गणेशाभिषेक-वरदान-विधानम् | Gaṇeśa’s Consecration, Boons, and Prescribed Worship

Verse 1

नारद उवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे प्रजेश्वर । ततः किमभवत्तत्र कृपया तद्वदाधुना

নাৰদে ক’লে— হে প্ৰজেশ্বৰ! দেৱীয়ে গিৰিজাপুত্ৰক জীৱিত দেখি তাত পাছত তাত কি হ’ল? কৃপা কৰি এতিয়া কওক।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे मुनीश्वर । यज्जातं तच्छृणुष्वाद्य वच्मि ते महदुत्सवम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে— হে মুনীশ্বৰ! দেৱীয়ে গিৰিজাপুত্ৰক জীৱিত দেখি যি ঘটিল, সেয়া এতিয়া শুনা। মই তোমাক সেই মহোৎসৱৰ কথা ক’ম।

Verse 3

जीवितस्स शिवापुत्रो निर्व्यग्रो विकृतो मुने । अभिषिक्तस्तदा देवैर्गणाध्यक्षैर्गजाननः

হে মুনে! শিৱপুত্ৰ জীৱিত হ’ল—নির্ব্যগ্ৰ আৰু দুখৰহিত। তেতিয়া দেৱসকল আৰু গণাধ্যক্ষসকলে গজাননৰ বিধিপূৰ্বক অভিষেক কৰিলে।

Verse 4

दृष्ट्वा स्वतनयं देवी शिवा हर्षसमन्विता । गृहीत्वा बालकं दोर्भ्यां प्रमुदा परिषस्वजे

নিজ পুত্ৰক দেখি দেৱী শিৱা হৰ্ষেৰে ভৰি উঠিল। তেওঁ বালকক দুয়ো বাহুত তুলি লৈ পৰমানন্দে তাক নিবিড়ভাৱে আলিঙ্গন কৰিলে।

Verse 5

वस्त्राणि विविधानीह नानालंकरणानि च । ददौ प्रीत्या गणेशाय स्वपुत्राय मुदांबिका

ইয়াত আনন্দময়ী মুদাম্বিকাই প্ৰীতিপূৰ্বক নিজৰ পুত্ৰ গণেশক নানা ধৰণৰ বস্ত্ৰ আৰু বিভিন্ন অলংকাৰ দান কৰিলে।

Verse 6

पूजयित्वा तया देव्या सिद्धिभिश्चाप्यनेकशः । करेण स्पर्शितस्सोथ सर्वदुःखहरेण वै

সেই দেৱীয়ে নানা প্ৰকাৰে পূজা কৰি আৰু বহু সিদ্ধি দান কৰি, পাছত সৰ্বদুঃখহৰ নিজৰ হাতেৰে তাক স্পৰ্শ কৰিলে; তেতিয়া তাৰ সকলো ক্লেশ নাশ হ’ল।

Verse 7

पूजयित्वा सुतं देवी मुखमाचुम्ब्य शांकरी । वरान्ददौ तदा प्रीत्या जातस्त्वं दुःखितोऽधुना

দেৱী শাঙ্কৰীয়ে পুত্ৰক পূজা কৰি তাৰ মুখ চুম্বন কৰিলে। আনন্দে বৰ দিলে; কিন্তু এতিয়া তুমি দুখিত হৈ পৰিছা।

Verse 8

धन्योसि कृतकृत्योसि पूर्वपूज्यो भवाधुना । सर्वेषाममराणां वै सर्वदा दुःखवर्जितः

তুমি ধন্য, কৃতকৃত্য; আজিৰ পৰা তুমি প্ৰথম পূজ্য হ’বা। সকলো অমৰৰ মাজত তুমি সদায় দুখবর্জিত থাকিবা।

Verse 9

आनने तव सिन्दूरं दृश्यते सांप्रतं यदि । तस्मात्त्वं पूजनीयोसि सिन्दूरेण सदा नरैः

এতিয়া তোমাৰ মুখত সিন্দূৰ দেখা যায়; সেয়ে তুমি সদায় পূজনীয়। মানুহে সদায় সিন্দূৰেৰে তোমাক সন্মান কৰিব।

Verse 10

पुष्पैर्वा चन्दनैर्वापि गन्धेनैव शुभेन च । नैवेद्ये सुरम्येण नीराजेन विधानतः

বিধি অনুসাৰে শিৱৰ পূজা পুষ্পেৰে, বা চন্দনেৰে, অথবা শুভ সুগন্ধেৰে কৰিব লাগে; লগতে মনোৰম নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰি, শাস্ত্ৰবিধি মতে নীৰাজনো কৰিব লাগে।

Verse 11

तांम्बूलैरथ दानैश्च तथा प्रक्रमणैरपि । नमस्कारविधानेन पूजां यस्ते विधास्यति

যি ভক্তে তাম্বূল অৰ্পণ কৰি, দান দি, প্ৰদক্ষিণা কৰি আৰু বিধিপূৰ্বক নমস্কাৰ কৰি তোমাৰ পূজা সম্পাদন কৰে, সেই ভক্তেই সঁচাকৈ তোমালৈ যথোচিত পূজা নিবেদন কৰে।

Verse 12

तस्य वै सकला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः । विघ्नान्यनेकरूपाणि क्षयं यास्यंत्यसंशयम्

তেওঁৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সিদ্ধি নিশ্চয়েই হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। নানা ৰূপৰ বিঘ্নসমূহো নিঃসন্দেহে নাশ পাব।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च तदा देवी स्वपुत्रं तं महेश्वरो । नानावस्तुभिरुत्कृष्टं पुनरप्यर्चयत्तथा

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ দেৱীয়ে তেতিয়া নিজৰ পুত্ৰক (সম্বোধন কৰিলে); আৰু মহেশ্বৰোও তদ্ৰূপ বহু উৎকৃষ্ট বস্তুৰে সেই শ্ৰেষ্ঠ বালকক পুনৰ অর্চনা কৰিলে।

Verse 14

ततस्स्वास्थ्यं च देवानां गणानां च विशेषतः । गिरिजाकृपया विप्र जातं तत्क्षणमात्रतः

তাৰ পাছত, হে বিপ্ৰ, গিৰিজাৰ কৃপাৰে দেৱতাসকলৰ—আৰু বিশেষকৈ (শিৱৰ) গণসকলৰ—সুস্থতা সেই ক্ষণমাত্ৰতে পুনৰ লাভ হ’ল।

Verse 15

एतस्मिंश्च क्षणे देवा वासवाद्याः शिवं मुदा । स्तुत्वा प्रसाद्य तं देवं भक्ता निन्युः शिवांतिकम्

সেই ক্ষণতে বাসৱ (ইন্দ্ৰ) আদি দেৱসকলে আনন্দে শিৱক স্তৱ কৰিলে। সেই দেৱক প্ৰসন্ন কৰি ভক্তসকলে তেওঁক শিৱা (পাৰ্বতী)ৰ সান্নিধ্যলৈ নিলে।

Verse 16

संसाद्य गिरिशं पश्चादुत्संगे सन्न्यवेशयन् । बालकं तं महेशान्यास्त्रिजगत्सुखहेतवे

তাৰ পাছত গিৰীশ (শিৱ)ৰ ওচৰলৈ গৈ মহেশানী (পাৰ্বতী)য়ে সেই শিশুটিক নিজৰ কোলাত বহুৱালে—ত্ৰিজগতৰ সুখৰ হেতুস্বৰূপে।

Verse 17

शिवोपि तस्य शिरसि दत्त्वा स्वकरपंकजम् । उवाच वचनं देवान् पुत्रोऽयमिति मेऽपरः

তেতিয়া ভগৱান শিৱেও তাৰ মূৰত নিজৰ পদ্মসদৃশ হাত থৈ দেৱসকলক ক’লে— “এয়ো মোৰেই পুত্ৰ।”

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे गणेशगणाधिपपदवीवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ চতুৰ্থ কুমাৰখণ্ডত ‘গণেশৰ গণাধিপ পদপ্ৰাপ্তিৰ বৰ্ণনা’ নামৰ অষ্টাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 19

नारादाद्यानृषीन्सर्वान्सत्वास्थाय पुरोऽब्रवीत् । क्षंतव्यश्चापराधो मे मानश्चैवेदृशो नृणाम्

তেতিয়া তেওঁ মন স্থিৰ কৰি নাৰদ-আদি সকলো ঋষিক আগত কৈ উঠিল— “মোৰ অপৰাধ ক্ষমা কৰিব; মানুহৰ মাজত এনেকুৱা অহংকাৰেই জাগে।”

Verse 20

अहं च शंकरश्चैव विष्णुश्चैते त्रयस्सुराः । प्रत्यूचुर्युगपत्प्रीत्या ददतो वरमुत्तमम्

“মই (ব্ৰহ্মা), শংকৰ আৰু বিষ্ণু”—এই তিন দেৱতা অন্তৰে প্ৰীত হৈ, উত্তম বৰ দান কৰিবলৈ উদ্যত অৱস্থাত, একেলগে উত্তৰ দিলে।

Verse 21

त्रयो वयं सुरवरा यथापूज्या जगत्त्रये । तथायं गणनाथश्च सकलैः प्रतिपूज्यताम्

আমি তিনিও—দেৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—ত্রিলোকত যেনেকৈ পূজ্য, তেনেকৈ এই গণনাথো সকলোৰে দ্বাৰা যথাবিধি পূজিত হওক।

Verse 22

वयं च प्राकृताश्चायं प्राकृतः पूज्य एव च । गणेशो विघ्नहर्ता हि सर्वकामफलप्रदः

আমিও প্ৰাকৃত স্বভাৱৰ অধীন, এইজনো প্ৰাকৃত অৱস্থাৰ; তথাপি তেওঁ পূজ্য। কিয়নো গণেশ বিঘ্নহৰ্তা আৰু সকলো কাম্য ফলদাতা।

Verse 23

एतत्पूजां पुरा कृत्वा पश्चात्पूज्या वयं नरैः । वयं च पूजितास्सर्वे नायं चापूजितो यदा

প্ৰথমে তেওঁৰ পূজা সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছতহে মানুহে আমাৰ পূজা কৰিব। আমি সকলোৱে পূজিত হ’লে, তেওঁ কেতিয়াও অপূজিত নাথাকক।

Verse 24

अस्मिन्नपूजिते देवाः परपूजाकृता यदि । तदा तत्फलहानिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा

এই দেৱতা অপূজিত থাকোঁতে যদি আন দেৱতাৰ পূজা কৰা হয়, তেন্তে সেই পূজাৰ ফল হ্ৰাস পায়—ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰ নাই।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा स गणेशानो नानावस्तुभिरादरात् । शिवेन पूजितः पूर्वं विष्णुनानु प्रपूजितः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ সেই গণেশান নানাবিধ উপচাৰে আদৰসহ প্ৰথমে শিৱে পূজা কৰিলে; তাৰ পাছত বিষ্ণুৱেও বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে।

Verse 26

ब्रह्मणा च मया तत्र पार्वत्या च प्रपूजितः । सर्वैर्देवैर्गणैश्चैव पूजितः परया मुदा

তাত ব্ৰহ্মা, মই আৰু পাৰ্বতীয়েও তেওঁক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলোঁ; সকলো দেৱতা আৰু গণসকলেও পৰম আনন্দে তেওঁক পূজা কৰিলে।

Verse 27

सवैर्मिलित्वा तत्रैव ब्रह्मविष्णुहरादिभिः । सगणेशश्शिवातुष्ट्यै सर्वाध्यक्षो निवेदितः

তাৰ পাছত তাতেই ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, হৰ আদি সকলোৱে একেলগে মিলি, শিৱৰ তুষ্টিৰ বাবে, গণেশসহ সৰ্বাধ্যক্ষ প্ৰভুৰ ওচৰত বিষয় নিবেদন কৰিলে।

Verse 28

पुनश्चैव शिवेनास्मै सुप्रसन्नेन चेतसा । सर्वदा सुखदा लोके वरा दत्ता ह्यनेकशः

পুনৰায় অতি প্ৰসন্নচিত্তে ভগৱান শিৱে তেওঁক—বাৰে বাৰে—লোকত সদায় সুখদায়ক বহু বৰ দান কৰিলে।

Verse 29

शिव उवाच । हे गिरीन्द्रसुतापुत्र संतुष्टोहं न संशयः । मयि तुष्टे जगत्तुष्टं विरुद्धः कोपि नो भवेत्

শিৱই ক’লে—হে গিৰিৰাজকন্যা (পাৰ্বতী) পুত্ৰ! মই নিঃসন্দেহে সন্তুষ্ট। মই প্ৰসন্ন হ’লে সমগ্ৰ জগত প্ৰসন্ন হয়; তেতিয়া কোনোও বিৰোধী নাথাকে।

Verse 30

बालरूपोपि यस्मात्त्वं महाविक्रमकारकः । शक्तिपुत्रस्सुतेजस्वी तस्माद्भव सदा सुखी

যদিও তুমি বালৰূপ, তথাপি তুমি মহাপৰাক্ৰমী। তুমি শক্তিৰ তেজস্বী পুত্ৰ; সেয়ে তুমি সদায় মঙ্গলময় সুখত থাকাঁ।

Verse 31

त्वन्नाम विघ्नहंतृत्वे श्रेष्ठं चैव भवत्विति । मम सर्वगणाध्यक्षः संपूज्यस्त्वं भवाधुना

তোমাৰ নামেই বিঘ্ননাশত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰসিদ্ধ হওক। এতিয়া তুমি মোৰ সকলো গণৰ অগ্ৰাধ্যক্ষ হওঁক আৰু বিধিপূৰ্বক পূজিত হওঁক।

Verse 32

एवमुक्त्वा शंकरेण पूजाविधिरनेकशः । आशिषश्चाप्यनेका हि कृतास्तस्मिंस्तु तत्क्षणात्

এইদৰে কৈ শংকৰে বহু প্ৰকাৰৰ পূজাবিধি নিৰূপণ কৰিলে; আৰু সেই ক্ষণতেই তেওঁক বহু আশীৰ্বাদো প্ৰদান কৰিলে।

Verse 33

ततो देवगणाश्चैव गीत वाद्यं च नृत्यकम् । मुदा ते कारयामासुस्तथैवप्सरसां गणाः

তাৰপিছত দেবগণে আনন্দে গীত, বাদ্য আৰু নৃত্য আৰম্ভ কৰিলে; তেনেদৰে অপ্সৰাসকলৰ দলেও সেই উৎসৱ জাগ্ৰত কৰিলে।

Verse 34

पुनश्चैव वरो दत्तस्सुप्रसन्नेन शंभुना । तस्मै च गणनाथाय शिवेनैव महात्मना

পুনৰবাৰ, অত্যন্ত প্ৰসন্ন হৈ মহাত্মা শিৱ, ভগৱান শম্ভুৱে সেই গণনাথক বৰ প্ৰদান কৰিলে।

Verse 35

चतुर्थ्यां त्वं समुत्पन्नो भाद्रे मासि गणेश्वर । असिते च तथा पक्षे चंद्रस्योदयने शुभे

হে গণেশ্বৰ, তুমি ভাদ মাহৰ কৃষ্ণ পক্ষৰ চতুৰ্থী তিথিত শুভ চন্দ্ৰোদয়ৰ সময়ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছা।

Verse 36

प्रथमे च तथा यामे गिरिजायास्सुचेतसः । आविर्बभूव ते रूपं यस्मात्ते व्रतमुत्तमम्

ৰাতিৰ প্ৰথম প্ৰহৰত, শুদ্ধ চিত্তৰ গিৰিজাৰ সন্মুখত তোমাৰ দিব্য ৰূপ প্ৰকট হৈছিল, কাৰণ তেওঁৰ ব্ৰত অত্যন্ত উত্তম আছিল।

Verse 37

तस्मात्तद्दिनमारभ्य तस्यामेव तिथौ मुदा । व्रतं कार्यं विशेषेण सर्वसिद्ध्यै सुशोभनम्

গতিকে সেই দিনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, সেই তিথিতেই আনন্দৰে বিশেষভাৱে এই সুন্দৰ ব্ৰত কৰা উচিত, যি সকলো সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী।

Verse 38

यावत्पुनस्समायाति वर्षान्ते च चतुर्थिका । तावद्व्रतं च कर्तव्यं तव चैव ममाज्ञया

যেতিয়ালৈকে বছৰৰ শেষত পুনৰ চতুৰ্থী নাহে, তেতিয়ালৈকে মোৰ আজ্ঞাত তুমি এই ব্ৰত পালন কৰিব লাগিব।

Verse 39

संसारे सुखमिच्छन्ति येऽतुलं चाप्यनेकशः । त्वां पूजयन्तु ते भक्त्या चतुर्थ्यां विधिपूर्वकम्

যিসকলে সংসাৰত নানা প্ৰকাৰ অতুল সুখ কামনা কৰে, তেওঁলোকে চতুৰ্থীত বিধিপূৰ্বক ভক্তিৰে আপোনাক পূজা কৰক।

Verse 40

मार्गशीर्षे तथा मासे रमा या वै चतुर्थिका । प्रातःस्नानं तदा कृत्वा व्रतं विप्रान्निवेदयेत

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত ‘ৰমা’ নামৰ যি চতুৰ্থী, সেইদিনা প্ৰাতঃস্নান কৰি ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰত ব্ৰত নিবেদন কৰিব লাগে।

Verse 41

दूर्वाभिः पूजनं कार्यमुपवासस्तथाविधः । रात्रेश्च प्रहरे जाते स्नात्वा संपूजयेन्नरः

দূৰ্বা ঘাঁহেৰে পূজা কৰিব লাগে আৰু বিধিমতে উপবাসো পালন কৰিব লাগে। ৰাতিৰ প্ৰহৰ আহিলে স্নান কৰি যথাবিধি সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 42

मूर्तिं धातुमयीं कृत्वा प्रवालसंभवां तथा । श्वेतार्कसंभवां चापि मार्द्दिकां निर्मितां तथा

ধাতুৰ মূৰ্তি সাজি, প্ৰৱালজাত মূৰ্তি, শ্বেত-অৰ্ক উদ্ভিদজাত মূৰ্তি, আৰু তদ্ৰূপ মাটিৰ মূৰ্তিও নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 43

प्रतिष्ठाप्य तदा तत्र पूजयेत्प्रयतः पुमान् । गंधैर्नानाविधैर्दिव्यैश्चन्दनैः पुष्पकैरिह

সেই ঠাইত তাক প্ৰতিষ্ঠা কৰি সংযমী ভক্তে যত্নসহকাৰে পূজা কৰিব—নানাবিধ দিব্য সুগন্ধ, চন্দন আৰু পুষ্প অৰ্পণ কৰিব।

Verse 44

वितस्तिमात्रा दूर्वा च व्यंगा वै मूलवर्जिता । ईदृशानां तद्बलानां शतेनैकोत्तरेण ह

বিতস্তি-প্ৰমাণৰ, দোষৰহিত আৰু মূলবিহীন দূৰ্বা অৰ্পণ কৰিব লাগে। এনে দূৰ্বাৰ একশ এক দলে নিবেদন কৰা, হে শ্ৰোতা।

Verse 45

एकविंशतिकेनैव पूजयेत्प्रतिमां स्थिताम् । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्विविधैर्गणनायकम्

কেৱল একুশ (উপচাৰ/অৰ্পণ)ৰে প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিমাৰ পূজা কৰিব লাগে। ধূপ, দীপ আৰু বিভিন্ন নৈবেদ্যৰে গণনায়ক শ্ৰীগণেশক সমৰ্চনা কৰিব লাগে।

Verse 46

ताम्बूलाद्यर्घसद्द्रव्यैः प्रणिपत्य स्तवैस्तथा । त्वां तत्र पूजयित्वेत्थं बालचंद्रं च पूजयेत्

তাম্বূল আদি উৎকৃষ্ট অৰ্ঘ্য-দ্ৰব্যেৰে অৰ্পণ কৰি প্ৰণাম কৰিব লাগে আৰু স্তৱেৰে স্তুতি কৰিব লাগে। তাতে এইদৰে তোমাক পূজা কৰি পাছত বালচন্দ্ৰ (চন্দ্ৰধাৰী শিৱ)কো পূজা কৰিব লাগে।

Verse 47

पश्चाद्विप्रांश्च संपूज्य भोजयेन्मधुरैर्मुदा । स्वयं चैव ततो भुंज्यान्मधुरं लवणं विना

তাৰ পাছত বিপ্ৰসকলক যথাযথ সন্মান কৰি আনন্দে মধুৰ আহাৰ ভোজন কৰাব লাগে। তাৰ পিছত নিজেও লোণ বর্জন কৰি মধুৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে।

Verse 48

विसर्जयेत्ततः पश्चान्नियमं सर्वमात्मनः । गणेशस्मरणं कुर्य्यात्संपूर्णं स्याद्व्रतं शुभम्

তাৰ পাছত নিজৰ সকলো নিয়ম বিধিপূৰ্বক সমাপ্ত কৰি বিসৰ্জন কৰিব লাগে। তাৰ পিছত গণেশৰ স্মৰণ কৰিব লাগে; তেতিয়া এই শুভ ব্ৰত সম্পূৰ্ণ আৰু ফলপ্ৰদ হয়।

Verse 49

एवं व्रतेन संपूर्णे वर्षे जाते नरस्तदा । उद्यापनविधिं कुर्याद्व्रतसम्पूर्त्तिहेतवे

এইদৰে ব্ৰত সম্পূৰ্ণ হৈ এক বছৰ পাৰ হ’লে, ব্ৰতৰ পূৰ্ণ সিদ্ধিৰ বাবে মানুহে বিধিপূৰ্বক উদ্যাপন-বিধি কৰিব লাগে।

Verse 50

द्वादश ब्राह्मणास्तत्र भोजनीया मदाज्ञया । कुंभमेकं च संस्थाप्य पूज्या मूर्तिस्त्वदीयिका

মোৰ আজ্ঞা অনুসাৰে তাত দ্বাদশ ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰাব লাগে। আৰু এটা কুম্ভ স্থাপন কৰি তোমাৰেই দিব্য মূৰ্তিৰ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 51

स्थण्डिलेष्टपलं कृत्वा तदा वेदविधानतः । होमश्चैवात्र कर्तव्यो वित्तशाठ्यविवर्जितैः

তাৰ পাছত বেদবিধান অনুসাৰে স্থণ্ডিল আৰু ইষ্টপল আদি সাজি, ইয়াত হোমো কৰিব লাগে—ধনৰ বিষয়ে ছলনা আৰু কৃপণতা ত্যাগ কৰি।

Verse 52

स्त्रीद्वयं च तथा चात्र बटुकद्वयमादरात् । भोजयेत्पूजयित्वा वै मूर्त्यग्रे विधिपूर्वकम्

ইয়াত আদৰেৰে দুজনী স্ত্ৰী আৰু তেনেদৰে দুজন বটুকক, মূৰ্তিৰ আগত বিধিপূৰ্বক প্ৰথমে পূজা কৰি, পাছত ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 53

निशि जागरणं कार्यं पुनः प्रातः प्रपूजयेत् । विसर्जनं ततश्चैव पुनरागमनाय च

ৰাতি জাগৰণ কৰিব লাগে; তাৰ পাছত প্ৰভাতত পুনৰ সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পিছত বিসৰ্জন কৰি, পুনৰাগমনৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিব লাগে।

Verse 54

बालकाच्चाशिषो ग्राह्यास्स्वस्तिवाचनमेव च । पुष्पांजलिं प्रदद्याच्च व्रतसंपूर्ण हेतवे

এটা শিশুৰ পৰাও আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰা উচিত আৰু স্বস্তিবাচনো কৰা উচিত। ব্ৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে পুষ্পাঞ্জলি অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 55

नमस्कारांस्ततः कृत्वा नानाकार्यं प्रकल्पयेत् । एवं व्रतं कृतं येन तस्येप्सितफलं भवेत्

তাৰ পিছত নমস্কাৰ কৰি বিধিমতে নানা নিৰ্ধাৰিত আচাৰ-নিয়ম পালন কৰিব লাগে। যিয়ে এইদৰে ব্ৰত সম্পন্ন কৰে, সি পাশ-মোক্ষদাতা ভগৱান শিৱৰ কৃপাৰে ইষ্ট ফল লাভ কৰে।

Verse 56

यो नित्यं श्रद्धया सार्द्धं पूजां चैव स्व शक्तितः । कुर्य्यात्तव गणेशान सर्वकामफलाप्तये

হে গণেশ, শিৱগণৰ অধিপতি! যিয়ে নিত্যে শ্ৰদ্ধাসহ নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে তোমাৰ পূজা কৰে, সি সকলো ধৰ্মসন্মত কামনাৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 57

सिन्दूरैश्चन्दनैश्चैव तंडुलैः केतकैस्तथा । उपचारैरनेकैश्च पूजयेत्त्वां गणे श्वरम्

সিন্দূৰ, চন্দন, তণ্ডুল (চাউল), কেতকী ফুল আৰু নানা উপচাৰে গণেশ্বৰ তোমাৰ পূজা কৰা উচিত।

Verse 58

एवं त्वां पूजयेयुर्ये भक्त्या नानोपचारतः । तेषां सिद्धिर्भवेन्नित्यं विघ्ननाशो भवेदिह

এইদৰে ভক্তিসহ নানা উপচাৰে যিয়ে তোমাৰ পূজা কৰে, তেওঁলোকৰ নিত্যে সিদ্ধি হয় আৰু এই লোকতেই বিঘ্ন নাশ হয়।

Verse 59

सर्वैर्वर्णैः प्रकर्त्तव्या स्त्रीभिश्चैव विशेषतः । उदयाभिमुखैश्चैव राजभिश्च विशेषतः

এই শিৱ-ব্ৰত/অনুষ্ঠান সকলো বৰ্ণৰ লোকেই পালন কৰিব লাগে, বিশেষকৈ নাৰীয়ে। উদয়াভিমুখে (পূবৰ ফালে) মুখ কৰি পালন কৰিব লাগে, আৰু বিশেষকৈ ৰজাসকলে।

Verse 60

यं यं कामयते यो वै तंतमाप्नोति निश्चितम् । अतः कामयमानेन तेन सेव्यस्सदा भवान्

মানুহে যি যি কামনা কৰে, সি নিশ্চয়েই সেইটো লাভ কৰে। সেয়ে যি পৰম শ্ৰেয় কামনা কৰে, সি সদায় তোমাক সেৱা-পূজা কৰিব লাগে।

Verse 61

ब्रह्मोवाच । शिवेनैव तदा प्रोक्तं गणेशाय महात्मने । तदानीं दैवतैश्चैव सर्वैश्च ऋषिसत्तमैः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই সময়ত মহাত্মা গণেশক স্বয়ং ভগৱান শিৱে এই বচন কৈছিল; তেতিয়া সকলো দেৱতা আৰু শ্ৰেষ্ঠ ঋষিসকলেও (সেয়া) শুনি সম্মতি দিলে।

Verse 62

तथेत्युक्त्वा तु तैस्सर्वैर्गणैश्शंभुप्रियैर्मुने । पूजितो हि गणाधीशो विधिना परमेण सः

হে মুনি, “তথাস্তु” বুলি কৈ শম্ভুপ্ৰিয় সেই সকলো গণে পৰম বিধি অনুসাৰে গণাধীশক বিধিবৎ পূজা কৰিলে।

Verse 63

ततश्चैव गणास्सर्वे प्रणेमुस्ते गणेश्वरम् । समानर्चुर्विशेषेण नानावस्तुभिरादरात्

তাৰ পাছত সেই সকলো গণে নিজৰ প্ৰভু গণেশ্বৰক প্ৰণাম কৰিলে; আৰু বিশেষ আদৰে নানাবিধ পূজ্য বস্তু অৰ্পণ কৰি সমভাবে তেওঁৰ অর্চনা কৰিলে।

Verse 64

गिरिजायास्समुत्पन्नो यश्च हर्षो मुनीश्वर । चतुर्भिर्वदनैर्वै तमवर्ण्यं च कथं ब्रुवे

হে মুনীশ্বৰ! গিৰিজা (পাৰ্বতী)ৰ অন্তৰত যি হৰ্ষ উদ্ভৱ হ’ল, সেয়া অবৰ্ণনীয়। চাৰিমুখ থাকিলেও সেই অকথ আনন্দ মই কেনেকৈ ক’ম?

Verse 65

देवदुंदुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः । जगुर्गंधर्वमुख्याश्च पुष्पवर्षं पपात ह

দেৱদুন্দুভি ধ্বনিত হ’ল, অপ্সৰাগণে নৃত্য কৰিলে। গন্ধৰ্বমুখ্যসকলে গীত গালে, আৰু আকাশৰ পৰা পুষ্পবৃষ্টি পৰিল।

Verse 66

जगत्स्वास्थ्यं तदा प्राप गणाधीशे प्रतिष्ठिते । महोत्सवो महानासीत्सर्वं दुःखं क्षयं गणम्

যেতিয়া গণাধীশ (শিৱগণৰ অধিপতি গণেশ) বিধিপূৰ্বক প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল, তেতিয়া জগত স্বাস্থ্য আৰু কল্যাণ লাভ কৰিলে। মহোৎসৱ উঠিল, আৰু সকলো দুঃখ নাশ হ’ল।

Verse 67

शिवाशिवौ च मोदेतां विशेषेणाति नारद । आसीत्सुमंगलं भूरि सर्वत्र सुखदायकम्

হে নাৰদ! শিৱ আৰু শিৱা (পাৰ্বতী) বিশেষভাৱে অতিশয় আনন্দিত হ’ল। সৰ্বত্ৰ প্ৰচুৰ সুমঙ্গল উদ্ভৱ হ’ল, যি চাৰিওফালে সুখ দান কৰিলে।

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे ऋषीणां च गणास्तथा । समागताश्च ये तत्र जग्मुस्ते तु शिवाज्ञया

তাৰ পাছত তাত সমাগত দেৱগণসকল আৰু ঋষিগণসকল—সকলো শিৱৰ আজ্ঞাৰে তাতৰ পৰা প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 69

प्रशंसंतश्शिवा तत्र गणेशं च पुनः पुनः । शिवं चैव तथा स्तुत्वा कीदृशं युद्धमेव च

তাত শিৱৰ গণসকলে গণেশক পুনৰ পুনৰ প্ৰশংসা কৰিলে। তেওঁলোকে ভগৱান শিৱকো স্তৱ কৰি, সেই যুদ্ধটো প্ৰকৃততে কেনেকুৱা আছিল সেয়াও বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 70

यदा सा गिरिजा देवी कोपहीना बभूव ह । शिवोऽपि गिरिजां तत्र पूर्ववत्संप्रपद्य ताम्

যেতিয়া দেৱী গিৰিজাৰ ক্ৰোধ নাশ হ’ল, তেতিয়া শিৱো সেই ঠাইতে পূৰ্ববৎ তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ পুনৰ সৌহাৰ্দ্যপূর্ণ মিলন লাভ কৰিলে।

Verse 71

चकार विविधं सौख्यं लोकानां हितकाम्यया । स्वात्मारामोऽपि परमो भक्तकार्योद्यतः सदा

লোকহিত কামনাৰে তেওঁ সকলো জীৱৰ বাবে নানাবিধ সুখ সৃষ্টি কৰিলে। পৰম স্বাত্মাৰাম হ’লেও তেওঁ সদায় ভক্তৰ কাৰ্যসিদ্ধিত উদ্যত থাকে।

Verse 72

विष्णुश्च शिवमापृच्छ्य ब्रह्माहं तं तथैव हि । आगच्छाव स्वधामं च शिवौ संसेव्य भक्तितः

তাৰ পিছত বিষ্ণুৱে শিৱৰ পৰা বিদায় ল’লে, আৰু মই ব্ৰহ্মাও তেনেকৈয়ে। ভক্তিভাৱে শিৱ-শিৱা দিৱ্য দম্পতীক সেৱা কৰি আমি নিজ নিজ ধামলৈ উভতি আহিলোঁ।

Verse 73

नारद त्वं च भगवन्संगीय शिवयोर्यशः । आगमो भवनं स्वं च शिवौ पृष्ट्वा मुनीश्वर

হে ভগৱান নাৰদ, শিৱ-শিৱাৰ যশ গীত গা। হে মুনীশ্বৰ, শিৱ-শিৱাক বিনয়ে সুধি পুনৰ নিজৰ ভৱনলৈ উভতি যা।

Verse 74

एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै शिवयोर्यशः । भवत्पृष्टेन विघ्नेश यशस्संमिश्रमादरात्

হে বিঘ্নেশ, তোমাৰ প্ৰশ্নত মই আদৰেৰে এই সকলো ক’লোঁ—শিৱ আৰু শিৱা (শক্তি) দিৱ্য যুগলৰ যশ, তেওঁলোকৰ প্ৰসিদ্ধ কীৰ্তিৰ সৈতে মিশাই॥

Verse 75

इदं सुमंगलाख्यानं यः शृणोति सुसंयतः । सर्वमंगल संयुक्तस्स भवेन्मंगलालयः

যি সংযমেৰে এই পৰম সুমঙ্গল আখ্যান শ্ৰৱণ কৰে, সি সৰ্বমঙ্গলৰে যুক্ত হৈ নিজেই মঙ্গলৰ আলয় হৈ উঠে॥

Verse 76

अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो लभते धनम् । भायार्थी लभते भार्यां प्रजार्थी लभते प्रजाम्

যি অপুত্ৰ, সি পুত্ৰ লাভ কৰে; যি নিৰ্ধন, সি ধন পায়। যি পত্নী কামনা কৰে, সি পত্নী পায়; আৰু যি সন্তান কামনা কৰে, সি সন্ততি লাভ কৰে—ই শিৱভক্তিৰ ফল।

Verse 77

आरोग्यं लभते रोगी सौभाग्यं दुर्भगो लभेत् । नष्टपुत्रं नष्टधनं प्रोषिता च पतिं लभेत्

ৰোগীয়ে আৰোগ্য লাভ কৰে, দুর্ভাগীয়ে সৌভাগ্য লাভ কৰে। যাৰ পুত্ৰ নষ্ট হৈছে সি পুত্ৰ পুনৰ পায়, যাৰ ধন নষ্ট হৈছে সি ধন পুনৰ পায়, আৰু স্বামীৰ পৰা বিচ্ছিন্না পত্নীয়ে স্বামীক পুনৰ লাভ কৰে।

Verse 78

शोकाविष्टश्शोकहीनस्स भवेन्नात्र संशयः । इदं गाणेशमाख्यानं यस्य गेहे च तिष्ठति

শোকত আচ্ছন্ন মানুহ শোকহীন হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই—যাৰ ঘৰত এই পবিত্ৰ গণেশ-আখ্যানে সংৰক্ষিত হৈ শ্ৰদ্ধাৰে থাকে।

Verse 79

सदा मंगलसंयुक्तस्स भवेन्नात्र संशयः । यात्राकाले च पुण्याहे यश्शृणोति समाहितः । सर्वाभीष्टं स लभते श्रीगणेशप्रसादतः

সেই ব্যক্তি সদায় মঙ্গলযুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। যিয়ে যাত্ৰাকালত বা পুণ্যাহ দিনত একাগ্ৰচিত্তে ই শুনে, সি শ্ৰী গণেশৰ প্ৰসাদে সকলো অভীষ্ট লাভ কৰে।