Adhyaya 40

Verse 1

नारद उवाच । ज्ञातिभेदे तु संजाते तस्मिन्मोहेरके पुरे । त्रैविद्यैः किं कृतं ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

নাৰদে ক’লে: “মোহেৰকা নগৰত যেতিয়া গোত্ৰ-ভেদ উদ্ভৱ হ’ল, হে ব্ৰহ্মা! ত্ৰৈবিদ্যসকল (বেদজ্ঞসকল) কি কৰিলে? মই সুধিছোঁ, সেয়া মোক কওক।”

Verse 2

ब्रह्मोवाच । स्वस्थाने वाडवाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः । अग्निहोत्रपरा केऽपि केऽपि यज्ञपरायणाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “সকলো ৱাডৱা নিজ নিজ স্থানত স্থিৰ থাকিল, আনন্দে মন ভৰি উঠিল। কিছুমান অগ্নিহোত্ৰত নিবিষ্ট, আৰু কিছুমান যজ্ঞত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ আছিল।”

Verse 3

केऽपि चाग्निसमाधानाः केऽपि स्मार्ता निरंतरम् । पुराणन्यायवेत्तारो वेदवेदांगवादिनः

কিছুমান পবিত্ৰ অগ্নি স্থাপন আৰু পালন কৰাত নিয়োজিত আছিল; কিছুমান সদায় স্মাৰ্ত পৰম্পৰা ধৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোক পুৰাণ আৰু ন্যায়ৰ জ্ঞানী, আৰু বেদ-বেদাঙ্গৰ ব্যাখ্যাতা আছিল।

Verse 4

सुखेन स्वान्सदाचारान्कुर्वन्तो ब्रह्मवादिनः । एवं धर्मसमाचारान्कुर्वतां कुशलात्मनाम्

ব্ৰহ্মবাদীসকলে সুখে নিজৰ সদাচাৰ পালন কৰি থাকিল। এইদৰে সুসংযতচিত্ত লোকসকলে ধৰ্মৰ যথোচিত আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰোঁতে…

Verse 5

स्थानाचारान्कुलाचारानधिदेव्याश्च भाषितान् । धर्मशास्त्रस्थितं सर्वं काजेशैरुदितं च यत्

তেওঁলোকে দেশাচাৰ আৰু কুলাচাৰ পালন কৰিছিল, লগতে অধিদেৱীৰ কোৱা বাক্যও মানিছিল; ধৰ্মশাস্ত্ৰত স্থিত সকলো বিধান আৰু কাজেশ (কৰ্তৃপক্ষ)সকলে যি ঘোষণা কৰিছিল সেয়াও।

Verse 6

परंपरागतं धर्म मूचुस्ते वाडवोत्तमाः

এইদৰে সেই উৎকৃষ্ট ৱাডৱসকলে পৰম্পৰাৰে আহি থকা ধৰ্ম উপদেশ দিছিল।

Verse 7

ब्राह्मणा ऊचुः । उपास्ते यश्च लिखितं रक्तपादैस्तु वाडवाः । ज्ञातिश्रेष्ठः स विज्ञेयो वलिर्देयस्ततः परम्

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “ৱাডৱসকলে ৰঙা ৰঙে ৰঞ্জিত পদচিহ্নেৰে লিখা সেই লিখিত পত্র যি উপাসনা কৰে, তেওঁক কুলৰ শ্ৰেষ্ঠ বুলি জানিব লাগে; তাৰ পিছত বলি (নৈবেদ্য/অৰ্ঘ্য) দিয়া উচিত।”

Verse 8

रक्तचंदनं प्रसाध्याथ प्रसिद्धं स्वकुलं तथा । कुंकुमारक्तपादैस्तैर्गंधपुष्पादिचर्चितैः

তাৰ পাছত ৰক্তচন্দন লেপি, তেওঁলোকে নিজৰ কুলকো প্ৰসিদ্ধ কৰিলে—কুংকুমে ৰঞ্জিত ৰঙা পদচিহ্নেৰে, যিবোৰ সুগন্ধি, ফুল আদি দ্বাৰা অলংকৃত আছিল।

Verse 9

संभूय लिखितं तच्च रक्तपादं तदुच्यते । रामस्य लेख्यं ते सर्वे पूजयंतु समाहिताः

যি লিখিত পত্র সভাত একেলগে মিলি লিখা হৈছিল, তাকেই ‘ৰক্তপাদ’ বুলি কোৱা হয়। ৰামৰ সেই লিখনক তেওঁলোকে সকলোৱে মন একাগ্ৰ কৰি, সমাহিতচিত্তে পূজা কৰক।

Verse 10

रामस्य करमुद्रां च पूजयंतु द्विजाः सदा । येषां दोषाः सदाचारे व्यभिचारादयो यदि

দ্বিজসকলে সদায় ৰামৰ কৰ-মুদ্ৰাৰ পূজা কৰক। কিন্তু যদি তেওঁলোকৰ সদাচাৰত ব্যভিচাৰ আদি দোষ থাকে, তেন্তে যথোচিত সংশোধন নোহোৱালৈকে ধাৰণৰ যোগ্য নহয়।

Verse 11

तेषां दण्डो विधेयस्तु य उक्तो विधिवद्विजैः । चिह्नं न राममुद्राया यावद्दंडं ददाति न

এনেকুৱা লোকৰ বাবে পণ্ডিত দ্বিজসকলে বিধিমতে যি দণ্ড কোৱা আছে, সেয়াই আৰোপ কৰিব লাগে। যেতিয়ালৈকে দণ্ড দিয়া নহয়, তেতিয়ালৈকে ৰাম-মুদ্ৰাৰ চিহ্ন ধাৰণ নকৰিব।

Verse 12

विना दण्डप्रदानेन मुद्राचिह्नं न धार्यते । मुद्राहस्ताश्च विज्ञेया वाडवा नृपसत्तम

দণ্ড নিদিয়াকৈ মুদ্ৰা-চিহ্ন ধাৰণ কৰা নাযায়। আৰু যিসকলৰ হাতে মুদ্ৰা থাকে, তেওঁলোকক ‘ৱাডৱ’ বুলি চিনিব, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 13

पुत्रे जाते पिता दद्द्याच्छ्रीमात्रे तु बलिं सदा । पलानि विंशतिः सर्प्पिर्गुडः पंचप लानि च

পুত্ৰ জন্মিলে পিতাই সদায় শ্ৰীমাতৃক বলি (নৈবেদ্য) অৰ্পণ কৰিব। তাত বিশ পল ঘিউ আৰু পাঁচ পল গুড়ো থাকিব।

Verse 14

कुंकुमादिभिरभ्यर्च्य जातमात्रः सुतस्तदा । षष्ठे च दिवसे राजन्षष्ठीं पूजयते सदा

পুত্ৰ জন্মমাত্ৰেই কুঙ্কুম আদি দ্ৰব্যেৰে (দেৱীক) অৰ্চনা কৰিব। তাৰ পাছত ষষ্ঠ দিনত, হে ৰাজন, সদায় ষষ্ঠী দেৱীক পূজা কৰিব।

Verse 15

दद्यात्तत्र बलिं साज्यं कुर्याद्धि बलिपंचकम् । पंचप्रस्थान्बलीन्दद्यात्सवस्त्राञ्छ्रीफलैर्युतान्

তাত ঘৃতসহ বলি দিয়া নিশ্চয় বলিপঞ্চক সম্পাদন কৰিব। পঞ্চ প্ৰস্থ পৰিমাণ বলি বস্ত্ৰসহ আৰু শ্ৰীফল-শুভ ফলসহ দান কৰিব।

Verse 16

कुंकुमादिभिरभ्यर्च्य श्रीमात्रे भक्तिपूर्वकम् । वितशाठ्यं न कुर्वीत कुले संततिवृद्धये

কুংকুম আদি দ্ৰব্যৰে শ্ৰীমাতৃক ভক্তিপূৰ্বক অৰ্চনা কৰি, ব্যয় বা অৰ্পণত ছল-কপট নকৰিব; কুলৰ সন্ততি-বৃদ্ধিৰ নিমিত্তে।

Verse 17

तद्धि चार्पयता द्रव्यं वृद्धौ यद्ध्रीणितं पुनः । जन्मनो नंतरं कार्यं जातकर्म यथाविधि

সমৃদ্ধিত পুনৰ লাভ হোৱা দ্ৰব্যই অৰ্পণ কৰিব, তাক ৰোধ কৰি নথাকিব। আৰু জন্মৰ তৎক্ষণাৎ পিছত বিধি অনুসাৰে জাতকৰ্ম সংস্কাৰ সম্পাদন কৰিব।

Verse 18

विप्रानुकीर्तिता याश्च वृत्तिः सापि विभज्यते । प्रथमा लभ्यमाना च वृत्तिर्वै यावती पुनः

ব্ৰাহ্মণসকলে বৰ্ণনা কৰা জীৱিকা (বৃত্তি)ও ভাগ কৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। প্ৰথম ভাগ হ’ল যিমান পৰিমাণে লাভ হয়, সেই পৰিমাণৰেই বৃত্তি।

Verse 19

तस्या वृत्तेरर्द्धभागो गोत्रदेव्यै तु कल्प्यताम् । द्विगुणं वणिजा चैव पुत्रं जाते भवेदिति

সেই বৃত্তিৰ অৰ্ধাংশ গোত্ৰদেৱীৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হওক। আৰু বণিকৰ বাবে দ্বিগুণ বিধান আছে, যাতে পুত্ৰ জন্ম লাভ হয়—এই শুভ ফল সিদ্ধ হয়।

Verse 20

मांडलीयाश्च ये शूद्रास्तेषामर्ककरं त्विदम् । अडालजानां त्रिगुणं गोभुजानां चतुर्गुणम्

মাণ্ডলীয়া নামে শূদ্ৰসকলৰ বাবে এই ‘অৰ্ককৰ’ নামে নিৰ্ধাৰিত কৰ; অডালজাসকলৰ বাবে ই ত্ৰিগুণ, আৰু গোভুজাসকলৰ বাবে চতুৰ্গুণ।

Verse 21

इत्येतत्कथितं सर्वमन्यच्च शूद्रजातिषु । यस्य दोषस्तु हत्यायाः समुद्भूतो विधेर्वशात्

এইদৰে শূদ্ৰ জাতিসমূহৰ বিষয়ে আন আন কথাসহ সকলো বৰ্ণনা কৰা হ’ল। এতিয়া, বিধিৰ বলত যাৰ ভিতৰত হত্যাৰ দোষ উদ্ভৱ হৈছে—

Verse 22

दण्डस्तु विधिवत्तस्य कर्त्तव्यो वेदशास्त्रिभिः । अन्यायो न्यायवादी स्यान्निर्द्दोषे दोषदायकः

ৱেদ-শাস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী পণ্ডিতসকলে বিধি অনুসাৰে তাৰ দণ্ড বিধান কৰিব লাগে। নচেৎ অন্যায়েই ন্যায়ৰ ৰূপ ধৰে—যেতিয়া নিৰ্দোষৰ ওপৰত দোষ আৰোপ কৰা হয়।

Verse 23

पंक्तिभेदस्य कर्ता च गोसहस्रवधः स्मृतः । वृत्तिभागविभजनं तथा न्यायविचारणम् । श्रीरामदूतकस्याग्रे कर्त्तव्यमिति निश्चयः

যি পংক্তিভেদ ঘটায়, তাক সহস্ৰ গৰু বধকাৰীৰ সমান বুলি স্মৰণ কৰা হয়। জীৱিকা আৰু অংশ-বণ্টন, আৰু তদ্ৰূপ ন্যায়-বিচাৰ—এই সকলো শ্ৰীৰামৰ দূত হনুমানজীৰ সন্মুখতে কৰিব লাগে, এইয়ে নিশ্চিত।

Verse 24

तस्य पूजां प्रकुर्वीत तदा कालेऽथवा सदा । तैलेन लेपयेत्तस्य देहे वै विघ्नशांतये

তেতিয়াই সময়মতে, অথবা সদায়েই, তেওঁৰ পূজা কৰিব লাগে। বিঘ্ন-শান্তিৰ বাবে তেওঁৰ দেহত তেল লেপন কৰিব লাগে।

Verse 25

धूपं दीपं फलं दद्यात्पुष्पैर्नानाविधैः किल । पूजितो हनुमानेव ददाति तस्य वांछितम्

ধূপ, দীপ, ফল আৰু নানা বিধ পুষ্প অৰ্ঘ্যৰূপে অৰ্পণ কৰিব লাগে। পূজিত হনুমানজীয়ে ভক্তৰ মনোবাঞ্ছিত কামনা দান কৰে।

Verse 26

प्रतिपुत्रं तु तस्याग्रे कुर्यान्नान्यत्र कुत्रचित् । श्रीमाताबकुलस्वामिभागधेयं तु पूर्वतः

প্ৰতি পুত্ৰৰ বাবে সেই কৰ্ম তেওঁৰ সন্মুখতেই কৰিব লাগে, আন ক’তাও নহয়। আৰু প্ৰথমে শ্ৰী মাতা বকুল স্বামীৰ ন্যায্য ভাগ আগতেই পৃথক কৰি ৰাখিব লাগে।

Verse 27

पश्चात्प्रतिग्रहं विप्रैः कर्त्तव्यमिति निश्चितम् । समागमेषु विप्राणां न्यायान्यायविनिर्णये

তাৰ পাছত বিপ্ৰসকলে প্ৰতিগ্ৰহ (দান গ্ৰহণ) কৰিব লাগিব বুলি নিশ্চিত কৰা হৈছে—বিপ্ৰসমাজৰ সমাৱেশত, য’ত ন্যায়-অন্যায়ৰ বিচাৰ হয়।

Verse 28

निर्णयं हृदये धृत्वा तत्रस्थं श्रावयेद्द्विजान् । केवलं धर्मबुद्ध्या च पक्षपातं विवर्जयेत्

নির্ণয় হৃদয়ত দৃঢ় কৰি ধৰি, তাত উপস্থিত দ্বিজসকলক শুনাব লাগে। আৰু কেৱল ধৰ্মবুদ্ধিৰে পক্ষপাত পৰিত্যাগ কৰিব লাগে।

Verse 29

सर्वेषां संमतं कार्यं तद्ध्यविकृतमेव च । आकारितस्ततो विप्रः सभायां भयमेति चेत्

সকলোৰে সংমত যি, সেই কাৰ্যই কৰিব লাগে; কিয়নো সেয়াই নিশ্চয় অকলুষিত থাকে। কিন্তু আহ্বান কৰা বিপ্ৰ যদি সভাত ভয় অনুভৱ কৰে—

Verse 30

न तस्य वाक्यं श्रोतव्यं निर्णीतार्थनिवारणे । यस्य वर्जस्तु क्रियते मिलित्वा सर्व वाडवैः

যাক সকলো সমাজে একেলগে মিলি বর্জন কৰিছে, আৰু যি নিৰ্ণীত ধৰ্মাৰ্থ উলটাই দিব খোজে, তেনে লোকৰ বাক্য শ্ৰৱণ কৰা উচিত নহয়।

Verse 31

खानपानादिकं सर्वं कार्यं तेन विवर्जयेत् । तस्य कन्या न दातव्या तत्संसर्गी च तादृशः

তেওঁৰ সৈতে খোৱা-পোৱা আদি সকলো লেনদেন বর্জন কৰিব। তেওঁক কন্যা বিয়া দি নেদিব, আৰু তেওঁৰ সঙ্গী যি তেনেই স্বভাৱৰ, তাকো নহয়।

Verse 32

ततो दंडं प्रकुर्वीत सर्वैरेव द्विजोत्तमैः । भोजनं कन्यकादानमिति दाशरथेर्मतम्

তাৰ পাছত সকলো দ্বিজোত্তমে একেলগে বিধি অনুসাৰে দণ্ড প্ৰয়োগ কৰিব। ভোজন দিয়া আৰু কন্যাদান—এইদৰে দাশৰথীৰ মত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 33

यत्किंचित्कुरुते पापं लब्धुं स्थलमथापि वा । शुष्कार्द्रं वसते चान्ने तस्मादन्नं परि त्यजेत्

যদি কোনোবাই পাপ কৰে—পদ বা স্থান লাভ কৰিবলৈও—তথাপি শুকান-আৰ্দ্ৰ অন্নত বাস কৰে, তেন্তে তাৰ অন্ন সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰিব লাগে।

Verse 34

कुर्वंस्तत्पापभागी स्यात्तस्य दंडो यथाविधि । न्यायं न पश्यते यस्तु शक्तौ सत्यां सदा यतः

যি তেনে পাপক সমৰ্থন কৰে, সিও সেই পাপৰ ভাগী হয়; তাৰো বিধি অনুসাৰে দণ্ড আছে। আৰু যাৰ শক্তি থাকিও ন্যায় নেদেখে, সি সদায় নিন্দনীয়।

Verse 35

पापभागी स विज्ञेय इति सत्यं न संशयः । उत्कोचं यस्तु गृह्णाति पापिनां दुष्टकर्मिणाम् । सकलं च भवेत्तस्य पापं नैवात्र सशयः

সেইজন পাপৰ অংশীদাৰ বুলি জানিব লাগে—ই সঁচা, কোনো সন্দেহ নাই। যি পাপী আৰু দুষ্টকৰ্মী লোকৰ পৰা উৎকোচ (ঘুষ) গ্ৰহণ কৰে, তাৰ ওপৰত সেই পাপৰ সমগ্ৰ ফল পৰে; ইয়াতো সন্দেহ নাই।

Verse 36

तस्यान्नं गृह्यते नैव कन्यापि न कदाचन । हितमाचरते यस्तु पुत्राणामपि वै नरः

তাৰ অন্ন কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰিব, আৰু কোনো সময়তে কন্যাও (বিবাহত) নিদিব। কিন্তু যি নৰ পুত্ৰসকলৰো সত্য হিতৰ বাবে আচৰণ কৰে, সি এই বিধি মানিব।

Verse 37

स एतान्नियमान्सर्वान्पालयेन्नात्र संशयः । एवं पत्रं लिखित्वा तु वाडवास्ते प्रह र्षिताः

সেই ব্যক্তি এই সকলো নিয়ম পালন কৰিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। এইদৰে পত্র লিখি থোৱাৰ পাছত সেই বাডৱাসকল আনন্দিত হ’ল।

Verse 38

प्राप्ते कलियुगे घोरे यथा पापं न कुर्वते । इति ज्ञात्वा तु सर्वे ते न्यायधर्मं प्रचक्रिरे

ভয়ংকৰ কলিযুগ আহিলে কেনেকৈ পাপ নকৰা যায়—এই কথা জানি বুজি তেওঁলোক সকলোৱে ন্যায়ধৰ্ম স্থাপন কৰিলে।

Verse 39

व्यास उवाच । कलौ प्राप्ते द्विजाः सर्वे स्थानभ्रष्टा यतस्ततः । पक्षमुत्कलं ग्रहीष्यंति तथा स्युः पक्षपातिनः

ব্যাসে ক’লে: কলি আহিলে সকলো দ্বিজ নিজ নিজ স্থানৰ পৰা বিচ্যুত হৈ ইফাল-সিফাল হ’ব। তেওঁলোকে দল-উপদল (পক্ষ) ধৰি ল’ব, আৰু তেনেদৰে পক্ষপাতী হৈ পৰিব।

Verse 40

भोक्ष्यंते म्लेच्छकग्रामान्कोलाविध्वंसिभिः किल । वेदभ्रष्टाश्च ते विप्रा भविष्यंति कलौ युगे

কলিযুগত, কোল-ধ্বংসকাৰীসকলে নিশ্চয় ম্লেচ্ছসকলৰ গাঁওসমূহ ভোগ কৰিব; আৰু সেই অন্ধকাৰ যুগত সেই ব্ৰাহ্মণসকল বেদৰ পৰা পতিত হ’ব।

Verse 42

यस्मिन्गोत्रे समुत्पन्ना वाडवा ये महाबलाः

সেই মহাবলী ৱাডৱসকল কোন গোত্ৰ (বংশ)ৰ পৰা জন্ম লৈছিল?

Verse 43

व्यास उवाच ज्ञायते गोत्रसंज्ञाऽथ केचिच्चैव पराक्रमैः । यस्ययस्य च यत्कर्म तस्य तस्यावटंककः

ব্যাসে ক’লে: গোত্ৰৰ সঞ্জ্ঞা বুজা যায়—কিছুমান লোক নিজৰ পৰাক্ৰমৰ দ্বাৰাই পৰিচিত হয়। আৰু যিজনে যি কৰ্ম কৰে, সেই কৰ্মই তাৰ চিহ্ন (অৱটংকক) হয়।

Verse 44

अवटंकैर्हि ज्ञायंते नान्यथा ज्ञायते क्वचित् । गोत्रैश्च प्रवरैश्चैव अवटंकैर्नृपात्मज

এই চিহ্নসমূহ (অৱটংকক) দ্বাৰাই তেওঁলোক চিনাক্ত হয়; অন্য কোনো উপায়ে ক’তো তেওঁলোকক জনা নাযায়। গোত্ৰ আৰু প্ৰৱৰ দ্বাৰাও—এই চিহ্নসমূহৰ দ্বাৰাই, হে ৰাজপুত্ৰ।

Verse 47

व्यास उवाच । ज्ञायंते यत्रयत्रस्था माध्यंदिनीया महाबलाः । कौथमीं च समाश्रित्य केचिद्विप्रा गुणान्विताः

ব্যাসে ক’লে: মহাবলী মাধ্যন্দিনসকল য’তে য’তে বাস কৰে, ত’তে ত’তে চিনাক্ত হয়। আৰু কৌথুমী পৰম্পৰাৰ আশ্ৰয় লৈও, গুণসম্পন্ন কিছুমান ব্ৰাহ্মণ পোৱা যায়।

Verse 48

ऋगथर्वणजा शाखा नष्टा सा च महामते । एवं वै वर्तमानास्ते वाडवा धर्मसंभवाः

হে মহামতে! ঋগ আৰু অথৰ্বণৰ পৰা উৎপন্ন শাখা নষ্ট হ’ল। এইদৰে ধৰ্মসম্ভৱ ৱাডৱসকল এই ৰূপে এতিয়াও বিদ্যমান।

Verse 49

धर्मारण्ये महाभागाः पुत्रपौत्रान्विताऽभवन् । शूद्राः सर्वे महाभागाः पुत्रपौत्र समावृताः

ধৰ্মাৰণ্যত সেই মহাভাগাসকল পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ স্থিত হ’ল। তেওঁলোক সকলোৱে—শূদ্ৰ—মহাভাগা, পুত্ৰ-পৌত্ৰেৰে পৰিবেষ্টিত।

Verse 50

धर्मारण्ये महातीर्थे सर्वे ते द्विजसेवकाः । अभवन्रामभक्ताश्च रामाज्ञां पालयंति च

ধৰ্মাৰণ্যৰ সেই মহাতীৰ্থত তেওঁলোক সকলোৱে দ্বিজসেৱক হ’ল। তেওঁলোক ৰামভক্ত হ’ল আৰু ৰামৰ আজ্ঞাও পালন কৰে।

Verse 51

आज्ञामत्याऽदरेणेह हनूमंतश्च वीर्यवान् । पालयेत्सोऽपि चेदानीं सुप्राप्ते वै कलौ युगे

ইয়াত আজ্ঞাক বিশ্বাসভৰা সম্মতি আৰু আদৰে গ্ৰহণ কৰি, বীৰ্যৱান হনুমানেও সেই আদেশ পালন কৰিব—এতিয়াও, যেতিয়া কলিযুগ সম্পূৰ্ণৰূপে উপস্থিত।

Verse 52

अदृष्टरूपी हनुमांस्तत्र भ्रमति नित्यशः । त्रैविद्या वाडवा यत्र चातुर्विद्यास्तथैव च

তাত অদৃশ্যৰূপী হনুমান সদায় ভ্ৰমণ কৰে; য’ত ৱাডৱসকল ত্ৰৈবিদ্যাত নিপুণ, আৰু তদ্ৰূপে কিছুমান চাতুৰ্বিদ্যাতো নিপুণ।

Verse 53

सभायामुपविष्टा येऽन्यायात्पापं प्रकुर्वते । जयो हि न्यायकर्तॄणामजयोऽन्यायकारिणाम्

যিসকলে সভাত বহি অন্যায়ে পাপ কৰে—জয় সত্যই ন্যায়কাৰীৰ, আৰু পৰাজয় অন্যায়কাৰীৰ।

Verse 54

सापराधे यस्तु पुत्रे ताते भ्रातरि चापि वा । पक्षपातं प्रकुर्वीत तस्य कुप्यति वायुजः

যদি কোনোবাই দোষী পুত্ৰ, পিতা বা ভ্ৰাতাৰ প্ৰতি পক্ষপাত কৰে, তেন্তে বায়ুপুত্ৰ হনুমান তাত অসন্তুষ্ট হয়।

Verse 55

कुपितो हनुमानेष धननाशं करोति वै । पुत्रनाशं करोत्येव धामनाशं तथैव च

যেতিয়া এই হনুমান ক্ৰুদ্ধ হয়, তেতিয়া সঁচাকৈ ধননাশ ঘটায়; পুত্ৰনাশো ঘটায়, আৰু গৃহ-ধামৰো বিনাশ কৰে।

Verse 56

सेवार्थं निर्मितः शूद्रो न विप्रान्परिषेवते । वृत्तिं वा न ददात्येव हनुमांस्तस्य कुप्यति

সেৱাৰ্থে সৃষ্ট শূদ্ৰে যদি ব্ৰাহ্মণসকলক পৰিচৰ্যা নকৰে, বা তেওঁলোকক জীৱিকা-সহায় নেদিয়ে, তেন্তে হনুমান তাত ক্ৰুদ্ধ হয়।

Verse 57

अर्थनाशं पुत्रनाशं स्थाननाशं महा भयम् । कुरुते वायुपुत्रो हि रामवाक्यमनुस्मरन्

ৰামৰ বাক্য স্মৰণ কৰি বায়ুপুত্ৰে ধননাশ, পুত্ৰনাশ, স্থাননাশ আৰু মহাভয় ঘটায়।

Verse 58

यत्र कुत्र स्थिता विप्राः शूद्रा वा नृपसत्तम । न निर्द्धना भवेयुस्ते प्रसादाद्राघवस्य च

হে নৃপসত্তম! য’তেই ব্ৰাহ্মণ বা শূদ্ৰ বাস কৰক, ৰাঘৱ (শ্ৰী ৰাম)ৰ কৃপাৰে তেওঁলোক কেতিয়াও দৰিদ্ৰ নহওক।

Verse 59

यो मूढश्चाप्यधर्मात्मा पापपाषंडमाश्रितः । निजान्विप्रान्परित्यज्य परज्ञातींश्च मन्यते

যি মূঢ় আৰু অধৰ্মী মানুহ পাপী পাষণ্ডত আশ্ৰয় লয়, সি নিজৰ ব্ৰাহ্মণসকলক ত্যাগ কৰি পৰজাতীয়কেই আত্মীয় বুলি মানে।

Verse 60

तस्य पूर्वकृतं पुण्यं भस्मीभवति नान्यथा । अन्येषां दीयते दानं स्वल्पं वा यदि वा बहु

তাৰ পূৰ্বে অৰ্জিত পুণ্য নিশ্চিতভাৱে ভস্মীভূত হয়—ইয়াৰ অন্য ফল নাই। সি যি দান দিয়ে, সৰু হওক বা ডাঙৰ, সেয়া নিজৰ নহয়, অন্যৰ নামত গণ্য হয়।

Verse 61

यथा भवति वै पूर्वं ब्रह्मविष्णुशिवैः कृतम् । तस्य देवा न गृह्णंति हृव्यं कव्यं च पूर्वजाः

যেনেকৈ প্ৰাচীনকালত ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱে বিধান কৰিছিল, তেনেকৈ তাৰ হব্য দেৱতাসকলে গ্ৰহণ নকৰে, আৰু কব্য পূৰ্বপুৰুষসকলেো নলয়।

Verse 62

वंचयित्वा निजान्विप्रानन्येभ्यः प्रददेत्तु यः । तस्य जन्मार्जितं पुण्यं भस्मीभवति तत्क्षणात्

যি জনে নিজৰ ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰতাৰণা কৰি অন্যক দান দিয়ে, তাৰ জন্মজিত পুণ্য সেই ক্ষণতে ভস্মীভূত হয়।

Verse 63

ब्रह्मविष्णुशिवैश्चैव पूजिता ये द्विजोत्तमाः ते । षां ये विमुखाः शूद्रा रौरवे निवसंति ते

ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱেও যিসকল দ্বিজোত্তমক পূজা কৰে—সেই মহাজনসকলৰ পৰা যিসকল শূদ্ৰ মুখ ঘূৰাই বৈৰিতা কৰে, তেওঁলোক ৰৌৰৱ নামৰ নৰকত বাস কৰে।

Verse 64

यो लौल्याच्च कुलाचारं गोत्राचारं प्रलोपयेत् । स्वाचारं यो न कुर्वीत कदाचिद्वै विमोहितः

যি লোভবশত কুলাচাৰ আৰু গোত্ৰাচাৰ নষ্ট কৰে, আৰু যি মোহগ্ৰস্ত হৈ কেতিয়াও নিজৰ ধৰ্মসম্মত আচাৰ পালন নকৰে—সেইজন পতনৰ পথত পৰে।

Verse 65

सर्वनाशो भवेत्तस्य भस्मीभवति तत्क्षणात् । तस्मात्सर्वः कुलाचारः स्थानाचारस्तथैव च

এনেকুৱা লোকৰ সৰ্বনাশ ঘটে; সেই মুহূর্ততেই যেন ভস্ম হৈ যায়। সেয়ে কুলাচাৰ আৰু নিজ স্থানৰ উপযুক্ত আচাৰ নিশ্চয়েই ৰক্ষা কৰিব লাগে।

Verse 66

गोत्राचारः पालनीयो यथावित्तानुसारतः । एवं ते कथितं राजन्धर्मारण्यं पुरातनम्

নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে গোত্ৰাচাৰ পালনীয়। এইদৰে, হে ৰাজন, প্ৰাচীন ধৰ্মাৰণ্য তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 67

स्थापितं देवदेवैश्च ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः । धर्मारण्यं कृतयुगे त्रेतायां सत्यमंदिरम् । द्वापरे वेदभवनं कालौ मोहेरकं स्मृतम्

দেৱদেৱ ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, শিৱ আদি দেৱতাসকলে স্থাপন কৰা এই স্থান কৃতযুগত ‘ধৰ্মাৰণ্য’, ত্ৰেতাযুগত ‘সত্যমন্দিৰ’, দ্বাপৰত ‘বেদভৱন’ আৰু কলিযুগত ‘মোহেৰক’ নামে স্মৃত।

Verse 68

ब्रह्मोवाच । य इदं शृणुयात्पुत्र श्रद्धया परया युतः । धर्मारण्यस्य माहात्म्यं सर्वकिल्बिषनाशनम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে পুত্ৰ, যি কোনো পৰম শ্ৰদ্ধাৰে এই ধৰ্মাৰণ্যৰ মাহাত্ম্য শুনে, সি সকলো পাপ-কলুষ নাশ কৰি শুদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 69

मनोवाक्कायजनितं पातकं त्रिविधं च यत् । तत्सर्वं नाशमायाति श्रवणात्कीर्तनात्सुकृत्

মন, বাক্য আৰু দেহৰ পৰা জন্মা ত্ৰিবিধ পাপ যি আছে—এই মাহাত্ম্য শুনা আৰু কীৰ্তন কৰাত সেয়া সকলো নাশ পায়; আৰু সুকৃত-পুণ্যত পৰিণত হয়।

Verse 70

धन्यं यशस्यमायुष्यं सुखसंतानदायकम् । माहात्म्यं शृणुयाद्वत्स सर्वसौख्याप्तये नरः

এই মাহাত্ম্য ধন্য, যশদায়ক, আয়ু-বর্ধক আৰু সুখী সন্তান দানকাৰী। হে বৎস, সকলো সুখ লাভৰ বাবে মানুহে ইয়াক শুনা উচিত।

Verse 71

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वक्षेत्रेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति धर्मारण्यस्य सेवनात्

সকলো তীৰ্থত যি পুণ্য আৰু সকলো ক্ষেত্ৰত যি ফল—ধৰ্মাৰণ্যৰ সেৱা (দৰ্শন-পূজা) কৰিলেই সেই একেই ফল লাভ হয়।

Verse 72

नारद उवाच । धर्मारण्यस्य माहात्म्यं यच्छ्रुतं त्वन्मुखांबुजात् । धर्मवाप्यां यत्र धर्म्मस्तपस्तेपे सुदुष्कुरम्

নাৰদে ক’লে: আপোনাৰ পদ্ম-মুখৰ পৰা মই যি ধৰ্মাৰণ্যৰ মাহাত্ম্য শুনিলোঁ—সেই ঠাইত, ধৰ্মৱাপীত, ধৰ্মই অতি দুৰ্লভ আৰু কঠিন তপস্যা কৰিছিল।

Verse 73

तस्य क्षेत्रस्य महिमा मया त्वत्तोऽवधारितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि धर्मारण्यदिदृक्षया

তোমাৰ পৰা মই সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মহিমা বুজিলোঁ। তোমাৰ মঙ্গল হওক; ধৰ্মাৰণ্য দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে মই এতিয়া প্ৰস্থান কৰোঁ।

Verse 74

तत्र वाक्यजलौघेन पावितोऽहं चतुर्मुख

তাত, হে চতুৰ্মুখ, তোমাৰ বাক্যৰ প্ৰবাহে মই পবিত্ৰ হ’লোঁ।

Verse 75

व्यास उवाच । इदमाख्यानकं सर्वं कथितं पांडुनंदन । यच्छ्रुत्वा गोसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ব্যাসে ক’লে: হে পাণ্ডুনন্দন, এই সমগ্ৰ পবিত্ৰ আখ্যানে মই বৰ্ণনা কৰিলোঁ। যিয়ে ইয়াক শ্ৰৱণ কৰে, সি সহস্ৰ গৰু দানৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 76

अपुत्रो लभते पुत्रान्निर्द्धनो धनवान्भवेत् । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात्

অপুত্ৰে পুত্ৰ লাভ কৰে; নিৰ্ধনে ধনৱান হয়। ৰোগী ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়, আৰু বন্ধনে আবদ্ধ জন বంధনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 77

विद्यार्थी लभते विद्यामुत्तमां कर्मसाधनाम् । तीर्थयात्राफलं तस्य कोटिकन्याफलं लभेत्

বিদ্যাৰ অন্বেষী উত্তম বিদ্যা লাভ কৰে, যি শুভ কৰ্ম সিদ্ধ কৰে। সি তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল পায়, আৰু ‘কোটি কন্যা’ বুলি কোৱা পুণ্যফলো লাভ কৰে।

Verse 78

यः श्रृणोति नरो भक्त्या नारी वाथ नरोत्तम । निरयं नैव पश्यंति एकोत्तरशतैः सह

হে নৰোত্তম! পুৰুষ হওক বা নাৰী, যিয়ে ভক্তিভাৱে শুনে, তেওঁ একশ এক জন আত্মীয়সহ নৰক নেদেখে।

Verse 79

शुभे देशे निवेश्याथ क्षौमवस्त्रादिभिस्तथा । पुराणपुस्तकं राजन्प्रयतः शिष्टसंमतः

হে ৰাজন! শুভ স্থানে পুরাণ-পুথি স্থাপন কৰি, ক্ষৌম বস্ত্ৰ আদি দিয়ে সুশোভিত কৰি, শুচিতাৰে আৰু শিষ্ট-সম্মত আচৰণে আগবাঢ়িব লাগে।

Verse 80

अर्चयेच्च यथा न्यायं गंधमाल्यैः पृथक्पृथक् । समाप्तौ नृप ग्रंथस्य वाचकस्यानुपूजनम्

তাৰ পিছত বিধিমতে পৃথক পৃথক গন্ধ আৰু মালা অৰ্পণ কৰি পূজা কৰিব লাগে। হে নৃপ! গ্ৰন্থ সমাপ্ত হ’লে পাঠকৰো যথোচিত সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 81

दानादिभिर्यथान्यायं संपूर्णफलहेतवे । मुद्रिकां कुंडले चैव ब्रह्मसूत्रं हिरण्मयम्

সম্পূৰ্ণ ফল লাভৰ বাবে বিধিমতে দান আদি কৰিব লাগে—যেনে মুদ্ৰিকা (আঙুঠি), কুণ্ডল আৰু সোণৰ ব্ৰহ্মসূত্ৰ (যজ্ঞোপৱীত)।

Verse 82

वस्त्राणि च विचित्राणि गंधमाल्यानुलेपनैः । देववत्पूजनं कृत्वा गां च दद्यात्पयस्विनीम्

বিচিত্ৰ বস্ত্ৰ, গন্ধ, মালা আৰু অনুলেপন অৰ্পণ কৰি; দেৱতাৰ দৰে পূজা সম্পন্ন কৰি, দুধ দিয়া গাইও দান কৰিব লাগে।

Verse 83

एवं विधानतः श्रुत्वा धर्मारण्यकथानकम् । धर्मारण्यनिवासस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्

এইদৰে বিধি-মতে ধৰ্মাৰণ্যৰ পবিত্ৰ কাহিনী শুনিলে, ধৰ্মাৰণ্যত বাস কৰাৰ ফল নিশ্চয়েই লাভ হয়।