत्युक्त्वा दक्षिणामाशां सनाथामकरोन्मुनिः । निजैश्चरणविन्यासैस्तया साध्व्या तपोनिधिः

এইদৰে কৈ মুনিয়ে দক্ষিণ দিশাক ৰক্ষকসহ সনাথ কৰিলে। তপস্যাৰ নিধি সেই ঋষি নিজৰ পদক্ষেপে আগবাঢ়িল, সেই সাধ্বী পত্নীৰ সহচৰ্যে।

Verse 59

गते तस्मिन्मुनिवरे वेपमानस्तदा गिरिः । पश्यत्युत्कंठमिव च गतश्चेत्साध्वभूत्ततः

সেই মুনিবৰ গুচি যেতিয়া গ’ল, তেতিয়া পৰ্বত কঁপিবলৈ ধৰিলে, যেন আকুলতাৰে তেওঁৰ পিছে চাই আছে; কিন্তু তেওঁ গ’লেই তাৰ পিছত সি শিষ্টভাৱে স্থিৰ থাকিল।

Verse 60

अद्याजातः पुनरहं न शप्तो यदगस्तिना । न मया सदृशो धन्य इति मेने स वै गिरिः

“আজি মই যেন পুনৰ জন্ম ল’লোঁ, কিয়নো অগস্ত্যই মোক শাপ নিদিলে। মোৰ দৰে ধন্য আন কোনো নাই!”—এইদৰে সেই পৰ্বতে ভাবিলে।

Verse 61

अरुणोपि च तत्काले कालज्ञो ऽश्वानकालयत् । जगत्स्वास्थ्यमवापोच्चैः पूर्ववद्भानुसंचरैः

তেতিয়াও অৰুণ—সময়-জ্ঞানী—সূৰ্যৰ অশ্বসমূহ যুঁজিলে। ভানু পূৰ্ববৎ গতি ধৰাত জগত পুনৰ সুস্থতা আৰু শৃঙ্খলা লাভ কৰিলে।

Verse 62

अद्य श्वो वा परश्वो वाप्यागमिप्यति वै मुनिः । इति चिंतामहाभारैर्गिरिराक्रांतवत्स्थितः

“আজি, কাইলৈ, নতুবা পৰহে—মুনি নিশ্চয় আহিব।” এইদৰে ভাবি, চিন্তাৰ গধুৰ ভাৰতে যেন পৰ্বতে চেপি ধৰা, তেনেকৈ থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 63

नाद्यापि मुनिरायाति नाद्यापिगिरिरेधते । यथा खलजनानां हि मनोरथमहीरुहः

আজিো মুনি নাহে আহে, আজিো পৰ্বত নাবাঢ়ে—যেন দুষ্টজনৰ মনোৰথ-তৰু কেতিয়াও নফুলে-নফলে।

Verse 64

विवर्धिषति यो नीचः परासूयां समुद्वहन् । दूरे तद्वृद्धिवार्ताऽस्तां प्राग्वृद्धेरपि संशयः

যি নীচ ব্যক্তি আনৰ প্ৰতি ঈৰ্ষ্যা বহন কৰি উঠিব খোজে, তাৰ ‘সমৃদ্ধি’ৰ কথা দূৰেই থাক—আৰম্ভতেই তাৰ বৃদ্ধি সন্দেহজনক।

Verse 65

मनोरथा न सिद्ध्येयुः सिद्धा नश्यंत्यपि ध्रुवम् । खलानां तेन कुशलि विश्वं विश्वेशरक्षितम्

দুষ্টজনৰ মনোৰথ সিদ্ধ নহয়; সিদ্ধ হলেও নিশ্চয় নাশ হয়। সেয়ে বিশ্বেশ্বৰ—জগতৰ অধিপতি—ৰ ৰক্ষাত বিশ্ব নিৰ্ভয়।

Verse 66

विधवानां स्तना यद्वद्धृद्येव विलयंति च । उन्नम्योन्नम्य तत्रोच्चैस्तद्वत्खलमनोरथाः

যেনেকৈ বিধৱাৰ স্তন উত্থান-পতন কৰি পুনৰ বুকুৰ ভিতৰত লীন হয়, তেনেকৈ দুষ্টজনৰ মনোৰথো বাৰে বাৰে ওপৰলৈ উঠি শেষত ভাঙি পৰে।

Verse 67

भवेत्कूलंकपा यद्वदल्पवर्षेणकन्नदी । खलर्धिरल्पवर्षेण तद्वत्स्यात्स्वकुलंकपा

যেনেকৈ অলপ বৰষুণতে সৰু নৈও কূল ভাঙি বান হৈ উঠে, তেনেকৈ দুষ্টজনৰ অলপ কাৰণতে পোৱা সমৃদ্ধি নিজৰ কুল-মৰ্যাদা ভাঙি লজ্জা হৈ পৰে।

Verse 68

अविज्ञायान्य सामर्थ्यं स्वसामर्थ्यं प्रदर्शयेत । उपहासमवाप्नोति तथैवायमिहाचलः

আনজনৰ সামৰ্থ্য নুবুজি যি নিজৰ বল দেখুৱায়, সি উপহাসৰ পাত্ৰ হয়; এই পৰ্বতো ইয়াত তেনেকৈয়ে।

Verse 69

व्यास उवाच । गोदावरीतटं रम्यं विचरन्नपि वै मुनिः । न तत्याज च तं तापं काशीविरहजं परम्

ব্যাসে ক’লে: গোধাৱৰীৰ মনোমোহা তীৰত বিচৰণ কৰিলেও সেই মুনিয়ে কাশীৰ বিৰহৰ পৰা জন্মা তীব্ৰ তাপ ত্যাগ নকৰিলে।

Verse 70

उदीची दिक्स्पृशमपि स मुनिर्मातरिश्वनम् । प्रसार्य बाहू संश्लिष्य काश्याः पृच्छेदनामयम्

উত্তৰ দিশ মাত্ৰ স্পৰ্শ কৰিব পৰা সত্ত্বেও, সেই মুনিয়ে বাহু মেলি বায়ুক আলিঙ্গন কৰি কাশীৰ কুশল-মঙ্গল সুধিলে।

Verse 71

लोपामुद्रे न सा मुद्रा कापीह जगतीतले । वाराणस्याः प्रदृश्येत तत्कर्ता न यतो विधिः

হে লোপামুদ্ৰে, এই পৃথিৱীৰ তলত এনে মুদ্ৰা-চিহ্ন ক’তো দেখা নাযায়। ই বেনাৰসী (ৱাৰাণসী)ৰ নিজস্ব লক্ষণ; সাধাৰণ বিধি বা কোনো কৰ্তাই ইয়াক গঢ়িব নোৱাৰে।

Verse 72

क्वचित्तिष्ठन्क्वचिज्जल्पन्क्वचिद्धावन्क्वचित्स्खलन् । क्वच्चिचोपविशंश्चेति बभ्रामेतस्ततो मुनिः

কেতিয়াবা থিয় হৈ থাকে, কেতিয়াবা কথা কয়; কেতিয়াবা দৌৰে, কেতিয়াবা হোঁচট খায়; আৰু কেতিয়াবা বহে—এনেদৰে দেখা বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হৈ সেই মুনিয়ে ঘূৰি ফুৰিলে।

Verse 73

ततो व्रजन्ददर्शाग्रे पुण्यराशिस्तपोधनः । चंचच्चंद्रगताभासां भाग्यवानिव सुश्रियम्

তাৰ পাছত আগবাঢ়ি গৈ, তপস্যাৰ ধনভাণ্ডাৰ সেই তপোধনে আগত পুণ্যৰাশি সদৃশ এক দিৱ্য জ্যোতি দেখিলে—চলন্ত চন্দ্ৰালোকৰ দৰে ঝিলমিল—যেন ভাগ্যই নিজে সুন্দৰ ৰূপ ধৰি উঠিল।

Verse 74

विजित्यभानु नाभानुं दिवापि समुदित्वराम् । निर्वापयंतीमिव तां स्वचेतस्तापसंततिम्

তাঁৰ জ্যোতি যেন সূৰ্যকো জয় কৰে; দিনৰ মাজতো অতি উজ্জ্বল হৈ উদিত হ’ল। সেই জ্যোতিয়ে যেন তেওঁৰ নিজৰ চিত্তৰ অবিৰত তাপ-জ্বালা শীতল কৰি নিৰ্বাপিত কৰে।

Verse 75

तत्रागस्त्यो महालक्ष्मीं ददृशे सुचिरं स्थिताम्

সেই ঠাইত অগস্ত্যই মহালক্ষ্মীক দেখিলে, যি তাত অতি দীঘল সময় ধৰি অৱস্থিত আছিল।

Verse 76

रात्रावब्जेषु संकोचो दर्शेष्वब्जः क्वचिद्व्रजेत् । क्षीरोदे मंदरत्रासात्तदत्राध्युषितामिव

যেনেকৈ ৰাতি পদ্মসমূহ সঙ্কুচিত হয় আৰু প্ৰভাতৰ দৰ্শনত কেতিয়াবা পদ্ম ফুলি উঠে, তেনেকৈ তাই ইয়াত এনে দেখা গ’ল—মন্দৰ পৰ্বতৰ ভয়ৰ পাছত ক্ষীৰসাগৰত অধিষ্ঠিতা লক্ষ্মীৰ দৰে।

Verse 77

यदारभ्य दधारैनां माधवो मानतः किल । तदारभ्य स्थितां नूनं सपत्नीर्ष्यावशादिव

যিদৰে কোৱা হয়, যেতিয়াৰ পৰা মাধৱ (বিষ্ণু)য়ে মান-সম্মানেৰে তাইক গ্ৰহণ কৰিলে, তেতিয়াৰ পৰাই তাই নিশ্চয় ইয়াতেই স্থিৰ হৈ আছে—যেন সহপত্নীৰ ঈৰ্ষ্যাৰ বশত আবদ্ধ।

Verse 78

त्रैलोक्यं कोलरूपेण त्रासयंतं महासुरम् । विनिहत्य स्थितां तत्र रम्ये कोलापुरे पुरे

শূকৰ-ৰূপে ত্ৰিলোকক আতংকিত কৰা সেই মহাসুৰক বধ কৰি, তাই তাতেই ৰমণীয় কোলাপুৰ নগৰত স্থিত হৈ ৰ’ল।

Verse 79

संप्राप्याथ महालक्ष्मीं मुनिवर्यः प्रणम्य च । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिरिष्टदां हृष्टमानसः

তাৰ পাছত মহালক্ষ্মীৰ ওচৰলৈ গৈ, মুনিশ্ৰেষ্ঠে প্ৰণাম কৰিলে; হৃষ্টচিত্তে, ইষ্টদায়িনী দেবীক প্ৰিয় বাক্যৰে স্তৱন কৰিলে।

Verse 80

अगस्तिरुवाच । मातर्नमामि कमले कमलायताक्षि श्रीविष्णुहृत्कमलवासिनि विश्वमातः । क्षीरोदजे कमलकोमलगर्भ गौरि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

অগস্তিয়ে ক’লে—হে মাতৃ, মই তোমাক নমস্কাৰ কৰোঁ; হে কমলজাতা, কমল-বিস্তৃত নয়না; শ্ৰী বিষ্ণুৰ হৃদয়-কমলত অধিষ্ঠিতা, বিশ্বমাতা। হে ক্ষীৰসাগৰ-জাতা লক্ষ্মী, ধৱলা গৌৰী, কমল-কোমল গৰ্ভধাৰিণী; নম্ৰভাৱে নতজনৰ আশ্ৰয়, সদা প্ৰসন্ন হওক।

Verse 81

त्वं श्रीरुपेंद्रसदने मदनैकमातर्ज्योत्स्नासि चंद्रमसि चंद्रमनोहरास्ये । सूर्ये प्रभासि च जगत्त्रितये प्रभासि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

উপেন্দ্ৰ (বিষ্ণু)ৰ ধামত তুমি শ্ৰী, হে কামদেৱৰ জননী; চন্দ্ৰত তুমি জ্যোৎস্না, হে চন্দ্ৰমোহন মুখমণ্ডলধাৰিণী। সূৰ্যত তুমি প্ৰভা হৈ জ্বলি উঠা, আৰু ত্ৰিলোকক আলোকিত কৰা। হে লক্ষ্মী, সদায় প্ৰসন্ন হোৱা—নমস্কাৰকাৰীৰ শৰণ।

Verse 82

त्वं जातवेदसि सदा दह्नात्मशक्तिर्वेधास्त्वया जगदिदं विविधं विदध्यात् । विश्वंभरोपि बिभृयादखिलं भवत्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

তুমি নিজেই জাতবেদ (সৰ্বজ্ঞ অগ্নি)—সদায় অগ্নিৰ আত্মাশক্তি। তোমাৰ দ্বাৰাই বিধাতা (ব্ৰহ্মা) এই বহুৰূপ জগত গঢ়ে; তোমাৰ বলতেই বিশ্বম্ভৰ (বিষ্ণু) সকলোকে ধাৰণ কৰে। হে লক্ষ্মী, সদায় প্ৰসন্ন হোৱা—নমস্কাৰকাৰীৰ শৰণ।

Verse 83

त्वत्त्यक्तमेतदमले हरते हरोपि त्वं पासि हंसि विदधासि परावरासि । ईड्यो बभूव हरिरप्यमले त्वदाप्त्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

হে অমলা—তুমি যাক ত্যাগ কৰা, তাক হৰো (শিৱ)ও অপসাৰণ কৰে। তুমি ৰক্ষা কৰা, তুমি সংহাৰ কৰা, তুমি দান কৰা; তুমি পৰ আৰু অপৰ—সকল অৱস্থা। হে নিষ্কলঙ্ক লক্ষ্মী, তোমাক লাভ কৰি হৰি (বিষ্ণু)ও পূজনীয় হয়। হে লক্ষ্মী, সদায় প্ৰসন্ন হোৱা—নমস্কাৰকাৰীৰ শৰণ।

Verse 84

शूरः स एव स गुणी बुधः धन्यो मान्यः स एव कुलशील कलाकलापैः । एकः शुचिः स हि पुमान्सकलेपि लोके यत्रापतेत्तव शुभे करुणाकटाक्षः

সেইজনেই সত্য শূৰ, সেইজনেই গুণী, বুধ, ধন্য আৰু মান্য—উচ্চ কুল, সুশীলতা আৰু সকলো কলাৰে বিভূষিত। সমগ্ৰ জগতত সেইজনেই পবিত্ৰ পুৰুষ, হে শুভা দেবী, যাৰ ওপৰত তোমাৰ কৰুণাময় দৃষ্টি পৰে।

Verse 85

यस्मिन्वसेः क्षणमहोपुरुषे गजेऽश्वे स्त्रैणे तृणे सरसि देवकुले गृहेऽन्ने । रत्ने पतत्त्रिणि पशौ शयने धरायां सश्रीकमेव सकले तदिहास्तिनान्यत्

য’ত তুমি বাস কৰা—এটা ক্ষণৰ বাবেও—মহাপুৰুষত হওক, গজ-অশ্বত হওক, স্ত্ৰীতে হওক, তৃণত হওক, সৰসীত হওক, দেৱকুলত হওক, গৃহত হওক, অন্নত হওক, ৰত্নত হওক, পক্ষীত হওক, পশুত হওক, শয্যাত হওক বা ধৰাত হওক—সেই ঠাইত সকলো শ্ৰী-সমৃদ্ধ হয়। এই জগতত তোমাৰ বাহিৰে মঙ্গলদায়ক আন একো নাই।

Verse 86

त्वत्स्पृष्टमेव सकलं शुचितां लभेत त्वत्त्यक्तमेव सकलं त्वशुचीह लक्ष्मि । त्वन्नाम यत्र च सुमंगलमेव तत्र श्रीविष्णुपत्नि कमले कमलालयेऽपि

হে লক্ষ্মী! তুমি যাক স্পৰ্শ কৰা, সেয়া সম্পূৰ্ণ পবিত্ৰতা লাভ কৰে; তুমি যাক ত্যাগ কৰা, সেয়া ইয়াত অপবিত্ৰ হয়। য’ত তোমাৰ নাম থাকে, তাতেই সত্য মঙ্গল—হে কমলিনী, শ্ৰী বিষ্ণুৰ পত্নী, কমলালয়ত নিবাসিনী।

Verse 87

लक्ष्मीं श्रियं च कमलां कमलालयां च पद्मां रमां नलिनयुग्मकरां च मां च । क्षीरोदजाममृतकुंभकरामिरां च विष्णुप्रियामिति सदाजपतां क्व दुःखम्

যিসকলে সদায় এই নামসমূহ জপ কৰে—‘লক্ষ্মী, শ্ৰী, কমলা, কমলালয়া, পদ্মা, ৰমা, দুটা পদ্ম ধৰা হাতযুক্তা, মা, ক্ষীৰোদজা, অমৃত-কুম্ভধাৰিণী, ইৰা, আৰু বিষ্ণুপ্ৰিয়া’—তেওঁলোকৰ দুখ ক’ত থাকিব?

Verse 88

इति स्तुत्वा भगवतीं महालक्ष्मीं हरिप्रियाम् । प्रणनाम सपत्नीकः साष्टांगं दंडवन्मुनिः

এইদৰে ভগৱতী মহালক্ষ্মী, হৰিৰ প্ৰিয়া,ক স্তৱ কৰি মুনিয়ে—পত্নীসহ—দণ্ডৱৎৰ দৰে সাষ্টাঙ্গ প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 89

श्रीरुवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते मित्रावरुणसंभव । पतिव्रते त्वमुत्तिष्ठ लोपामुद्रे शुभव्रते

শ্ৰীয়ে ক’লে: “উঠা, উঠা—তোমাৰ মঙ্গল হওক, হে মিত্ৰ-বৰুণ-সম্ভৱ! হে পতিব্ৰতা, উঠা; হে লোপামুদ্ৰা, শুভব্ৰতা, উঠা।”

Verse 90

स्तुत्यानया प्रसन्नोहं व्रियतां यद्धृदीप्सितम् । राजपुत्रि महाभागे त्वमिहोपविशामले

“এই স্তৱে মই প্ৰসন্ন; তোমাৰ হৃদয়ে যি ইচ্ছা কৰে, সেয়া বাছি লোৱা। হে ৰাজকন্যা, হে মহাভাগা—ইয়াত বহা, হে নিৰ্মলা নাৰী।”

Verse 91

त्वदंगलक्षणैरेभिः सुपवित्रैश्च ते व्रतैः । निर्वापयितुमिच्छामि दैत्यास्त्रैस्तापितां तनुम्

তোমাৰ দেহৰ এই শুভ লক্ষণসমূহ আৰু তোমাৰ অতি পবিত্ৰ ব্ৰতসমূহৰ বলত, দানৱৰ অস্ত্ৰে দগ্ধ হোৱা মোৰ এই দেহখন শীতল কৰি শান্ত কৰিব বিচাৰোঁ।

Verse 92

इत्युक्त्वा मुनिपत्नीं तां समालिंग्य हरिप्रिया । अलंचकार च प्रीत्या बहुसौभाग्यमंडनैः

এইদৰে কৈ, হৰিপ্ৰিয়া সেই মুনিৰ পত্নীক আলিঙ্গন কৰিলে আৰু স্নেহেৰে বহু সৌভাগ্যদায়ক অলংকাৰ-শৃংগাৰে তাক সজালে।

Verse 93

पुनराह मुने जाने तव हृत्तापकारणम् । सचेतनं दुनोत्येव काशीविश्लेषजोऽनलः

পুনৰায় তাই ক’লে: হে মুনে, তোমাৰ হৃদয়ৰ দাহৰ কাৰণ মই জানো। কাশীৰ পৰা বিচ্ছেদে জন্মা অগ্নি সজাগ আৰু ধৈৰ্যশীল জনকো নিশ্চয়েই পীড়া দিয়ে।

Verse 94

यदा स देवो विश्वेशो मंदरं गतवान्पुरा । तदा काशीवियोगेन जाता तस्येदृशी दशा

পূৰ্বে যেতিয়া সেই দেব বিশ্বেশ্বৰ মন্দৰ পৰ্বতলৈ গৈছিল, তেতিয়া কাশীৰ পৰা বিচ্ছেদৰ কাৰণে তেওঁৰো এইদৰে অৱস্থা হৈছিল।

Verse 95

तत्प्रवृत्तिं पुनर्ज्ञातुं ब्रह्माणं केशवं गणान् । गणेश्वरं च देवांश्च प्रेषयामास शूलधृक्

সেই বিষয়ৰ প্ৰবৃত্তি পুনৰ সম্পূৰ্ণকৈ জানিবলৈ শূলধাৰীজনে ব্ৰহ্মা, কেশৱ, গণসমূহ, গণেশ্বৰ আৰু অন্যান্য দেবতাক প্ৰেৰণ কৰিলে।

Verse 96

ते च काशीगुणान्सर्वे विचार्य च पुनःपुनः । व्रजंत्यद्यापि न क्वापि तादृगस्ति क्व वा पुरी

তেওঁলোকে কাশীৰ সকলো গুণ পুনঃপুনঃ বিচাৰ কৰি আজিও ঘূৰি ফুৰে; কিয়নো ক’তো তেনেকুৱা নগৰী নাই।

Verse 97

इति श्रुत्वाथ स मुनिः प्रत्युवाच श्रियं ततः । प्रणिपत्य महाभागो भक्तिगर्भमिदं वचः

এই কথা শুনি সেই মহাভাগ মুনিয়ে শ্ৰীক উত্তৰ দিলে; প্ৰণাম কৰি ভক্তিভাৱে ভৰপূৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 98

यदि देयो वरो मह्यं वरयोग्योस्म्यहं यदि । तदा वाराणसी प्राप्तिः पुनरस्त्वेष मे वरः

যদি মোক বৰ দিয়া হয়, যদি মই বৰৰ যোগ্য হওঁ, তেন্তে এইয়েই মোৰ বৰ হওক—মই পুনৰ বাৰাণসী লাভ কৰোঁ।

Verse 99

ये पठिष्यंति च स्तोत्रं त्वद्भक्त्या मत्कृतं सदा । तेषां कदाचित्संतापो मास्तु मास्तु दरिद्रता

আৰু যিসকলে সদায় তোমাৰ প্ৰতি ভক্তিৰে মোৰ ৰচিত এই স্তোত্ৰ পাঠ কৰিব, তেওঁলোকৰ কেতিয়াও দুখ-কষ্ট নাহক; দাৰিদ্ৰ্য কেতিয়াও নাহক।

Verse 100

मास्तु चेष्टवियोगश्च मास्तु संपत्ति संक्षयः । सर्वत्र विजयश्चास्तु विच्छेदो मास्तु संततेः

তেওঁলোকৰ উচিত প্ৰয়াসৰ পৰা বিচ্ছেদ নাহক; সম্পত্তিৰ ক্ষয় নাহক। সকলো ঠাইতে বিজয় হওক; বংশধাৰাত বিচ্ছেদ নাহক।

Verse 109

इति लब्ध्वा वरं सोथ महालक्ष्मीं प्रणम्य च । ययावगस्तिर्यत्रास्ति कुमारशिखिवाहनः

এইদৰে বৰ লাভ কৰি, তেওঁ মহালক্ষ্মীক প্ৰণাম কৰিলে আৰু য’ত অগস্ত্য মুনি বাস কৰে—য’ত ময়ূৰবাহন কুমাৰ স্কন্দো বিদ্যমান—সেই স্থানলৈ যাত্ৰা কৰিলে।