Adhyaya 21
সূত ৰজাসভাত হোৱা সংলাপ বৰ্ণনা কৰে। ঋষিৰ অমৃতসম বাক্যত মুগ্ধ হৈ ৰজা সৎসঙ্গৰ মহিমা ক’লে—ই ৰাগ-দ্বেষ দমন কৰি মনক শুদ্ধ আৰু স্পষ্ট কৰে। তাৰ পাছত তেওঁ পৰাশৰৰ ওচৰত পুত্ৰৰ ভৱিষ্যৎ—আয়ু, ভাগ্য, বিদ্যা, যশ, বল, শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তি—বিষয়ে সুধে। পৰাশৰে অনিচ্ছাসত্ত্বেও দুঃখদ ফলিত ক’লে: ৰাজকুমাৰৰ আয়ু কেৱল বাৰ বছৰ, আৰু আজিৰ পৰা সপ্তম দিনেই মৃত্যু নিশ্চিত; শুনি ৰজা শোকত ঢলি পৰে। ঋষিয়ে সান্ত্বনা দি তত্ত্বোপদেশ কৰে—শিৱ আদ্য, নিষ্কল, জ্যোতিময় চৈতন্য-আনন্দস্বৰূপ; ব্ৰহ্মা সৃষ্টিকাৰ্যৰ শক্তি লাভ কৰি বেদৰ সৈতে উপনিষদ-সাৰ ৰুদ্ৰাধ্যায়ো পায়। ধৰ্ম-অধৰ্মৰ পৰা স্বৰ্গ-নৰকৰ বিধান; যমৰ অধীন পাপপুৰুষ আৰু মহাপাতক নৰকৰ দণ্ডব্যৱস্থা চলায়। যেতিয়া ৰুদ্ৰাধ্যায় জপ কৈবল্যৰ সোজা উপায় হৈ প্ৰসাৰিত হয়, তেতিয়া এই দণ্ডকাৰ্যকৰ্তাসকল অক্ষম হয়; যমে ব্ৰহ্মাক অনুৰোধ কৰিলে ব্ৰহ্মাই মানুহৰ মাজত অশ্ৰদ্ধা আৰু দুৰ্মেধাক বাধা ৰূপে স্থাপন কৰে। তাৰ পাছত ৰুদ্ৰাধ্যায়-জপ আৰু ৰুদ্ৰাভিষেকৰ ফল কোৱা হয়—পাপনাশ, দীঘলীয়া আয়ু, আৰোগ্য, জ্ঞান আৰু মৃত্যুভয় নাশ। ৰাজকুমাৰৰ মহাভিষেক-স্নান হয়; তেওঁ ক্ষণিক দণ্ডদাতা ৰূপ দেখে যদিও ৰক্ষাৰ নিশ্চয়তা পায়। নাৰদ আহি অদৃশ্য ঘটনা জনায়—মৃত্যু ৰাজকুমাৰক ল’বলৈ আহিছিল, শিৱে বীৰভদ্ৰক নিযুক্ত কৰিলে; যমৰ ব্যৱস্থাত চিত্ৰগুপ্ত আদি আয়ুৰেখা সলনি কৰি বাৰ বছৰৰ ঠাইত দীঘলীয়া আয়ু লিখিলে। শেষত এই শিৱ-মাহাত্ম্যৰ শ্ৰৱণ-পাঠ মুক্তিদায়ক বুলি প্ৰশংসা কৰি ৰাজকুমাৰৰ দীঘলীয়া জীৱনৰ বাবে ৰুদ্ৰস্নানবিধি নিৰ্দেশ কৰা হয়।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं ब्रह्मर्षिणा प्रोक्तां वाणीं पीयूषसन्निभाम् । आकर्ण्य मुदितो राजा प्रांजलिः पुनरब्रवीत्
সূত ক’লে: ব্ৰহ্মৰ্ষিয়ে কোৱা অমৃতসম বাক্য শুনি ৰজা আনন্দিত হ’ল; প্ৰাঞ্জলি হৈ, অৰ্থাৎ হাত জোৰ কৰি, পুনৰ ক’লে।
Verse 2
राजोवाच । अहो सत्संगमः पुंसामशेषाघप्रशोधनः । कामक्रोधनिहंता च इष्टदोग्धा जनस्य हि
ৰাজাই ক’লে: আহা! সৎজনৰ সঙ্গ মানুহৰ সকলো পাপ ধুই পেলায়। ই কাম-ক্রোধ নাশ কৰে আৰু সঁচাকৈয়ে মানুহক ইচ্ছিত ফল দান কৰে।
Verse 3
मम मायातमो नष्टं ज्ञानदृष्टिः प्रकाशिता । तव दर्शनमात्रेण प्रायोहममरोत्तमः
মোৰ ভিতৰৰ মায়াৰ ঘোৰ অন্ধকাৰ নষ্ট হ’ল; জ্ঞানদৃষ্টি আলোকিত হ’ল। তোমাৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে মই যেন অমৰসদৃশ উত্তম হৈ উঠিলোঁ।
Verse 4
श्रुतं च पूर्वचरितं बालयोः सम्यगेतयोः । भविष्यदपि पृच्छामि मत्पुत्राचरणं मुने
এই দুজন বালকৰ পূৰ্বচৰিত মই যথাযথভাৱে শুনিলোঁ। এতিয়া ভবিষ্যত বিষয়েও সুধিছোঁ—হে মুনি, মোৰ পুত্ৰৰ আগন্তুক আচৰণ আৰু গতি কৃপা কৰি কওক।
Verse 5
अस्यायुः कति वर्षाणि भाग्यं वद च कीदृ शम् । विद्या कीर्तिश्च शक्तिश्च श्रद्धा भक्तिश्च कीदृशी
তেওঁৰ আয়ুস কিমান বছৰৰ? আৰু তেওঁৰ ভাগ্য কেনেকুৱা হ’ব—তেওঁৰ বিদ্যা, কীৰ্তি, শক্তি, আৰু তেওঁৰ শ্ৰদ্ধা-ভক্তি কেনেকুৱা হ’ব, সেয়াও কৃপা কৰি কওক।
Verse 6
एतत्सर्वमशेषेण मुने त्वं वक्तुमर्हसि । तव शिष्योस्मि भृत्योस्मि शरणं त्वां गतोस्मयहम्
হে মুনি, একো নাছাড়ি এই সকলো কথা আপুনি ক’বই উচিত। মই আপোনাৰ শিষ্য, আপোনাৰ দাস; শৰণ ল’বলৈ মই আপোনাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ।
Verse 7
पराशर उवाच । अत्रावाच्यं हि यत्किंचित्कथं शक्तोस्मि शंसितुम् । यच्छ्रुत्वा धृतिमंतोपि विषादं प्राप्नुयुर्जनाः
পৰাশৰে ক’লে: ইয়াত কিছুমান কথা ক’ব নালাগে—মই কেনেকৈ সেয়া ঘোষণা কৰোঁ? সেয়া শুনিলে ধৈৰ্যবান লোকেও বিষাদত পৰি যাব পাৰে।
Verse 8
तथापि निर्व्यलीकेन भावेन परिपृच्छतः । अवाच्यमपि वक्ष्यामि तव स्नेहान्महीपते
তথাপি, তুমি নিৰ্মল আৰু নিৰ্ভেজাল ভাৱে সুধিছা বুলি, হে মহীপতে, তোমাৰ প্ৰতি স্নেহবশত মই ক’বই—যি ক’বলৈও কঠিন।
Verse 9
अमुष्य त्वत्कुमारस्य वर्षाणि द्वादशात्ययुः । इतः परं प्रपद्येत सप्तमे दिवसे मृतिम्
তোমাৰ সেই কুমাৰৰ বাৰ বছৰ আয়ু ইতিমধ্যে পাৰ হৈ গৈছে। এতিয়াৰ পৰা আগলৈ, সপ্তম দিনত সি মৃত্যুক প্ৰাপ্ত হ’ব।
Verse 10
इति तस्य वचः श्रुत्वा कालकूटमिवोदितम् । मूर्च्छितः सहसा भूमौ पतितो नृपतिः शुचा
সেই বাক্য শুনি—কালকূট বিষৰ দৰে মৰণান্তকভাৱে উচ্চাৰিত—ৰাজা শোকে ব্যাকুল হৈ হঠাতে মূৰ্ছিত হৈ ভূমিত পৰি গ’ল।
Verse 11
तमुत्थाप्य समाश्वास्य स मुनिः करुणार्द्रधीः । उवाच मा भैर्नृपते पुनर्वक्ष्यामि ते हितम्
তেওঁক উঠাই ধৰি সান্ত্বনা দি, কৰুণাৰে সিক্তচিত্ত সেই মুনিয়ে ক’লে, “ভয় নকৰিবা, হে নৃপতি; মই পুনৰ তোমাৰ হিতৰ কথা ক’ম।”
Verse 12
सर्गात्पुरा निरालोकं यदेकं निष्कलं परम् । चिदानंदमयं ज्योतिः स आद्यः केवलः शिवः
সৃষ্টিৰ আগতে আছিল সেই একমাত্ৰ পৰম তত্ত্ব—নিরালোক, নিষ্কল, সর্বোচ্চ; চিত্-আনন্দময় জ্যোতি। তেওঁৱেই আদ্য, কেৱল, পৰম শিৱ।
Verse 13
स एवादौ रजोरूपं सृष्ट्वा ब्रह्माणमात्मना । सृष्टिकर्मनियुक्ताय तस्मै वेदांश्च दत्तवान्
তেওঁৱেই আদিতে নিজৰ শক্তিৰে ৰজোগুণ-ৰূপ ব্ৰহ্মাক সৃষ্টি কৰিলে; আৰু সৃষ্টিকাৰ্যত নিযুক্ত সেইজনক বেদসমূহ দান কৰিলে।
Verse 14
पुनश्च दत्तवानीश आत्मतत्त्वैकसंग्रहम् । सर्वोपनिषदां सारं रुद्राध्यायं च दत्तवान्
পুনৰ ঈশ্বৰে আত্মতত্ত্বৰ একমাত্ৰ সাৰ-সংগ্ৰহ দান কৰিলে; আৰু সকলো উপনিষদৰ সাৰস্বৰূপ ৰুদ্ৰাধ্যায়ো দত্ত কৰিলে।
Verse 15
यदेकमव्ययं साक्षाद्ब्रह्मज्योतिः सनातनम् । शिवात्मकं परं तत्त्वं रुद्राध्याये प्रतिष्ठितम्
সেই এক অব্যয়, সাক্ষাৎ জ্ঞেয়—সনাতন ব্ৰহ্মজ্যোতি—শিৱস্বৰূপ পৰম তত্ত্ব, ৰুদ্ৰাধ্যায়ত প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 16
स आत्मभूः सृजद्विश्वं चतुर्भिर्वदनैर्विराट् । ससर्ज वेदांश्चतुरो लोकानां स्थितिहेतवे
সেই স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মা, বিশ্ববিৰাট, চাৰিমুখেৰে জগত সৃষ্টি কৰিলে; আৰু লোকসমূহৰ স্থিতিৰ কাৰণে চাৰিখন বেদ প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 17
तत्रायं यजुषां मध्ये ब्रह्मणो दक्षिणान्मुखात् । अशेषोपनिषत्सारो रुद्राध्यायः समुद्गतः
তাত যজুৰ্বেদৰ মাজত, ব্ৰহ্মাৰ দক্ষিণ মুখৰ পৰা এই ৰুদ্ৰাধ্যায় উদ্ভৱ হ’ল—সমস্ত উপনিষদৰ নিঃশেষ সাৰ।
Verse 18
स एष मुनिभिः सर्वैर्मरीच्यत्रिपुरोगमैः । सह देवैर्धृतस्तेभ्यस्तच्छिष्या जगृहुश्च तम्
এই (ৰুদ্ৰাধ্যায়) মৰীচি-অত্ৰি আদি অগ্ৰগণ্য সকলো মুনিয়ে, দেৱতাসকলৰ সৈতে, ধৰি ৰাখিলে; আৰু তেওঁলোকৰ পৰা তেওঁলোকৰ শিষ্যসকলে ইয়াক পবিত্ৰ উত্তৰাধিকাৰ ৰূপে গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 19
तच्छिष्यशिष्यैस्तत्पुत्रैस्तत्पुत्रैश्च क्रमागतैः । धृतो रुद्रात्मकः सोऽयं वेदसारः प्रसादितः
শিষ্যৰ শিষ্য, তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰসকলৰ দ্বাৰা ক্ৰমে ধৰি ৰখা হ’ল—এই ৰুদ্ৰস্বৰূপ উপদেশ, বেদৰ সাৰ, কৃপাৰে সংৰক্ষিত হৈ পৰম্পৰাত প্ৰদান কৰা হৈছে।
Verse 20
एष एव परो मन्त्र एष एव परं तपः । रुद्राध्यायजपः पुंसां परं कैवल्यसाधनम्
এইয়েই পৰম মন্ত্ৰ, এইয়েই পৰম তপস্যা; মানুহৰ বাবে ৰুদ্ৰাধ্যায়ৰ জপেই কৈৱল্য (মুক্তিৰ একান্ত অৱস্থা) লাভৰ শ্ৰেষ্ঠ উপায়।
Verse 21
महापातकिनः प्रोक्ता उपपातकिनश्च ये । रुद्राध्यायजपात्सद्यस्तेऽपि यांति परां गतिम्
যিসকলক মহাপাতকী বুলি কোৱা হয় আৰু যিসকল উপপাতক (সৰু পাপ) কৰে—ৰুদ্ৰাধ্যায়ৰ জপৰ দ্বাৰা তেওঁলোকেও তৎক্ষণাৎ পৰম গতি লাভ কৰে।
Verse 22
भूयोपि ब्रह्मणा सृष्टाः सदसन्मिश्रयोनयः । देवतिर्यङ्मनुष्याद्यास्ततः संपूरितं जगत्
পুনৰায় ব্ৰহ্মাই সৎ-অসৎ মিশ্ৰ যোনিসমূহ সৃষ্টি কৰিলে; দেৱ, তিৰ্যক (পশু), মানুহ আদি ৰূপে উৎপন্ন হৈ, তদ্বাৰা জগত পূৰ্ণ হ’ল।
Verse 23
तेषां कर्माणि सृष्टानि स्वजन्मानुगुणानि च । लोकास्तेषु प्रवर्तंते भुंजते चैव तत्फलम्
তেওঁলোকৰ বাবে কৰ্মসমূহো নিৰ্ধাৰিত হ’ল, নিজ নিজ জন্মৰ অনুকূলে; জীৱসমূহ সেই পথত প্ৰৱৰ্তে আৰু নিশ্চয়েই তাৰ ফল ভোগ কৰে।
Verse 24
लोकसृष्टिप्रवाहार्थं स्वयमेव प्रजापतिः । धर्माधर्मौ ससर्जाग्रे स्ववक्षःपृष्ठभागतः
লোক-সৃষ্টিৰ প্ৰবাহ চলাই ৰাখিবলৈ, আদিতে প্ৰজাপতিয়ে নিজেই নিজৰ বক্ষ আৰু পৃষ্ঠভাগৰ পৰা ধৰ্ম আৰু অধৰ্ম সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 25
धर्ममेवानुतिष्ठंतः पुण्यं विंदंति तत्फलम् । अधर्ममनुतिष्ठंतस्ते पापफलभोगिनः
যিসকলে কেৱল ধৰ্ম আচৰণ কৰে, তেওঁলোকে পুণ্য আৰু তাৰ ফল লাভ কৰে; যিসকলে অধৰ্ম আচৰণ কৰে, তেওঁলোকে পাপফল ভোগ কৰে।
Verse 26
पुण्यकर्मफल स्वर्गो नरकस्तद्विपर्ययः । तयोर्द्वावधिपौ धात्रा कृतौ शतमखांतकौ
পুণ্যকৰ্মৰ ফল স্বৰ্গ, আৰু তাৰ বিপৰীত নৰক। এই দুয়োটাৰ ওপৰত বিধাতাই দুজন অধিপতি নিযুক্ত কৰিলে—‘শতযজ্ঞ-সংহাৰক’ দুজন।
Verse 27
कामः क्रोधश्च लोभश्च मदमानादयः परे । अधर्मस्य सुता आसन्सर्वे नरकनायकाः
কাম, ক্ৰোধ, লোভ আৰু মদ-মান আদি অন্যান্যসকল অধৰ্মৰ পুত্ৰ আছিল; তেওঁলোক সকলোৱে নৰকৰ নায়ক হৈ উঠিল।
Verse 28
गुरुतल्पः सुरापानं तथान्यः पुल्कसीगमः । कामस्य तनया ह्येते प्रधानाः परिकीर्तिताः
গুৰুতল্প-অপরাধ, সুৰাপান, আৰু পুল্কসী নাৰীৰ সৈতে সঙ্গম—এইসকলক কামৰ প্ৰধান সন্তান বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 29
क्रोधात्पितृवधो जातस्तथा मातृवधः परः । ब्रह्महत्या च कन्यैका क्रोधस्य तनया अमी
ক্ৰোধৰ পৰা পিতৃবধ জন্মিল, তদ্ৰূপ মাতৃবধো; আৰু ব্ৰাহ্মণহত্যাও—এইসকলক ক্ৰোধৰ সন্তান বুলি কোৱা হয়।
Verse 30
देवस्वहरणश्चैव ब्रह्मस्वहरणस्तथा । स्वर्णस्तेय इति त्वेते लोभस्य तनयाः स्मृताः
দেৱতাৰ সম্পত্তি হৰণ, ব্ৰাহ্মণৰ সম্পত্তি হৰণ, আৰু সোণ চুৰি—এই তিনিও লোভৰ পৰা জন্মা পুত্ৰ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 31
एतानाहूय चांडालान्यमः पातकनायकान् । नरकस्य विवृद्ध्यर्थमाधिपत्यं चकार ह
সেই চাণ্ডালসকলক আহ্বান কৰি, যমে তেওঁলোকক ‘পাপক নায়ক’ ৰূপে নিযুক্ত কৰিলে; নৰকৰ বৃদ্ধি আৰু শাসনৰ বাবে তেওঁলোকক আধিপত্য দিলে।
Verse 32
ते यमेन समादिष्टा नव पातकनायकाः । ते सर्वे संगता भूयो घोराः पातकनायकाः
যমৰ আদেশত নিযুক্ত সেই নৱজন পাপক-নায়ক পুনৰ একেলগে সমবেত হ’ল—অতি ভয়ংকৰ আছিল সেই পাপক-নায়কসকল।
Verse 33
नरकान्पालयामासुः स्वभृत्यैश्चोपपातकैः । रुद्राध्याये भुवि प्राप्ते साक्षात्कैवल्यसाधने
তেওঁলোকে নিজৰ ভৃত্য—উপপাতকসকলৰ সৈতে—নৰকসমূহ ৰক্ষা কৰি থাকিল। কিন্তু যেতিয়া ৰুদ্ৰাধ্যায়, কৈৱল্য লাভৰ সাক্ষাৎ সাধন, পৃথিৱীত প্ৰচাৰিত হ’ল…
Verse 34
भीताः प्रदुद्रुवुः सर्वे तेऽमी पातकनायकाः । यमं विज्ञापयामासुः सहान्यैरुपपातकैः
ভীত হৈ সেই সকলো পাপক-নায়ক পলাই গ’ল; আৰু আন উপপাতকসকলৰ সৈতে যমক গৈ নিবেদন কৰিলে।
Verse 35
जय देव महाराज वयं हि तव किंकराः । नरकस्य विवृद्ध्यर्थं साधिकाराः कृतास्त्वया
জয় হওক, হে দেৱ মহাৰাজ! আমি নিশ্চয় তোমাৰ দাস। নৰকৰ বিস্তাৰৰ অৰ্থে তুমি আমাক অধিকাৰসহ নিযুক্ত কৰিলা।
Verse 36
अधुना वर्तितुं लोके न शक्ताः स्मो वयं प्रभो । रुद्राध्यायानुभावेन निर्दग्धाश्चैव विद्रुताः
এতিয়া, হে প্ৰভু, আমি লোকত চলিব নোৱাৰোঁ। ৰুদ্ৰাধ্যায়ৰ প্ৰভাৱত আমি দগ্ধ হৈ পলাই গ’লোঁ।
Verse 37
ग्रामेग्रामे नदीकूले पुण्येष्वायतनेषु च । रुद्रजाप्ये तु पर्याप्ते कथं लोके चरेमहि
গাঁও-গাঁওত, নদীৰ কূলত, আৰু পুণ্যময় তীৰ্থধামত—যেতিয়া ৰুদ্ৰ-জপ ব্যাপক হৈছে, তেতিয়া আমি লোকত কেনেকৈ বিচৰণ কৰিম?
Verse 38
प्रायश्चित्तसहस्रं वै गणयामो न किंचन । रुद्रजाप्याक्षराण्येव सोढुं बत न शक्नुमः
আমি হাজাৰ হাজাৰ প্ৰায়শ্চিত্তকো একো নহয় বুলি গণো; কিন্তু ৰুদ্ৰ-জপৰ অক্ষৰসমূহ—হায়! আমি সিহঁত সহিব নোৱাৰোঁ।
Verse 39
महापातकमुख्यानामस्माकं लोकघातिनाम् । रुद्रजाप्यं भयं घोरं रुद्रजाप्यं महद्विषम्
আমাৰ দৰে—মহাপাতকৰ মাজত মুখ্য, লোকঘাতী—ৰুদ্ৰ-জপ ভয়ংকৰ আতংক; ৰুদ্ৰ-জপ আমাৰ বাবে মহাবিষ।
Verse 40
अतो दुर्विषहं घोरमस्माक व्यसनं महत् । रुद्रजाप्येन संप्राप्तमपनेतुं त्वमर्हसि
সেয়ে ৰুদ্ৰ-জপৰ প্ৰভাৱত আমাৰ ওপৰত এই ভয়ংকৰ আৰু অসহনীয় বিপদ আহি পৰিছে; হে প্ৰভু, তুমি ইয়াক অপসাৰণ কৰিবলৈ যোগ্য।
Verse 41
इति विज्ञापितः साक्षाद्यमः पातकनायकैः । ब्रह्मणोंऽतिकमासाद्य तस्मै सर्वं न्यवेदयत्
এইদৰে পাপৰ নেতাসকলৰ দ্বাৰা সোজাকৈ নিবেদন পোৱাৰ পাছত যমে ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গৈ সকলো কথা তেখেতক নিবেদন কৰিলে।
Verse 42
देवदेव जगन्नाथ त्वामेव शरणं गतः । त्वया नियुक्तो मर्त्यानां निग्रहे पापकारिणाम्
হে দেবদেৱ, জগন্নাথ, মই কেৱল তোমাৰেই শৰণ লৈছোঁ। তোমাৰেই নিযুক্তিত মই পাপকৰ্মী মর্ত্যসকলক দমন কৰি ৰাখোঁ।
Verse 43
अधुना पापिनो मर्त्या न संति पृथिवीतले । रुद्राध्यायेन निहतं पातकानां महत्कुलम्
এতিয়া পৃথিৱীত কোনো পাপী মর্ত্য অৱশিষ্ট নাই; ৰুদ্ৰ-অধ্যায়ে পাপসমূহৰ মহৎ বংশধাৰাক নিধন কৰিছে।
Verse 44
पातकानां कुले नष्टे नरकाः शून्यतां गताः । नरके शून्यतां याते मम राज्यं हि निष्फलम्
পাপৰ বংশধাৰা নষ্ট হ’লে নৰকসমূহ শূন্য হৈ পৰে। নৰক শূন্য হ’লে মোৰ ৰাজ্যো নিশ্চয় নিষ্ফল হয়।
Verse 45
तस्मात्त्वयैव भगवन्नुपायः परिचिन्त्यताम् । यथा मे न विहन्येत स्वामित्वं मर्त्यदेहिनाम्
সেয়ে, হে ভগৱান, আপুনি নিজেই এটা উপায় চিন্তা কৰক, যাতে মর্ত্য-দেহধাৰীসকলৰ ওপৰত মোৰ স্বামিত্ব নষ্ট নহয়।
Verse 46
इति विज्ञापितो धाता यमेन परिखिद्यता । रुद्रजाप्यविघातार्थमुपायं पर्यकल्पयत्
ইয়মে গভীৰ দুখেৰে নিবেদন কৰাত ধাতা স্ৰষ্টাই ৰুদ্ৰ-জপত বিঘ্ন ঘটাবলৈ এটা উপায় ৰচনা কৰিলে।
Verse 47
अश्रद्धां चैव दुर्मेधामविद्यायाः सुते उभे । श्रद्धामेधाविघातिन्यौ मर्त्येषु पर्यचोदयत्
তাৰ পাছত তেওঁ অবিদ্যাৰ দুজনী কন্যা—অশ্ৰদ্ধা আৰু দুৰ্মেধা—মর্ত্যলোকলৈ পঠিয়ালে; সিহঁতে মানুহৰ শ্ৰদ্ধা আৰু সঠিক বোধ বিনষ্ট কৰে।
Verse 48
ताभ्यां विमोहिते लोके रुद्राध्यायपराङ्मुखे । यमः स्वस्थानमासाद्य कृतार्थ इव सोऽभवत्
সেই দুয়োটাৰ মোহত জগত ৰুদ্ৰ-অধ্যায়ৰ পৰা বিমুখ হ’ল; তেতিয়া ইয়মে নিজৰ ধামলৈ গৈ কৃতাৰ্থ যেন হ’ল।
Verse 49
पूर्वजन्मकृतैः पापैर्जायंतेऽल्पायुषो जनाः । तानि पापानि नश्यंति रुद्रं जप्तवतां नृणाम्
পূৰ্বজন্মত কৰা পাপৰ ফলত মানুহ অল্পায়ু হৈ জন্ম লয়; কিন্তু যিসকলে ৰুদ্ৰ-জপ কৰে, তেওঁলোকৰ সেই পাপসমূহ নাশ হয়।
Verse 50
क्षीणेषु सर्वपापेषु दीर्घमायुर्बलं धृतिः । आरोग्यं ज्ञानमैश्वर्यं वर्धते सर्वदेहिनाम्
যেতিয়া সকলো পাপ ক্ষয় হয়, তেতিয়া দীঘল আয়ু, বল আৰু ধৈৰ্য বৃদ্ধি পায়; আৰোগ্য, সত্য জ্ঞান আৰু ঐশ্বৰ্যও সকলো দেহধাৰীৰ মাজত বাঢ়ে।
Verse 51
रुद्राध्यायेन ये देवं स्नापयंति महेश्वरम् । तज्जलैः कुर्वतः स्नानं ते मृत्युं संतरंति च
যিসকলে ৰুদ্ৰাধ্যায় পাঠ কৰি দেৱ মহেশ্বৰক স্নান কৰায়, আৰু যিসকলে সেই পবিত্ৰ জলে নিজে স্নান কৰে—তেওঁলোকে মৃত্যুকো অতিক্ৰম কৰে।
Verse 52
रुद्राध्यायाभिजप्तेन स्नानं कुर्वंति येंऽभसा । तेषां मृत्युभयं नास्ति शिवलो के महीयते
যিসকলে ৰুদ্ৰাধ্যায়ে অভিজপিত জলে স্নান কৰে, তেওঁলোকৰ মৃত্যুভয় নাথাকে; তেওঁলোক শিৱলোকত সন্মানিত হয়।
Verse 53
शतरुद्राभिषेकेण शतायुर्जायते नरः । अशेषपापनिर्मुक्तः शिवस्य दयितो भवेत्
শতৰুদ্ৰ অভিষেক কৰিলে মানুহে শতায়ু লাভ কৰে; সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ তেওঁ শিৱৰ প্ৰিয় হয়।
Verse 55
अव्याहतबलैश्वर्यो हतशत्रुर्निरामयः । निर्धूताखिलपापौघः शास्ता राज्यमकंटकम्
অব্যাহত বল আৰু ঐশ্বৰ্যসহ, শত্রু নাশ হোৱা আৰু ৰোগমুক্ত দেহে, পাপৰ সকলো স্ৰোত ঝাৰি পেলাই, তেওঁ কণ্টকমুক্ত—বাধা-দুখবিহীন—ৰাজ্য শাসন কৰে।
Verse 56
विप्रा वेदविदः शांताः कृतिनः शंसितव्रताः । ज्ञानयज्ञतपोनिष्ठाः शिवभक्तिपरायणाः
তেওঁলোক আছিল ব্ৰাহ্মণ—বেদবিদ, মনত শান্ত, কৰ্মত সিদ্ধ, ব্ৰত-প্ৰতিজ্ঞাত খ্যাত; জ্ঞান-যজ্ঞ আৰু তপস্যাত নিষ্ঠাবান, আৰু শিৱ-ভক্তিত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ।
Verse 57
रुद्राध्याय जपं सम्यक्कुर्वंतु विमलाशयाः । तेषां जपानुभावेन सद्यः श्रेयो भविष्यति
বিশুদ্ধ হৃদয়ৰ লোকসকলে ৰুদ্ৰাধ্যায়ৰ জপ বিধিমতে সঠিকভাৱে কৰক; সেই জপৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকৰ পৰম শ্ৰেয় তৎক্ষণাৎ উদয় হ’ব।
Verse 58
इत्युक्तवंतं नृपतिर्महामुनिं तमेव वव्रे प्रथमं क्रियागुरुम् । अथापरांस्त्यक्तधनाशयान्मुनीनावाहयामास सहस्रशः क्षणात्
এইদৰে সম্বোধিত হৈ নৃপতিয়ে সেই মহামুনিকেই ক্ৰিয়া-গুৰুৰূপে প্ৰথমে বাছি ল’লে; তাৰপিছত ধনৰ আকাঙ্ক্ষা ত্যাগ কৰা আন আন মুনিসকলক ক্ষণমাত্ৰতে সহস্ৰে সহস্ৰে আহ্বান কৰিলে।
Verse 59
ते विप्राः शांतमनसः सहस्रपरिसंमिताः । कलशानां शतं स्थाप्य पुण्य वृक्षरसैर्युतम्
সেই ব্ৰাহ্মণসকল, শান্তচিত্ত আৰু প্ৰায় সহস্ৰসংখ্যক, শতাধিক কলস স্থাপন কৰি পুণ্য বৃক্ষৰ ৰস-সাৰৰে সেগুলি পূৰ্ণ কৰিলে।
Verse 60
रुद्राध्यायेन संस्नाप्य तमुर्वीपतिपुत्रकम् । विधिवत्स्नापयामासुः संप्राप्ते सप्तमे दिने
ৰুদ্ৰাধ্যায়েৰে সেই ভূ-পতিৰ পুত্ৰক স্নান কৰাই, সপ্তম দিন উপস্থিত হোৱাত তেওঁলোকেই বিধিমতে তাৰ সংস্কাৰ-স্নান সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 61
स्नाप्यमानो मुनिजनैः स राजन्यकुमारकः । अकस्मादेव संत्रस्तः क्षणं मूर्च्छामवाप ह
মুনিগণে সেই ৰাজকুমাৰক স্নান কৰাই থাকোঁতে, তেওঁ হঠাতে আতংকিত হৈ এক মুহূৰ্তৰ বাবে মূৰ্ছা গ’ল।
Verse 62
सहसैव प्रबुद्धोऽसौ मुनिभिः कृतरक्षणः । प्रोवाच कश्चित्पुरुषो दंडहस्तः समागतः
তেওঁ তৎক্ষণাৎ সজাগ হ’ল; মুনিসকলে ৰক্ষা কৰি আছিল। তেওঁ ক’লে, “হাতত দণ্ড ধৰা এজন পুৰুষ আহি উপস্থিত হৈছে।”
Verse 63
मां प्रहर्तुं कृतमतिर्भीमदण्डो भयानकः । सोऽपि चान्यैर्महावीरै पुरुषैरभिताडितः
“সেইজনাই মোক আঘাত কৰিবলৈ দৃঢ়মতি আছিল—ভয়ংকৰ, ভীষণ দণ্ডধাৰী। কিন্তু আন আন মহাবীৰ পুৰুষে তাকো প্ৰহাৰ কৰি আঁতৰাই দিলে।”
Verse 64
बद्ध्वा पाशेन महता दूरं नीत इवाभवत् । एतावदहमद्राक्षं भवद्भिः कृतरक्षणः
“এটা মহাপাশে বাঁধি তাক দূৰলৈ নি যোৱা যেন লাগিল। আপোনালোকৰ ৰক্ষাত মই এইটুকুৱেই দেখিলোঁ।”
Verse 65
इत्युक्तवंतं नृपतेस्तनूजं द्विजसत्तमाः । आशीर्भिः पूजयामासुर्भयं राज्ञे न्यवेदयन्
ৰাজপুত্ৰই এইদৰে ক’লে, তেতিয়া শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলে আশীৰ্বাদেৰে তেওঁক সন্মান কৰিলে আৰু ৰজাক সেই বিপদৰ কথা জনালে।
Verse 66
अथ सर्वानृषीञ्छ्रेष्ठान्दक्षिणाभिर्नृपोत्तमः । पूजयित्वा वरान्नेन भोजयित्वा च भक्तितः
তেতিয়া উত্তম নৃপতিয়ে সকলো শ্ৰেষ্ঠ ঋষিক দক্ষিণা-দানৰে পূজা কৰি, ভক্তিভাৱে উত্তম অন্নেৰে ভোজন কৰালে।
Verse 67
प्रतिगृह्याशिषस्तेषां मुनीनां ब्रह्मवादि नाम् । भक्त्या बंधुजनैः सार्धं सभायां समुपाविशत्
সেই ব্ৰহ্মবাদী মুনিসকলৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰি, তেওঁ ভক্তিভাৱে আত্মীয়-স্বজনসহ সভাত উপবিষ্ট হ’ল।
Verse 68
तस्मिन्समागते वीरे मुनिभिः सह पार्थिवे । आजगाम महायोगी देवर्षिर्नारदः स्वयम्
যেতিয়া সেই বীৰ পাৰ্থিৱ মুনিসকলৰ সৈতে সমাগত হ’ল, তেতিয়া মহাযোগী দেৱঋষি নাৰদ স্বয়ং উপস্থিত হ’ল।
Verse 69
तमागतं प्रेक्ष्य गुरुं मुनीनां सार्धं सदस्यैरखिलैर्मुनींद्रैः । प्रणम्य भक्त्या विनिवेश्य पीठे कृतोपचारं नृपतिर्बभाषे
মুনিসকলৰ গুৰুক আগমন কৰা দেখি, তাত উপস্থিত সকলো মুনীন্দ্ৰসহ নৃপতিয়ে ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি, আসনত বহুৱাই, যথোচিত উপচাৰ কৰি, তাৰ পাছত ক’লে।
Verse 70
राजोवाच । दृष्टं किमस्ति ते ब्रह्मस्त्रिलोक्यां किंचिदद्भुतम् । तन्नो ब्रूहि वयं सर्वे त्वद्वाक्यामृतलालसाः
ৰাজাই ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণ! ত্ৰিলোকত তুমি কিবা আশ্চৰ্য বস্তু দেখিছা নে? সেয়া আমাক কোৱা; আমি সকলোৱে তোমাৰ বাক্য-অমৃতৰ বাবে লালসিত।”
Verse 71
नारद उवाच । अद्य चित्रं महद्दृष्टं व्योम्नोवतरता मया । तच्छृणुष्व महाराज सहैभिर्मुनिपुंगवैः
নাৰদে ক’লে: আজি আকাশৰ পৰা নামি আহোঁতে মই এক অদ্ভুত আৰু মহৎ ঘটনা দেখিলোঁ। হে মহাৰাজ, এই শ্ৰেষ্ঠ মুনিসকলৰ সৈতে একেলগে শুনক।
Verse 72
अद्य मृत्युरिहायातो निहंतुं तव पुत्रकम् । दंडहस्तो दुराधर्षो लोकमुद्बाधयन्सदा
আজি মৃত্যু ইয়ালৈ আহিছে তোমাৰ পুত্ৰক নিধন কৰিবলৈ; দণ্ড হাতে, অদম্য, আৰু সদায় লোকসমূহক উৎপাত কৰা।
Verse 73
ईश्वरोपि विदित्वैनं त्वत्पुत्रं हंतुमागतम् । सहैव पार्षदैः कंचिद्वीरभद्रमचोदयत्
ঈশ্বৰেো জানিলে যে সি তোমাৰ পুত্ৰক বধ কৰিবলৈ আহিছে; তেতিয়াই নিজৰ পাৰ্ষদসকলৰ সৈতে বীৰভদ্ৰক প্ৰেৰণ কৰিলে।
Verse 74
स आगत्य हठान्मृत्युं त्वत्पुत्रं हंतुमागतम् । गृहीत्वा सुदृढं बद्ध्वा दंडेनाभ्यहनद्रुषा
সি আহি হঠাতে মৃত্যুক—যি তোমাৰ পুত্ৰক বধ কৰিবলৈ আহিছিল—ধৰি ল’লে; দৃঢ়কৈ বান্ধি, ক্ৰোধে দণ্ডেৰে প্ৰহাৰ কৰিলে।
Verse 75
तं नीयमानं जगदीशसन्निधिं शीघ्रं विदित्वा भगवान्यमः स्वयम् । कृतांजलिर्देव जयेत्युदीरयन्प्रणम्य मूर्ध्ना निजगाद शूलिनम्
জগদীশৰ সন্নিধিলৈ নিয়া হৈছে বুলি তৎক্ষণাৎ বুজি, ভগৱান যমে নিজে কৃতাঞ্জলি হৈ ক’লে, “হে দেব, জয় হওক!” আৰু মূৰ নোৱাই শূলধাৰী প্ৰভুক নিবেদন কৰিলে।
Verse 76
यम उवाच । देवदेव महारुद्र वीरभद्र नमोऽस्तु ते । निरागसि कथं मृत्यौ कोपस्तव समुत्थितः
যমে ক’লে: হে দেবদেৱ, মহাৰুদ্ৰ! হে বীৰভদ্ৰ, তোমাক নমস্কাৰ। মৃত্যু নিৰ্দোষ; তেন্তে মৃত্যুৰ ওপৰত তোমাৰ ক্ৰোধ কিয় উঠিল?
Verse 77
निजकर्मानुबंधेन राजपुत्रं गतायुषम् । प्रहर्तुमुद्यते मृत्यौ कोपराधो वद प्रभो
নিজ কৰ্মৰ বন্ধনে, যাৰ আয়ু শেষ হোৱা সেই ৰাজপুত্ৰক আঘাত কৰিবলৈ মৃত্যু উদ্যত। হে প্ৰভু, কওক—আপোনাৰ ক্ৰোধৰ যোগ্য অপৰাধটো কি?
Verse 78
वीरभद्र उवाच । दशवर्षसहस्रायुः स राजतनयः कथम् । विपत्तिमंतरायाति रुद्रस्नानहताशुभः
বীৰভদ্ৰে ক’লে: সেই ৰাজতনয়ৰ আয়ু দহ হাজাৰ বছৰ; তেন্তে ৰুদ্ৰ-স্নানে যাৰ অশুভ নাশ হৈছে, তাক বিপদ কেনেকৈ আৱৰি ধৰিব?
Verse 79
अस्ति चेत्तव संदेहो मद्वाक्येऽप्यनिवारिते । चित्रगुप्तं समाहूय प्रष्टव्योऽद्यैव मा चिरम्
যদি মোৰ বাক্য সত্ত্বেও তোমাৰ সন্দেহ নাযায়, তেন্তে চিত্ৰগুপ্তক মাতি আজিয়েই সোধা; বিলম্ব নকৰিবা।
Verse 80
नारद उवाच । अथाहूतश्चित्रगुप्तो यमेन सहसागतः । आयुःप्रमाण त्वत्सूनोः परिपृष्टः स चाब्रवीत्
নাৰদে ক’লে: তেতিয়া যমে মাতিলত চিত্ৰগুপ্ত তৎক্ষণাৎ আহিল। তোমাৰ পুত্ৰৰ আয়ুৰ প্ৰমাণ সোধাত সি উত্তৰ দিলে।
Verse 81
द्वादशाब्दं च तस्यायुरित्युक्त्वाथ विमृश्य च । पुनर्लेख्यगतं प्राह स वर्षायुतजीवितम्
তেওঁ ক’লে, “ইয়াৰ আয়ু বাৰ বছৰ,” তাৰ পাছত পুনৰ চিন্তা কৰিলে; লিখিত অভিলেখ আকৌ চাই ক’লে, “ই দহ হাজাৰ বছৰ জীৱিত থাকিব।”
Verse 82
अथ भीतो यमो राजा वीरभद्रं प्रणम्य च । कथंचिन्मोचयामास मृत्युं दुर्वारबंधनात्
তেতিয়া ভীত যমৰাজে বীৰভদ্ৰক প্ৰণাম কৰিলে; আৰু কোনো মতে সেই অনিবার্য বন্ধনৰ পৰা মৃত্যুক মুক্ত কৰিলে।
Verse 83
वीरभद्रेण मुक्तोऽथ यमोऽगान्निजमंदिरम् । वीरभद्रश्च कैलासमहं प्राप्तस्तवांतिकम्
বীৰভদ্ৰে মুক্ত কৰাত যমে নিজৰ নিবাসলৈ গ’ল; আৰু বীৰভদ্ৰ কৈলাসলৈ আহিল—নিশ্চয়, মই তোমাৰ সান্নিধ্যত উপস্থিত হ’লোঁ।
Verse 84
अतस्तव कुमारोऽयं रुद्रजाप्यानुभावतः । मृत्योर्भयं समुत्तीर्य सुखी जातोऽयुतं समाः
সেয়ে তোমাৰ এই পুত্ৰ ৰুদ্ৰ-জপৰ প্ৰভাৱত মৃত্যুভয় অতিক্ৰম কৰি দহ হাজাৰ বছৰ সুখী হৈ থাকিল।
Verse 85
इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य नारदे त्रिदिवं गते । विप्राः सर्वे प्रमुदिताः स्वस्वजग्मुरथाश्रमम्
এইদৰে কৈ ৰজাৰ পৰা বিদায় লৈ, নাৰদ ত্ৰিদিৱলৈ গ’ল; সকলো ব্ৰাহ্মণ আনন্দিত হৈ নিজ নিজ আশ্ৰমলৈ গুচি গ’ল।
Verse 86
इत्थं काश्मीरनृपती रुद्राध्यायप्रभावतः । निस्तीर्याशेषदुः खानि कृतार्थोभूत्सपुत्रकः
এইদৰে কাশ্মীৰৰ নৃপতিয়ে ৰুদ্ৰ-অধ্যায়ৰ প্ৰভাৱত সকলো দুখ অতিক্ৰম কৰি পুত্ৰসহ কৃতাৰ্থ হ’ল।
Verse 87
ये कीर्तयंति मनुजाः परमेश्वरस्य माहात्म्यमेतदथ कर्णपुटैः पिबंति । ते जन्मकोटिकृतपापगणैर्विमुक्ताः शांताः प्रयांति परमं पदमिंदुमौलेः
যিসকলে পৰমেশ্বৰ শিৱৰ এই মাহাত্ম্য কীৰ্তন কৰে আৰু কাণৰ পাত্ৰেৰে যেন পান কৰে, তেওঁলোকে কোটি কোটি জন্মৰ পাপৰাশি পৰা মুক্ত হৈ শান্তচিত্তে ইন্দুমৌলীৰ পৰম পদলৈ গমন কৰে।
Verse 94
एष रुद्रायुतस्नानं करोतु तव पुत्रकः । दशवर्षसहस्राणि मोदते भुवि शक्रवत्
তোমাৰ এই পুত্ৰে ‘ৰুদ্ৰ-অযুত স্নান’ কৰক; তেন্তে সি দহ হাজাৰ বছৰ ধৰি পৃথিৱীত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) সদৃশ আনন্দেৰে মোদিত হ’ব।