Sarga 5

Verse 1

.सर्वा पूर्वमियं येषामासीत्कृत्स्ना वसुन्धरा ।प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् ।।।।

পূৰ্বকালত এই সমগ্ৰ বসুন্ধৰা প্ৰজাপতি (মনু)ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জয়শালী নৃপসকলৰ বংশধৰসকলৰ অধীনত আছিল।

Verse 2

येषां स सगरो नाम सागरो येन खानित: ।षष्टि: पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ।।।।

তেওঁলোকৰ মাজত সগৰ নামে এজন ৰজা আছিল—যাৰ দ্বাৰাই সাগৰ খনন কৰা হৈছিল; আৰু তেওঁ যেতিয়া অগ্ৰসৰ হ’তেন, তেতিয়া ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰে তেওঁক চাৰিওফালে ঘেৰি থাকিছিল।

Verse 3

इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् ।महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ।।।।

ইক্ষ্বাকুবংশৰ মহাত্মা ৰজাসকলৰ পৰম্পৰাৰ পৰা এই মহৎ আখ্যানে জন্ম লৈছে; জগতত ই ‘ৰামায়ণ’ নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 4

तदिदं वर्तयिष्यामि सर्वं निखिलमादित: ।धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयया ।।।।

সেয়ে মই এই সমগ্ৰ বৃত্তান্ত আদিৰ পৰা নিখিলভাৱে বৰ্ণনা কৰিম—ধৰ্ম, অৰ্থ আৰু কামেৰে সংযুক্ত এই মহাকাব্য অনসূয়াৰে, দোষ-অন্বেষণ নকৰাকৈ শ্ৰৱণীয়।

Verse 5

कोसलो नाम मुदितस्स्फीतो जनपदो महान् ।निविष्टस्सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान् ।।।।

কোশল নামে এক মহান জনপদ আছিল—আনন্দিত আৰু সমৃদ্ধ—সৰয়ূ নদীৰ তীৰত নিবিষ্ট, ধন-ধান্যত প্ৰচুৰ।

Verse 6

अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता ।मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् ।।।।

সেই দেশত অযোধ্যা নামে এখন নগৰী আছিল, লোকবিশ্ৰুত—মানবেন্দ্ৰ মনুৱে স্বয়ং যি পুৰী নিৰ্মাণ কৰিছিল।

Verse 7

आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी ।श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा ।।।।

সেই মহাপুৰী দীঘলত বাৰো যোজন আৰু প্ৰস্থত তিন যোজন আছিল; শ্ৰীময়ী, সু-বিভক্ত মহাপথসমূহেৰে সুসজ্জিত আছিল।

Verse 8

राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता ।मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यश: ।।।।

সেই নগৰী বিশাল আৰু সু-বিভক্ত ৰাজপথেৰে শোভিত আছিল; তাজা পুষ্প ছটিয়াই থোৱা আৰু নিত্য জল ছিটাই সিঞ্চিত কৰি ৰখা হৈছিল।

Verse 9

तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धन: ।पुरीमावासयामास दिवं देवपतिर्यथा ।।।।

মহাৰাষ্ট্ৰৰ সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰা ৰজা দশৰথে সেই নগৰীত দেৱপতি যেন স্বৰ্গত বাস কৰে তেনেদৰে বাস কৰিছিল।

Verse 10

कवाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम् ।सर्वयन्त्रायुधवतीमुपेतां सर्वशिल्पिभि: ।।।।

তাত কৱাটযুক্ত তোৰণদ্বাৰ আছিল, ভিতৰৰ আপণসমূহ সু-বিভক্ত আৰু সু-ব্যৱস্থিত আছিল; সকলো যন্ত্ৰ আৰু আয়ুধে সজ্জিত, আৰু সকলো শিল্পীৰে সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 11

सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम् ।उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसङ्कुलाम् ।।।।

সেই নগৰ সূত আৰু মাগধসকলৰ ভিৰে ভৰপূৰ আছিল; শ্ৰীসমৃদ্ধ আৰু অতুল প্ৰভাময় আছিল; উচ্চ অট্টালিকাত ধ্বজ শোভা পাইছিল, আৰু শতঘ্নীৰ শত-শত সমূহেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 12

वधूनाटकसङ्घैश्च संयुक्तां सर्वत: पुरीम् ।उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ।।।।

সেই মহানগৰী চাৰিওফালে বধূ-নাটক-সংঘসমূহেৰে সংযুক্ত আছিল; উদ্যান আৰু আম্ৰবনেৰে সমৃদ্ধ আছিল; যেন শালবৃক্ষৰ মেখলাৰে বিস্তৃতভাৱে বেষ্টিত আছিল।

Verse 13

दुर्गगम्भीरपरिघां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम् ।वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रै: खरैस्तथा ।।।।

সেই নগৰ দুৰ্গস্বৰূপ আছিল—গম্ভীৰ পৰিঘ (খাই) আৰু দৃঢ় প্ৰতিৰক্ষাৰে যুক্ত, অন্যসকলৰ বাবে দুঃসাধ্য; ঘোঁৰা আৰু হাতীৰে পৰিপূৰ্ণ, লগতে গৰু, উষ্ট্ৰ আৰু খচ্চৰেৰেও সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 14

सामन्तराजसङ्घैश्च बलिकर्मभिरावृताम् ।नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम् ।।।।

সামন্ত ৰজাসকলৰ সংঘে বলি-কর্মৰূপ উপহাৰ লৈ আহি নগৰীখন ভৰি পৰিছিল; আৰু নানাদেশত বাস কৰা বণিকসকলৰ দ্বাৰা সি অধিক শোভিত হৈছিল।

Verse 15

प्रासादै रत्नविकृतै: पर्वतैरुपशोभिताम् ।कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् ।।।।

ৰত্নেৰে অলংকৃত পৰ্বতসদৃশ প্ৰাসাদেৰে সি শোভিত হৈছিল; আৰু উচ্চ কূটাগাৰেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, ইন্দ্ৰৰ অমৰাৱতীৰ দৰে দীপ্তিময় হৈ উঠিছিল।

Verse 16

चित्रामष्टापदाकारां नरनारीगणैर्युताम् ।सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम् ।।।।

অতি চিত্ৰময়, অষ্টাপদ ফলকৰ দৰে বিন্যস্ত, নৰ-নাৰী গণেৰে পৰিপূৰ্ণ; সৰ্বৰত্নেৰে ছটিয়াই থকা আৰু বিমানসদৃশ বহুতল গৃহেৰে শোভিত আছিল।

Verse 17

गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम् ।शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम् ।।।।

ঘৰেৰে ঘনভাৱে ভৰি, ক’তো ফাঁক নথকা; সমভূমিত নিবেশিত; শালি তণ্ডুল আৰু উত্তম ধান্যৰে সমৃদ্ধ, আৰু ইক্ষুকাণ্ডৰস সদৃশ মধুৰ জলযুক্ত আছিল।

Verse 18

दुन्दुभीभिर्मृदङ्गैश्च वीणाभि: पणवैस्तथा ।नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम् ।।।।

দুন্দুভি, মৃদংগ, বীণা আৰু পণৱৰ নাদেৰে সি অতিশয় উচ্চস্বৰে গুঞ্জৰি উঠিছিল; পৃথিৱীত সেই নগৰী অনুত্তম—অপ্ৰতিম আছিল।

Verse 19

विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि ।सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम् ।।।।

সিদ্ধসকলে তপস্যাৰে দিৱিত লাভ কৰা বিমানৰ দৰে সেই নগৰী আছিল; গৃহশাৰীসমূহ সু-নিবেশিত আছিল আৰু নৰোত্তমসকলৰ দ্বাৰা পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 20

ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम् ।शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदा: ।।।।सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नर्दतां वने ।हन्तारो निशितैश्शस्त्रैर्बलाद्बाहुबलैरपि ।।।।तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथै: ।पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ।।।।

সেই নগৰী হাজাৰ হাজাৰ মহাৰথীৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল—লঘুহস্ত আৰু বিশাৰদ; যিসকলে একাকী আৰু নিৰাশ্ৰয় জনক বাণেৰে ন বিধে, আৰু পলায়মান শত্রুক অনুসৰণ কৰোঁতে শব্দৰ আধাৰতেও লক্ষ্য বেধিব পাৰিছিল। অৰণ্যত গর্জন কৰা মদোন্মত্ত সিংহ, ব্যাঘ্ৰ আৰু বৰাহক তেওঁলোকে তীক্ষ্ণ শস্ত্ৰেৰে আৰু বাহুবলেৰে সংহাৰ কৰিছিল। তেনে অযোধ্যাত তেতিয়া ৰজা দশৰথে বাস কৰি ৰাজ্য শাসন কৰিছিল।

Verse 21

ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम् । शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदा: ।।1.5.20।। सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नर्दतां वने । हन्तारो निशितैश्शस्त्रैर्बलाद्बाहुबलैरपि ।।1.5.21।। तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथै: । पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ।।1.5.22।।

সেই অযোধ্যা অগ্নিহোত্ৰধাৰী, গুণৱান, আৰু বেদ তথা ষড়ঙ্গত পাৰঙ্গত দ্বিজোত্তমসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত আছিল; হাজাৰ হাজাৰ দান দিয়া, সত্যত ৰত মহাত্মাসকলৰ দ্বাৰা—মহর্ষিসমান আৰু বিশেষ ঋষিসকলসহ—পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 22

ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम् ।शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदा: ।।1.5.20।। सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नर्दतां वने ।हन्तारो निशितैश्शस्त्रैर्बलाद्बाहुबलैरपि ।।1.5.21।। तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथै: ।पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ।।1.5.22।।

এনেধৰণৰ মহাৰথীৰ সহস্ৰে অযোধ্যা পৰিপূৰ্ণ হ’ল; তেতিয়া ৰজা দশৰথে সেই নগৰীত নিজৰ নিবাস স্থাপন কৰিলে।

Verse 23

तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतांद्विजोत्तमैर्वेदषडङ्गपारगै: ।सहस्रदैस्सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पै ऋषिभिश्च केवलै: ।।।।

সেই অযোধ্যা অগ্নিহোত্ৰধাৰী, গুণৱান, আৰু বেদ তথা ষড়ঙ্গত পাৰঙ্গত দ্বিজোত্তমসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত আছিল; হাজাৰ হাজাৰ দান দিয়া, সত্যত ৰত মহাত্মাসকলৰ দ্বাৰা—মহর্ষিসমান আৰু বিশেষ ঋষিসকলসহ—পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 24

সেই নগৰীৰ চাৰিওফালে দুৰ্গম আৰু গভীৰ পৰিখা আছিল, যাৰ বাবে শত্রুসকলৰ পক্ষে ই দুঃলঙ্ঘ্য আৰু দুরাসদ হৈছিল; আৰু ঘোঁৰা, হাতী, গৰু, উট আৰু গাধাৰে নগৰী সমৃদ্ধভাৱে পৰিপূৰ্ণ আছিল।