Adhyaya 38

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत राजेन्द्र गुहावासीति चोत्तमम् । यत्र सिद्धो महादेवो गुहावासी समार्बुदम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, ‘গুহাৱাসী’ নামে উত্তম তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; য’ত অৰ্বুদ পৰ্বতৰ ওপৰত মহাদেৱ ‘গুহাৱাসী’ ৰূপে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । केन कार्येण भो तात महादेवो जगद्गुरुः । गुहायामनयत्कालं सुदीर्घं द्विजसत्तम

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে পূজনীয় তাত, জগতগুৰু মহাদেৱে কোন কাৰ্যৰ বাবে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, গুহাত অতি দীঘল সময় কটালে?

Verse 3

एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वपरं कौतूहलं हि मे

হে অনঘ মহাত্মা, এই সকলো কথা বিস্তাৰে মোক কোৱা। মই সম্পূৰ্ণকৈ শুনিব বিচাৰোঁ, কিয়নো মোৰ কৌতূহল অতি গভীৰ।

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । साधु प्रश्नो महाराज पृष्टो यो वै त्वयोत्तमः । पुराणे विस्तरो ह्यस्य न शक्यो हि मयाधुना

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে মহাৰাজ, তুমি যি উত্তম প্ৰশ্ন সুধিছা সেয়া নিশ্চয় সাধু। ইয়াৰ বিস্তাৰ পুৰাণসমূহত আছে; এতিয়া মই সম্পূৰ্ণ বিস্তাৰে ক’ব নোৱাৰোঁ।

Verse 5

कथितुं वृद्धभावत्वादतीतो बहुकालिकः । संक्षेपात्तेन ते तात कथयामि निबोध मे

বৃদ্ধাৱস্থাৰ বাবে বহু সময় অতিবাহিত হৈছে, সেয়ে মই দীঘলকৈ ক’ব নোৱাৰোঁ। সুতৰাং, হে তাত, সংক্ষেপে তোমাক ক’ম—মোৰ কথা মন দি বুজা।

Verse 6

पुरा कृतयुगे राजन्नासीद्दारुवनं महत् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानावल्ल्युपशोभितम्

পুৰাতন কৃতযুগত, হে ৰাজন, দাৰুবন নামে এক মহান অৰণ্য আছিল। নানা বৃক্ষ-লতাৰে পৰিপূৰ্ণ, বিচিত্ৰ বেলিৰ শোভাৰে সুশোভিত আছিল।

Verse 7

सिंहव्याघ्रवराहैश्च गजैः खड्गैर्निषेवितम् । बहुपक्षियुतं दिव्यं यथा चैत्ररथं वनम्

সিংহ, ব্যাঘ্ৰ, বৰাহ, গজ আৰু খড়্গ (গণ্ডাৰ) আদিয়ে তাত বিচৰণ কৰিছিল। বহু পাখিৰে পৰিপূৰ্ণ সেই দিৱ্য অৰণ্য চৈত্রৰথ স্বৰ্গীয় বন যেন আশ্চৰ্য আছিল।

Verse 8

तत्र केचिन्महाप्राज्ञा वसन्ति संशितव्रताः । वसन्ति परया भक्त्या चतुराश्रमभाविताः

তাত কিছুমান মহাপ্ৰাজ্ঞ, সুসংযত ব্ৰতধাৰী সাধু বাস কৰে। পৰম ভক্তিৰে তাত অৱস্থিত হৈ, তেওঁলোক চাৰিও আশ্ৰমৰ ভাবত প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 9

ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा । स्वधर्मनिरताः सर्वे वाञ्छन्तः परमं पदम्

ব্ৰহ্মচাৰী, গৃহস্থ, বানপ্ৰস্থ আৰু যতি—সকলোয়ে নিজ নিজ স্বধৰ্মত ৰত হৈ পৰম পদ কামনা কৰে।

Verse 10

तावद्वसन्तसमये कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । विमानस्थो महादेवो गच्छन्वै ह्युमया सह

তাৰ পিছত বসন্ত ঋতুত, কোনো অন্য কাৰণান্তৰে, বিমানত অধিষ্ঠিত মহাদেৱ উমাৰ সৈতে একেলগে যাত্ৰা কৰি আছিল।

Verse 11

ददर्श तोय आवासमृक्सामयजुर्नादितम् । अलक्ष्यागतनिर्गम्यं सर्वपापक्षयंकरम्

তেওঁ জলতীৰৰ পবিত্ৰ আশ্ৰম দেখিলে, য’ত ঋক্, সাম আৰু যজুৰ্বেদের মন্ত্রধ্বনি গুঞ্জৰিত। অদৃশ্যভাৱে প্ৰৱেশ-প্ৰস্থানযোগ্য সেই স্থান সকলো পাপ ক্ষয়কাৰী।

Verse 12

तं दृष्ट्वा मुदिता देवी हर्षगङ्गदया गिरा । पप्रच्छ देवदेवेशं शशाङ्ककृतभूषणम्

সেইটো দেখি দেবী আনন্দিত হ’ল; হর্ষ আৰু স্নেহ-কৰুণাৰে ভৰা বাক্যধাৰাৰে তেওঁ চন্দ্ৰভূষিত দেবদেৱেশ্বৰক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 13

देव्युवाच । कस्यायमाश्रमो देव वेदध्वनिनिनादितः । यं दृष्ट्वा क्षुत्पिपासाद्यैः श्रमैश्च परिहीयते

দেবীয়ে ক’লে: “হে দেব, এই কাৰ আশ্ৰম, য’ত বেদধ্বনি গুঞ্জৰিত? ইয়াক দেখি ক্ষুধা, পিপাসা আদি আৰু ক্লান্তি হ্ৰাস পায়।”

Verse 14

महेश्वर उवाच । किं त्वया न श्रुतं देवि महादारुवनं महत् । बहुविप्रजनो यत्र गृहधर्मेण वर्तते

মহেশ্বৰে ক’লে: “হে দেবী, তুমি কি মহান মহাদাৰুবনৰ কথা নুশুনিলা? তাত বহু ব্ৰাহ্মণ গৃহস্থধৰ্ম অনুসৰি আচৰণ কৰে।”

Verse 15

अत्र यः स्त्रीजनः कश्चिद्भर्तृशुश्रूषणे रतः । नान्यो देवो न वै धर्मो ज्ञायते शैलनन्दिनि

ইয়াত যি কোনো নাৰী স্বামীৰ সেৱাত নিবিষ্ট—হে শৈলনন্দিনী—তেওঁ অন্য কোনো দেবতা বা অন্য কোনো ধৰ্ম নাজানে; এইয়েই তেওঁৰ ব্ৰত।

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा परं वाक्यं देवदेवेन भाषितम् । कौतूहलसमाविष्टा शङ्करं पुनरब्रवीत्

দেৱদেৱে উচ্চাৰিত সেই গম্ভীৰ বাক্য শুনি, কৌতূহলে আৱিষ্ট হৈ তাই পুনৰ শংকৰক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 17

यत्त्वयोक्तं महादेव पतिधर्मरताः स्त्रियः । तासां त्वं मदनो भूत्वा चारित्रं क्षोभय प्रभो

“হে মহাদেৱ! আপুনি কৈছিলে যে ইয়াৰ স্ত্ৰীগণ পতিধৰ্মত নিবিষ্ট। তেন্তে হে প্ৰভু, মদনৰূপ ধৰি তেওঁলোকৰ আচৰণ কঁপাই, তেওঁলোকৰ স্থিৰতা পৰীক্ষা কৰক।”

Verse 18

ईश्वर उवाच । यत्त्वयोक्तं च वचनं न हि मे रोचते प्रिये । ब्राह्मणा हि महद्भूतं न चैषां विप्रियं चरेत्

ঈশ্বৰে ক’লে: “প্ৰিয়ে, তুমি কোৱা বাক্য মোৰ মনত নপৰে। ব্ৰাহ্মণসকল মহৎ পবিত্ৰ শক্তি; সেয়ে তেওঁলোকক অসন্তুষ্ট কৰা আচৰণ কেতিয়াও নকৰিবা।”

Verse 19

मन्युप्रहरणा विप्राश्चक्रप्रहरणो हरिः । चक्रात्क्रूरतरो मन्युस्तस्माद्विप्रं न कोपयेत्

বিপ্ৰসকলৰ অস্ত্ৰ ক্ৰোধ, আৰু হৰিৰ অস্ত্ৰ চক্ৰ। চক্ৰতকৈও ক্ৰোধ অধিক ভয়ংকৰ; সেয়ে ব্ৰাহ্মণক কেতিয়াও ক্ৰোধিত নকৰিবা।

Verse 20

न ते देवा न ते लोका न ते नगा न चासुराः । दृश्यन्ते त्रिषु लोकेषु ये तैर्दृष्टैर्न नाशिताः

না দেৱ, না লোক, না পৰ্বত, না অসুৰ—তিনিও লোকত তেনে একো দেখা নাযায়, যাক তেওঁলোকৰ ক্ৰোধদৃষ্টিয়ে চোৱা সত্ত্বেও বিনাশ নকৰিলে।

Verse 21

तेषां मोक्षस्तथा स्वर्गो भूमिर्मर्त्ये फलानि च । येषां तुष्टा महाभागा ब्राह्मणाः क्षितिदेवताः

যিসকলৰ ওপৰত পৃথিৱীৰ দেৱতা-সদৃশ মহাভাগ ব্ৰাহ্মণসকল সন্তুষ্ট হয়, তেওঁলোকৰেই মোক্ষ, স্বৰ্গ, পৃথিৱীত সমৃদ্ধি আৰু মৰ্ত্যলোকে ফল লাভ হয়।

Verse 22

एवं ज्ञात्वा महाभागे असद्ग्राहं परित्यज । तत्र लोके विरुद्धं वै कुप्यन्ते येन वै द्विजाः

এই কথা জানি, হে মহাভাগে, এই অনুচিত হঠ ত্যাগ কৰা; কিয়নো জগতত ধৰ্ম-ব্যৱস্থাৰ বিপৰীত যি, তাতেই দ্বিজসকল ক্ৰুদ্ধ হয়।

Verse 23

देव्युवाच । नाहं ते दयिता देव नाहं ते वशवर्तिनी । अकृत्वाधश्व वै तासां मानं सुरसुपूजितम्

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেৱ, মই তোমাৰ দয়িতা নহয়, মই তোমাৰ বশৱৰ্তিনীও নহয়—যেতিয়ালৈকে তুমি প্ৰথমে তেওঁলোকৰ সেই মান অপমানিত নকৰা, যি দেৱতাসকলেও অতি পূজিত কৰে।

Verse 24

लोकलोके महादेव अशक्यं नास्ति ते प्रभो । क्रियतां मम चैवैकमेतत्कार्यं सुरोत्तम

হে মহাদেৱ, এই লোক আৰু পৰলোকত তোমাৰ বাবে অসম্ভৱ একো নাই, হে প্ৰভু। হে সুৰোত্তম, মোৰ এই একমাত্ৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰা হওক।

Verse 25

एवमुक्तो महादेवो देव्या वाक्यहिते रतः । कृत्वा कापालिकं रूपं ययौ दारुवनं प्रति

এইদৰে সম্বোধিত হৈ, দেৱীৰ বাক্য পূৰণত ৰত মহাদেৱে কাপালিকৰ ৰূপ ধৰি দাৰুবনৰ ফালে গ’ল।

Verse 26

महाहितजटाजूटं नियम्य शशिभूषणम् । कण्ठत्राणं परं कृत्वा धारयन् कर्णकुण्डले

তেওঁ সুসজ্জিত জটাজূট বাঁধিলে, শশিভূষণ ধাৰণ কৰিলে; কণ্ঠত পৰম ৰক্ষাকবচ-ভূষণ কৰি, কৰ্ণত কুণ্ডল পিন্ধিলে।

Verse 27

व्याघ्रचर्मपरीधानो मेखलाहारभूषितः । नूपुरध्वनिनिघोषैः कम्पयन् वै वसुंधराम्

ব্যাঘ্ৰচৰ্ম পৰিধান কৰি, মেখলা আৰু হাৰে ভূষিত হৈ; নূপুৰৰ ধ্বনি-নিঘোষেৰে সঁচাকৈ বসুন্ধৰাক কঁপাই তুলিলে।

Verse 28

महानूर्द्ध्वजटामाली कृत्तिभस्मानुलेपनः । कृत्वा हस्ते कपालं तु ब्रह्मणश्च महात्मनः

উচ্চ উৰ্ধ্বজটা-সম্ভাৰধাৰী, জটামালী, ভস্মলেপিত আৰু কৃত্তি-পৰিধানী; মহাত্মা ব্ৰহ্মাৰ বুলি কোৱা কপাল-পাত্ৰ সেই মহান প্ৰভুৱে হাতে লৈ, পৰিব্ৰাজক ভিক্ষুৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 29

महाडमरुघोषेण कम्पयन् वै वसुंधराम् । प्रभातसमये प्राप्तो महादारुवनं प्रति

মহা ডমৰুৰ গম্ভীৰ ঘোষেৰে বসুন্ধৰাক কঁপাই, প্ৰভাতসময়ে তেওঁ মহাদাৰুবনৰ দিশে উপস্থিত হ’ল।

Verse 30

तावत्पुण्यजनः सर्वपुष्पपत्रफलार्थिकः । निर्गतो बहुभिः सार्द्धं पवमानः समन्ततः

সেই সময়তে পুণ্যবান লোকসকল সকলো ধৰণৰ ফুল, পাত আৰু ফলৰ সন্ধানত; বহুজনৰ সৈতে একেলগে ওলাই আহি, চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰিলে।

Verse 31

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रूपं देवस्य भारत । युवतीनां मनस्तासां कामेन कलुषीकृतम्

হে ভাৰত! দেৱতাৰ সেই মহা-আশ্চৰ্য ৰূপ দেখি সেই যুৱতীসকলৰ মন কামনাৰে আচ্ছন্ন আৰু কলুষিত হৈ পৰিল।

Verse 32

शोभनं पुरुषं दृष्ट्वा सर्वा अपि वराङ्गनाः । क्लेदभावं ततो जग्मुर्मुदा दारुवनस्त्रियः

সেই শোভন পুৰুষক দেখি দাৰুবনৰ সু-অঙ্গী সকলো নাৰী আনন্দময় উত্তেজনাত বিহ্বল হৈ পৰিল; হৃদয় যেন গলি উঠিল।

Verse 33

विकारा बहवस्तासां देवं दृष्ट्वा महाद्भुतम् । संजाता विप्रपत्नीनां तदा तासु नरोत्तम

হে নৰোত্তম! সেই মহা-অদ্ভুত দেৱতাক দেখি সেই ব্ৰাহ্মণ-পত্নীসকলৰ অন্তৰত বহু প্ৰবল ভাব-বিকাৰ জাগি উঠিল।

Verse 34

परिधानं न जानन्ति काश्चिद्दृष्ट्वा वराङ्गनाः । उत्तरीयं तथा चान्या महामोहसमन्विताः

তাক দেখি কিছুমান সুন্দৰী নাৰীয়ে কি পৰিধান কৰিছে সেয়া বুজিব নোৱাৰিলে; আন কিছুমান মহামোহত আচ্ছন্ন হৈ ওপৰৰ বস্ত্ৰৰ কথাও পাহৰি গ’ল।

Verse 35

केशभारपरिभ्रष्टा काचिदेवासनोत्थिता । दातुकामा तदा भैक्ष्यं चेष्टितुं नैव चाशकत्

এগৰাকী নাৰীৰ কেশভাৰ এলোমেলো হৈ সৰি পৰিল, সি আসনৰ পৰা উঠিল; ভিক্ষা দিবলৈ ইচ্ছা থাকিলেও তেতিয়া ভিক্ষুকলৈ আহাৰ অৰ্ঘ্য দিয়া দৰে ঠিকমতে কৰ্ম কৰিব নোৱাৰিলে।

Verse 36

काचिद्दृष्ट्वा महादेवं रूपयौवनगर्विता । उत्सङ्गे संस्थितं बालं विस्मृता पायितुं स्तनम्

আন এগৰাকী নাৰী, ৰূপ-যৌৱনৰ গৰ্বে মত্ত, মহাদেৱক দেখি মোহিত হ’ল; কোলাত থকা শিশুক স্তন্যদান কৰাও পাহৰি গ’ল।

Verse 37

कामबाणहता चान्या बाहुभ्यां पीड्य सुस्तनौ । निःश्वसन्ती तदा चोष्णं न किंचित्प्रतिजल्पति

আন এগৰাকী, কামদেৱৰ বাণত আহত হৈ, দুবাহুৰে নিজৰ সুন্দৰ স্তন চেপি ধৰিলে; গৰম নিশ্বাস এৰি, একো কথাই ক’ব নোৱাৰিলে।

Verse 38

। अध्याय

“অধ্যায়”—ইয়াত অধ্যায়-চিহ্ন দিয়া হৈছে।

Verse 39

तावत्ते ब्राह्मणाः सर्वे भ्रमित्वा काननं महत् । आगताः स्वगृहे दारान् ददृशुश्च हतौजसः

ইফালে, সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ মহা কাননত ঘূৰি ফুৰি নিজৰ ঘৰলৈ আহিল আৰু নিজৰ পত্নীসকলক দেখিলে; কিন্তু তেওঁলোকৰ তেজ আৰু আত্মবিশ্বাস ভাঙি পৰিছিল।

Verse 40

यासां पूर्वतरा भक्तिः पातिव्रत्ये पतीन्प्रति । चलितास्ता विदित्वाशु निर्जग्मुर्द्विजसत्तमाः

পতিব্ৰতা-ধৰ্মত পতিৰ প্ৰতি পত্নীসকলৰ আগৰ অটল ভক্তি যে কঁপিবলৈ ধৰিছে বুলি বুজি, সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল তৎক্ষণাৎ পুনৰ ওলাই গ’ল।

Verse 41

संविदं परमां कृत्वा ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । क्षोभयित्वा मनस्तासां ततश्चादर्शनं गतम्

পৰম সংকল্প স্থিৰ কৰি আৰু দেৱক স্বয়ং মহেশ্বৰ বুলি জানি, তেওঁলোকে সেই নাৰীসকলৰ মন অস্থিৰ কৰিলে; তাৰ পাছত সেই দিৱ্য উপস্থিতি দৰ্শনৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল।

Verse 42

क्रोधाविष्टो द्विजः कश्चिद्दण्डमुद्यम्य धावति । कल्माषयष्टिमन्ये च तथान्ये दर्भमुष्टिकाम्

ক্ৰোধে আচ্ছন্ন এজন দ্বিজ দণ্ড উঠাই দৌৰি আহিল; আন কিছুমানে কল্মাষ দণ্ড ধৰি ল’লে, আৰু আন কিছুমানে দৰ্ভা ঘাঁহৰ মুঠি আঁকোৱালি ল’লে।

Verse 43

इतश्चेतश्च ते सर्वे भ्रमित्वा काननं नृप । एकीभूत्वा महात्मानो व्याजह्रुश्च रुषा गिरम्

হে নৃপ, তেওঁলোক সকলোৱে বনাঞ্চলত ইতস্ততঃ ঘূৰি ফুৰি, সেই মহাত্মাসকল একেলগ হৈ ক্ৰোধভৰা বাক্য উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 44

यदिदं च हुतं किंचिद्गुरवस्तोषिता यदि । तेन सत्येन देवस्य लिङ्गं पततु चोत्तमम्

যদি আমাৰ দ্বাৰা কিবা হোম-অৰ্পণ সত্যই সম্পন্ন হৈছে আৰু গুৰুসকল সঁচাকৈ সন্তুষ্ট হৈছে, তেন্তে সেই সত্যৰ বলত দেৱৰ উত্তম লিঙ্গ পতিত হওক।

Verse 45

आश्रमादाश्रमं सर्वे न त्यजामो विधिक्रमात् । तेन सत्येन देवस्य लिङ्गं पततु भूतले

বিধিক্ৰমৰ বিপৰীতে আমি আশ্ৰমৰ কৰ্তব্য ত্যাগ নকৰোঁ—এটা আশ্ৰমৰ পৰা আন আশ্ৰমলৈ যোৱাৰ নিয়ম অনুসৰি। সেই সত্যৰ বলত দেৱৰ লিঙ্গ ভূমিত পতিত হওক।

Verse 46

एवं सत्यप्रभावेन त्रिरुक्तेन द्विजन्मनाम् । शिवस्य पश्यतो लिङ्गं पतितं धरणीतले

এইদৰে সত্যৰ প্ৰভাৱত—দ্বিজসকলে ত্ৰিবাৰ উচ্চাৰণ কৰাত—শিৱে চাই থাকোঁতেই লিঙ্গ ধৰণীৰ তলত পতিত হ’ল।

Verse 47

हाहाकारो महानासील्लोकालोकेऽपि भारत । देवस्य पतिते लिङ्गे जगतश्च महाक्षये

হে ভাৰত! দেবৰ লিঙ্গ পতিত হোৱাত আৰু জগতৰ মহাক্ষয়ৰ আশংকাত, লোকালোক পৰ্যন্তও মহা হাহাকার উঠিল।

Verse 48

पतमानस्य लिङ्गस्य शब्दोऽभूच्च सुदारुणः । उल्कापाता दिशां हाहा भूमिकम्पाश्च दारुणाः

পতিত হ’বলৈ ধৰা লিঙ্গৰ পৰা অতি ভয়ংকৰ গর্জন উঠিল। উল্কাপাত হ’ল; সকলো দিশে ‘হায় হায়’ ধ্বনি গুঞ্জৰিল, আৰু ভয়ানক ভূমিকম্প ঘটিল।

Verse 49

पतन्ति पर्वताग्राणि शोषं यान्ति च सागराः । देवस्य पतिते लिङ्गे देवा विमनसोऽभवन्

পৰ্বতৰ শিখৰসমূহ ভাঙি পৰিবলৈ ধৰিল, সাগৰসমূহো যেন শুকাই গ’ল। দেবৰ লিঙ্গ পতিত হোৱাত দেৱতাসকল বিমনা আৰু ব্যাকুল হ’ল।

Verse 50

समेत्य सहिताः सर्वे ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । कृताञ्जलिपुटाः सर्वे स्तुवन्ति विविधैः स्तवैः

তেতিয়া সকলোৱে একেলগে সমবেত হৈ পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গ’ল। সকলোৱে অঞ্জলি বদ্ধ কৰি, নানা প্ৰকাৰ স্তৱেৰে তেওঁৰ স্তুতি কৰিলে।

Verse 51

ततस्तुष्टो जगन्नाथश्चतुर्वदनपङ्कजः । आर्तान्प्राह सुरान्सर्वान्मा विषादं गमिष्यथ

তেতিয়া জগতনাথ ব্ৰহ্মা—চাৰিমুখীয়া পদ্মমুখ—সন্তুষ্ট হৈ সকলো আৰ্ত দেৱতাক ক’লে: “বিষাদত নপৰিবা।”

Verse 52

ब्रह्मशापाभिभूतोऽसौ देवदेवस्त्रिलोचनः । तुष्टैस्तैस्तपसा युक्तैः पुनर्मोक्षं गमिष्यति

সেই ত্ৰিনয়ন দেবদেৱ ব্ৰহ্মাৰ শাপে আচ্ছন্ন হৈছে; তথাপি যেতিয়া তপস্যাৰ উপায়সমূহ যথাযথভাৱে সাধিত আৰু সম্পূৰ্ণ হয়, তেতিয়া সি পুনৰ মোক্ষ লাভ কৰিব।

Verse 53

एतच्छ्रुत्वा ययुर्देवा यथागतमरिन्दम । भावयित्वा ततः सर्वे मुनयश्चैव भारत

এই কথা শুনি, হে অরিন্দম, দেৱতাসকল যিদৰে আহিছিল তেনেদৰেই উভতি গ’ল। তাৰপিছত, হে ভাৰত, সকলো মুনিও ই কথা মনত ধৰি চিন্তা কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 54

विश्वामित्रवसिष्ठाद्या जाबालिरथ कश्यपः । समेत्य सहिताः सर्वे तमूचुस्त्रिपुरान्तकम्

বিশ্বামিত্ৰ, বশিষ্ঠ আদি—জাবালি আৰু কশ্যপো—সকলো একেলগে সমবেত হৈ ত্ৰিপুৰান্তক (শিৱ)ক এইদৰে ক’লে।

Verse 55

ब्रह्मतेजो हि बलवद्द्विजानां हि सुरेश्वर । क्षान्तियुक्तस्तपस्तप्त्वा भविष्यसि गतक्लमः

হে সুৰেশ্বৰ, দ্বিজসকলৰ ব্ৰহ্ম-তেজ নিশ্চয়েই বলৱান। তুমি ক্ষান্তিযুক্ত হৈ তপস্যা সাধন কৰা; তেতিয়া তুমি ক্লেশ আৰু ক্লান্তিৰ পৰা মুক্ত হ’বা।

Verse 56

यतः क्षोभादृषीणां च तदेवं लिङ्गमुत्तमम् । पतितं ते महादेव न तत्पूज्यं भविष्यति

ঋষিসকলৰ ক্ষোভৰ কাৰণে এই উত্তম লিঙ্গ এইদৰে পতিত হ’ল, হে মহাদেৱ। সেয়ে পতিত অৱস্থাত ই আৰু পূজ্য নহ’ব।

Verse 57

न तच्छ्रेयोऽग्निहोत्रेण नाग्निष्टोमेन लभ्यते । प्राप्नुवन्ति च यच्छ्रेयो मानवा लिङ्गपूजने

সেই পৰম শ্ৰেয় অগ্নিহোত্ৰেৰে নালভ্য, অগ্নিষ্টোমেৰোও নালভ্য। কিন্তু মানুহে যি শ্ৰেয় লাভ কৰে—সেই পৰম কল্যাণ—লিঙ্গপূজনৰ দ্বাৰাই লাভ হয়।

Verse 58

देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । वचनेन तु विप्राणामेतत्पूज्यं भविष्यति

দেৱ, দানৱ, যক্ষ, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু ৰাক্ষস—সকলৰ বাবে—বিপ্ৰসকলৰ বচনেৰে এইটো পূজ্য হ’ব।

Verse 59

ब्रह्मविष्ण्विन्द्रचन्द्राणामेतत्पूज्यं भविष्यति । यत्फलं तव लिङ्गस्य इह लोके परत्र च

এইটো ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, ইন্দ্ৰ আৰু চন্দ্ৰৰ বাবেও পূজ্য হ’ব। আৰু তোমাৰ লিঙ্গ-পূজনৰ ফল এই লোকতো আৰু পৰলোকতো লাভ হ’ব।

Verse 60

एवमुक्तो जगन्नाथः प्रणिपत्य द्विजोत्तमान् । मुदा परमया युक्तः कृताञ्जलिरभाषत

এইদৰে কোৱা শুনি জগন্নাথে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক প্ৰণিপাত কৰিলে। পৰম আনন্দেৰে পূৰ্ণ হৈ, কৰযোৰে তেওঁ কথা ক’লে।

Verse 61

ब्राह्मणा जङ्गमं तीर्थं निर्जलं सार्वकामिकम् । येषां वाक्योदकेनैव शुध्यन्ति मलिनो जनाः

ব্ৰাহ্মণসকল চলন্ত তীৰ্থ—জল নথাকিলেও সৰ্বকামনা পূৰণকাৰী; তেওঁলোকৰ বাক্য-জলতেই মলিন মানুহো শুদ্ধ হয়।

Verse 62

न तत्क्षेत्रं न तत्तीर्थमूषरं पुष्कराणि च । ब्राह्मणे मन्युमुत्पाद्य यत्र गत्वा स शुध्यति

সেইটো কোনো ক্ষেত্ৰ নহয়, কোনো তীৰ্থও নহয়—উষৰ ভূমি বা পুষ্কৰসমূহো নহয়—য’ত গৈ মানুহ শুদ্ধ হয়, যদি আগতে ব্ৰাহ্মণৰ ক্ৰোধ উদ্ৰেক কৰি থৈছে।

Verse 63

न तच्छास्त्रं यन्न विप्रप्रणीतं न तद्दानं यन्न विप्रप्रदेयम् । न तत्सौख्यं यन्नविप्रप्रसादान्न तद्दुःखं यन्न विप्रप्रकोपात्

যি শাস্ত্ৰ বিপ্ৰসকলৰ দ্বাৰা প্ৰণীত নহয়, সেয়া শাস্ত্ৰ নহয়; যি দান বিপ্ৰসকলক দেৱাৰ যোগ্য নহয়, সেয়া দান নহয়। বিপ্ৰৰ প্ৰসাদ নোহোৱাকৈ সুখ নাই, আৰু বিপ্ৰৰ ক্ৰোধ নোহোৱাকৈ দুঃখো নাই।

Verse 64

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । एकस्य विप्रवाक्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

পৃথিৱীৰ সকলো তীৰ্থ আৰু গঙ্গা আদি নদীসমূহো—এজন বিপ্ৰৰ একেটা বাক্যৰ ষোড়শাংশ কলাৰো সমান নহয়।

Verse 65

अभिनन्द्य द्विजान्सर्वाननुज्ञातो महर्षिभिः । ततोऽगमत्तदा देवो नर्मदातटमुत्तमम्

সকলো দ্বিজক অভিনন্দন কৰি, মহর্ষিসকলৰ অনুমতি লাভ কৰি, তেতিয়া সেই দেৱ নর্মদাৰ উত্তম তীৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 66

परमं व्रतमास्थाय गुहावासी समार्बुदम् । तपश्चचार भगवाञ्जपस्नानरतः सदा

পৰম ব্ৰত গ্ৰহণ কৰি, অৰ্বুদত গুহাবাসী হৈ ভগৱানে তপস্যা কৰিলে; সদায় জপ আৰু পবিত্ৰ স্নানত ৰত আছিল।

Verse 67

समाप्ते नियमे तात स्थापयित्वा महेश्वरम् । वन्द्यमानः सुरैः सार्द्धं कैलासमगमत्प्रभुः

হে তাত, নিয়ম সমাপ্ত হ’লে তেওঁ তাত মহেশ্বৰক স্থাপন কৰিলে; দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা বন্দিত প্ৰভু তেওঁলোকৰ সৈতে কৈলাসলৈ গ’ল।

Verse 68

नर्मदायास्तटे तेन स्थापितः परमेश्वरः । तेनैव कारणेनासौ नर्मदेश्वर उच्यते

নর্মদাৰ তীৰত তেওঁ পৰমেশ্বৰক স্থাপন কৰিলে; সেই কাৰণেই তেওঁ ‘নর্মদেশ্বৰ’ বুলি খ্যাত।

Verse 69

योऽर्चयेन्नर्मदेशानं यतिर्वै संजितेन्द्रियः । स्नात्वा चैव महादेवमश्वमेधफलं लभेत्

যি ইন্দ্ৰিয়জয়ী যতি নর্মদেশানৰ অৰ্চনা কৰে আৰু তাত স্নান কৰি মহাদেৱক পূজা কৰে, তেওঁ অশ্বমেধ যজ্ঞসম ফল লাভ কৰে।

Verse 70

ददाति यः पितृभ्यस्तु तिलपुष्पकुशोदकम् । त्रिःसप्तपूर्वजास्तस्य स्वर्गे मोदन्ति पाण्डव

হে পাণ্ডৱ, যি পিতৃসকললৈ তিল, ফুল, কুশা ঘাঁহ আৰু জল অৰ্পণ কৰে, তাৰ ত্ৰিবাৰ সাত পুৰ্বপুৰুষ স্বৰ্গত আনন্দ কৰে।

Verse 71

यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । पायसं घृतमिश्रं तु स लभेत्कोटिजं फलम्

হে নৰাধিপ! যি জনে সেই তীৰ্থত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাই ঘিউ-মিশ্ৰিত পায়স (খীৰ) দান কৰে, সি কোটি গুণ পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 72

सुवर्णं रजतं वापि ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । ददाति तोयमध्यस्थः सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

হে যুধিষ্ঠিৰ! যি জনে পানীৰ মাজত থিয় হৈ ব্ৰাহ্মণসকলক সোণ বা ৰূপ দান কৰে, সি অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 73

अष्टम्यांवा चतुर्दश्यां निराहारो वसेत्तु यः । नर्मदेश्वरमासाद्य प्राप्नुयाज्जन्मनः फलम्

যি জনে অষ্টমী বা চতুৰ্দশীত উপবাসেৰে তাত বাস কৰে আৰু নৰ্মদেশ্বৰক দৰ্শন কৰিবলৈ যায়, সি মানৱজন্মৰ সত্য ফল লাভ কৰে।

Verse 74

अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । तस्य व्याधिभयं न स्यात्सप्तजन्मसु भारत

হে নৰাধিপ, হে ভাৰত! যি জনে সেই তীৰ্থত অগ্নিপ্ৰৱেশ কৰে, তাৰ সাত জন্মলৈকে ব্যাধিৰ ভয় নাথাকে।

Verse 75

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोके भविष्यति

হে নৰাধিপ! যি জনে সেই তীৰ্থত সম্পূৰ্ণ অনাশক (সম্পূৰ্ণ উপবাস) পালন কৰে, তাৰ গতি অনিবর্ত্য হয় আৰু সি ৰুদ্ৰলোক লাভ কৰিব।

Verse 76

एष ते विधिरुद्दिष्टस्तस्योत्पत्तिर्नरोत्तम । पुराणे विहिता तात संज्ञा तस्य तु विस्तरात्

হে নৰোত্তম, এই বিধি তোমাক বুজাই দিয়া হ’ল; ইয়াৰ উৎপত্তি, প্ৰিয়জন, আৰু ইয়াৰ সংজ্ঞা পুৰাণত বিস্তাৰে বিধৃত আছে।

Verse 77

एतं कीर्तयते यस्तु नर्मदेश्वरसम्भवम् । भक्त्या शृणोति च नरः सोऽपि स्नानफलं लभेत्

যি নৰ্মদেশ্বৰ-প্ৰাকট্যৰ এই কাহিনী কীৰ্তন কৰে, আৰু যি নৰ ভক্তিভাৱে শুনে, সিও তীৰ্থস্নানৰ ফল লাভ কৰে।