Yuga-Dharma Framework, Kali-Yuga Diagnosis, and the Hari-Nāma Remedy (Transition to Vedānta Inquiry)

Verse 1

नारद उवाच । आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद । इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम् ॥ १ ॥

নাৰদে ক’লে— হে মুনি, তত্ত্বাৰ্থ-কোভিদ! আপুনি সকলো ব্যাখ্যা কৰিলে। এতিয়া মই যুগসমূহৰ স্থিতি আৰু লক্ষণ (কালমান) শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 2

सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक । युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान् ॥ २ ॥

সনকে ক’লে— সাধু, সাধু! হে মহাপ্ৰাজ্ঞ মুনি, লোকোপকাৰক! এতিয়া মই সকলো লোকৰ মঙ্গলকাৰী যুগধৰ্মসমূহ ব্যাখ্যা কৰিম।

Verse 3

धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंस्चिदुत्तम । तथा विनासमायाति धर्म्म एव महीतले ॥ ३ ॥

হে উত্তম! কিছুমান কালত ধৰ্ম বৃদ্ধি পাই বিকশিত হয়; তেনেদৰে পৃথিৱীতেই ধৰ্ম ক্ষয় পাই বিনাশলৈও যায়।

Verse 4

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम ॥ ४ ॥

কৃত, ত্ৰেতা, দ্বাপৰ আৰু কলি— এই চাৰিটাই মিলি চতুৰ্যুগ। হে সত্তম! ইয়াৰ পৰিমাণ বাৰটা দিব্য বৰ্ষ বুলি জানিবা।

Verse 5

संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै । कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वादर्शिभिः ॥ ५ ॥

যুগসমূহ সংধ্যা আৰু সংধ্যাংশসহ গঠনত সদৃশ; সিহঁতক কালমান অনুসাৰে বুজিব লাগে— তত্ত্বদৰ্শীসকলে এনেদৰে কৈছে।

Verse 6

आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् । ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमंत्यं विदुः क्रमात् ॥ ६ ॥

প্ৰথমে কৃত (সত্য) যুগ বুলি কোৱা হয়; তাৰ পাছত নিজ বিধানসহ ত্ৰেতা যুগ। তাৰ পাছত দ্বাপৰ বুলি কয়; আৰু ক্ৰমে শেষত কলি যুগক অন্তিম বুলি জানে।

Verse 7

देवदानवगंधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः ॥ ७ ॥

হে বিপ্ৰ! কৃত যুগত দেব, দানৱ, গন্ধৰ্ব, যক্ষ, ৰাক্ষস আৰু পন্নগ (সৰ্প) আদি ভেদ নাছিল; সকলেই দেবসম বুলি স্মৃত।

Verse 8

सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ । वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके ॥ ८ ॥

কৃত নামে যুগত সকলেই হৃষ্ট আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ আছিল; তাত ক্ৰয়-বিক্ৰয় নাছিল, আৰু বেদৰ বিভাগো নাছিল।

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः । सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः ॥ ९ ॥

ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ—নিজ নিজ আচাৰত তৎপৰ—সদা নাৰায়ণ-পরায়ণ, তপস্যাত ৰত আৰু ধ্যানত নিবিষ্ট আছিল।

Verse 10

कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः । धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः ॥ १० ॥

তেওঁলোক কামাদি দোষৰ পৰা মুক্ত, শমাদি গুণত তৎপৰ, ধৰ্মসাধনত চিত্ত নিবিষ্ট, অসূয়াহীন আৰু অদম্ভিক আছিল।

Verse 11

सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः । वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः ॥ ११ ॥

তেওঁলোক সকলোৱে সত্যবাক্যত ৰত, চতুৰাশ্ৰম-ধৰ্মত স্থিত; বেদাধ্যয়নত সম্পন্ন আৰু সৰ্বশাস্ত্ৰত বিচক্ষণ আছিল।

Verse 12

चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना । अकामफलसंयोगाः प्रयांति परमां गतिम् ॥ १२ ॥

চতুৰাশ্ৰম-যুক্ত আৰু কালক্ৰমে গঢ়া কৰ্মৰ দ্বাৰা—যিসকল কামনাজাত ফলৰ সৈতে অসঙ্গ, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 13

नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः । त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १३ ॥

কৃতযুগত নাৰায়ণ শ্বেতবৰ্ণ, পৰম নিৰ্মল। এতিয়া মই ত্ৰেতাযুগৰ ধৰ্মসমূহ ক’ম—তুমি সুসমাহিত চিত্তে শুনা।

Verse 14

धर्मः पांडुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम । हरिस्तु रक्तातां याति किंचित्क्लेशान्विता जनाः ॥ १४ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! ত্ৰেতাযুগত ধৰ্ম পাণ্ডুৰ (ক্ষীণ) হয়, আৰু হৰি কিছু ৰক্তাভ বৰ্ণ ধাৰণ কৰে; জনসাধাৰণো কিছু ক্লেশত পৰে।

Verse 15

क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः । सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः ॥ १५ ॥

তেওঁলোক সকলোৱে ক্ৰিয়াযোগত ৰত, যজ্ঞকৰ্মত নিষ্ঠিত; সত্যব্ৰতী, ধ্যানত তৎপৰ আৰু সদা ধ্যানপরায়ণ আছিল।

Verse 16

द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर । हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते ॥ १६ ॥

হে মুনীশ্বৰ, দ্বাপৰ যুগত ধৰ্ম দুটা পাদত স্থিত থাকে; হৰি পীতবৰ্ণ ধাৰণ কৰে আৰু বেদো বিভক্ত হয়।

Verse 17

असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः ॥ १७ ॥

হে দ্বিজোত্তম, তাত কিছুমান লোক অসত্যত আসক্ত হ’ব; আৰু ব্ৰাহ্মণ আদি বৰ্ণসমূহতো কিছুমান ৰাগ আদি দোষেৰে যুক্ত হ’ব।

Verse 18

केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते । केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः ॥ १८ ॥

কিছুমানে স্বৰ্গ বা অপৱৰ্গ (মোক্ষ) লাভৰ বাবে বিপ্ৰযজ্ঞ কৰে; কিছুমানে ধনাদি কামনাৰে, আৰু কিছুমানে পাপক্লেশিত চিত্তে অশুদ্ধ উদ্দেশ্যে কৰে।

Verse 19

धर्माधर्मौ समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम । अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयंते च प्रजास्तथा ॥ १९ ॥

হে বিপ্ৰসত্তম, দ্বাপৰ যুগত ধৰ্ম আৰু অধৰ্ম সমান হৈ পৰে; অধৰ্মৰ প্ৰভাৱত প্ৰজাসকলও তেনেদৰে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 20

अल्पायुषो भविष्यंति केचिञ्चापि मुनीश्वर । केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते ॥ २० ॥

হে মুনীশ্বৰ, কিছুমান লোক অল্পায়ু হ’ব; আৰু হে বিপ্ৰ, কিছুমানে পুণ্যৰত লোকক দেখি ঈৰ্ষা কৰি দোষ অন্বেষণ কৰিব।

Verse 21

कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः । धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते ॥ २१ ॥

মই কলিযুগৰ অৱস্থা ক’ম—তুমি একাগ্ৰচিত্তে শুনা। কলি আহিলে ধৰ্ম কেৱল এটা পাদত (চতুৰ্থাংশত) স্থিত থাকে॥

Verse 22

तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च ॥ २२ ॥

তামস যুগ (কলি) আহিলে হৰিয়ে নিশ্চয় কৃষ্ণস্বৰূপ ধাৰণ কৰে। যি কোনো ধৰ্মাত্মা যজ্ঞাচাৰ পালন কৰে, সি ধৰ্মত প্ৰতিষ্ঠিত থাকে॥

Verse 23

यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् । नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वेऽसूयां प्रकुर्वते ॥ २३ ॥

যি কোনো পুণ্যাত্মা ক্ৰিয়াযোগত ৰত হ’লেও, ধৰ্মৰত মানুহক দেখি সকলোৱে অসূয়া কৰি দোষ আৰোপ কৰে।

Verse 24

व्रताचाराः प्रणश्यंति ज्ञानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा भविष्यंति ह्यधर्मस्य प्रवतनात् ॥ २४ ॥

অধৰ্মৰ প্ৰসাৰত ব্ৰত-আচাৰ নষ্ট হ’ব; জ্ঞানযজ্ঞ আদি কৰ্মও ক্ষীণ হ’ব, আৰু উপদ্ৰৱ আৰু বিপদ উদ্ভৱ হ’ব।

Verse 25

असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यंति कलौ युगे ॥ २५ ॥

কলিযুগত সকলোৱে অসূয়াত মগ্ন হৈ দম্ভাচাৰত পৰায়ণ হ’ব; আৰু সকলো প্ৰজা অল্পায়ু হ’ব।

Verse 26

नारद उवाच । युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने । कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः ॥ २६ ॥

নাৰদে ক’লে—হে মুনিবৰ, আপুনি যুগধৰ্ম সংক্ষেপে কৈছে। এতিয়া কলিযুগৰ কথা বিস্তাৰে কওক; আপুনি ধৰ্মবিদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 27

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम । किमाहाराः किमाचाराः भविष्यंति कलौ युगे ॥ २७ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, কলিযুগত ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰসকলে কেনে ধৰণৰ আহাৰ কৰিব আৰু কেনে ধৰণৰ আচাৰ অনুসৰণ কৰিব?

Verse 28

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक । कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम् ॥ २८ ॥

সনকে ক’লে—হে মুনিশাৰ্দূল, সৰ্বলোকৰ উপকাৰক, শুনা। মই কলিযুগৰ ধৰ্মসমূহ যথাতথভাৱে বিস্তাৰে ক’ম।

Verse 29

सर्वे धर्मा विनश्यंति कृष्णे कृष्णत्वमागते । तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः ॥ २९ ॥

শ্ৰীকৃষ্ণ স্বধামলৈ গ’লে সকলো ধৰ্ম ক্ষয় হয়। সেয়ে কলি মহাঘোৰ—সৰ্ব পাপৰ সংকৰ আৰু বিভ্ৰান্তিৰ উৎস।

Verse 30

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः ॥ ३० ॥

ঘোৰ কলিযুগ আহিলে ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰসকল ধৰ্মৰ পৰা পৰাংমুখ হয়; আৰু দ্বিজসকল বেদৰ পৰাও বিমুখ হয়।

Verse 31

व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा । वृथाहंकारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पंडिताः ॥ ३१ ॥

সকলো লোক ভণ্ড ধৰ্মত আসক্ত হৈ, দোষ-অন্বেষণত নিমগ্ন থাকে। বৃথা অহংকাৰত কলুষিত হৈ ‘পণ্ডিত’ বুলি ক’লেও সত্যহীন হয়।

Verse 32

अहमेवाधिक इति सर्वेऽपि विवदंति च । अधर्मलोलुपाः सर्वे तथा वैतंहिका नराः ॥ ३२ ॥

সকলোয়ে “মইয়েই শ্ৰেষ্ঠ” বুলি কৈ বিবাদ কৰে। তেওঁলোক সকলেই অধৰ্মৰ লোভী; এনে মানুহ কপট আৰু পাখণ্ডীও হয়।

Verse 33

अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यंति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज ॥ ३३ ॥

সেয়ে কলিযুগত সকলোৰে আয়ু স্বল্প হ’ব। হে দ্বিজ! মানুহৰ অল্পায়ুৰ বাবে পবিত্ৰ বিদ্যা যথাযথভাৱে গ্ৰহণ নহ’ব।

Verse 34

विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः । युत्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्रियंते पापतत्पराः ॥ ३४ ॥

বিদ্যা গ্ৰহণ নথকাৰ বাবে অধৰ্ম পুনৰ বৃদ্ধি পায়। তাৰ পাছত ক্ৰমে পাপত তৎপৰ হৈ সকলো প্ৰজা বিনষ্ট হয়।

Verse 35

ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यंते परस्परम् । कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः ॥ ३५ ॥

ব্ৰাহ্মণ আদি বৰ্ণসমূহ পৰস্পৰে মিহলি হৈ সংকৰ হয়। কাম-ক্রোধত পৰবশ মূঢ় লোক বৃথা সন্তাপত পীড়িত থাকে।

Verse 36

शूद्रतुल्या भविष्यंति सर्वे वर्णा कलौ युगे । उत्तमा नीचतां यांति नीचाश्चोत्तमतां तथा ॥ ३६ ॥

কলিযুগত সকলো বৰ্ণ শূদ্ৰ-তুল্য হ’ব; উত্তমসকল নীচতালৈ নামিব, আৰু নীচসকলো তেনেদৰে উচ্চতালৈ উঠিব।

Verse 37

राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः । पीडयंति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः ॥ ३७ ॥

ৰাজাসকল ধনত আসক্ত হৈ অন্যায়পথে চলিব আৰু অত্যধিক কৰ আৰোপ কৰি প্ৰজাক পীড়িত কৰিব।

Verse 38

शववाहाभविष्यंति शूद्राणां च द्विजातयः । धर्मस्त्रीष्वपि गच्छंति पतयो जारधर्मिणः ॥ ३८ ॥

আগন্তুক কালত শূদ্ৰসকলৰ বাবে দ্বিজসকল শৱবাহক হ’ব; ধৰ্মো স্ত্ৰীসকলৰ মাজলৈ যাব, আৰু পতি জাৰধৰ্মে আচৰণ কৰিব।

Verse 39

द्विषंति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियोऽखिलाः । परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः ॥ ३९ ॥

পুত্ৰসকলে পিতাক দ্বেষ কৰিব, আৰু সকলো স্ত্ৰীয়ে স্বামীক তুচ্ছ কৰিব; সকলোৱে পৰস্ত্ৰীসক্ত আৰু পৰধনপৰায়ণ হ’ব।

Verse 40

मत्स्यामिषेण जीवंति दुहंतश्चाप्यजीविकाम् । घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः ॥ ४० ॥

হে বিপ্ৰ! এই ঘোৰ কলিযুগত মানুহে মাছ-মাংসৰে জীৱিকা চলাব, আৰু দোহন কৰিও জীৱিকা কৰিব; সকলো জন পাপত ৰত থাকিব।

Verse 41

सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते । सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यंति चौषधीः ॥ ४१ ॥

তেওঁলোকে সৎলোকৰ প্ৰতি ঈৰ্ষাত মগ্ন হৈ তেওঁলোকক উপহাস কৰিব; আৰু নদীৰ তীৰত কুদালৰে খুঁদি ঔষধি গছ ৰোপণ কৰিব।

Verse 42

पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति । वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वंति योषितः ॥ ४२ ॥

পৃথিৱী নিষ্ফল হ’ব, বীজ আৰু ফুল নষ্ট হ’ব; আৰু নাৰীসকলে বাৰাঙ্গনাৰ সৌন্দৰ্য আৰু আচৰণৰ প্ৰতি লালসা কৰিব।

Verse 43

धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः । वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः ॥ ४३ ॥

বিপ্ৰসকল ধৰ্ম বিক্ৰী কৰা হ’ব; নাৰীসকল দেহ-বিক্ৰয়ত লিপ্ত হ’ব; আন কিছুমানে বেদ বিক্ৰী কৰিব; আৰু দ্বিজসকল শূদ্ৰাচাৰত আসক্ত হ’ব।

Verse 44

साधूनां विधवानां च वित्तान्यपहरंति च । न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः ॥ ४४ ॥

তেওঁলোকে সাধু আৰু বিধৱাৰ ধনো হৰণ কৰিব; আৰু ধনলোভী ব্ৰাহ্মণসকলে ব্ৰত পালন নকৰিব।

Verse 45

धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः । द्विजाः कुर्वंति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः ॥ ४५ ॥

ধৰ্মাচাৰ ত্যাগ কৰি আৰু অৰ্থহীন কথাৰে কলুষিত হৈ, কিছুমান দ্বিজ কেৱল দম্ভ আৰু দেখুৱাবলৈ পিতৃ-শ্ৰাদ্ধ আদি ক্ৰিয়া কৰিব।

Verse 46

अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः । दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते ॥ ४६ ॥

নরাধমসকলে কেৱল অপাত্ৰক দান দিয়ে; আৰু দুধৰ লোভত গাইৰ প্ৰতি প্ৰীতি দেখুৱায়।

Verse 47

न कुर्वंति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः ॥ ४७ ॥

এনে ব্রাহ্মণসকলে স্নান-শৌচ আদি বিধিবদ্ধ কৰ্ম নকৰে; আৰু নৰাধমসকলে কেৱল অপাত্ৰক দান দিয়ে।

Verse 48

साधुनिंदापराश्चैव विप्रनिंदापरास्तथा । न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत् ॥ ४८ ॥

হে বিপ্ৰ! যিসকলে সাধুসকলৰ নিন্দাত ৰত আৰু যিসকলে ব্রাহ্মণসকলৰ নিন্দাত তৎপৰ—তেওঁলোকৰ কাৰো মনেই বিষ্ণুভক্তিলৈ প্ৰবৃত্ত নহয়।

Verse 49

यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिंकराः । ताडयंति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते ॥ ४९ ॥

শ্ৰীকৃষ্ণ স্বীয় শ্যামস্বৰূপে অৱতীৰ্ণ হ’লে, ধনলোভী ৰজাৰ কিঙ্কৰ দুষ্টসকলে যজ্ঞকাৰী আৰু দ্বিজ ব্রাহ্মণকো প্ৰহাৰ কৰে।

Verse 50

दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने । प्रतिग्रहं प्रकुर्वंति पतितानामपि द्विजाः ॥ ५० ॥

হে মুনি! ঘোৰ কলিযুগত সকলো মানুহ দানহীন হয়; আৰু দ্বিজসকলেও পতিতসকলৰ পৰাও দান গ্ৰহণ কৰে।

Verse 51

कलेः प्रथमपादेऽपि विंनिंदंति हरिं नराः । युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति ॥ ५१ ॥

কলিযুগৰ প্ৰথম পাদতো মানুহে হৰিক নিন্দা কৰিব; আৰু যুগান্তত হৰিৰ নামো কোনোয়ে উচ্চাৰণ নকৰিব।

Verse 52

शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः । शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यंति कलौ द्विजाः ॥ ५२ ॥

কলিযুগত দ্বিজসকল শূদ্ৰ-স্ত্ৰীৰ সঙ্গত আসক্ত হ’ব, বিধৱাৰ সঙ্গৰ লোভী হ’ব, আৰু শূদ্ৰৰ পৰা পোৱা অন্নভোগত ৰত হ’ব।

Verse 53

विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः । पाषंडाश्चभविशष्यंतिचतुराश्रमनिंदकाः ॥ ५३ ॥

বেদৰ সন্মাৰ্গ ত্যাগ কৰি কুপথাচাৰৰ সঙ্গত পৰি তেওঁলোকে পাষণ্ডী হ’ব আৰু চতুৰাশ্ৰমৰ নিন্দা কৰিব।

Verse 54

न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वंति चरणोद्भवाः । द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनोऽधमाः ॥ ५४ ॥

চৰণোদ্ভৱসকলে দ্বিজসকলৰ শুশ্ৰূষা-সেৱা নকৰিব; আৰু পাষণ্ডলিঙ্গধাৰী অধমসকলে দ্বিজধৰ্ম হৰণ কৰিব।

Verse 55

काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः । शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यंती कूटयुक्तपरायणाः ॥ ५५ ॥

কাষায় বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, জটাধাৰী, ভস্ম-ধূলিলিপ্ত তেওঁলোকে কূটযুক্তিত পৰায়ণ হৈ শূদ্ৰসকলৰ বাবে ধৰ্মবাদ প্ৰচাৰ কৰিব।

Verse 56

द्विजाःस्वाचारमुत्स्सृज्यचपरपाकान्नभोजिनः । भविष्यंतिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा ॥ ५६ ॥

নিজ নিজ বিধিবদ্ধ আচাৰ ত্যাগ কৰি দ্বিজসকলে আনৰ ৰন্ধা অন্ন ভক্ষণ কৰি দুষ্টবুদ্ধি হ’ব। তদ্ৰূপ শূদ্ৰসকলেও প্ৰব্ৰজ্যা, অৰ্থাৎ সন্ন্যাস-জীৱন গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 57

उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यंति कलौ मुने । धर्मटीनास्तु पाषंडा कापाला भिक्षवोऽधमाः ॥ ५७ ॥

হে মুনি! কলিযুগত ঘুষেৰে জীৱিকা চলোৱা লোক উঠিব; আৰু ধৰ্মৰ ছদ্মবেশধাৰী পাষণ্ড—কপালধাৰী ভিক্ষুক আৰু অধম সন্ন্যাসী—উদ্ভৱ হ’ব।

Verse 58

धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम । शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यंतिह्यधिरुह्योत्तमासनम् ॥ ५८ ॥

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! যেতিয়া দ্বিজসকল ধৰ্মবিধ্বংসত প্ৰবৃত্ত হ’ব, তেতিয়া শূদ্ৰসকলে উত্তম আসনত আৰোহণ কৰি ধৰ্ম ব্যাখ্যা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব।

Verse 59

एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः । पाषंडाः प्रचारिष्यंति प्रायो वेदविदूषकाः ॥ ५९ ॥

এরা আৰু আন বহুতে—নগ্নতা, ৰক্তবস্ত্ৰ আদি চিহ্নধাৰী—পাষণ্ড দল হিচাপে প্ৰচাৰ কৰিব; আৰু অধিকাংশই বেদক কলুষিত কৰি বিকৃত কৰিব।

Verse 60

गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः । भविष्यंतिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः ॥ ६० ॥

কলিযুগত অধিকাংশ লোক গীত-বাদ্যত কুশলী হ’ব, কিন্তু ক্ষুদ্ৰ আৰু বাহ্য ধৰ্মৰ আশ্ৰয় ল’ব; আৰু এইদৰে সত্য ধৰ্মৰ বিধ্বংসক হ’ব।

Verse 61

अल्पद्रव्या वृथालिंगा वृथाहंकारदूषिताः । हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः ॥ ६१ ॥

অল্প সম্পদধাৰী, বৃথা বাহ্য চিহ্ন ধাৰণকাৰী আৰু শূন্য অহংকাৰত কলুষিত—এনে নৰাধমে পৰৰ ধন হৰণ কৰা চোৰ হৈ পৰে।

Verse 62

प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः । आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिंदापरास्तथा ॥ ६२ ॥

তেওঁলোকে সদায় দান-গ্ৰহণত আসক্ত, জগতক কুপথলৈ নিবলৈ স্বভাৱযুক্ত; সকলেই আত্মপ্ৰশংসাত ৰত আৰু তদ্ৰূপ পৰনিন্দাতো আসক্ত।

Verse 63

विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः । भविष्यंति नरा विप्र कलौ चाधर्मबांधवाः ॥ ६३ ॥

হে বিপ্ৰ! কলিযুগত মানুহে বিশ্বাস কৰা লোকক ঘাত কৰা, নিষ্ঠুৰ, দয়া আৰু ধৰ্মবিহীন হ’ব; আৰু অধৰ্মৰেই সঙ্গী-বন্ধু হৈ উঠিব।

Verse 64

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । घोरे कलियुगे विप्र पंचवर्षा प्रसूयते ॥ ६४ ॥

তেতিয়া সৰ্বাধিক আয়ু মাত্ৰ ষোল বছৰ হ’ব। হে বিপ্ৰ! ভয়ংকৰ কলিযুগত পাঁচ বছৰৰ কন্যাও সন্তান প্ৰসৱ কৰিব।

Verse 65

सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानोऽतः परे जरा । स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः ॥ ६५ ॥

কিছুমান সাত-আঠ বছৰৰেই হ’ব, কিছুমান যুবক, আৰু তাৰ পিছতেই জৰা। সকলেই নিজৰ স্বকৰ্ম-স্বধৰ্ম ত্যাগ কৰিব; কৃতঘ্ন হ’ব আৰু তেওঁলোকৰ আচৰণ বিচ্ছিন্ন আৰু অস্থিৰ হ’ব।

Verse 66

याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यंति कलौ युगे । परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि ॥ ६६ ॥

কলিযুগত নিত্যে দ্বিজসকলেও ভিক্ষুক হ’ব। পৰক অপমান কৰাত আসক্ত হৈ, পৰৰ গৃহতহে আনন্দ পাব॥

Verse 67

तत्रैव निंदानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः । निदां कुर्वंति सततं पितृमातृसुतेषु च ॥ ६७ ॥

সেই ঠাইতে লোক নিন্দাত লীন হ’ব আৰু বিবেচনা নকৰাকৈ বৃথা বিশ্বাস কৰিব। পিতা-মাতা-সন্তানৰো সদায় নিন্দা কৰিব॥

Verse 68

वदंति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः । धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः ॥ ६८ ॥

তেওঁলোকে মুখে ধৰ্মৰ কথা ক’ব, কিন্তু মনে পাপৰ লোভ ৰাখিব। ধন-বিদ্যা-যৌৱনৰ মদত মত্ত হৈ সকলো দুখৰেই আশ্ৰয় ল’ব॥

Verse 69

व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः । प्रपुष्यंति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम् ॥ ६९ ॥

ৰোগ, চোৰ আৰু দুৰ্ভিক্ষে পীড়িত হৈও অতিমোহগ্ৰস্ত লোক বৃথাই কষ্ট পাব; নিজৰ দুষ্কৃত্যৰ কথা বিবেচনা নকৰিব।

Verse 70

धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वंति पापिनः । धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः ॥ ७० ॥

পাপীসকলে ধৰ্মমাৰ্গ প্ৰণেতাক তিৰস্কাৰ কৰিব। আৰু বৃথা বিশ্বাসী লোক ধৰ্মকাৰ্যত ৰত জনকো উপহাস কৰিব।

Verse 71

भविष्यंति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः । शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः ॥ ७१ ॥

কলিযুগ আহিলে ম্লেচ্ছজাতিৰ ৰজাসকল উঠিব। শূদ্ৰসকল ভিক্ষাবৃত্তিত ৰত হ’ব, আৰু দ্বিজসকল তেওঁলোকৰ সেৱাত নিযুক্ত হ’ব।

Verse 72

न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो न पिता तथा । न भार्या न पतिश्चैव भवितारोऽत्र संकरे ॥ ७२ ॥

এই সংকৰ আৰু বিশৃঙ্খলাত সত্য শিষ্য নাথাকিব, গুৰুও নাথাকিব। পুত্ৰ-পিতা, পত্নী-পতিৰ সম্পৰ্কো যথাৰ্থভাৱে নাথাকিব।

Verse 73

कलौ गते भविष्यंति धनाढ्या अपि याचकाः । रस विक्रयिणश्चापि भविष्यंति द्विजातयः ॥ ७३ ॥

কলিযুগ আগবাঢ়িলে ধনীসকলেও যাচক হ’ব। আৰু দ্বিজসকলেও ৰস-ভোগৰ বিক্ৰেতা হ’ব।

Verse 74

धर्मकंचुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः । अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा ॥ ७४ ॥

ধৰ্মৰ কঞ্চুক পিন্ধি, মুনিৰ বেশ ধৰা দ্বিজসকল—অপণ্য বস্তুৰ ক্ৰয়-বিক্ৰয়ত ৰত থাকে আৰু অগম্য নাৰীৰ ওচৰলৈ গমন কৰে।

Verse 75

वेदनिंदापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिंदुकाः । शूद्रवृत्त्यैव जीवंति नरकार्हा द्विजा मुने ॥ ७५ ॥

হে মুনি! যি দ্বিজসকল বেদ-নিন্দাত ৰত আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰক তুচ্ছ কৰে—আৰু কেৱল শূদ্ৰবৃত্তিৰে জীৱিকা চলায়—তেওঁলোক নৰকাৰ্হ।

Verse 76

अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः । भविष्यंति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः ॥ ७६ ॥

কলিযুগত মানুহ অনাবৃষ্টিৰ ভয়ত ভীত হ’ব, তেওঁলোকৰ দৃষ্টি আকাশৰ ফালে নিবদ্ধ থাকিব আৰু সকলোৱে ভোকৰ ভয়ত কাতৰ হ’ব।

Verse 77

कंदपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः । आत्मानं तारयिष्यंति अनावृष्ट्यातिदुखिताः ॥ ७७ ॥

অনাবৃষ্টিৰ ফলত অত্যন্ত দুখিত হৈ মানুহে তপস্বীৰ দৰে কন্দ, পাত আৰু ফল খাই নিজকে ৰক্ষা কৰিব।

Verse 78

कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः । कलौ सर्वे भविष्यंति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः ॥ ७८ ॥

কলিযুগত সকলো লোক কামাতুৰ, চুটি শৰীৰৰ, লোভী আৰু অধৰ্মপৰায়ণ হ’ব; তেওঁলোকৰ ভাগ্য কম হ’লেও বহু সন্তানৰ অধিকাৰী হ’ব।

Verse 79

स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः । पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः ॥ ७९ ॥

নাৰীসকলে কেৱল নিজৰ ভৰণ-পোষণত ব্যস্ত থাকিব, তেওঁলোক বেশ্যাৰ দৰে সাজ-সজ্জা প্ৰিয় হ’ব আৰু স্বামীৰ কথা অমান্য কৰি সদায় আনৰ ঘৰৰ প্ৰতি আসক্ত থাকিব।

Verse 80

दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिंति सदा स्पृहाम् । असद्वृत्ता भविष्यंति पुरुषेषु कुलांगनाः ॥ ८० ॥

কুলীন নাৰীসকলে দুশ্চৰিত্ৰ পুৰুষৰ প্ৰতি সদায় আকাঙ্ক্ষা কৰিব আৰু পুৰুষৰ মাজত তেওঁলোক অসদাচৰণকাৰী হৈ পৰিব।

Verse 81

चौरादिभयभीताश्च काष्टयंत्राणि कुर्वते । दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः ॥ ८१ ॥

চোৰ-ডকাইত আদি ভয়ত কঁপি থকা লোকসকলে ৰক্ষাৰ বাবে কাঠৰ যন্ত্ৰ সাজে। দুৰ্ভিক্ষ আৰু কৰ-পীড়াত অতিশয় পীড়িত প্ৰজাই গভীৰ দুখত পৰে॥

Verse 82

गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यंति दुःखिताः । निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयंति वचः शुभम् ॥ ८२ ॥

দুখিত লোকসকলে গোধুম-অন্ন আৰু যৱ-অন্নে সমৃদ্ধ দেশলৈ যায়। হৃদয়লৈ হিতকৰ কৰ্মত মন স্থিৰ কৰি তেওঁলোকে শুভ আৰু প্ৰেৰক বাক্য কয়॥

Verse 83

स्वकार्यसिद्धिपर्यंतं बंधुतां कुर्वते जनाः । भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबंधयंत्रिताः ॥ ८३ ॥

মানুহে নিজৰ কাম সিদ্ধ হোৱা পৰ্যন্তহে আত্মীয়তা ৰাখে। ভিক্ষুসকলেও বন্ধুতা আদি স্নেহ-সম্পৰ্কৰ জালত পৰি বন্ধনগ্ৰস্ত হয়॥

Verse 84

अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णंति भिक्षवः ॥ ८४ ॥

অন্নক উপাধি কৰি ভিক্ষুসকলে শিষ্য গ্ৰহণ কৰে॥

Verse 85

उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकंडूयनं स्त्रियः । कुर्वंत्यो गुरुभर्तॄणामाज्ञामुल्लंघयंति च ॥ ८५ ॥

দুয়োটা হাতেৰে মূৰ খুজি থকা নাৰীয়েও গুৰুজন আৰু স্বামীৰ আজ্ঞা লংঘন কৰে॥

Verse 86

पाषंडालापनिरताः पाषंडजनसंगिनः । यदा द्विजा भविष्यंति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत् ॥ ८६ ॥

যেতিয়া দ্বিজসকলে পাষণ্ডসকলৰ সৈতে কথোপকথনত আসক্ত হৈ পাষণ্ডজনৰ সঙ্গ গ্ৰহণ কৰে, তেতিয়া কলিযুগ বৃদ্ধি পাই বলৱান হয়।

Verse 87

यदा प्रजा न यक्ष्यंति न होष्यंति द्विजातयः । तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः ॥ ८७ ॥

যেতিয়া প্ৰজাই যজ্ঞ নকৰে আৰু দ্বিজাতিসকলে পবিত্ৰ অগ্নি ৰক্ষা নকৰে, তেতিয়া বিচক্ষণসকলে বুজিব—কলিৰ বৃদ্ধি নিশ্চয় হৈছে।

Verse 88

अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा । सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत् ॥ ८८ ॥

হে দ্বিজসকল, অধৰ্ম বৃদ্ধি পাব আৰু অকালমৃত্যুও ঘটিব; সকলো ধৰ্ম নষ্ট হ’লে জগত শ্ৰী-মঙ্গলশূন্য হয়।

Verse 89

एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम । हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित् ॥ ८९ ॥

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, এইদৰে তোমাক কলিৰ স্বৰূপ কোৱা হ’ল; কিন্তু যিসকল হৰিভক্তিত পৰায়ণ, তেওঁলোকক কলি কেতিয়াও বাধা নিদিয়ে।

Verse 90

ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे ॥ ९० ॥

তাৰ পিছত কোৱা হয়—কৃতযুগত ধ্যানেই প্রধান সাধন, ত্ৰেতাযুগতো ধ্যানেই; দ্বাপৰত যজ্ঞ মুখ্য, আৰু কলিযুগত দানেই প্রধান ধৰ্মসাধন।

Verse 91

यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् । द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ ॥ ९१ ॥

কৃতযুগত দহ বছৰৰ সাধনাৰে, ত্ৰেতাযুগত এটা শৰৎঋতুত, দ্বাপৰত এটা মাহত যি ফল পোৱা যায়—সেই একে ফল কলিযুগত এটা দিন-ৰাতিতেই লাভ হয়।

Verse 92

ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेऽर्चयन् । यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम् ॥ ९२ ॥

কৃতযুগত ধ্যানৰ দ্বাৰা, ত্ৰেতাযুগত জয়যজ্ঞৰ দ্বাৰা, দ্বাপৰত অর্চনাৰ দ্বাৰা যি সিদ্ধি পোৱা যায়—কলিযুগত কেৱল কেশৱৰ সংকীৰ্তনে সেই সিদ্ধি লাভ হয়।

Verse 93

अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयंति च ये नराः । कुर्वंति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९३ ॥

যিসকল লোকে দিন-ৰাতি হৰিনাম কীৰ্তন কৰে, অথবা হৰিপূজা কৰে—তেওঁলোকক কলি বাধা নিদিয়ে।

Verse 94

नमो नारायणायेति कीर्तयंति च ये नराः । निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९४ ॥

যিসকলে “নমো নাৰায়ণায়” বুলি কীৰ্তন কৰে—নিষ্কাম হওক বা সকাম—তেওঁলোকক কলি বাধা নিদিয়ে।

Verse 95

हरिनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विज । त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्बाधते हि तान् ॥ ९५ ॥

হে দ্বিজ! এই ঘোৰ কলিযুগত যিসকলে হৰিনামত পৰায়ণ—তেওঁলোকেই কৃতকৃত্য; কলি তেওঁলোকক বাধা নিদিয়ে।

Verse 96

हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः । त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा ॥ ९६ ॥

যিসকল হৰিপূজাত পৰায়ণ আৰু হৰিনাম-জপত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট, তেঁৱেই শিৱতুল্য—ইয়াত অধিক বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 97

समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् । घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति ॥ ९७ ॥

সমগ্ৰ জগতৰ আধাৰ আৰু পৰমাৰ্থস্বৰূপ বিষ্ণুক ঘোৰ কলিযুগত যি ধ্যান কৰে, সি দুখত পতিত নহয়।

Verse 98

अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः । घोरें कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते ॥ ९८ ॥

আহা! অতি সুভাগ্যৱান তেঁৱে, যিসকলে কেশৱৰ একবাৰো অৰ্চনা কৰে—বিশেষকৈ এই ঘোৰ কলিযুগত, য’ত সকলো ধৰ্মাচৰণ ত্যাগ কৰা হৈছে।

Verse 99

न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् । हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम् ॥ ९९ ॥

কলিযুগত বেদোক্ত কৰ্মত কমতি আৰু অধিকতাৰ দোষ দেখা যায়; ইয়াত হৰিস্মৰণেই সিহঁতক সম্পূৰ্ণতা আৰু ফলসিদ্ধি দিয়ে।

Verse 100

हरे केशव गोविंद वासुदेव जगन्मय । इतीरयंति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः ॥ १०० ॥

যিসকলে নিত্য ‘হৰে, কেশৱ, গোবিন্দ, বাসুদেৱ, জগন্ময়’ বুলি উচ্চাৰণ কৰে, কলে তেওঁলোকক বাধা দিব নোৱাৰে।

Verse 101

शिव शंकर रुद्रेश नीलकंठ त्रिलोचन । इति जल्पंति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते ॥ १ ॥

যিসকলে বাৰে বাৰে “শিৱ, শংকৰ, ৰুদ্ৰেশ, নীলকণ্ঠ, ত্ৰিলোচন” বুলি জপ কৰে, তেওঁলোকক কলি আৰু কলিদোষ কেতিয়াও পীড়া নিদিয়ে।

Verse 102

महादेव विरूपाक्ष गंगाधर मृडाव्यय । इत्थं वदंति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः ॥ २ ॥

হে বিপ্ৰ! যিসকলে “মহাদেৱ, বিৰূপাক্ষ, গঙ্গাধৰ, মৃড়, অব্যয়” বুলি এইদৰে স্তৱ কৰে, তেওঁলোক নিঃসন্দেহে কৃতাৰ্থ।

Verse 103

जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत । इति वाप्युञ्चरंतीह न च तेषां कलेर्भयम् ॥ ३ ॥

ইয়াত যিসকলে “জনাৰ্দন, জগন্নাথ, পীতাম্বৰধৰ অচ্যুত” এই নামসমূহ উচ্চাৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ কলিৰ ভয় নাথাকে।

Verse 104

संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः । घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा ॥ ४ ॥

সংসাৰত পুত্ৰ, পত্নী, ধন আদি সহজে লাভ হয়; কিন্তু এই ঘোৰ কলিযুগত, হে বিপ্ৰ, হৰিভক্ত সঁচাকৈয়ে দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 105

कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषंडा वेदनिंदकाः । अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः ॥ ५ ॥

কর্মত শ্ৰদ্ধাহীন পাষণ্ড, বেদ-নিন্দক আৰু অধৰ্মত ৰত লোকসকলেও—হৰিস্মৰণে নৰকাৰ্হ নহয় (মুক্ত হয়)।

Verse 106

वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् । मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः ॥ ६ ॥

যিসকল লোক বেদমাৰ্গৰ বাহিৰত, পাপকর্মত ৰত আৰু মনঃশুদ্ধিহীন—তেওঁলোকৰ প্ৰায়শ্চিত্ত কেৱল হৰিনামতেই সম্পন্ন হয়।

Verse 107

दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजंगमम् । यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज ॥ ७ ॥

এই সমগ্ৰ জগত—স্থাবৰ আৰু জঙ্গম—দৈৱৰ অধীন। হে দ্বিজ, তেওঁ যিদৰে প্ৰেৰণা দিয়ে সিদৰে জীৱে কৰ্ম কৰে।

Verse 108

शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च । समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः ॥ ८ ॥

শক্তি অনুসাৰে বেদোক্ত সকলো কৰ্ম সম্পাদন কৰি, যি নাৰায়ণ-পরায়ণ সি সকলো মহাবিষ্ণুক সমৰ্পণ কৰক।

Verse 109

समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि । संपूर्णतां प्रयांत्येव हरिस्मरणमात्रतः ॥ ९ ॥

পৰমাত্মা মহাবিষ্ণুত সমৰ্পিত কৰ্মসমূহ, কেৱল হৰিস্মৰণমাত্ৰেই সম্পূৰ্ণতা লাভ কৰে।

Verse 110

हरिभक्तिरतानां च पापबंधो न जायते । अतोऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम् ॥ १० ॥

হৰিভক্তিত ৰত লোকৰ পাপবন্ধন জন্মে নাহে। সেয়ে এই লোকত দুরাত্মাৰ বাবে হৰিভক্তি অতি দুর্লভ।

Verse 111

अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयंकरे । ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि ॥ ११ ॥

আহা! ভয়ংকৰ কলিযুগতো যিসকল হৰি-পরায়ণ, তেওঁলোক সত্যই সৌভাগ্যবান মহাত্মা; সৎসঙ্গেও তেওঁলোকৰ মঙ্গল হয়।

Verse 112

हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् । सत्यं समस्तकर्माणि यांति संपूर्णतां द्विज ॥ १२ ॥

হে দ্বিজ! যিসকল হৰি-স্মৰণত নিষ্ঠাবান আৰু যিসকলৰ অন্তৰ শিৱ-নামত ৰমে, তেওঁলোকৰ সকলো কৰ্ম সত্যই সম্পূৰ্ণতা লাভ কৰে।

Verse 113

अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् । त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ १३ ॥

আহা! কিমান ভাগ্য—কিমান অপূৰ্ব ভাগ্য—যিসকলৰ হৃদয় হৰি-নামত ৰমে। দেৱতাসকলেও তেওঁলোকক পূজে; আৰু বেছি ক’বলৈ কি আছে?

Verse 114

तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते । हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित् ॥ १४ ॥

সেয়ে মই সকলো লোকৰ হিতৰ কথাই কওঁ: যিসকল মর্ত্য হৰি-নামত পৰায়ণ, কলে তেওঁলোকক কেতিয়াও বাধা দিব নোৱাৰে।

Verse 115

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ १५ ॥

হৰিৰ নামেই—কেৱল নামেই—কেৱল নামেই মোৰ জীৱন। কলিযুগত সত্যই আন কোনো গতি নাই, আন কোনো গতি নাই।

Verse 116

सूत उवाच । एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः । परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह ॥ १६ ॥

সূত ক’লে—হে বিপ্ৰসকল! সনকৰ উপদেশে প্ৰবুদ্ধ হৈ নাৰদে পৰম নিৰ্বৃতি (বৈৰাগ্য-শান্তি) লাভ কৰি পুনৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 117

नारद उवाच । भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना । प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १७ ॥

নাৰদ ক’লে—হে ভগৱন, সৰ্বশাস্ত্ৰজ্ঞ! আপোনাৰ স্বয়ং পৰম কৰুণাময় স্বভাৱদ্বাৰা আপুনি জগতৰ জ্যোতি—সনাতন পৰব্ৰহ্ম—প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 118

एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः । यः स्मरेत्पुंडरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम् ॥ १८ ॥

এইয়েই পৰম পুণ্য, এইয়েই পৰম তপ—যি সৰ্বপাপবিনাশক পুণ্ডৰীকাক্ষ (কমলনয়ন বিষ্ণু)ক স্মৰণ কৰে।

Verse 119

ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् । त्वयोक्तं तत्प्रतीयेऽहं कथं दृष्टांतमंतरा ॥ १९ ॥

হে ব্ৰহ্মন! আপুনি কৈছে যে এই নানাৰূপ জগত একে চৈতন্যে আলোকিত। মই তাক মানো; কিন্তু দৃষ্টান্ত নোহোৱাকৈ কেনেকৈ বুজিম?

Verse 120

तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु । तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात् ॥ २० ॥

সেয়েহে, প্ৰবুদ্ধ গুৰুৱে যিদৰে ব্ৰহ্মৰ বোধ কৰাইছে, সেইদৰে আপুনি কওক—যাতে মোৰ এতিয়া সিঁদৰি যোৱা চিত্তে স্থিতি আৰু শান্তি লাভ কৰে।

Verse 121

एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः । सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम् ॥ २१ ॥

মহাত্মা নাৰদৰ এই বাক্য শুনি, বিপ্ৰ ঋষিসকলৰ মাজত সনকে পৰম নাৰায়ণক স্মৰণ কৰি এইদৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 122

सनक उवाच । ब्रह्मन्नहं ध्यानपरो भवेयं सनंदनं पृच्छ यथाभिलाषम् । वेदांतशास्त्रे कुशलस्तवायं निवर्तयेद्वा परमार्यवंद्यः ॥ २२ ॥

সনক ক’লে— হে ব্ৰহ্মন, মই ধ্যানত একাগ্ৰ থাকিম। তোমাৰ ইচ্ছামতে সনন্দনক সুধা; তেওঁ বেদান্তশাস্ত্ৰত কুশলী আৰু পৰম আৰ্যসকলৰ দ্বাৰা বন্দিত, তোমাৰ সংশয় নিবারণ কৰিব।

Verse 123

इतीरितं समाकर्ण्य सनकस्य स नारदः । सनंदनं मोक्षधर्मान्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २३ ॥

সনকৰ এই উক্তি শুনি, মুনি নাৰদে মোক্ষধৰ্মৰ তত্ত্ব সুধিবলৈ সনন্দনৰ ওচৰত প্ৰশ্ন আৰম্ভ কৰিলে।