Adhyaya 90

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । रेवाया उत्तरे कूले वैष्णवं तीर्थमुत्तमम् । जलशायीति वै नाम विख्यातं वसुधातले

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয়ই ক’লে: ৰেৱা নদীৰ উত্তৰ পাৰত এক উত্তম বৈষ্ণৱ তীৰ্থ আছে, যি পৃথিৱীত “জলশায়ী” (জলত শয়ন কৰা জন) নামেৰে বিখ্যাত।

Verse 2

दानवानां वधं कृत्वा सुप्तस्तत्र जनार्दनः । चक्रं प्रक्षालितं तत्र देवदेवेन चक्रिणा । सुदर्शनं च निष्पापं रेवाजलसमाश्रयात्

দানৱসকলক বধ কৰাৰ পাছত, জনাৰ্দন তাত শুই পৰিছিল। তাত দেৱাদিদেৱ চক্ৰধাৰীয়ে নিজৰ চক্ৰ ধুইছিল; আৰু ৰেৱাৰ জলৰ আশ্ৰয় লৈ সুদৰ্শন পাপমুক্ত হৈছিল।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । चक्रतीर्थं समाचक्ष्व मुनिसंघैश्च वन्दितम् । विष्णोः प्रभावमतुलं रेवायाश्चैव यत्फलम्

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: মোক চক্ৰতীৰ্থৰ বিষয়ে কওক, যি মুনিগণৰ দ্বাৰা বন্দিত - বিষ্ণুৰ সৈতে ইয়াৰ অতুলনীয় প্ৰভাৱ আৰু ৰেৱাৰ পৰা পোৱা ফলৰ বিষয়েও বৰ্ণনা কৰক।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ विरक्तस्त्वं युधिष्ठिर । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं निर्मितं चक्रिणा स्वयम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: সাধু, সাধু! হে মহাপ্ৰাজ্ঞ যুধিষ্ঠিৰ, তুমি বৈৰাগ্যযুক্ত। এই তীৰ্থ গুহ্যতকৈও অধিক গুহ্য, চক্ৰধাৰী প্ৰভুৱে নিজে নিৰ্মাণ কৰা।

Verse 5

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । आसीत्पुरा महादैत्यस्तालमेघ इति श्रुतः

এতিয়া মই তোমাক পাপ-নাশিনী কাহিনী ক’ম। অতীত কালত ‘তালমেঘ’ নামে খ্যাত এজন মহাদানৱ আছিল।

Verse 6

तेन देवा जिताः सर्वे हृतराज्या नराधिप । यज्ञभागान् स्वयं भुङ्क्ते अहं विष्णुर्न संशयः

হে নৰাধিপ ৰাজন, তাৰ দ্বাৰা সকলো দেৱতা পৰাজিত হ’ল আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজ্য হৰণ কৰা হ’ল। সি নিজেই যজ্ঞভাগ ভোগ কৰি ক’লে— “মই বিষ্ণু, তাত সন্দেহ নাই।”

Verse 7

धनदस्य हृतं चित्तं हृतः शक्रस्य वारणः । इन्द्राणीं वाञ्छते पापो हयरत्नं रवेरपि

সি ধনদ (কুবেৰ)ৰ ধন-হৃদয় হৰণ কৰিলে আৰু শক্ৰৰ হাতীও কেঢ়ি ল’লে। সেই পাপীয়ে ইন্দ্ৰাণীকো কামনা কৰিলে, আৰু ৰবিৰ ৰত্নসম ঘোঁৰাটোকো।

Verse 8

तालमेघभयात्पार्थ रविरुद्राः सवासवाः । यमः स्कन्दो जलेशोऽग्निर्वायुर्देवो धनेश्वरः

হে পাৰ্থ, তালমেঘৰ ভয়ত ৰবি, ৰুদ্ৰসকল ইন্দ্ৰসহ, যম, স্কন্দ, জলেশ বৰুণ, অগ্নি, বায়ু আৰু ধনেশ কুবেৰ—সকলোৱে…

Verse 9

सवाक्पतिमहेशाश्च नष्टचित्ताः पितामहम् । गता देवा ब्रह्मलोकं तत्र दृष्ट्वा पितामहम्

ৱাকপতি (বৃহস্পতী) আৰু মহেশসহ, মন ব্যাকুল হোৱা দেৱসকলে ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল। তাত তেওঁলোকে পিতামহ ব্ৰহ্মাক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 10

तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्वागीशप्रमुखाः सुराः । गुणत्रयविभागाय पश्चाद्भेदमुपेयुषे

ৱাগীশৰ নেতৃত্বত দেৱসকলে নানা স্তোত্ৰেৰে তেওঁৰ স্তৱন কৰিলে—যিজনে ত্ৰিগুণৰ বিন্যাসৰ বাবে পিছত সৃষ্টিত ভেদ-ৰূপে প্ৰকাশ পায়।

Verse 11

दृष्ट्वा देवान्निरुत्साहान् विवर्णानवनीपते । प्रसादाभिमुखो देवः प्रत्युवाच दिवौकसः

হে ৰাজন, দেৱসকলক নিৰুৎসাহ আৰু বিবৰ্ণ দেখি, কৃপাময় প্ৰভুৱে অনুগ্ৰহমুখে তেওঁলোকলৈ মুখ কৰি স্বৰ্গবাসীসকলক উত্তৰ দিলে।

Verse 12

ब्रह्मोवाच । स्वागतं सुरसङ्घस्य कान्तिर्नष्टा पुरातनी । हिमक्लिष्टप्रभावेण ज्योतींषीव मुखानि वः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে দেৱসঙ্ঘ, স্বাগতম। তোমালোকৰ পুৰণি কান্তি যেন লুপ্ত হৈছে; হিমৰ কঠোৰ প্ৰভাৱত ম্লান হোৱা দীপশিখাৰ দৰে তোমালোকৰ মুখ দেখা যায়।

Verse 13

प्रशमादर्चिषामेतदनुद्गीर्णं सुरायुधम् । वृत्रस्य हन्तुः कुलिशं कुण्ठितश्रीव लक्ष्यते

দেৱসকলৰ আয়ুধৰ জ্বালা এতিয়া আগৰ দৰে দীপ্ত নহয়। বৃত্ৰহন্তা ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰো যেন নিজৰ শ্ৰীৰ পৰা ভোঁতা হৈ পৰিছে বুলি দেখা যায়।

Verse 14

किं चायमरिदुर्वारः पाणौ पाशः प्रचेतसः । मन्त्रेण हतवीर्यस्य फणिनो दैन्यमाश्रितः

আৰু কেনেকৈ প্ৰচেতস বৰুণৰ হাতত ধৰা অদুৰ্বাৰ পাশো মন্ত্রেৰে বীৰ্য হৰণ হোৱা ফণীৰ দৰে দীন অৱস্থালৈ পৰিল?

Verse 15

कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् । अपविद्धगतो वायुर्भग्नशाख इव द्रुमः

কুবেৰাৰ অন্তৰৰ শূল যেন পৰাভৱৰ কথা ঘোষণা কৰে; আৰু নিজৰ গতিৰ পৰা অপসাৰিত বায়ু ভগ্ন শাখাযুক্ত বৃক্ষৰ দৰে দেখা যায়।

Verse 16

यमोऽपि विलिखन्भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा । कुरुतेऽस्मिन्नमोघोऽपि निर्वाणालातलाघवम्

যমোও ম্লান দীপ্তিযুক্ত দণ্ডে ভূমি খুঁচৰি, নিজৰ অমোঘ দণ্ডকো নিৰ্বাণ হোৱা অঙ্গাৰৰ দৰে লঘু কৰি তোলে।

Verse 17

अमी च कथमादित्याः प्रतापक्षतिशीतलाः । चित्रन्यस्ता इव गताः प्रकामालोकनीयताम्

আৰু কেনেকৈ এই আদিত্যসকল শীতল হৈ পৰিল, যাঁদের প্ৰতাপ ক্ষতবিক্ষত? সিহঁত চিত্ৰত স্থাপিত মূৰ্তিৰ দৰে—দৰ্শনীয়, কিন্তু জীৱন্ত তেজহীন।

Verse 18

तद्ब्रूत वत्साः किमितः प्रार्थयध्वं समागताः । किमागमनकृत्यं वो ब्रूत निःसंशयं सुराः

সেয়ে কোৱা, হে বৎসসকল—তোমালোকে ইয়ালৈ কি প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ আহিছা? হে সুৰসকল, নিঃসংশয়ে কোৱা, তোমালোকৰ আগমনৰ উদ্দেশ্য কি।

Verse 19

मयि सृष्टिर्हि लोकानां रक्षा युष्मास्ववस्थिता । ततो मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना

লোকসমূহৰ সৃষ্টি মোৰ অধীন, আৰু সিহঁতৰ ৰক্ষা তোমালোকৰ মাজত স্থাপিত। সেয়ে—মৃদু বতাহে দোল খোৱা পদ্মসৰোবৰ-সদৃশ শোভাৰে…

Verse 20

गुरुं नेत्रसहस्रेण प्रेरयामास वृत्रहा । स द्विनेत्रं हरेश्चक्षुः सहस्रनयनाधिकम्

বৃত্ৰহা ইন্দ্ৰই সহস্ৰ নেত্ৰেৰে গুৰুক প্ৰেৰণা দিলে। তেতিয়া হৰিৰ দ্বিনেত্ৰ দৃষ্টি সহস্ৰনয়নৰ মহিমাত অতিক্ৰমিত হ’ল।

Verse 21

वाचस्पतिरुवाचेदं प्राञ्जलिर्जलजासनम् । युष्मद्वंशोद्भवस्तात तालमेघो महाबलः

বাচস্পতিয়ে প্ৰাঞ্জলি হৈ পদ্মাসন ব্ৰহ্মাক ক’লে: “হে তাত, তোমাৰ বংশৰ পৰা তালমেঘ নামৰ মহাবলী এক জন উদ্ভৱ হৈছে।”

Verse 22

उपतापयते देवान्धूमकेतुरिवोच्छ्रितः । तेन देवगणाः सर्वे दुःखिता दानवेन च

ধূমকেতুৰ দৰে উচ্চ হৈ উঠি সি দেৱতাসকলক দগ্ধ কৰে। সেই দানৱৰ কাৰণে সকলো দেৱগণ দুঃখিত হৈছে।

Verse 23

तालमेघो दैत्यपतिः सर्वान्नो बाधते बली । तस्मात्त्वां शरणं प्राप्ताः शरणं नो विधे भव

সেই মহাবলী তালমেঘ, দৈত্যপতি, আমাক সকলোকে পীড়া দিয়ে। সেয়ে আমি তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ—হে বিধাতা ব্ৰহ্মা, আমাৰ আশ্ৰয় হোৱা।

Verse 24

ततः प्रसन्नो भगवान् वेधास्तानब्रवीद्वचः

তেতিয়া প্ৰসন্ন হৈ ভগৱান বেধা (ব্ৰহ্মা) তেওঁলোকক এই বাক্য ক’লে।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । तालमेघेन वो मध्ये बली तेन समः सुराः । विना माधवदेवेन साध्यो मे नैव दानवः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “তোমালোকৰ মাজত তালমেঘ বলৱান; বলত সি দেৱতাসকলৰ সমান। মাধৱদেৱ (বিষ্ণু) নাথাকিলে সেই দানৱক মই দমন কৰিব নোৱাৰোঁ।”

Verse 26

ततः सुरगणाः सर्वे विरिञ्चिप्रमुखा नृप । क्षीरोदं प्रस्थिताः सर्वे दुःखितास्तेन वैरिणा

তাৰ পাছত, হে নৃপ, বিৰিঞ্চি (ব্ৰহ্মা) প্ৰমুখ সকলো দেৱগণ সেই বৈৰীৰ কাৰণে দুখিত হৈ ক্ষীৰোদ (ক্ষীৰ-সমুদ্ৰ)লৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 27

त्वरिताः प्रस्थिता देवाः केशवं द्रष्टुकाम्यया । क्षीरोदं सागरं गत्वास्तुवंस्ते जलशायिनम्

দেৱতাসকল ত্বৰিত হৈ প্ৰস্থান কৰিলে, কেশৱক দৰ্শন কৰিবলৈ আকুল হৈ; ক্ষীৰোদ সাগৰত গৈ তেওঁলোকে জলশায়ী প্ৰভুক স্তৱ কৰিলে।

Verse 28

देवा ऊचुः । जगदादिरनादिस्त्वं जगदन्तोऽप्यनन्तकः । जगन्मूर्तिरमूर्तिस्त्वं जय गीर्वाणपूजित

দেৱতাসকলে ক’লে: “তুমি জগতৰ আদিও, তথাপি অনাদি; তুমি জগতৰ অন্তও, তথাপি অনন্ত। তুমি জগতৰ মূৰ্তিও, আৰু অমূৰ্তও। জয় হওক, হে গীৰ্বাণপূজিত!”

Verse 29

जय क्षीरोदशयन जय लक्ष्म्या सदा वृत । जय दानवनाशाय जय देवकिनन्दन

জয় হওক, হে ক্ষীৰোদসাগৰত শয়ন কৰা প্ৰভু; জয় হওক, সদায় লক্ষ্মীৰে বেষ্টিত। জয় হওক, দানৱ-নাশক; জয় হওক, হে দেবকী-নন্দন।

Verse 30

जय शङ्खगदापाणे जय चक्रधर प्रभो । इति देवस्तुतिं श्रुत्वा प्रबुद्धो जलशाय्यथ

জয় হওক, হে শঙ্খ-গদা-ধাৰী; জয় হওক, হে চক্রধাৰী প্ৰভু। দেৱসকলৰ এই স্তৱ শুনি জল-শয়ন প্ৰভু তেতিয়া জাগি উঠিল।

Verse 31

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । किमर्थं बोधितो ब्रह्मन् समर्थैर्वः सुरासुरैः

তেওঁ মধুৰ বাণী ক’লে, মেঘৰ গম্ভীৰ গর্জনৰ দৰে ধ্বনিযুক্ত: “হে ব্ৰাহ্মণ, কিহৰ বাবে তোমালোক সকলোৱে—দেৱ আৰু অসুৰ, সক্ষম হৈও—মোক জগাবলৈ আহিলা?”

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तालमेघभयात्कृष्ण सम्प्राप्तास्तव मन्दिरम् । न वध्यः कस्यचित्पापस्तालमेघो जनार्दन

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে কৃষ্ণ, তালমেঘৰ ভয়ত আমি তোমাৰ ধামলৈ আহিছোঁ। হে জনাৰ্দন, সেই পাপী তালমেঘক আন কোনেও বধ কৰিব নোৱাৰে।”

Verse 33

त्वमेव जहि तं दुष्टं मृत्युं यास्यति नान्यथा

“তুমিয়েই সেই দুষ্টক বধ কৰা; অন্য কোনো উপায়ে সি মৃত্যুলৈ নাযায়।”

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । स्वस्थानं गम्यतां देवाः स्वकीयां लभत प्रजाम् । दुष्टात्मानं हनिष्यामि तालमेघं महाबलम्

শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে: “হে দেৱসকল, নিজ নিজ লোকলৈ উভতি যাওক আৰু নিজৰ প্ৰজাক পুনৰ লাভ কৰক। মই সেই দুষ্টাত্মা মহাবলী তালমেঘক বধ কৰিম।”

Verse 35

स्थानं ब्रुवन्तु मे देवा वसेद्यत्र स दानवः

“হে দেৱসকল, সেই দানৱ য’ত বাস কৰে, সেই স্থানটো মোক কওক।”

Verse 36

देवा ऊचुः । हिमाचलगुहायां स वसते दानवेश्वरः । चतुर्विंशतिसाहस्रैः कन्याभिः परिवारितः

দেৱসকলে ক’লে: “দানৱেশ্বৰ সি হিমাচলৰ গুহাত বাস কৰে, চৌব্বিশ হাজাৰ কন্যাই তাক ঘেৰি আছে।”

Verse 37

तुरङ्गैः स्यन्दनैः कृष्ण संख्या तस्य न विद्यते । नटा नानाविधास्तत्र असंख्यातगुणा हरे

“হে কৃষ্ণ, তাৰ ঘোঁৰা আৰু ৰথৰ সংখ্যা নাই। আৰু হে হৰি, তাত নানা প্ৰকাৰৰ নট আছে, অগণন কলাত নিপুণ।”

Verse 38

द्विरदाः पर्वताकारा हयाश्च द्विरदोपमाः । महाबलो वसेत्तत्र गीर्वाणभयदायकः

“তাৰ হাতী পাহাৰৰ দৰে, আৰু তাৰ ঘোঁৰা হাতীৰ তুল্য। তাতেই সি অতি মহাবলী বাস কৰে, দেৱসকলৰ ভয় উৎপন্নকাৰী।”

Verse 39

श्रुत्वा देवो वचस्तेषां देवानामातुरात्मनाम् । अचिन्तयद्गरुत्मन्तं शत्रुसङ्घविनाशनम्

আতুৰচিত্ত দেৱতাসকলৰ বাক্য শুনি প্ৰভুৱে গৰুত্মান গৰুড়ক স্মৰণ কৰিলে, যি শত্রুসংঘ বিনাশক।

Verse 40

चक्रं करेण संगृह्य गदाचक्रधरः प्रभुः । शार्ङ्गं च मुशलं सीरं करैर्गृह्य जनार्दनः

প্ৰভুৱে হাতে চক্ৰ ধৰি, গদা-চক্ৰধাৰী সেই প্ৰভুৱে—জনাৰ্দনে—নিজ হাতে শাৰ্ঙ্গ ধনু, মুছল আৰু সীৰ (হাল)ো গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 41

आरूढः पक्षिराजेन्द्रं वधार्थं दानवस्य च । दानवस्य पुरे पेतुरुत्पाता घोररूपिणः

পক্ষিৰাজ গৰুড়েন্দ্ৰত আৰূঢ় হৈ তেওঁ দানৱৰ বধৰ উদ্দেশ্যে যাত্ৰা কৰিলে; আৰু দানৱৰ নগৰত ভয়ংকৰ ৰূপৰ উৎপাতসমূহ পতিত হ’বলৈ ধৰিলে।

Verse 42

गोमायुर्गृध्रमध्ये तु कपोतैः सममाविशत् । विना वातेन तस्यैव ध्वजदण्डः पपात ह

গৃধ্ৰসমূহৰ মাজত কপৌতসকলৰ সৈতে এটা গোমায়ু (শিয়াল) প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু বতাহ নথাকিলেও সেই ধ্বজদণ্ড খহি পৰিল।

Verse 43

सर्पसूषकयोर्युद्धं तथा केसरिनागयोः । उन्मार्गाः सरितस्तत्रावहन्रक्तविमिश्रिताः । अकालतरुपुष्पाणि दृश्यन्ते स्म समन्ततः

তাত সৰ্প আৰু নেউলৰ যুদ্ধ, তদুপৰি সিংহ আৰু হাতীৰো সংঘৰ্ষ হ’ল। নদীসমূহ উন্মাৰ্গে বৈ ৰক্তমিশ্ৰিত জল বহাই নিলে; আৰু অকালত গছৰ ফুল চাৰিওফালে দেখা গ’ল।

Verse 44

ततः प्राप्तो जगन्नाथो हिमवन्तं नगेश्वरम् । पाञ्चजन्यश्वसहसा पूरितः पुरसन्निधौ

তাৰ পাছত জগন্নাথ পৰ্বতৰ অধিপতি হিমৱন্তলৈ উপস্থিত হ’ল; আৰু নগৰৰ সন্মুখতেই পাঞ্চজন্য শঙ্খ হঠাতে পূৰ্ণ বেগে ধ্বনিত হ’ল।

Verse 45

तेन शब्देन महता ह्यारूढो दानवेश्वरः । उवाच च तदा वाक्यं तालमेघो महाबलः

সেই মহাশব্দে উদ্দীপ্ত হৈ দানৱৰ অধিপতি উঠি আৰূঢ় হ’ল; তেতিয়া মহাবলী তালমেঘ এই বাক্য ক’লে।

Verse 46

तालमेघ उवाच । कोऽयं मृत्युवशं प्राप्तो ह्यज्ञात्वा मम विक्रमम् । धुन्धुमाराज्ञया ह्याशु स्वसैन्यपरिवारितः

তালমেঘ ক’লে: “মোৰ বিক্ৰম নাজানি কোনে মৃত্যু-বশত পৰিছে? ধুন্ধুমাৰৰ আজ্ঞাৰে, শীঘ্ৰ—মোৰ সৈন্যেৰে তাক ঘেৰি ধৰক!”

Verse 47

बलादानय तं बद्ध्वा ममाग्रे बहुशालिनम्

বল প্ৰয়োগে তাক ধৰি বান্ধি, সেই বহুগুণসম্পন্ন জনক মোৰ আগত আনক।

Verse 48

धुन्धुमार उवाच । आनयामि न सन्देहः सुरो यक्षोऽथ किन्नरः । स्यन्दनौघैः समायुक्तो गजवाजिभटैः सह

ধুন্ধুমাৰ ক’লে: “মই তাক আনিম—সন্দেহ নাই—সেইজন দেৱ হওক, যক্ষ হওক বা কিন্নৰ; ৰথৰ সোঁত লৈ আহিলেও, হাতী-ঘোঁৰা আৰু সৈন্যসহ।”

Verse 49

हृष्टस्ततो जगद्योनिः सुपर्णस्थो महाबलः । गृह्यतां गृह्यतामेष इत्युक्तास्तेन किंकराः

তেতিয়া জগতৰ যোনি মহাবলী, গৰুড়ৰ ওপৰত আসীন হৈ আনন্দিত হ’ল। তেওঁৰ আদেশত দাসসকলে চিঞৰি উঠিল—“ধৰক! ধৰক এইজনক!”

Verse 50

चतुर्दिक्षु प्रधावन्त इतश्चेतश्च सर्वतः । सुपर्णेनाग्निरूपेण दग्धास्ते शलभा यथा

সিহঁতে চাৰিও দিশে, ইফালে-সিফালে সকলোফালে দৌৰিলে। কিন্তু অগ্নিৰূপ সুপৰ্ণে সিহঁতক শলভাৰ দৰে দগ্ধ কৰিলে।

Verse 51

धुन्धुमारोऽपि कृष्णेन शरघातेन ताडितः । हतो वक्षःस्थले पापो मृतावस्थो रथोपरि

কৃষ্ণৰ তীৰবৃষ্টিৰ প্ৰচণ্ড আঘাতে ধুন্ধুমাৰোও তাড়িত হৈ পৰিল। সেই পাপী বুকুত বিদ্ধ হৈ, মৃত্যুৰ অৱস্থাত ৰথৰ ওপৰত পৰি ৰ’ল।

Verse 52

हाहाकारं ततः सर्वे दानवाश्चक्रुरातुराः । तालमेघस्ततः क्रुद्धो रथारूढो विनिर्गतः । ददृशे केशवं पार्थ शङ्खचक्रगदाधरम्

তেতিয়া সকলো দানৱ ব্যাকুল হৈ হাহাকাৰ তুলিলে। তাৰ পাছত ক্ৰুদ্ধ তালমেঘ ৰথত আৰূঢ় হৈ বাহিৰ ওলাই আহিল আৰু—হে পাৰ্থ—শঙ্খ, চক্ৰ আৰু গদা ধাৰণ কৰা কেশৱক দেখিলে।

Verse 53

तालमेघ उवाच । अन्ये ते दानवाः कृष्ण ये हताः समरे त्वया । हिरण्यकशिपुप्रख्यानपुमांसो हि तेऽच्युत

তালমেঘ ক’লে: “হে কৃষ্ণ, যিসকল অন্য দানৱক তুমি যুদ্ধত বধ কৰিলা, সেই পুৰুষসকল হিৰণ্যকশিপুৰ দৰে প্ৰখ্যাত আছিল, হে অচ্যুত।”

Verse 54

इत्युक्त्वा दानवः पार्थ वर्षयामास सायकैः । दानवस्य शरान्मुक्तान् छेदयामास केशवः

এইদৰে কৈ, হে পাৰ্থ, দানৱে শৰবৃষ্টি কৰিলে; কিন্তু কেশৱে দানৱৰ নিক্ষিপ্ত শৰসমূহ কাটি চূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 55

गरुत्मानवधीत्सैन्यमवध्यं यत्सुरासुरैः । कृष्णेन द्विगुणास्तस्य प्रेषिताः स्वशिलीमुखाः

গৰুড়ে সেই সেনাদল ধ্বংস কৰিলে, যাক দেৱ-অসুৰেও অবধ্য বুলি মানিছিল; আৰু কৃষ্ণে তাৰ বিপক্ষে নিজৰ শৰ দ্বিগুণকৈ প্ৰেৰণ কৰিলে।

Verse 56

द्विगुणं द्विगुणीकृत्य प्रेषयामास दानवः । तानप्यष्टगुणैः कृष्णश्छादयामास सायकैः

দানৱে দ্বিগুণ কৰি পুনৰ দ্বিগুণকৈ শৰ প্ৰেৰণ কৰিলে; কিন্তু কৃষ্ণে অষ্টগুণ সংখ্যক শৰৰে সেয়াও ঢাকি পেলালে।

Verse 57

ततः क्रुद्धेन दैत्येन ह्याग्नेयं बाणमुत्तमम्

তাৰ পিছত ক্ৰোধে উন্মত্ত দৈত্যে উত্তম আগ্নেয় বাণ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 58

वारुणं प्रेषयामास त्वाग्नेयं शमितं ततः । वारुणेनैव वायव्यं तालमेघो व्यसर्जयत्

সেয়ে বাৰুণ অস্ত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিলে, তেতিয়া আগ্নেয় অস্ত্ৰ শান্ত হ’ল। তাৰ পিছত তালমেঘে বায়ব্য অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে, আৰু সেয়া বাৰুণেই প্ৰতিহত কৰিলে।

Verse 59

सार्पं चैव हृषीकेशो वायव्यस्य प्रशान्तये । नारसिंहं नृसिंहोऽपि प्रेषयामास पाण्डव

বায়ব্য অস্ত্ৰ শান্ত কৰিবলৈ হৃষীকেশে সাৰ্প অস্ত্ৰো প্ৰেৰণ কৰিলে। তাৰ পাছত, হে পাণ্ডৱ, নৃসিংহেও নাৰসিংহ অস্ত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিলে।

Verse 60

नारसिंहं ततो दृष्ट्वा तालमेघो महाबलः । उत्तीर्य स्यन्दनाच्छीघ्रं गृहीत्वा खड्गचर्मणी

নাৰসিংহ শক্তি দেখি মহাবলী তালমেঘে তৎক্ষণাৎ ৰথৰ পৰা নামি, খড়্গ আৰু ঢাল হাতত ল’লে।

Verse 61

कृष्ण त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गं सुदारुणम् । इत्युक्त्वा दानवः पार्थ आगतः केशवं प्रति

“কৃষ্ণ, মই তোমাক যমৰ অতি ভয়ংকৰ পথলৈ পঠাম!” এইদৰে কৈ, হে পাৰ্থ, দানৱে কেশৱৰ প্ৰতি আগবাঢ়িল।

Verse 62

खड्गेनाताडयद्दैत्यो गदापाणिं जनार्दनम् । मण्डलाग्रं ततो गृह्य केशवो हृष्टमानसः

দৈত্যই খড়্গেৰে গদাধাৰী জনাৰ্দনক আঘাত কৰিলে। তেতিয়া হৃষ্টচিত্ত কেশৱে চক্ৰটোক তাৰ কাষ (ধাৰ) ধৰি তুলিলে।

Verse 63

जघनोरःस्थले पार्थ तालमेघं महाहवे । जनार्दनस्तदा दैत्यं दैत्यो हरिमहन्मृधे

সেই মহাযুদ্ধত, হে পাৰ্থ, জনাৰ্দনে দৈত্য তালমেঘক কঁকাল আৰু বুকুৰ স্থলত আঘাত কৰিলে; আৰু তীব্ৰ মৃধাত দৈত্যই হৰিকো আঘাত কৰিলে।

Verse 64

जनार्दनस्ततः क्रुद्धस्तालमेघाय भारत । अमोघं चक्रमादाय मुक्तं तस्य च मूर्धनि

তেতিয়া জনাৰ্দন ক্ৰুদ্ধ হৈ, হে ভাৰত, অমোঘ সুদৰ্শন চক্ৰ হাতত লৈ তালমেঘৰ মূৰ্ধাত নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 65

निपपात शिरस्तस्य पर्वताश्च चकम्पिरे । समुद्राः क्षुभिताः पार्थ नद्य उन्मार्गगामिनीः

তাৰ মূৰ পতিত হ’ল; পৰ্বতসমূহ কঁপিবলৈ ধৰিলে। হে পাৰ্থ, সাগৰসমূহ উথল-পাথল হ’ল আৰু নদীসমূহ নিজৰ পথ এৰি উন্মাৰ্গে ব’বলৈ ধৰিলে।

Verse 66

पुष्पवृष्टिं ततो देवा मुमुचुः केशवोपरि । अवध्यः सुरसङ्घानां सूदितः केशव त्वया

তেতিয়া দেৱতাসকলে কেশৱৰ ওপৰত পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে। “যি দেৱসঙ্ঘৰো অজেয় আছিল, হে কেশৱ, সি তোমাৰ দ্বাৰাই নিধন হ’ল!”

Verse 67

स्वस्थाश्चैव ततो देवास्तालमेघे निपातिते । जनार्दनोऽपि कौन्तेय नर्मदातटमाश्रितः

তালমেঘ পতিত হোৱাত দেৱতাসকল নিশ্চিন্ত হ’ল। আৰু জনাৰ্দনো, হে কৌন্তেয়, নর্মদাৰ তটত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 68

क्षीरोदां नर्मदां मत्वा अनन्तभुजगोपरि । लक्ष्म्या समन्वितः कृष्णो निलीनश्चोत्तरे तटे

নর্মদাক ক্ষীৰোদ সাগৰ বুলি মানি, লক্ষ্মীৰ সৈতে কৃষ্ণ অনন্ত নাগৰ ওপৰত শয়ন কৰি উত্তৰ তটত গোপনে অৱস্থিত হ’ল।

Verse 69

चक्रं विभीषणं मर्त्ये ज्वालामालासमन्वितम् । पतितं नर्मदातोये जलशायिसमीपतः

সেই চক্ৰ—মর্ত্যলোকে ভয়ংকৰ, জ্বালামালাৰে বেষ্টিত—জলশায়ী প্ৰভুৰ সন্নিধানত নর্মদাৰ জলে পতিত হ’ল।

Verse 70

निर्धूतकल्मषं जातं नर्मदातोययोगतः । तालमेघवधोत्पन्नं यत्पापं नृपनन्दन

হে নৃপনন্দন, নর্মদাৰ জলে সংযোগ হোৱাত তালমেঘ-বধৰ পৰা উৎপন্ন পাপ ধুই পেলাই নিৰ্মল হ’ল।

Verse 71

तत्स्रवं क्षालितं सद्यो नर्मदांभसि भारत । तदाप्रभृति लोकेऽस्मिञ्जलशायी महीपते

হে ভাৰত, সেই স্ৰাৱ নর্মদাৰ জলে তৎক্ষণাৎ ধুই গ’ল। তেতিয়াৰ পৰা, হে মহীপতি, এই জগতত তেওঁ ‘জলশায়ী’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 72

चक्रतीर्थं वदन्त्यन्ये केचित्कालाघनाशनम् । विख्यातं भारते वर्षे नर्मदायां महीपते

কিছুমানে ইয়াক ‘চক্ৰতীৰ্থ’ বুলে, আন কিছুমানে ‘কালৰ ঘন অন্ধকাৰ নাশক’ বুলিও কয়। হে মহীপতি, নর্মদাত ই ভাৰতবৰ্ষত বিখ্যাত।

Verse 73

तत्तीर्थस्य प्रभावोऽयं श्रूयतामवनीपते । यथाऽनन्तो हि नागानां देवानां च जनार्दनः

হে অবনীপতে, সেই তীৰ্থৰ এই মহিমা শুনক: যেনেকৈ নাগসকলৰ মাজত অনন্ত শ্ৰেষ্ঠ, আৰু দেৱসকলৰ মাজত জনাৰ্দন।

Verse 74

मासानां मार्गशीर्षोऽस्ति नदीनां नर्मदा यथा । मासि मार्गशिरे पार्थ ह्येकादश्यां सितेऽहनि

যেনেকৈ মাহসমূহৰ ভিতৰত মাৰ্গশীৰ্ষ শ্ৰেষ্ঠ, আৰু নদীসমূহৰ ভিতৰত নর্মদা, তেনেকৈ—হে পাৰ্থ—মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ একাদশী তিথিত…

Verse 75

गत्वा यो मनुजो भक्त्या कामक्रोधविवर्जितः । वैष्णवीं भावनां कृत्वा जलेशं तु व्रजेत वै

যি মানুহ ভক্তিৰে তাত যায়, কাম-ক্রোধৰ পৰা মুক্ত হৈ, আৰু বৈষ্ণৱ ভাবনা ধাৰণ কৰি জলৰ ঈশ্বৰক অভিমুখে গমন কৰে—সেইজন নিশ্চয়েই ইচ্ছিত আধ্যাত্মিক ফল লাভ কৰে।

Verse 76

एकभुक्तं च नक्तं च तथैवायाचितं नृप । उपवासं तथा दानं ब्राह्मणानां च भोजनम्

হে নৃপ, তেওঁ একভুক্ত ব্ৰত পালন কৰক, নক্তভোজন (সন্ধ্যাতেই আহাৰ) কৰক, আৰু অযাচিত আহাৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰক; লগতে উপবাস, দান, আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰোৱাওক।

Verse 77

करोति च कुरुश्रेष्ठ न स याति यमालयम् । यमलोकभयाद्भीता ये लोकाः पाण्डुनन्दन

হে কুরুশ্ৰেষ্ঠ, যি এইবোৰ কৰে সি যমালয়লৈ নাযায়। হে পাণ্ডুনন্দন, যমলোকৰ ভয়ত কঁপা যি লোকসমূহ—

Verse 78

ते पश्यन्तु श्रियः कान्तं नागपर्यङ्कशायिनम् । गोपीजनसमावृत्तं योगनिद्रां समाश्रितम् । विश्वरूपं जगन्नाथं संसारभयनाशनम्

তেওঁলোকে শ্ৰীৰ প্ৰিয়তমক দর্শন কৰক—যি নাগ-পৰ্য্যঙ্কত শয়ন কৰে, গোপীসকলৰ মাজত বেষ্টিত, যোগনিদ্ৰাত অৱস্থিত; বিশ্বৰূপ জগন্নাথ, সংসাৰভয় নাশক।

Verse 79

स्नापयेत्परया भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । खण्डेन तोयमिश्रेण जगद्योनिं जनार्दनम्

পৰম ভক্তিৰে জগত-যোনি জনাৰ্দনক মধু, গাখীৰ, ঘিউ আৰু পানীত মিহলি কৰা চেনিৰে স্নান কৰাব লাগে।

Verse 80

स्नाप्यमानं च पश्यन्ति ये लोका गतमत्सराः । ते यान्ति परमं लोकं सुरासुरनमस्कृतम्

যিসকল লোক ঈৰ্ষামুক্ত হৈ তেওঁক স্নান কৰোৱা দেখা পায়, সেই ভক্তসকলে দেৱ-অসুৰে নমস্কৃত পৰম লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 81

घृतेन बोधयेद्दीपमथवा तैलपूरितम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा दैवस्याग्रे विमत्सराः

ঘিউৰে দীপ জ্বলাইবা, নতুবা তেলভৰ্তি দীপ; আৰু ঈৰ্ষামুক্ত হৈ দেৱতাৰ আগত ৰাতি জাগৰণ কৰিব লাগে।

Verse 82

ये कथां वैष्णवीं भक्त्या शृण्वन्ति च नृपोत्तम । ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यन्ते नात्र संशयः

হে নৃপোত্তম! যিসকলে ভক্তিৰে বৈষ্ণৱী কথা শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকৰ ব্ৰাহ্মণ-হত্যা আদি পাপ নাশ পায়; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 83

प्रदक्षिणन्ति ये मर्त्या जलशायिजगद्गुरुम् । प्रदक्षिणीकृता तैस्तु सप्तद्वीपा वसुंधरा

যিসকল মৰ্ত্যই জলশায়ী জগদ্গুৰুক প্ৰদক্ষিণা কৰে, তেওঁলোকৰ দ্বাৰাই সপ্তদ্বীপসহ সমগ্ৰ বসুন্ধৰা যেন প্ৰদক্ষিণীকৃত হয়।

Verse 84

ततः प्रभाते विमले पित्ःन् संतर्पयेज्जलैः । श्राद्धं च ब्राह्मणैस्तत्र योग्यैः पाण्डव मानवाः

তাৰ পাছত নিৰ্মল প্ৰভাতত জল-অৰ্ঘ্য দি পিতৃসকলক সন্তৰ্পণ কৰিব; আৰু হে পাণ্ডুপুত্ৰ, তাত যোগ্য ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা শ্ৰাদ্ধ কৰাব।

Verse 85

स्वदारनिरतैः शान्तैः परदारविवर्जकैः । वेदाभ्यसनशीलैश्च स्वकर्मनिरतैः शुभैः

(শ্ৰাদ্ধ) তেনে ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে কৰাব, যিসকল নিজৰ ধৰ্মপত্নীত নিবদ্ধ, আচৰণত শান্ত, পৰস্ত্ৰী-বিৰত, বেদ অধ্যয়নত ৰত, আৰু নিজ কৰ্মত স্থিৰ—শুভ গুণে বিভূষিত।

Verse 86

नित्यं यजनशीलैश्च त्रिसन्ध्यापरिपालकैः । श्रद्धया कारयेच्छ्राद्धं यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

আৰু তেনে (ব্ৰাহ্মণ) যিসকল সদায় যজ্ঞ-পূজাত ৰত আৰু ত্ৰিসন্ধ্যা পালন কৰে; যদি নিজৰ পৰম মঙ্গল কামনা কৰে, তেন্তে শ্ৰদ্ধাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰাব।

Verse 87

ते धन्या मानुषे लोके वन्द्या हि भुवि मानवाः । ये वसन्ति सदाकालं पादपद्माश्रया हरेः

মানৱলোকে তেনেসকল ধন্য, আৰু পৃথিৱীত সঁচাকৈ বন্দনীয়—যিসকল সদাকাল হৰিৰ পদপদ্মৰ আশ্ৰয় লৈ বাস কৰে।

Verse 88

जलशायं प्रपश्यन्ति प्रत्यक्षं सुरनायकम् । पक्षोपवासं पाराकं व्रतं चान्द्रायणं शुभम्

তেওঁলোকে জলে শয়ন কৰা দেৱ, সুৰনায়কক চকুৰ আগতে প্ৰত্যক্ষ দৰ্শন কৰে; আৰু পক্ষ-উপবাস, পাৰাক অনুশাসন, আৰু শুভ চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰে।

Verse 89

मासोपवासमुग्रं च षष्ठान्नं पञ्चमं व्रतम् । तत्र तीर्थे तु यः कुर्यात्सोऽक्षयां गतिमाप्नुयात्

মাহজোৰা উগ্ৰ উপবাস, ‘ষষ্ঠদিন অন্ন’ৰ নিয়ম আৰু ‘পঞ্চমদিন’ৰ ব্ৰত—যি সেই তীৰ্থত এইবোৰ পালন কৰে, সি অক্ষয়, অবিনাশী গতি লাভ কৰে।

Verse 90

। अध्याय

ইয়াত অধ্যায় সমাপ্ত।

Verse 91

एतत्कथान्तरं पुण्यमृषेर्द्वैपायनात्पुरा । श्रुतं हि नैमिषे पुण्ये नारदाद्यैरनेकधा

এই পুণ্য কথান্তৰ আগতে ঋষি দ্বৈপায়ন (ব্যাস)ৰ পৰা শোনা হৈছিল। পবিত্ৰ নৈমিষ অৰণ্যত নাৰদ আদি ঋষিসকলে ইয়াক নানা প্ৰকাৰে বাৰে বাৰে শুনিছিল।

Verse 92

इदं परममायुष्यं मङ्गल्यं कीर्तिवर्धनम् । विप्राणां श्रावयन्विद्वान्फलानन्त्यंसमश्नुते

এই উপদেশ পৰম আয়ুষ্য, মঙ্গল আৰু কীৰ্তি বৃদ্ধি কৰে। যি বিদ্বান বিপ্ৰসকলক শুনাই পাঠ কৰে, সি অনন্ত ফল- পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 93

बहुभ्यो न प्रदेयानि गौर्गृहं शयनं स्त्रियः । विभक्तदक्षिणा ह्येता दातारं नाप्नुवन्ति च

গাই, ঘৰ, শয়ন (বিছনা) আৰু স্ত্রী—এই দান বহুজনক দিব নালাগে। কিয়নো এই দাক্ষিণা ভাগ-বতৰা কৰি দিলে, ই দাতাক সঁচাকৈ ফল নেদিয়ে।

Verse 94

एकमेतत्प्रदातव्यं न बहूनां युधिष्ठिर । सा च विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम्

হে যুধিষ্ঠিৰ! এই দান একেটাই (অখণ্ডভাৱে) দিব লাগে, বহুজনলৈ ভাগ কৰি নহয়। আৰু সেই দান যদি বিক্ৰী কৰা হয়, তেন্তে সি সপ্তম পুৰুষলৈকে বংশক দগ্ধ কৰি বিনাশ আনে।

Verse 95

यथालाभा तु सर्वेषां चतुर्द्रोणा तु गौः स्मृता । द्रोणस्य वत्सकः कार्यो बहूनां वापि कामतः

নিজ নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে সকলো দাতাৰ বাবে গাইৰ মাপ পৰম্পৰাগতভাৱে ‘চাৰি দ্ৰোণ’ বুলি স্মৃত। আৰু বাছুৰ এক দ্ৰোণৰ মাপে দিব লাগে—অথবা ইচ্ছা থাকিলে অধিকো দিব পাৰে।

Verse 96

यस्मिन्देशे तु यन्मानं विषये वा विचारितम् । तेन मानेन तां कुर्वन्नक्षयं फलमश्नुते

যি দেশ বা অঞ্চলত যি মাপ-মান গ্ৰহণ কৰা হয়, সেই মান অনুসাৰেই দান সম্পন্ন কৰিব লাগে। তেনে কৰিলে অক্ষয় পুণ্যফল লাভ হয়।

Verse 97

सुखपूर्वं शुचौ भूमौ पुष्पधूपाक्षतैस्तथा । कर्णाभ्यां रत्ने दातव्ये दीपौ नेत्रद्वये तथा

সুখে-স্বচ্ছন্দে, শুচি ভূমিত, পুষ্প-ধূপ আৰু অক্ষত (অখণ্ড চাউল) সহ দান কৰিব লাগে—দুই কাণৰ বাবে ৰত্ন, আৰু দুই চকুৰ বাবে দীপো।

Verse 98

श्रीखण्डमुरसि स्थाप्यं ताभ्यां चैव तु काञ्चनम् । ऊर्ध्वे मधु घृतं देयं कुर्यात्सर्षपरोमकम्

বক্ষস্থলত শ্ৰীখণ্ড (চন্দনলেপ) স্থাপন কৰিব লাগে, আৰু তাৰ ওপৰত সোণো ৰাখিব লাগে। ওপৰত মধু আৰু ঘৃত অৰ্পণ কৰিব; আৰু বিধি অনুসাৰে সৰিষা দানা আৰু ৰোম (কেশ)ৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে।

Verse 99

कम्बले कम्बलं दद्याच्छ्रोण्यां मधु घृतं तथा । यवसं पायसं दद्याद्घृतं क्षौद्रसमन्वितम्

কম্বলৰ ওপৰত কম্বল দান কৰিব; কঁকাল-দেশত মধু আৰু ঘৃতো অৰ্পণ কৰিব। যৱাসা (চাৰা) আৰু পায়স দান কৰিব, মধু-মিশ্ৰিত ঘৃতসহ।

Verse 100

स्वर्णशृङ्गी रूप्यशिफारुक्मलाङ्गूलसंयुता । रत्नपृष्ठी तु दातव्या कांस्यपात्रावदोहिनी

এগৰাকী গাই দান কৰিব, যাৰ শিঙা সোণেৰে অলংকৃত, খুৰ ৰূপেৰে, আৰু লেঙুৰ সোণৰ অলংকাৰযুক্ত; পিঠি ৰত্নেৰে শোভিত, আৰু কাঁসৰ পাত্ৰত দুধ দোহন কৰা গাই হ’ব।

Verse 101

यत्स्याद्बाल्यकृतं पापं यद्वा कृतमजानता । वाचा कृतं कर्मकृतं मनसा यद्विचिन्तितम्

শৈশৱত কৰা পাপ হওক বা অজানতে কৰা—বাক্যৰে কৰা, কৰ্মৰে সম্পন্ন কৰা, বা মনত চিন্তা কৰা—এই সকলো (ইয়াত) প্ৰশংসিত শুদ্ধিকৰণ-ব্ৰতে দূৰ হয়।

Verse 102

जले निष्ठीवितं चैव मुशलं वापि लङ्घितम् । वृषलीगमनं चैव गुरुदारनिषेवणम्

জলত থু পেলোৱা, মুছল (উখলিৰ ডাণ্ডা) লঙ্ঘন কৰা, নিষিদ্ধ-সম্পৰ্কৰ নাৰীৰ সৈতে গমন, আৰু গুৰুৰ পত্নীৰ সৈতে অনুচিত সঙ্গ—(এমন গুৰুতৰ অপৰাধো) ইয়াত কোৱা শুদ্ধিকৰণ-ব্ৰতে শোধনীয় বুলি গণ্য।

Verse 103

कन्याया गमनं चैव सुवर्णस्तेयमेव च । सुरापानं तथा चान्यत्तिलधेनुः पुनाति हि

কন্যাৰ সৈতে গমন, সোণ চুৰি, সুৰাপান আৰু আন তেনে পাপসমূহো—নিশ্চয় ‘তিলধেনু’ (তিলৰ গাই-দান) সিহঁতক শুদ্ধ কৰে।

Verse 104

अहोरात्रोपवासेन विधिवत्तां विसर्जयेत् । या सा यमपुरे घोरे नदी वैतरणी स्मृता

এদিন-এৰাতি উপবাস কৰি, বিধি অনুসাৰে সেই তিল-ধেনু দান সম্পূৰ্ণ কৰি দান কৰিব। সেই দানেই যমপুৰীৰ ভয়ংকৰ বৈতৰণী নদী বুলি স্মৰণ কৰা হয়—যাৰ দ্বাৰা পাৰ হ’ব পাৰি।

Verse 105

वालुकायोऽश्मस्थला च पच्यते यत्र दुष्कृती । अवीचिर्नरको यत्र यत्र यामलपर्वतौ

য’ত জ্বলা বালিৰ শয্যা আৰু পাথুৰে মাটি আছে, য’ত পাপী ‘পকাই’ যন্ত্ৰণা পায়; য’ত অৱীচি নৰক আছে, আৰু য’ত যামল নামৰ যমজ পৰ্বত দুটা আছে—সেই ভয়ংকৰ স্থানসমূহ।

Verse 106

यत्र लोहमुखाः काका यत्र श्वानो भयंकराः । असिपत्त्रवनं चैव यत्र सा कूटशाल्मली

য’ত লোহাৰ ঠোঁট থকা কাক আছে, য’ত ভয়ংকৰ কুকুৰ আছে; য’ত অসিপত্ত্ৰবন—তৰোৱাল-পাতৰ বন আছে, আৰু য’ত সেই প্ৰবঞ্চক কূটশাল্মলী কাঁইটীয়া গছ থিয় হৈ আছে।

Verse 107

तान्सुखेन व्यतिक्रम्य धर्मराजालयं व्रजेत् । धर्मराजस्तु तं दृष्ट्वा सूनृतं वक्ति भारत

সেই সকলোকে সহজে অতিক্ৰম কৰি সি ধৰ্মৰাজৰ আলয়লৈ যায়। ধৰ্মৰাজে তাক দেখি মধুৰ আৰু সত্য বাক্য কয়, হে ভাৰত।

Verse 108

विमानमुत्तमं योग्यं मणिरत्नविभूषितम् । अत्रारुह्य नरश्रेष्ठ प्रयाहि परमां गतिम्

“এই উত্তম আৰু যোগ্য বিমান, মণি-ৰত্নে বিভূষিত। ইয়াত আৰোহণ কৰা, হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, আৰু পৰম গতিৰ পানে প্ৰস্থান কৰা।”

Verse 109

मा च चाटु भटे देहि मैव देहि पुरोहिते । मा च काणे विरूपे च न्यूनाङ्गे न च देवले

দান দিওঁতে চাটুকাৰ বা ভাটেক নিদিবা; কেৱল কৰ্ম-কৰোৱা পুৰোহিতকো নিদিবা। একচকু, বিকৃত, অঙ্গহীন, আৰু জীৱিকাৰ বাবে মন্দিৰ-সেৱা কৰা ‘দেৱল’কো নিদিবা।

Verse 110

अवेदविदुषे नैव ब्राह्मणे सर्वविक्रये । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च मन्त्रहीने तथैव च

বেদ-অজ্ঞ ব্রাহ্মণক দান কেতিয়াও নিদিবা; আৰু লাভৰ বাবে সকলো বস্তু বিক্ৰী কৰা লোককো নিদিবা। বন্ধু-ঘাতক, কৃতঘ্ন, আৰু মন্ত্ৰহীন—বৈদিক জপ-কৰ্মৰ অযোগ্য—লোককো নিদিবা।

Verse 111

वेदान्तगाय दातव्या श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । वेदान्तगसुते देया श्रोत्रिये गृहपालके

এই দান বেদান্ত-জ্ঞানী বেদান্তীক দিয়া উচিত—যি যোগ্য শ্ৰোত্ৰিয় আৰু পৰিয়ালসহ গৃহস্থ। বেদান্তীৰ পুত্ৰকো দিয়া যায়, যদি সিও শ্ৰোত্ৰিয় হয় আৰু গৃহস্থালিৰ দায়িত্বশীল পালনকৰ্তা হয়।

Verse 112

सर्वाङ्गरुचिरे विप्रे सद्वृत्ते च प्रियंवदे । पूर्णिमायां तु माघस्य कार्त्तिक्यामथ भारत

সৰ্বাঙ্গে দীপ্তিমান, সদাচাৰী আৰু মধুৰভাষী বিপ্ৰক এই দান অৰ্পণ কৰা উচিত, হে ভাৰত। বিশেষকৈ মাঘ মাহৰ পূৰ্ণিমাত, আৰু তদ্ৰূপ কাৰ্ত্তিক মাহতো।

Verse 113

वैशाख्यां मार्गशीर्ष्यां वाषाढ्यां चैत्र्यामथापि वा । अयने विषुवे चैव व्यतीपाते च सर्वदा

অথবা বৈশাখ, মাৰ্গশীৰ্ষ, আষাঢ় বা চৈত্ৰ মাহতো (এই কৰ্ম) কৰিব পাৰি। অয়ন, বিষুৱ আৰু ব্যতীপাতৰ সময়তো—সঁচাকৈ সকলো শুভ কালত সদায়।

Verse 114

षडशीतिमुखे पुण्ये छायायां कुंजरस्य वा । एष ते कथितः कल्पस्तिलधेनोर्मयानघ

ষড়শীতিৰ পুণ্যময় সন্ধিক্ষণত, অথবা হাতীৰ ছাঁয়াতো, হে নিৰ্দোষ! তিলধেনু-বিধিৰ এই সম্পূৰ্ণ কল্প তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 115

व्रजन्ति वैष्णवं लोकं दत्त्वा पादं यमोपरि । प्राणत्यागात्परं लोकं वैष्णवं नात्र संशयः । भित्त्वाशु भास्करं यान्ति नात्र कार्या विचारणा

তেওঁলোকে যমৰ ওপৰত পা থৈ বৈষ্ণৱ লোকলৈ গমন কৰে। প্ৰাণত্যাগৰ পিছত নিশ্চয়েই বৈষ্ণৱ ধাম লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই। সূৰ্য-মণ্ডল ভেদি শীঘ্ৰে আগবাঢ়ে; অধিক বিচাৰণাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 116

एतत्ते सर्वमाख्यातं चक्रतीर्थफलं नृप । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

হে নৃপ! চক্ৰতীৰ্থৰ সমগ্ৰ ফল তোমাক কোৱা হ’ল। যি মানুহে ভক্তিৰে ই শুনে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।