Adhyaya 9
এই অধ্যায়টো সংলাপধর্মী বৰ্ণনাৰে গঠিত। ব্যাসে পুণ্যকথা কয়—বিষ্ণুৱে ব্রহ্মা আৰু দেৱসকলৰ আগমনৰ কাৰণ সুধিলে, ব্রহ্মাই কয় যে ত্ৰিলোকত কোনো ভয় নাই আৰু তেওঁ ধৰ্মত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰাচীন তীৰ্থ দৰ্শনৰ উদ্দেশ্যে আহিছে। বিষ্ণু গৰুড়াৰূঢ় হৈ শীঘ্ৰে ধৰ্মাৰণ্যলৈ যায়; দেৱগণো লগত যায়। ধৰ্মৰাজ যমে দিৱ্য সমূহক বিধিপূৰ্বক আতিথ্য আৰু পৃথক পূজাৰে আদৰ কৰে, বিষ্ণুৰ স্তৱ কৰে আৰু কয়—ক্ষেত্ৰৰ তীৰ্থত্ব ভগৱৎকৃপা আৰু দেৱতাসন্তোষে স্থিৰ হৈছে। বিষ্ণুৱে বৰ দিবলৈ ক’লে, যমে ধৰ্মাৰণ্যত ঋষি-আশ্ৰম স্থাপন কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে, যাতে তীৰ্থ ৰক্ষা পায়, উপদ্ৰৱ নাথাকে আৰু বেদপাঠ-যজ্ঞধ্বনিয়ে অৰণ্য মুখৰিত হয়। তাৰ পিছত বিষ্ণুৱে বিরাট ৰূপ ধৰি দিৱ্য সহায়ত বহু বিদ্বান ব্ৰাহ্মণ-ঋষিক, তেওঁলোকৰ গোত্ৰ-প্ৰৱৰ আৰু বংশপৰম্পৰাসহ, উপযুক্ত স্থানত প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পাছত যুধিষ্ঠিৰে এই স্থাপিত গোষ্ঠীসমূহৰ উৎপত্তি, নাম আৰু অৱস্থান সুধে আৰু বিস্তৃত তালিকা চলি থাকে। শেষৰ শ্লোকসমূহত দেৱীনাম আৰু ব্রহ্মাই কামধেনুক আহ্বান কৰাৰ ইঙ্গিতো আছে, যিয়ে ধৰ্মব্যৱস্থাৰ দৈৱ পোষণৰ ভাব দৃঢ় কৰে।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल पुण्यमाख्यानमुत्तमम् । स्तूयमानो । जगन्नाथ इदं वचनमब्रवीत्
ব্যাসে ক’লে: হে ৰাজশাৰ্দূল, এই পৰম উত্তম আৰু পুণ্যময় আখ্যান শুনা। স্তৱিত হৈ থাকোঁতে জগন্নাথ এই বাক্য ক’লে।
Verse 2
विष्णुरुवाच । किमर्थमागताः सर्वे ब्रह्माद्याः सुरसत्तमाः । पृथिव्यां कुशलं कच्चित्कुतो वो भयमागतम्
বিষ্ণুৱে ক’লে: “কিহৰ বাবে তোমালোক সকলোৱে—ব্ৰহ্মা আদি আৰু দেবতাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠসকল—ইয়ালৈ আহিছা? পৃথিৱীত সকলো কুশল তো? তোমালোকৰ ভয় ক’ৰ পৰা আহিল?”
Verse 3
ततः प्रोवाच वै हृष्टो ब्रह्मा तं केशवं वचः । न भयं विद्यतेऽस्माकं त्रैलोक्ये सचराचरे
তাৰ পাছত আনন্দিত ব্ৰহ্মাই কেশৱক এই বাক্য ক’লে: “চলমান আৰু অচল সকলোসহ ত্ৰিলোকত আমাৰ কোনো ভয় নাই।”
Verse 4
एकविज्ञापनार्थाय आगतोऽहं तवांतिके । तदहं संप्रवक्ष्यामि तदेतच्छृणु मे वचः
“এটা একেটা নিবেদন কৰিবলৈ মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ। মই সেয়া সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম—মোৰ এই বাক্য শুনা।”
Verse 5
परं तु पूर्वं धर्मेण स्थापितं तीर्थमुत्तमम् । तद्द्रष्टुकामोऽहं देव त्वत्प्रसादाज्जनार्दन
“কিন্তু পূৰ্বে ধৰ্মৰ দ্বাৰা এক অতি উত্তম তীৰ্থ স্থাপিত হৈছিল। হে দেব জনাৰ্দন, তোমাৰ কৃপাৰে মই সেই তীৰ্থ দৰ্শন কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।”
Verse 6
तत्र त्वं देवदेवेश गमने कुरु मानसम् । यथा सत्तीर्थतां याति धर्मारण्यमनुत्तमम्
“সেয়ে হে দেবদেৱেশ, তাত যোৱাৰ বাবে মন স্থিৰ কৰা। যাতে অনুত্তম ধৰ্মাৰণ্য সত্য আৰু খ্যাত তীৰ্থত্ব লাভ কৰে।”
Verse 7
विष्णुरुवाच । साधुसाधु महाभाग त्वर्यतां तत्र मा चिरम् । ममापि चित्तं तत्रैव तद्दर्शनेस्ति लालसम्
বিষ্ণুৱে ক’লে: “সাধু সাধু, হে মহাভাগ! তাত বিলম্ব নকৰোঁ, শীঘ্ৰে তাত যাওঁ। মোৰ মনো সেই স্থানৰ দৰ্শনৰ বাবে আকুল হৈ আছে।”
Verse 8
व्यास उवाच । तार्क्ष्यमारुह्य गोविंद स्तत्रागाच्छीघ्रमेव हि । ततो धर्मेण ते देवाः सेंद्राः सर्षिगणास्तथा
ব্যাসে ক’লে: “তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়) আৰোহণ কৰি গোবিন্দ শীঘ্ৰেই তাত উপস্থিত হ’ল। তাৰ পাছত ধৰ্মানুসাৰে ইন্দ্ৰসহ দেৱসকল আৰু ঋষিগণো আগবাঢ়িল।”
Verse 9
ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या दृष्टा दूरान्मुमोद च । धर्मराजोपि तान्दृष्ट्वा देवा न्विष्णुपुरोगमान्
দূৰৰ পৰা ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ আদি দেৱতাসকলক দেখি সি আনন্দিত হ’ল। ধৰ্মৰাজো বিষ্ণুক অগ্ৰে ৰাখি অহা দেৱসকলক দেখি হৰ্ষিত হ’ল।
Verse 10
आगतः स्वाश्रमात्तत्र पूजां प्रगृह्य तत्पुरः । आसनादुत्थितः शीघ्रं सपर्याद्यं प्रगृह्य च । एकैकस्य चकाराथ पूजां चैव पृथक्पृथक्
নিজ আশ্ৰমৰ পৰা পূজাৰ উপহাৰ লৈ সি তাত আহি তেওঁলোকৰ সন্মুখলৈ গ’ল। আসনৰ পৰা শীঘ্ৰে উঠি আতিথ্য-সেৱাৰ সামগ্ৰী গ্ৰহণ কৰি, তাৰ পাছত একে একে সকলোকে পৃথক পৃথকভাৱে যথাযোগ্য পূজা কৰিলে।
Verse 11
चकार पूजां विधिवत्तेषां तत्रार्कनंदनः । आसनेषूपवेश्याथ पूजां कृत्वा गरीयसीम्
তাত অৰ্ক-নন্দন (ধৰ্মৰাজ) তেওঁলোকৰ বিধিবদ্ধ পূজা কৰিলে। তাৰ পাছত আসনসমূহত বহুৱাই, সেই গম্ভীৰ আৰু অতি উৎকৃষ্ট পূজা সম্পূৰ্ণ কৰিলে।
Verse 12
यम उवाच । तीर्थरूपमिदं क्षेत्रं प्रसादाद्देवकीसुत । त्वत्तोषविधिना चाद्य कृपया च शिवस्य च
যমে ক’লে: হে দেবকী-সুত, তোমাৰ কৃপা-প্ৰসাদত এই ক্ষেত্ৰ তীৰ্থ-ৰূপ হ’ল। আজি তোমাক সন্তুষ্ট কৰা বিধি আৰু শিৱৰ দয়াৰ দ্বাৰা ইয়াৰ পবিত্ৰতা সম্পূৰ্ণ প্ৰকাশ পালে।
Verse 13
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य मे सफलं स्थानं काजेशानां समागमात्
আজি মোৰ জন্ম সফল হ’ল; আজি মোৰ তপস্যা সফল হ’ল। আজি এই স্থানত মোৰ অৱস্থানো পূৰ্ণতা পালে, কিয়নো ঈশান-সদৃশ দেবতাসকলৰ শুভ সমাগম ঘটিল।
Verse 14
व्यास उवाच । एवं स्तुतस्तदा विष्णुः प्रोवाच मधुरं वचः । तुष्टोऽस्मि धर्म राजेंद्र अहं स्तोत्रेण ते विभो
ব্যাসে ক’লে: এইদৰে স্তুত হোৱাত বিষ্ণুৱে মধুৰ বচন ক’লে— “হে ধৰ্মৰাজ, হে মহাবলী, তোমাৰ স্তোত্ৰে মই সন্তুষ্ট।”
Verse 15
किंचित्प्रार्थय मत्तोऽहं करोमि तव वांछितम् । यत्तेऽस्त्यभीप्सितं तुभ्यं तद्ददामि न संशयः
“মোৰ পৰা কিবা প্ৰাৰ্থনা কৰা; মই তোমাৰ ইচ্ছামতে কৰিম। তোমাৰ যি সত্যই অভীপ্সিত, সেয়া মই তোমাক দিম—ইয়াত সন্দেহ নাই।”
Verse 16
यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वांछितं कुरुषे यदि । धर्मारण्ये महापुण्ये ऋषीणामाश्रमान्कुरु
যমে ক’লে: যদি তুমি সন্তুষ্ট হোৱা, হে দেবেশ, আৰু যদি মোৰ ইচ্ছা পূৰ্ণ কৰা, তেন্তে মহাপুণ্য ধৰ্মাৰণ্যত ঋষিসকলৰ আশ্ৰম স্থাপন কৰা।
Verse 17
वसंति वाडवा यत्र यजंति चैव याज्ञिकाः । वेदनिर्घोषसंयुक्तं भाति तत्तीर्थमुत्तमम्
য’ত বাডৱাসকল বাস কৰে আৰু যজ্ঞকাৰীসকলে সদায় যজ্ঞ সম্পন্ন কৰে, য’ত বেদধ্বনি প্ৰতিধ্বনিত হয়—সেই তীৰ্থই পৰম পবিত্ৰ ৰূপে দীপ্তিমান।
Verse 18
अब्राह्मणमिदं तीर्थं पीडयिष्यंति जन्तवः । तस्मात्त्वं वाडवाञ्छौरे समानय ऋषी न्बहून् । धर्मारण्यं यथा भाति त्रैलोक्ये सचराचरे
এই তীৰ্থত ব্ৰাহ্মণ নাথাকিলে জীৱসমূহে ইয়াক নিপীড়িত কৰিব। সেয়ে, হে শৌৰি, বহু বাডৱা আন আৰু বহু ঋষিক একত্ৰ কৰ, যাতে ধৰ্মাৰণ্য ত্ৰিলোকত—চৰাচৰসহ—দীপ্ত হয়।
Verse 19
ततो विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रशीर्षः सहस्रपात् । सहस्रशस्तदा रूपं कृतवान्धर्मवत्सलः । यस्मिन्स्थाने च ये विप्राः सदाचाराः शुभव्रताः
তেতিয়া ধৰ্মৱৎসল বিষ্ণু—সহস্ৰচক্ষু, সহস্ৰশিৰ, সহস্ৰপদ—বহুৰূপ ধাৰণ কৰিলে। আৰু সেই স্থানত সদাচাৰী, শুভব্ৰতধাৰী ব্ৰাহ্মণসকল প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল।
Verse 20
अशेषधर्मकुशलाः सर्वशास्त्रविशारदाः । तपोज्ञाने महाख्याता ब्रह्मयज्ञपरायणाः । स्थापिता ऋषयः सर्वे सहस्राण्यष्टादशैव तु
সেই সকলো ঋষি ধৰ্মৰ সকলো দিশত নিপুণ, সকলো শাস্ত্ৰত বিশাৰদ, তপ আৰু জ্ঞানত মহাপ্ৰসিদ্ধ, আৰু ব্ৰহ্মযজ্ঞত পৰায়ণ আছিল। তাত সকলো ঋষি প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল—সংখ্যাত অষ্টাদশ সহস্ৰ।
Verse 21
नानादेशात्समानीय स्थापितास्तत्र तैः सुरैः । आश्रमांश्च बहूंस्तत्र काजेशैरपि निर्मितान्
বহু দেশৰ পৰা সমবেত কৰি সেই দেৱতাসকলে তেওঁলোকক তাত বসতি কৰালে। আৰু কाजেশসকলেও তাত বহু আশ্ৰম নিৰ্মাণ কৰিলে।
Verse 22
धर्मोपदेशात्कृष्णेन ब्रह्मणा च शिवेन च । स्वेस्वे स्थाने यथायोग्ये स्थापयामास केशवः
কৃষ্ণ, ব্ৰহ্মা আৰু শিৱে দিয়া ধৰ্মোপদেশ অনুসৰি কেশৱে যোগ্যতা আৰু বিধি মতে প্ৰত্যেককে নিজ নিজ উপযুক্ত স্থানত স্থাপন কৰিলে।
Verse 23
युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्वंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः । स्थापिताः सपरीवाराः पुत्रपौत्रसमावृताः । शिष्यैश्च बहुभिर्युक्ता अग्निहोत्रपरायणाः । तेषां स्थानानि नामानि यथावच्च वदस्व मे
যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: “যি ব্ৰাহ্মণসকল বেদৰ পাৰলৈ গৈছিল, যিসকলক পৰিয়ালসহ ইয়াত স্থাপন কৰা হৈছিল, পুত্ৰ-পৌত্ৰেৰে পৰিবেষ্টিত, বহু শিষ্যসহ আৰু অগ্নিহোত্ৰত পৰায়ণ—তেওঁলোক কোন বংশত জন্মিছিল? তেওঁলোকৰ স্থান আৰু নামসমূহ যথাযথভাৱে মোক কওক।”
Verse 24
व्यास उवाच । श्रूयतां नृपशार्दूल धर्म्मारण्यनिवासिनाम्
ব্যাস ক’লে: “হে নৃপশাৰ্দূল, ধৰ্মাৰণ্যত বাস কৰা লোকসকলৰ বৃত্তান্ত শুনা।”
Verse 25
महात्मनां ब्राह्मणानामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । तेषां वै पुत्रपौत्राणां नामानि च वदाम्यहम्
সেই মহাত্মা ব্ৰাহ্মণ ঋষিসকল, যিসকল উর্ধ্বৰেতস ব্ৰতধাৰী—তেওঁলোকৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰৰ নামসমূহ মই এতিয়া ক’ম।
Verse 26
चतुर्विशतिगोत्राणि द्विजानां पांडवर्षभ । तेषां शाखाः प्रशाखाश्च पुत्रपौत्रादयस्तथा
হে পাণ্ডৱবৃষভ, দ্বিজসকলৰ মাজত চৌব্বিশটা গোত্ৰ আছে; আৰু তেওঁলোকৰ শাখা-প্ৰশাখা, লগতে পুত্ৰ-পৌত্ৰ আদি বংশধাৰাও আছে।
Verse 27
जज्ञिरे बहवः पुत्राः शतशोऽथ सहस्रशः । चतुर्विशतिमुख्यानां नामानि प्रवदामि ते । द्विजानामृषयः प्रोक्ताः प्रवराणि तथा शृणु
শতশত, সহস্ৰসহস্ৰ পুত্ৰ জন্মিল। মই তোমাক চৌব্বিশটা মুখ্য গোত্ৰৰ নাম ক’ম; আৰু দ্বিজসকলৰ ঘোষিত ঋষি-দৰ্শীসকল আৰু প্ৰৱৰসমূহো শুনা।
Verse 28
भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः काश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा
ভাৰদ্বাজ, বৎস, কৌশিক আৰু কুশ; শাণ্ডিল্য, কাশ্যপ, গৌতম আৰু চাঁধন—এইসকল নামিত বংশ-গোত্ৰ।
Verse 29
जातूकर्ण्यस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । आत्रेयो भांडिलश्चैव लौकिकाश्च इतः परम्
জাতূকৰ্ণ্য আৰু বৎস; বসিষ্ঠ আৰু ধাৰণ; আত্রেয় আৰু ভাণ্ডিল; আৰু তাৰ পাছত লৌকিকাসকলো।
Verse 30
कृष्णायनोपमन्युश्च गार्ग्यमुद्गलमौषकाः । पुण्यासनः पराशरः कौंडिन्यश्च ततः परम्
কৃষ্ণায়ন আৰু উপমন्यु; গাৰ্গ্য, মুদ্গল আৰু মৌষক; পুণ্যাসন, পৰাশৰ; আৰু তাৰ পাছত কৌণ্ডিন্য।
Verse 31
तथा गान्यासनश्चैव प्रवराणि चतुर्विंशतिः । जामदग्न्यस्य गोत्रस्य प्रवराः पंच एव हि
তদ্ৰূপ গান্যাসনো আছে—এই গণনাত প্ৰৱৰ চৌব্বিশ। কিন্তু জামদগ্ন্য গোত্ৰৰ প্ৰৱৰ নিশ্চয়েই পাঁচ।
Verse 32
भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पंचैते प्रवरा राजन्विख्याता लोकविश्रुताः
হে ৰাজন! এই পাঁচজন—ভাৰ্গৱ, চ্যৱন, আপ্নুৱান, ঊৰ্ৱ আৰু জামদগ্ন্য—প্ৰৱৰসকলৰূপে প্ৰসিদ্ধ, লোকবিশ্ৰুত আৰু জগতত বহুলখ্যাত।
Verse 33
एवं गोत्रसमुत्पन्ना वाडवा वेदपारगाः । द्विजपूजाक्रियायुक्ता नानाक्रतुक्रियापराः
এইদৰে সেই গোত্ৰত জন্ম লোৱা ৱাডৱসকল বেদপাৰগ আছিল; দ্বিজপূজা-ক্ৰিয়াত নিয়োজিত আৰু নানা যজ্ঞ-ক্ৰিয়াৰ অনুশীলনত পৰায়ণ আছিল।
Verse 34
गुणेन संहिता आसन् षट्कर्मनिरताश्च ये । एवंविधा महाभागा नानादेशभवा द्विजाः
তেওঁলোক গুণে সংহিত আছিল আৰু ষট্কৰ্মত নিয়োজিত আছিল; এইদৰে মহাভাগ দ্বিজসকল নানা দেশৰ পৰা উৎপন্ন হৈছিল।
Verse 35
भामेवसं तृतीयं च प्रवराः पंच एव हि । भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वजामदग्न्यसंयुताः । आत्रेयोऽर्चनानसश्च श्यावास्येति तृतीयकः
নিশ্চয় প্ৰৱৰ পাঁচজন, যাৰ তৃতীয় ভামেৱস। ইহঁত ভাৰ্গৱ, চ্যৱন, আপ্নুৱান, ঊৰ্ৱ আৰু জামদগ্ন্যৰ সৈতে সংযুক্ত; আৰু তৃতীয় গুচ্ছ আত্রেয়, অৰ্চনানস আৰু শ্যাৱাস্য বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 36
अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा दुष्टाः कुटिलगामिनः । धनिनो धर्मनिष्ठाश्च वेदवेदांगपारगाः
এই গোত্ৰত কিছুমান বিপ্ৰ দুষ্ট আৰু কুটিল আচৰণৰো দেখা যায়; তথাপি ধনী, ধৰ্মনিষ্ঠ আৰু বেদ-বেদাঙ্গত পাৰগতো আছে।
Verse 37
दानभोगरताः सर्वे श्रौतस्मार्तेषु संमताः । मांडव्यगोत्रे विज्ञेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः
তেওঁলোক সকলোৱে দান আৰু ধৰ্মসঙ্গত ভোগত আনন্দ পায়, আৰু শ্ৰৌত-স্মাৰ্ত পৰম্পৰাত সন্মত বুলি গণ্য। তেওঁলোকক মাণ্ডব্য গোত্ৰৰ বুলি বুজিব লাগে, পঞ্চ প্ৰৱৰসহিত।
Verse 38
भार्गवश्च्यावनो ऽत्रिश्चाप्नुवानौर्वस्तथैव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः श्रुतिस्मृतिपरायणाः
ভাৰ্গৱ, চ্যাৱন, অত্রি, আপ্নুৱান আৰু উৰ্ব—এইসকলেই। এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা ব্ৰাহ্মণসকল শ্ৰুতি আৰু স্মৃতিত পৰায়ণ।
Verse 39
रोगिणो लोभिनो दुष्टा यजने याजने रताः । ब्रह्मक्रिया पराः सर्वे मांडव्याः कुरुसत्तम
হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ! মাণ্ডব্যসকলক সকলোৱে ৰোগাক্ৰান্ত, লোভী আৰু দুষ্টস্বভাৱী বুলি বৰ্ণনা কৰে; তথাপি তেওঁলোক যজ্ঞ কৰা আৰু যজ্ঞ কৰোৱাত ৰত, আৰু ব্ৰাহ্মক্ৰিয়াত পৰায়ণ।
Verse 40
गार्ग्यस्य गोत्रे ये जातास्तेषां तु प्रवरास्त्रयः । अंगिराश्चांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः
গাৰ্গ্য গোত্ৰত যিসকল জন্মে, তেওঁলোকৰ প্ৰৱৰ তিনিটা: অঙ্গিৰস, আম্বৰীষ, আৰু তৃতীয় যৌৱনাশ্ব।
Verse 41
अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्नाः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः । शांताश्च भिन्नवर्णाश्च निर्द्धनाश्च कुचैलिनः
এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা লোকসকল সদাচাৰী আৰু সত্যভাষী। তেওঁলোক শান্ত, ৰূপ-ৰঙত ভিন্ন, আৰু (প্ৰায়ে) নিৰ্ধন, জীৰ্ণ বস্ত্ৰধাৰী।
Verse 42
संगवात्सल्ययुक्ताश्च वेदशास्त्रेषु निश्चलाः । वत्सगोत्रे द्विजा भूप प्रवराः पंच एव हि
হে ৰাজন! বৎস গোত্ৰৰ দ্বিজসকল সঙ্গতি আৰু স্নেহ-ভাৱত যুক্ত, বেদ-শাস্ত্ৰত অচল-নিষ্ঠ; সেই বংশত নিশ্চয়েই পঞ্চ প্ৰখ্যাত প্ৰৱৰ আছে।
Verse 43
भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । एभिस्तु पंच विख्याता द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः
ভাৰ্গৱ, চ্যৱন, আপ্নুৱান, ঔৰৱ আৰু জমদগ্নিক—এই পাঁচজনৰ দ্বাৰাই প্ৰৱৰসমূহ প্ৰখ্যাত; তেওঁলোকৰ সৈতে যুক্ত দ্বিজসকল ব্ৰহ্ম-স্বরূপ, বৈদিক শক্তিৰ বাহক বুলি খ্যাত।
Verse 44
शांता दांताः सुशीलाश्च धर्मपुत्रैः सुसंयुता । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु
তেওঁলোক শান্ত, দান্ত (ইন্দ্ৰিয়-সংযমী) আৰু সুशील, ধৰ্মপুত্ৰসকলৰ সৈতে সুসংযুক্ত; বেদ অধ্যয়নত হীন হ’লেও সকলো কৰ্মত কুশল।
Verse 45
सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म रताः सर्वे अन्नदा जलदा द्विजाः
তেওঁলোক সুৰুপ, সদাচাৰী আৰু সকলো ধৰ্মত নিষ্ঠাবান। সকলোৱে দানধৰ্মত ৰত—অন্নদাতা আৰু জলদাতা দ্বিজ।
Verse 46
दयालवः सुशीलाश्च सर्वभूतहिते रताः । काश्यपा ब्राह्मणा राजन्प्रवरत्रयसंयुताः
হে ৰাজন! কাশ্যপ ব্ৰাহ্মণসকল দয়ালু আৰু সুशील, সকলো জীৱৰ হিতত ৰত; আৰু তেওঁলোক প্ৰৱৰ-ত্ৰয়ৰ সৈতে সংযুক্ত।
Verse 47
काश्यपश्चापवत्सारो नैध्रुवश्च तृतीयकः । वेदज्ञा गौरवर्णाश्च नैष्ठिका यज्ञकारकाः
কাশ্যপ, আপৱৎসাৰ আৰু নাইধ্ৰুৱ—এইসকল তৃতীয় প্ৰৱৰ-সমূহ। তেওঁলোক বেদজ্ঞ, গৌৰবৰ্ণ, নৈষ্ঠিক ব্ৰতধাৰী আৰু যজ্ঞকাৰক।
Verse 48
प्रियवासा महादक्षा गुरुभक्तिरताः सदा । प्रतिष्ठामानव न्तश्च सर्वभूतहिते रताः
তেওঁলোক প্ৰিয় নিবাসত বাস কৰে, মহাদক্ষ, সদায় গুৰুভক্তিত ৰত, প্ৰতিষ্ঠা-মানৱন্ত আৰু সকলো ভূতৰ হিতত নিয়োজিত।
Verse 49
यजंते च महायज्ञान्काश्यपेया द्विजातयः । धारीणसगोत्रजाश्च प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः
কাশ্যপেয় দ্বিজসকলে মহাযজ্ঞ সম্পাদন কৰে। ধাৰীণস গোত্ৰত জন্মা লোকসকলেও ত্ৰয়ী প্ৰৱৰসহিত সমন্বিত।
Verse 50
अगस्तिदर्विश्वेताश्व दध्यवाहनसंज्ञकाः । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता धर्मकर्मसमाश्रिताः
অগস্তি, দৰ্ৱিশ্বেতাশ্ব আৰু দধ্যৱাহন নামে পৰিচিত—এই গোত্ৰত যিসকল জন্মে, তেওঁলোকে ধৰ্ম আৰু ধৰ্মকর্মৰ আশ্ৰয় লয়।
Verse 51
कर्मक्रूराश्च ते सर्वे तथैवोदरिणस्तु ते । लंबकर्णा महादंष्ट्रा द्विजा धनपरायणाः
তেওঁলোক সকলোৱে কৰ্মত ক্ৰূৰ; তদুপৰি উদৰিণো। লম্বকৰ্ণ, মহাদংষ্ট্ৰা—সেই দ্বিজসকল ধনতেই পৰায়ণ।
Verse 52
क्रोधिनो द्वेषिणश्चैव सर्वसत्त्वभयंकराः । लौगाक्षसोद्भवा ये वै वाडवाः सत्यसंश्रिताः
লৌগাক্ষৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই ৱাডৱসকল নিশ্চয়েই ক্ৰোধী আৰু দ্বেষী, সকলো প্ৰাণীৰ বাবে ভয়ংকৰ; তথাপি তেওঁলোকক সত্যত আশ্ৰিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Verse 53
प्रवराश्च त्रयस्तेषां तत्त्वज्ञानस्वरूपकाः । कश्यपश्चैव वत्सश्च वसिष्ठश्च तृतीयकः
তেওঁলোকৰ তিনিজন প্ৰধান প্ৰৱৰ, যিসকল তত্ত্বজ্ঞানৰ স্বৰূপ, কশ্যপ, বৎস আৰু তৃতীয়জন বশিষ্ঠ।
Verse 54
सदाचारास्तु विख्याता वैष्णवा बहुवृ त्तयः । रोमभिर्बहुभिर्व्याप्ताः कृष्णवर्णास्तु वाडवाः
তেওঁলোক সদাচাৰৰ বাবে বিখ্যাত, বৈষ্ণৱ ভক্ত আৰু বহু সৎ জীৱিকাত নিয়োজিত; ৱাডৱসকলক বহু ৰোমে আৱৃত আৰু কৃষ্ণবৰ্ণ বুলি কোৱা হয়।
Verse 55
शांता दाताः सुशीलाश्च स्वदारनिरताः सदा । कुशिकसगोत्रे ये जाताः प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः
কুশিক গোত্ৰত জন্ম লোৱা, তিন প্ৰৱৰৰে অন্বিত সেইসকল শান্ত, দাতা, সুস্বভাৱী আৰু সদায় নিজৰ পত্নীত নিবিষ্ট।
Verse 56
विश्वामित्रो देवरात औदलश्च त्रयश्च ये । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता दुर्बला दीनमानसाः
এই গোত্ৰৰ তিন প্ৰৱৰ হৈছে বিশ্বামিত্ৰ, দেৱৰাত আৰু ঔদল; তথাপি এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা কিছুমান লোক কেতিয়াবা দুৰ্বল আৰু বিষণ্ণচিত্ত হয়।
Verse 57
असत्यभाषिणो विप्राः सुरूपा नृपसत्तमाः । सर्व्वविद्याकुशलिनो ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तमाः
কিছুমান ব্ৰাহ্মণ অসত্য ভাষণ কৰে; আৰু কিছুমান সুৰুপ, উত্তম নৃপতি। আৰু কিছুমান ব্ৰাহ্মণ সকলো বিদ্যাত কুশলী—ব্ৰহ্মনিষ্ঠসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 58
उपमन्युसगोत्रेयाः प्रवरत्रयसंयुताः । वसिष्ठश्च भरद्वाजस्त्विंद्रप्रमद एव वा
উপমন্য়ু গোত্ৰৰ লোকসকল ত্ৰয় প্ৰৱৰসহিত—বসিষ্ঠ, ভৰদ্বাজ, আৰু ইন্দ্ৰপ্ৰমদো।
Verse 59
अस्मिन्गोत्रे तु ये विप्राः क्रूराः कुटिलगामिनः । दूषणा द्वेषिणस्तुच्छाः सर्वसंग्रहतत्पराः
কিন্তু এই গোত্ৰত জন্মা যিসকল ব্ৰাহ্মণ নিষ্ঠুৰ, কুটিল পথে চলে; দোষ-অন্বেষী, দ্বেষী, তুচ্ছচিত্ত, আৰু কেৱল সৰ্বসঞ্চয়ত আসক্ত—তেওঁলোকৰ এই আচৰণ নিন্দিত।
Verse 60
कलहोत्पादने दक्षा धनिनो मानिनस्तथा । सर्वदैव प्रदुष्टाश्च दुष्टसंगरतास्तथा
তেওঁলোক কলহ উত্পাদনত দক্ষ, ধনী হয়েও অহংকাৰী; সদায় দুষিত, আৰু দুষ্টসঙ্গত আসক্ত।
Verse 61
रोगिणो दुर्बलाश्चैव वृत्त्युपकल्पवर्जिताः । वात्स्यगोत्रे भवा विप्राः प्रवरैः पंचभिर्युताः
ৱাত্স্য গোত্ৰত জন্মা ব্ৰাহ্মণসকল, পঞ্চ প্ৰৱৰসহিত, ৰোগাক্ৰান্ত আৰু দুৰ্বল বুলি কোৱা হৈছে, আৰু যথোচিত জীৱিকা-উপায় আৰু আশ্ৰয়ৰ অভাৱযুক্ত।
Verse 62
भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः स्थूलाश्च बहुबुद्धयः
এই বংশত পূজনীয় পিতৃঋষি—ভাৰ্গৱ, চ্যাৱন, আপ্নুৱান, ঔৰৱ আৰু জমদগ্নি—প্ৰসিদ্ধ। এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা ব্ৰাহ্মণসকল দেহে স্থূল-সবল আৰু বুদ্ধিত বহুধা সমৃদ্ধ।
Verse 63
सर्वकर्मरता श्चैव सर्वधर्मेषु निश्चलाः । वेदशास्त्रार्थनिपुणा यजने याजने रताः
তেওঁলোক সকলো কৰ্মত ৰত আৰু সকলো ধৰ্মত অচল-অটল। বেদ-শাস্ত্ৰৰ অৰ্থত নিপুণ হৈ, নিজে যজ্ঞ কৰে আৰু আনৰ বাবে যজ্ঞ কৰোৱাতো আনন্দ পায়।
Verse 64
सदाचाराः सुरूपाश्च बुद्धितो दीर्घदर्शिनः । वात्स्यायनसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः
তেওঁলোক সদাচাৰী আৰু সুন্দৰ ৰূপধাৰী, আৰু বুদ্ধিৰে দূৰদৰ্শী। তেওঁলোক বাত্স্যায়ন গোত্ৰৰ আৰু পাঁচ প্ৰৱৰৰে সংযুক্ত।
Verse 65
भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पूर्वोक्ताः प्रवराश्चास्य कथितास्तव भारत
ভাৰ্গৱ, চ্যাৱন, আপ্নুৱান, ঔৰৱ আৰু জমদগ্নি—এইসকলেই এই বংশৰ পূৰ্বে উল্লিখিত প্ৰৱৰ, হে ভাৰত; তোমাক এইদৰে কোৱা হ’ল।
Verse 66
अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता पाकयज्ञरताः सदा । लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायन्ते बहुप्रजाः
কিন্তু এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা কিছুমান সদায় পাকৈযজ্ঞ (গৃহ্য যজ্ঞ)ত আসক্ত থাকে। লোভী আৰু ক্ৰোধী হৈ, তেওঁলোক বহু সন্তানযুক্ত হয়।
Verse 67
स्नानदानादिनिरताः सर्वदाश्च जितेंद्रियाः । वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः
তেওঁলোকে স্নান-দান আদি কৰ্মত সদা নিবিষ্ট আৰু ইন্দ্ৰিয়-জয়ী সংযমী। সহস্ৰে সহস্ৰে তেওঁলোকে বাপী, কূপ আৰু তড়াগ (পুখুৰী) নিৰ্মাণ কৰে। ব্ৰতশীল আৰু গুণজ্ঞ—তথাপি কিছুমান বেদ-বিদ্যা-বিহীন হোৱাত মূৰ্খ বুলিও কোৱা যায়।
Verse 68
कौशिकवंशे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । विश्वामित्रोऽघर्मषी च कौशिकश्च तृतीयकः
কৌশিক বংশত যিসকল জন্মে, তেওঁলোক প্ৰৱৰ-ত্ৰয়ৰে সৈতে সংযুক্ত। সেই ত্ৰয় প্ৰৱৰ—বিশ্বামিত্ৰ, অঘমৰ্ষণ, আৰু তৃতীয় কৌশিক।
Verse 69
अस्मिन्गोत्रे च ये जाता ब्राह्मणा ब्रह्मवेदिनः । शांता दांताः सुशीलाश्च सर्वधर्मपरायणाः
আৰু এই গোত্ৰত ব্ৰাহ্মণ জন্মে যিসকলে ব্ৰহ্ম-বিদ্; তেওঁলোক শান্ত, দান্ত (সংযমী), সু-শীল আৰু সমগ্ৰ ধৰ্মত পৰায়ণ।
Verse 70
अपुत्रिण स्तथा रूक्षास्तेजोहीना द्विजोत्तमाः । भारद्वाजसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः
তদ্ৰূপে দ্বিজোত্তমসকলৰ মাজত কিছুমান অপুত্ৰ, ৰূক্ষ স্বভাৱৰ আৰু তেজোহীন। তেওঁলোক ভাৰদ্বাজ গোত্ৰীয় আৰু পঞ্চ প্ৰৱৰৰে সৈতে যুক্ত বুলি কোৱা হয়।
Verse 71
अंगिरसो बार्हस्पत्यो भारद्वाजस्तु सैन्यसः । गार्ग्यश्चै वेति विज्ञेयाः प्रवराः पंच एव च
অঙ্গিৰস, বাৰ্হস্পত্য, ভাৰদ্বাজ, সৈন্য আৰু গাৰ্গ্য—এইসকলকেই পঞ্চ প্ৰৱৰ বুলি জানিব লাগে।
Verse 72
अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः । वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः
এই গোত্ৰত যিসকল ৱাডৱ জন্মে, তেওঁলোক ধনী আৰু মঙ্গলময়; উত্তম বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰৰে সুশোভিত, আৰু দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) ভক্তি-সেৱাত পৰায়ণ।
Verse 73
ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वधर्मपरायणाः । काश्यपगोत्रे यै जाताः प्रवरत्रयसंयुताः
সকলোেই ব্ৰহ্মভোজ্য (ব্ৰাহ্মণ-ভোজ) অৰ্পণত নিবিষ্ট, আৰু সকলো ধৰ্মত অচল পৰায়ণ। কাশ্যপ গোত্ৰত যিসকল জন্মে, তেওঁলোক ত্ৰয় প্ৰৱৰসহ সংযুক্ত।
Verse 74
काश्यपश्चापवत्सारो रैभ्येति विश्रुतास्त्रयः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा रक्ताक्षाः क्रूरदृष्टयः
কাশ্যপ, আপৱৎসাৰ আৰু ৰৈভ্য—এই তিনিজনেই প্ৰসিদ্ধ প্ৰৱৰ। এই গোত্ৰতেই কিছুমান বিপ্ৰ ৰক্তচক্ষু আৰু কঠোৰ দৃষ্টিসম্পন্ন।
Verse 75
जिह्वालौल्यरताः सर्वे सर्वे ते पारमार्थिनः । निर्धना रोगिणश्चैते तस्करानृतभाषिणः
সকলোেই জিহ্বাৰ লৌল্য (স্বাদ আৰু বাক্য)ত আসক্ত, তথাপি পৰমাৰ্থৰ কথা কোৱা বুলি নিজকে দেখুৱায়। ইহঁত দৰিদ্ৰ আৰু ৰোগাক্ৰান্ত—চোৰ আৰু মিছা ভাষী।
Verse 76
शास्त्रार्थावेदिनः सर्वे वेदस्मृतिविवर्जिताः । शुनकेषु च ये जाता विप्रा ध्यानपरायणाः
সকলোেই শাস্ত্ৰাৰ্থ জানে, কিন্তু বেদ-স্মৃতিৰ পৰা বঞ্চিত। আৰু শুনকসকলৰ মাজত যিসকল বিপ্ৰ জন্মে, তেওঁলোক ধ্যানত পৰায়ণ।
Verse 77
तपस्विनो योगिनश्च वेदवेदांगपारगाः । साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः
তেওঁলোক তপস্বী আৰু যোগী, বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী; সৎ সাধু, সদাচাৰী, আৰু বিষ্ণুভক্তিত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ।
Verse 78
ह्रस्वकाया भिन्नवर्णा बहुरामा द्विजोत्तमाः । दयालाः सरलाः शांता ब्रह्मभोज्यपरायणाः
শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল খাটো দেহৰ আৰু নানা বৰ্ণৰ; বহুতে আচৰণত মনোহৰ। তেওঁলোক দয়ালু, সৰল, শান্ত আৰু ব্ৰাহ্মণ-ভোজ (পবিত্ৰ আতিথ্য)ত পৰায়ণ।
Verse 79
शौनकसेषु ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । भार्गवशौनहोत्रेति गार्त्स्यप्रमद इति त्रयः
শৌনকাসকলৰ মাজত জন্ম লোৱা, প্ৰৱৰ-ত্ৰয়যুক্ত—ভাৰ্গৱ, শৌনহোত্ৰ আৰু গাৰ্ত্স্যপ্ৰমদ—এই তিনিজন।
Verse 80
अस्मिन्देशे समुत्पन्ना वाडवा दुःसहा नृप । महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च मदोद्धताः
হে নৃপ, এই দেশত উৎপন্ন হোৱা বাডৱাসকল সহ্য কৰাটো কঠিন—অতি ভয়ংকৰ, বৃহৎ দেহধাৰী, দীঘল কায়া, আৰু গৰ্বে মত্ত।
Verse 81
क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्रविशारदाः । बहुभुजो मानिनो दक्षा राग द्वेषोपवर्जिताः
তেওঁলোক ক্লেশৰূপ, কৃষ্ণবৰ্ণ, তথাপি সকলো শাস্ত্ৰত বিশাৰদ; বহু-ভুজ (বলৱান), মানী, দক্ষ আৰু ৰাগ-দ্বেষৰ পৰা মুক্ত।
Verse 82
सुवस्त्रभूषारूपा वै ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः । वसिष्ठगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः
সু-বস্ত্ৰে সু-ভূষিত আৰু মনোহৰ সেই ব্ৰাহ্মণসকল ব্ৰহ্মবাদী, ব্ৰহ্মৰ সত্য বক্তা। যিসকল বসিষ্ঠ গোত্ৰত জন্মিছে, তেওঁলোক ত্ৰয় প্ৰৱৰ (পূৰ্ব ঋষি) যুক্ত।
Verse 83
वसिष्ठो भारद्वाजश्च इन्द्रप्रमद एव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा वेदवेदांगपारगाः
বসিষ্ঠ, ভাৰতদ্বাজ আৰু ইন্দ্ৰপ্ৰমদ—এইসকলেই নিশ্চয় প্ৰৱৰ। এই গোত্ৰত জন্মা ব্ৰাহ্মণসকল বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী।
Verse 84
याज्ञिका यज्ञशीलाश्च सुस्वराः सुखिनस्तथा । द्वेषिणो धनवंतश्च पुत्रिणो गुणिनस्तथा
তেওঁলোক যজ্ঞকাৰী আৰু যজ্ঞধৰ্মত নিবিষ্ট; মধুৰ স্বৰযুক্ত আৰু সন্তুষ্টচিত্ত। তথাপি তেওঁলোকক দ্বেষী, ধনৱন্ত, পুত্ৰৱন্ত আৰু গুণসম্পন্ন বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Verse 85
विशालहृदया राजञ्छूराः शत्रुनिबर्हणाः । गौतमसगोत्रे ये जाताः प्रवराः पंच एव हि
হে ৰাজন, তেওঁলোক উদাৰহৃদয়—বীৰ আৰু শত্রুনাশক। গৌতম গোত্ৰত জন্মা সকলৰ নিশ্চয় পাঁচ প্ৰৱৰ আছে।
Verse 86
कौत्सगार्ग्योमवाहाश्च असितो देवलस्तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता विप्राः परमपावनाः
কৌৎস, গাৰ্গ্য, ওমৱাহা, আৰু লগতে অসিত আৰু দেৱল—এইসকল। এই গোত্ৰত জন্মা ব্ৰাহ্মণসকল পৰম পাৱন, অতি শুদ্ধিকৰ।
Verse 87
परोपकारिणः सर्वे श्रुतिस्मृति परायणाः । बकासनाश्च कुटिलाश्छद्मवृत्तिपरास्तथा
সকলো পৰোপকাৰী আৰু শ্ৰুতি-স্মৃতিৰ পৰায়ণ; তথাপি কিছুমান বক-সদৃশ ভণ্ড, কুটিল আৰু ছদ্মাচাৰত আসক্তো হয়।
Verse 88
नानाशास्त्रार्थनिपुणा नानाभरणभूषिताः । वृक्षादिकर्मकुशला दीर्घरोषाश्च रोगिणः
বহু শাস্ত্ৰৰ অৰ্থত নিপুণ আৰু নানা অলংকাৰৰে ভূষিত; গছ-আদি কৰ্মত কুশল, কিন্তু দীঘলীয়া ক্ৰোধপ্ৰবণ আৰু ৰোগাক্ৰান্তো হয়।
Verse 89
आंगिरसगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । आंगिरसोंबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः
যিসকল আঙ্গিৰস গোত্ৰত জন্মিছে, তেওঁলোক ত্ৰি-প্ৰৱৰযুক্ত—আঙ্গিৰস, অম্বৰীষ, আৰু তৃতীয় যৌৱনাশ্ব।
Verse 90
अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः सत्य संभाषिणस्तथा । जितेंद्रियाः सुरूपाश्च अल्पाहाराः शुभाननाः
আৰু এই গোত্ৰত জন্মা লোকসকল সত্যভাষী; ইন্দ্ৰিয়জয়ী, সুৰুপ, অল্পাহাৰী আৰু শুভমুখী হয়।
Verse 91
महाव्रताः पुराणज्ञा महादानपरायणाः । निर्द्वेषिणो लोभयुता वेदाध्य यनतत्पराः
তেওঁলোকে মহাব্ৰত পালন কৰে, পুৰাণজ্ঞ আৰু মহাদানত পৰায়ণ। দ্বেষশূন্য—তথাপি লোভযুক্ত—আৰু বেদ অধ্যয়নত সদা তৎপৰ থাকে।
Verse 92
दीर्घदर्शिमहातेजो महामायाविमोहिताः । शांडिलसगोत्रेये प्रवरत्रयसंयुताः
দীৰ্ঘদৰ্শী আৰু মহাতেজস্বী হ’লেও মহামায়াৰ মোহত বিভ্ৰান্ত, শাণ্ডিল গোত্ৰত জন্মা লোকসকল ত্ৰিপ্ৰৱৰ-সংযুক্ত বুলি কোৱা হয়।
Verse 93
असितो देवलश्चैव शांडिलस्तु तृतीयकः । अस्मिन्गोत्रे महाभागाः कुब्जाश्च द्विजसत्तमाः
অসিত আৰু দেৱল, আৰু তৃতীয়জন শাণ্ডিল—এইসকল এই গোত্ৰত উল্লেখিত; ইয়াত মহাভাগ্যবানসকল আছে, আৰু কুব্জসকলো আছে, তথাপি দ্বিজসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 94
नेत्ररोगी महादुष्टा महात्यागा अनायुषः । कलहोत्पादने दक्षाः सर्वसंग्रह तत्पराः
নেত্ৰৰোগে পীড়িত, অতি দুষ্ট, মহাত্যাগী, অল্পায়ু; কলহ উত্পাদনত দক্ষ আৰু সকলো সঞ্চয় কৰাত তৎপৰ।
Verse 95
मलिना मानिनश्चैव ज्योतिःशास्त्रविशारदाः । आत्रेयसगोत्रे ये जाताः पंचप्रवरसंयुताः
মলিন আচৰণৰ, তথাপি অহংকাৰী, আৰু জ্যোতিষশাস্ত্ৰত বিশাৰদ; আত্রেয় গোত্ৰত জন্মা লোকসকল পঞ্চপ্ৰৱৰ-সংযুক্ত বুলি কোৱা হয়।
Verse 96
आत्रेयोऽर्चनानसश्यावाश्वोंगिर सोऽत्रिश्च । अस्मिन्वंशे च ये जाता द्विजास्ते सूर्यवर्चसः
আত্রেয়, অৰ্চনানস, শ্যাৱাশ্ব, অঙ্গিৰস আৰু অত্রি—এইসকল প্ৰৱৰ-ঋষি; আৰু এই বংশত জন্মা দ্বিজসকল সূৰ্যসম তেজস্বী।
Verse 97
चंद्रवच्छीतलाः सर्वे धर्मारण्ये व्यवस्थिताः । सदाचारा महादक्षाः श्रुतिशास्त्र परायणाः
চন্দ্ৰৰ দৰে শীতল আৰু সান্ত্বনাদায়ক তেওঁলোক সকলোৱে ধৰ্মাৰণ্যত সুপ্ৰতিষ্ঠিতভাৱে বাস কৰে; সদাচাৰী, মহাদক্ষ, আৰু শ্ৰুতি-শাস্ত্ৰত পৰায়ণ।
Verse 98
याज्ञिकाश्च शुभाचाराः सत्यशौचपरायणाः । धर्मज्ञा दानशीलाश्च निर्मलाश्च महोत्सुकाः
তেওঁলোক যজ্ঞকাৰী, শুভ আচৰণসম্পন্ন, সত্য আৰু শৌচত পৰায়ণ; ধৰ্মজ্ঞ, দানশীল, জীৱনত নিৰ্মল আৰু মহৎ উৎসাহত পৰিপূৰ্ণ।
Verse 99
तपःस्वाध्यायनिरता न्यायधर्मपरायणाः
তেওঁলোক তপস্যা আৰু স্বাধ্যায়ত নিবিষ্ট, আৰু ন্যায় তথা ধৰ্মত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ।
Verse 100
युधिष्ठिर उवाच । कथयस्व महाबाहो धर्मारण्यकथामृतम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते पापाद्घोराद्ब्रह्मवधादपि
যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে মহাবাহো, ধৰ্মাৰণ্যৰ কথা-অমৃত বৰ্ণনা কৰা; যি শুনিলে মানুহ ভয়ংকৰ পাপৰ পৰা, আনকি ব্ৰাহ্মণবধৰ পাপৰ পৰাও মুক্ত হয়।
Verse 110
मातंगी च महादेवी वाणी च मुकुटेश्वरी । भद्री चैव महाशक्तिः संहारी च महाबला
মাতঙ্গী মহাদেৱী, বাণী মুকুটেশ্বৰী, ভদ্ৰী মহাশক্তি, আৰু সংহাৰী মহাবলা—এইসকলেই তেঁওৰ পূজনীয় ৰূপ।
Verse 120
भोभो ब्रह्मन्द्विजातीनां शुश्रूषार्थं प्रकल्पय । सृष्टिर्हि शाश्वतीवाद्य द्विजोघोपि सुखी भवेत् । विष्णोर्वाक्यमभिश्रुत्य ब्रह्मा लोकपितामहः
“হে ব্ৰহ্মা! দ্বিজসকলৰ শুশ্ৰূষাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা কৰাঁ। সৃষ্টিৰ বিধান চিৰন্তন; সেয়ে ব্ৰাহ্মণসমূহো সুখে থাকিব।” বিষ্ণুৰ বাক্য শুনি লোক-পিতামহ ব্ৰহ্মাই তদনুসাৰে কৰিল।
Verse 121
संस्मरन्कामधेनुं वै स्मरणेनैव तत्क्षणे । आगता तत्र सा धेनुर्धर्मारण्ये पवित्रके
কামধেনুক স্মৰণ কৰোঁতেই, সেই স্মৰণ-মাত্ৰে তৎক্ষণাৎ তাই আহিল—পবিত্ৰ আৰু শুদ্ধিদায়ক ধৰ্মাৰণ্যত।