Manvantaras and Indras; Sudharmā’s Liberation through Viṣṇu-Pradakṣiṇā; Supremacy of Hari-Bhakti

Verse 1

सनक उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि विभूतिं वैष्णवीं मुने । यां श्रृण्वतां कीर्तयतां सद्यः पापक्षयो भवेत् ॥ १ ॥

সনক ক’লে—হে মুনি! এতিয়া মই বৈষ্ণৱী বিভূতি বৰ্ণনা কৰিম; যাক শুনিলে আৰু কীৰ্তন কৰিলে তৎক্ষণাৎ পাপক্ষয় হয় ॥ ১ ॥

Verse 2

वैवस्वतेंऽतरे पूर्वं शक्रस्य च बृहस्पतेः । संवादः सुमहानासीत्तं वक्ष्यामि निशामय ॥ २ ॥

বৈবস্বত মন্বন্তৰৰ আগতে শক্র (ইন্দ্ৰ) আৰু বৃহস্পতিৰ মাজত এক অতি মহান সংলাপ হৈছিল; সেয়া মই ক’ম—মনোযোগে শুনা ॥ ২ ॥

Verse 3

एकदा सर्वभोगाढ्यो विबुधैः परिवारितः । अप्सरोगणसंकीर्णो बृहस्पतिमभाषत ॥ ३ ॥

এবাৰ তেওঁ সকলো ভোগে সমৃদ্ধ, দেবগণে পৰিবেষ্টিত, আৰু অপ্সৰাগণৰ ভিৰৰ মাজত বৃহস্পতিলৈ কথা ক’লে ॥ ৩ ॥

Verse 4

इन्द्र उवाच । बृहस्पते महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद । अतीतब्रह्मणः कल्पे सृष्टिः कीदृग्विधा प्रभो ॥ ४ ॥

ইন্দ্ৰ ক’লে—হে বৃহস্পতে! মহাভাগ, সকলো তত্ত্বাৰ্থৰ জ্ঞানী! হে প্ৰভো, ব্ৰহ্মাৰ অতীত কল্পত সৃষ্টি কেনেকুৱা আছিল? ॥ ৪ ॥

Verse 5

इन्द्रस्तु कीदृशः प्रोक्तो विवुधाः कीदृशाः स्मृताः । तेषां च कीदृशं कर्म यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ५ ॥

অনুগ্ৰহ কৰি যথাক্ৰমে আৰু যথাযথভাৱে কওক—ইন্দ্ৰ কিদৰে প্ৰোক্ত, ‘বিবুধ’ দেৱগণ কিদৰে স্মৃত, আৰু তেওঁলোকৰ বাবে কিধৰণৰ কৰ্ম আৰু কৰ্তব্য নিৰ্ধাৰিত।

Verse 6

बृहस्पतिरुवाच । न ज्ञायते मया शक्र पूर्वेद्युश्चरितं विधेः । वर्तमानदिनस्यापि दुर्ज्ञेयं प्रतिभाति मे ॥ ६ ॥

বৃহস্পতিয়ে ক’লে—হে শক্র! বিধাতা (ব্ৰহ্মা)য়ে কালি কি কৰিলে সেয়াও মই নাজানো; বৰ্তমান দিনৰ ঘটনাও মোৰ বাবে দুৰ্জ্ঞেয় যেন লাগে।

Verse 7

मनवः समतीताश्च तान्वक्तुमपि न क्षमः । यो विजानाति तं तेऽद्य कथयामि निशामय ॥ ७ ॥

মনুসকল ইতিমধ্যে সমতীত; তেওঁলোকৰ কথা ক’বলৈও মই সক্ষম নহয়। যিয়ে তেওঁলোকক যথাৰ্থভাবে জানে—আজি মই তেওঁৰ কথাই তোমাক ক’ম; মন দি শুনা।

Verse 8

सुधर्म इति विख्यातः कश्चिदास्ते पुरे तव । भुञ्जानो दिव्यभोगांश्च ब्रह्मलोकादिहागतः ॥ ८ ॥

তোমাৰ নগৰত ‘সুধৰ্ম’ নামে বিখ্যাত এজন ব্যক্তি বাস কৰে; তেওঁ ব্ৰহ্মলোকৰ পৰা ইয়ালৈ আহি দিব্য ভোগ উপভোগ কৰে।

Verse 9

स वा एत द्विजानाति कथयामि निशामय । एवमुक्तस्तु गुरुणा शक्रस्तेन समन्वितः ॥ ९ ॥

এই তত্ত্ব সেই দ্বিজেই জানে; মই ক’ম—মন দি শুনা। গুৰুৱে এনেদৰে কোৱাত শক্র তেওঁলোকৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 10

देवतागणसंकीर्णः सुधर्मनिलयं ययौ ॥ १० ॥

দেৱগণৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁ সুধৰ্মা নামৰ দিৱ্য সভামণ্ডপ-নিলয়লৈ গমন কৰিলে।

Verse 11

समागतं देवपतिं बृहस्पतिसमन्वितम् । दृष्ट्वा यथार्हं देवर्षे पूजयामास सादरम् ॥ ११ ॥

বৃহস্পতিসহ দেৱপতি আহি উপস্থিত হোৱা দেখি দেৱৰ্ষিয়ে যথাৰ্হ সন্মানে সাদৰে পূজা কৰিলে।

Verse 12

सुधर्मेणार्चितः शंक्रो दृष्ट्वा तच्छ्रियमुत्तमाम् । मनसा विस्मयाविष्टः प्रोवाच विनयान्वितः ॥ १२ ॥

সুধৰ্মাই অর্চনা কৰা শংকৰ সেই উত্তম শ্ৰী দেখি মনত বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হৈ বিনয়ে ক’লে।

Verse 13

इंद्र उवाच । अतीतब्रह्मकल्पस्य वृत्तांतं वेत्सि चेद्बुध । तदाख्याहि समायात एतत्प्रष्टुं सयाजकः ॥ १३ ॥

ইন্দ্ৰ ক’লে—হে বুধ, যদি তুমি অতীত ব্ৰহ্মকল্পৰ বৃত্তান্ত জানো, তেন্তে কোৱা; মই যাজকসহ এই কথা সুধিবলৈ আহিছোঁ।

Verse 14

गतनिद्रांश्च देवांश्च येन जानासि सुव्रत । तद्वदस्वाधिकः कस्मादस्मद्भ्योऽपि दिवि स्थितः ॥ १४ ॥

হে সুৱ্ৰত, যি সত্যৰ দ্বাৰা তুমি নিদ্ৰা ত্যাগ কৰি জাগ্ৰত দেৱসকলক জানো, সেয়া আমাক কোৱা; আৰু দিৱ্যলোকে অৱস্থিত, আমাতকৈও অধিক সেই শ্ৰেষ্ঠজন কোন, ব্যাখ্যা কৰা।

Verse 15

तेजसायशसा कीर्त्या ज्ञानेन च परंतप । दानेन वा तपोभिर्वा कथमेतादृशः प्रभो ॥ १५ ॥

হে পৰন্তপ প্ৰভু! তেজ, যশ, কীৰ্তি, জ্ঞান, দান বা তপস্যা—কোন উপায়ে মানুহ আপোনাৰ দৰে হয়?

Verse 16

इत्युक्तो देवराजेन सुधर्मा प्रहसंस्तदा । प्रोवाच विनयाविष्टः पूर्ववृत्तं यथाविधि ॥ १६ ॥

দেৱৰাজে এনেদৰে কোৱাত সুধৰ্মাই তেতিয়া মৃদু হাঁহি দিলে আৰু বিনয়ে পূৰ্ণ হৈ পূৰ্ববৃত্ত যথাবিধি ক’লে।

Verse 17

सुधर्म उवाच । चतुर्युगसहस्त्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । एकस्मिन् दिवसे शक्र मनवश्च चतुर्दश ॥ १७ ॥

সুধৰ্মাই ক’লে—চতুৰ্যুগৰ সহস্ৰ চক্ৰক ব্রহ্মাৰ এক দিন বুলি কোৱা হয়। হে শক্ৰ! এক দিনত চৌদ মনু থাকে।

Verse 18

इंद्राश्चतुर्दश प्रोक्ता देवाश्च विविधाः पृथक् । इंद्राणां चैव सर्वेषां मन्वादीनां च वासव ॥ १८ ॥

চৌদ ইন্দ্ৰ কোৱা হৈছে, আৰু দেৱতাসকলও নানা প্ৰকাৰৰ পৃথক পৃথক। আৰু সেই সকলো ইন্দ্ৰ আৰু মনু আদি সকলৰ (অধিপতি) বাসৱ।

Verse 19

तुल्यता तेजसा लक्ष्म्या प्रभावेण बलेन च । तेषां नामानि वक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १९ ॥

তেজ, লক্ষ্মী, প্ৰভাৱ আৰু বলত তেওঁলোক সমান। এতিয়া মই তেওঁলোকৰ নাম ক’ম; তুমি মন একাগ্ৰ কৰি শুনা।

Verse 20

स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ततः स्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा ॥ २० ॥

প্ৰথমে স্বায়ম্ভুৱ মনু; তাৰ পিছত স্বাৰোচিষ মনু। তাৰপিছত উত্তম আৰু তামস, লগতে ৰৈৱত আৰু চাক্ষুষ মনু হ’ল॥২০॥

Verse 21

वैवस्वतो मनुश्चैव सूर्यसावर्णिरष्टमः । नवमो दक्षसावर्णिः सर्वदेवहिते रतः ॥ २१ ॥

বৈৱস্বত মনুৱেই বৰ্তমান যুগৰ মনু। অষ্টম সূৰ্যসাবৰ্ণি; নবম দক্ষসাবৰ্ণি—যি সকলো দেৱতাৰ হিতত ৰত॥২১॥

Verse 22

दशमो ब्रह्मसावर्णिर्द्धर्मसावर्णिकस्ततः । ततस्तु रुद्रसावर्णी रोचमानस्ततः स्मृतः ॥ २२ ॥

দশম ব্রহ্মসাবৰ্ণি; তাৰ পিছত ধৰ্মসাবৰ্ণিক। তাৰপিছত ৰুদ্ৰসাবৰ্ণি, আৰু তাৰ পিছত ৰোচমান মনু স্মৃত॥২২॥

Verse 23

भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्त एते हि मनवः स्मृताः । देवानिंद्रांश्च वक्ष्यामि श्रृणुष्व विबुधर्षभ ॥ २३ ॥

ভৌত্যক চতুৰ্দশ মনু বুলি কোৱা হৈছে; এইসকলেই মনু বুলি স্মৃত। এতিয়া মই দেৱসকল আৰু ইন্দ্ৰসকলৰো বৰ্ণনা কৰিম—হে বিদ্বৎশ্ৰেষ্ঠ, শুনা॥২৩॥

Verse 24

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेंऽतरे । शचीपतिः समाख्यातस्तेषामिंद्रो महापतिः ॥ २४ ॥

স্বায়ম্ভুৱ মন্বন্তৰত দেৱসকল ‘যামা’ নামে পৰিচিত আছিল। শচীপতি তেওঁলোকৰ ইন্দ্ৰ, মহাধিপতি ৰূপে প্ৰসিদ্ধ আছিল॥২৪॥

Verse 25

पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषेंऽतरे । विपश्चिन्नाम देवेन्द्रं सर्वसंपत्समन्वितः ॥ २५ ॥

স্বাৰোচিষ মন্বন্তৰত পাৰাৱত আৰু তুষিত নামে দেৱগণ আছিল; আৰু সকলো সমৃদ্ধিৰে সমন্বিত দেৱেন্দ্ৰৰ নাম আছিল বিপশ্চিত।

Verse 26

सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाय प्रर्तदनाः । तेषामिंद्रः सुशांतिश्च तृतीये परिकीर्तितः ॥ २६ ॥

একেদৰে সুধামান, সত্য, শিৱ আৰু প্ৰর্তদন নামে গণ আছে; তেওঁলোকৰ মাজত তৃতীয়ৰ দেৱেন্দ্ৰ ‘সুশান্তি’ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 27

सुताः पाराहराश्चैव सुत्याश्चासुधियस्तथा । तेषामिंद्रः शिवः प्रोक्तः शक्रस्तामसकेंऽतरे । विभानामा देवपतिः पञ्चमः परिकीर्तितः ॥ २७ ॥

সুত, পাৰাহৰ, সুত্য আৰু অসুধিয়—ইয়াৰ মাজত ইন্দ্ৰ ‘শিৱ’ বুলি কোৱা হৈছে; আৰু তামস মন্বন্তৰৰ অন্তৰত তেওঁ ‘শক্র’ নামে পৰিচিত। ‘বিভা’ নামৰ দেৱপতি পঞ্চম বুলি পৰিকীৰ্তিত।

Verse 28

अमिताभादयो देवाः षष्ठेऽपि च तथा श्रृणु । आर्याद्या विबुधाः प्रोक्तास्तेषामिंद्रो मनोजवः ॥ २८ ॥

ষষ্ঠ (গণ) বিষয়েও শুনা—অমিতাভ আদি দেৱগণ তাত আছে। আৰ্য আদি বিবুধ বুলি কোৱা হৈছে; তেওঁলোকৰ ইন্দ্ৰ ‘মনোজৱ’।

Verse 29

आदित्यवसुरुद्राद्या देवा वैवस्वतंऽतरे । इन्द्रः पुरंदरः प्रोक्तः सर्वकामसमन्वितः ॥ २९ ॥

বৈৱস্বত মন্বন্তৰত আদিত্য, বসু, ৰুদ্ৰ আদি দেৱগণ বুলি কোৱা হৈছে; আৰু ইন্দ্ৰ ‘পুরন্দর’ বুলি প্ৰোক্ত, যি সকলো কামনা-সিদ্ধিৰে সমন্বিত।

Verse 30

अप्रमेयाश्च विबुधाः सुतपाद्याः प्रकीर्तिताः । विष्णुपूजाप्रभावेण तेषामिंद्रो बलिः स्मृतः ॥ ३० ॥

সুতপা আদি সেই দেবগণ ‘অপ্ৰমেয়’ বুলি কীৰ্তিত। বিষ্ণু-পূজাৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকৰ ইন্দ্ৰ (অধিপতি) বলি বুলি স্মৃত॥

Verse 31

पाराद्या नवमे देवा इन्द्रश्चाद्भुत उच्यते । सुवासनाद्या विबुधा दशमे परिकीर्तिताः ॥ ३१ ॥

নৱম গোটত পাৰা আদি দেবগণ, আৰু তেওঁলোকৰ ইন্দ্ৰ ‘অদ্ভুত’ বুলি কোৱা হয়। দশম গোটত সুৱাসনা আদি উইবুধ কীৰ্তিত॥

Verse 32

शांतिर्नाम च तत्रेंद्रः सर्वभोगसमन्वितः । विहंगॄमाद्या देवाश्च तेषामिंद्रो वृषः स्मृतः ॥ ३२ ॥

তাত ইন্দ্ৰৰ নাম ‘শান্তি’, তেওঁ সৰ্বভোগে সমন্বিত। বিহঙ্গ আদি দেবগণ তেওঁৰ অধীন; আৰু তেওঁলোকৰ ইন্দ্ৰ ‘বৃষ’ বুলি স্মৃত॥

Verse 33

एकादशे द्वादशे तु निबोधकथायामि ते । ऋभुनामा च देवेंद्रो हरिनाभास्तथा सुराः ॥ ३३ ॥

এতিয়া একাদশ আৰু দ্বাদশ বিষয় শুনা; মই তোমাক কওঁ। তাত দেৱেন্দ্ৰৰ নাম ‘ঋভু’, আৰু ‘হৰিনাভ’ নামৰ সুৰগণো আছে॥

Verse 34

सुत्रामाद्यास्तथा देवास्त्रयोदशतमेऽन्तरे । दिवस्पतिर्महावीर्यस्तेषामिंद्रः प्रकीर्तितः ॥ ३४ ॥

ত্রয়োদশ মন্বন্তৰত সুত্ৰামন আদি দেবগণ কীৰ্তিত। তেওঁলোকৰ ইন্দ্ৰ হিচাপে মহাবীৰ্য ‘দিবস্পতি’ প্ৰখ্যাত॥

Verse 35

चतुर्दशे चाक्षुपाद्या देवा इन्द्रः शुचिः स्मृतः । एवं ते मनवः प्रोक्ता इंद्रा देवाश्च तत्त्वतः ॥ ३५ ॥

চতুৰ্দশ মন্বন্তৰত দেবগণ ‘চাক্ষুপ’ নামে প্ৰসিদ্ধ, আৰু ‘শুচি’ ইন্দ্ৰ বুলি স্মৃত। এইদৰে মনু, ইন্দ্ৰ আৰু দেবসমূহ তত্ত্বতঃ তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 36

एकस्मिन्ब्रह्यदिवसे स्वाधिकारं प्रभुंजते ॥ ३६ ॥

এটা ব্ৰহ্মদিবসৰ ভিতৰতে তেওঁলোকে নিজৰ নিজৰ নিৰ্ধাৰিত অধিকাৰ আৰু পদক্ষেত্ৰ ভোগ (নিৰ্বাহ) কৰে।

Verse 37

लेकेषु सर्वसर्गेषु सृष्टिरेकविधा स्मृता । कर्त्तारो बहवः संति तत्संख्यां वेत्ति कोविदः ॥ ३७ ॥

সকলো লোক আৰু সকলো সৰ্গত সৃষ্টিক একে ধৰণৰ বুলি স্মৃত কৰা হয়; কিন্তু কৰ্তা বহু—তেওঁলোকৰ সংখ্যা কোন পণ্ডিত জানিব পাৰে?

Verse 38

मयि स्थिते ब्रह्मलोके ब्रह्माणां बहवो गताः । तेषां संख्या न संख्यातु शक्तोऽस्म्यद्य द्विजोत्तम ॥ ३८ ॥

মই ব্ৰহ্মলোকে স্থিত থাকিলেও বহু ব্ৰহ্মা অতীত হৈ গ’ল। হে দ্বিজোত্তম, আজিও মই তেওঁলোকৰ সংখ্যা গণনা কৰিবলৈ সক্ষম নহয়।

Verse 39

स्वर्गलोकमपि प्राप्य यावत्कालं श्रृणुष्व मे । चत्वारो मनवोऽतीता मम श्रीश्चातिविस्तरा ॥ ३९ ॥

স্বৰ্গলোক লাভ কৰিলেও, সময় যিমান থাকে মোৰ কথা শুনা। চাৰি মনু অতীত হৈছে, আৰু মোৰ শ্ৰী-সমৃদ্ধিও অতি বিস্তৃত।

Verse 40

स्थातव्यं च मयात्रैव युगकोटिशतं प्रभो । ततः परं गमिष्यामि कर्मभूमिं श्रृणुष्व मे ॥ ४० ॥

হে প্ৰভু! মোক ইয়াতেই শত কোটি যুগ থাকিব লাগিব। তাৰ পাছত মই কৰ্মভূমি (মানৱলোক)লৈ গম কৰিম; মোৰ কথা শুনক।

Verse 41

मया कृतं पुरा कर्म वक्ष्यामि तव सुव्रत । वदतां श्रृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ४१ ॥

হে সুৱ্ৰত! মই পূৰ্বে কৰা এটা কৰ্ম তোমাক ক’ম; ইয়াক কোৱা আৰু শুনা—দুয়োৰে সকলো পাপ নাশ কৰে।

Verse 42

अहमांस पुरा शक्र गृध्रः पापो विशेषतः । स्थितश्च भूमिभागे वै अमेध्यामिषभोजनः ॥ ४२ ॥

হে শক্ৰ! পূৰ্বে মই গৃধ্ৰ আছিলোঁ—বিশেষকৈ পাপী—ভূমিত থাকি অশুচি মাংসেই ভক্ষণ কৰিছিলোঁ।

Verse 43

एकदाहं विष्णुगृहे प्राकारे संस्थितः प्रभो । पतितो व्याधशस्त्रेण सायं विष्णोर्गृहांगणे ॥ ४३ ॥

হে প্ৰভু! এবাৰ মই বিষ্ণুগৃহৰ প্ৰাকাৰ-দেৱালত থিয় হৈছিলোঁ; সন্ধিয়া ব্যাধৰ অস্ত্ৰত আঘাত পাই বিষ্ণুৰ মন্দিৰ-আঙণত পৰি গ’লোঁ।

Verse 44

मयि कंठगतप्राणे भषणो मांसलोलुपः । जग्राह मां स्ववक्रेण श्वभिरन्यैश्चरन्द्रुतः ॥ ४४ ॥

যেতিয়া প্ৰাণ কণ্ঠলৈ উঠিল, তেতিয়া মাংসলোভী ভষণে মোক নিজৰ চোয়ালত ধৰি ল’লে; আৰু আন কুকুৰবোৰেও মোক ছিঁড়ি ধৰিছিল।

Verse 45

वहन्मां स्वमुखेनैव भीतोऽन्यैर्भषणैस्तथा । गतः प्रदक्षिणा कारं विष्णोस्तन्मंदिरं प्रभो ॥ ४५ ॥

নিজ মুখতেই মোক বহন কৰি, আনৰ ধমকি আৰু উপহাসত ভীত হৈ, হে প্ৰভু, সি ভগৱান বিষ্ণুৰ সেই মন্দিৰৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে।

Verse 46

तेनैव तुष्टिमापन्नो ह्यंतरात्मा जगन्मयः । मम चापि शुनश्चापि दत्तावन्परमं पदम् ॥ ४६ ॥

সেই কৰ্মতেই জগতব্যাপী অন্তৰ্যামী পৰমাত্মা সন্তুষ্ট হৈ, মোক আৰু সেই কুকুৰটোকো পৰম পদ দান কৰিলে।

Verse 47

प्रदक्षिणा कारतया गतस्यापीदृशं फलम् । संप्राप्तं विबुधश्रेष्ट किं पुनः सम्यगर्चनात् ॥ ४७ ॥

হে দেবশ্ৰেষ্ঠ! কেৱল আচাৰমাত্ৰে প্ৰদক্ষিণা কৰিলেও এনে ফল পোৱা যায়; তেন্তে বিধিপূৰ্বক সম্যক অর্চনা কৰিলে ফল কিমান মহান হ’ব!

Verse 48

इत्युक्तो देवराजस्तु सुधर्मेण महात्मना । मनसा प्रीतिमापन्नो हरिपूजा रतोऽभवत् ॥ ४८ ॥

মহাত্মা সুধৰ্মাই এনেদৰে ক’লে, দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ মনতে প্ৰীতিলাভ কৰি হৰিপূজাত ৰত হ’ল।

Verse 49

तथापि निर्जराः सर्वे भारते जन्मलिप्सवः । समर्चयंति देवेशं नारायणमनामयम् । तानर्चयन्ति सततं ब्रह्माद्या देवतागणाः ॥ ४९ ॥

তথাপি, ভাৰতত জন্ম ল’বলৈ আকাঙ্ক্ষী সকলো অমৰ দেৱে দেৱেশ নিৰাময় নাৰায়ণক সম্যক অর্চনা কৰে; আৰু সেই দেৱসকলকেই ব্ৰহ্মা আদি দেৱগণে সদায় পূজা কৰে।

Verse 50

नारायणानुस्मरणोद्यतानां महात्मनां त्यक्तपरिग्रहणाम् । कथं भवत्युग्रभवस्य बंधस्तत्सङ्गलुब्धा यदि मुक्तिभाजः ॥ ५० ॥

যিসকল মহাত্মা সদায় নাৰায়ণ-স্মৰণত উদ্যত আৰু পৰিগ্ৰহ-ভাব ত্যাগ কৰিছে, তেওঁলোকৰ বাবে উগ্ৰ সংসাৰ-ভৱৰ বন্ধন কেনেকৈ হ’ব? সেই সঙ্গলৈ আকৃষ্ট হ’লেও তেওঁলোক মুক্তিৰ ভাগী হৈ থাকে।

Verse 51

ये मानवाः प्रतिदिनं परिमुक्तसङ्गा नारायणं गरुडवाहनमर्चयंति । ते सर्वपापनिकरैः परितो विमुक्ता विष्णोः पदं शुभतरं प्रतियांति हृष्टाः ॥ ५१ ॥

যিসকল মানুহে প্ৰতিদিন আসক্তিৰ পৰা মুক্ত হৈ গৰুড়বাহন নাৰায়ণক অর্চনা কৰে, তেওঁলোক সকলো পাপসমূহৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হয় আৰু আনন্দে বিষ্ণুৰ পৰম শুভ পদ লাভ কৰে।

Verse 52

ये मानवा विगतरागपरावरज्ञा नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरंति । ध्यानेन तेन हतकिल्बिषचेतनास्ते मातुः पयोधररसं न पुनः पिबंति ॥ ५२ ॥

যিসকল মানুহ ৰাগৰহিত, পৰ-অপৰ তত্ত্বজ্ঞ আৰু দেৱগুৰু নাৰায়ণক সদা স্মৰণ কৰে—সেই ধ্যানত তেওঁলোকৰ চেতনা পাপমুক্ত হয়; তেওঁলোকে পুনৰ মাতৃস্তনৰ দুধ পান নকৰে (অর্থাৎ পুনর্জন্ম নহয়)।

Verse 53

ये मानवा हरिकथाश्रवणास्तदोषाः कृष्णांघ्रपद्मभजने रतचेतनास्च । ते वै पुंनति च जगंति शरीरसंगात् संभाषणादपि ततो हरिरेव पूज्यः ॥ ५३ ॥

হৰিকথা শ্ৰৱণত যিসকলৰ দোষ ধুই গ’ল আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ চৰণপদ্ম ভজনত যিসকলৰ চিত্ত ৰত, তেওঁলোক সঁচাকৈ জগতক পবিত্ৰ কৰে। তেওঁলোকৰ সঙ্গ আৰু কথোপকথনমাত্ৰেও পাৱনতা হয়; সেয়ে হৰিয়েই পূজ্য।

Verse 54

हरिपूजापरा यत्र महांतः शुद्धबुद्धयः । तत्रैव सकलं भद्रं यथा निम्ने जलं द्विज ॥ ५४ ॥

হে দ্বিজ! য’ত শুদ্ধবুদ্ধি মহান্তসকল হৰি-পূজাত পৰায়ণ থাকে, তাতেই সকলো মঙ্গল একত্ৰ হয়—যেনেকৈ নিম্নভূমিত পানী স্বাভাৱিকতে জমা হয়।

Verse 55

हरिरेव परो बन्धुर्हरिरेव परा गतिः । हरिरेव ततः पूज्यो यतश्चेतन्यकारणम् ॥ ५५ ॥

হৰিয়েই পৰম বন্ধুৰূপ, হৰিয়েই পৰম গতি আৰু আশ্ৰয়। সেয়ে হৰিয়েই পূজ্য, কিয়নো তেৱেঁই চৈতন্যৰ কাৰণ।

Verse 56

स्वर्गापवर्गफलदं सदानंदं निरामयम् । पृज्यस्य मुनिश्रेष्ठ परं श्रेयो भविष्यति ॥ ५६ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! পূজ্যজনৰ বাবে ই উপদেশ/সাধনা পৰম শ্ৰেয় হ’ব—স্বৰ্গ আৰু অপৱৰ্গ (মোক্ষ)ৰ ফলদায়ী, সদানন্দময় আৰু নিৰাময়।

Verse 57

पूजयंति हरिं ये तु निष्कामाः शुद्धमानसाः । तेषां विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान् प्रयच्छति ॥ ५७ ॥

যিসকলে নিষ্কাম আৰু শুদ্ধমনৰে হৰিৰ পূজা কৰে, তেনেসকলৰ প্ৰতি প্ৰসন্নচিত্ত বিষ্ণুৱে সকলো (যোগ্য) কামনা দান কৰে।

Verse 58

यस्त्वेतच्छृणुयाद्वापि पठेद्वा सुसमाहितः । स प्राप्नोत्यश्वमेधस्य फलं मुनिवरोत्तम ॥ ५८ ॥

যি কোনোবাই সুশমাহিত হৈ ইয়াক শুনে বা পাঠ/জপ কৰে, হে মুনিবৰোত্তম, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 59

इत्येतत्ते समाख्यातं हरिपूजाफलं द्विज । संकोचविस्तराभ्यां तु किमन्यत्कथयामि ते ॥ ५९ ॥

হে দ্বিজ! এইদৰে মই তোমাক হৰি-পূজাৰ ফল ক’লোঁ। সংক্ষিপ্ত হওক বা বিস্তৃত, এতিয়া তোমাক আৰু কি ক’ম?